διεθνισμός

Οι επιτροπές Άμυνας της CNT στη Βαρκελώνη, η επαναστατική κατάσταση τον ιούλιο του 1936 και η Ομάδα των Φίλων του Ντουρούτι

amigos Comité de defensa[4] (1)MERCOLEDÌ 26 FEBBRAIO 2014
Chi ha ucciso Durruti?!?
blackblog francosenia
I comitati di difesa della CNT a Barcellona, la situazione rivoluzionaria del luglio 1936 e il Gruppo degli Amici di Durruti
(Testo dell’intervento di Agustín Guillamón all’Ateneo Cooperativo La Base, 20 febbraio 2014)
Οι επιτροπές Άμυνας της CNT στη Βαρκελώνη, η επαναστατική κατάσταση τον ιούλιο του 1936 και η Ομάδα των Φίλων του Ντουρούτι
[Κείμενο της παρέμβασης του Agustín Guillamón στο Συνεταιριστικό Πανεπιστήμιο La Base, 20 φεβρουαρίου 2014)

Ο αγώνας των εργαζομένων για να γνωρίζουν την ιστορία τους είναι ένας από τους πολλούς ταξικούς αγώνες που βρίσκονται σε εξέλιξη. Δεν είναι καθαρά θεωρητικός, ούτε αφηρημένος, ούτε για λόγιους ή ασήμαντος, διότι είναι μέρος της ταξικής τους συνείδησης και ορίζεται σαν θεωριτικοποίηση των ιστορικών εμπειριών του διεθνούς προλεταριάτου. Και στην Ισπανία πρέπει να κατανοήσει, να αντιληφθεί και να αφομοιώσει δίχως να κατασκηνώνει σε δικαιολογίες τις εμπειρίες του αναρχοσυνδικαλιστικού κινήματος των χρόνων του 1930. Στη σημερινή συζήτηση θέλω να αντιμετωπίσω τη γέννηση της Ομάδας των Φίλων του Ντουρούτι, σαν εσωτερική αντιπολίτευση στην συνεργατικότητα της CNT και τις κυριότερες συνεισφορές αυτής της Ομάδας στην αναρχική επαναστατική θεωρία, τοποθετώντας την στο πλαίσιο της ιστορίας των επιτροπών άμυνας και στο πλαίσιο της επαναστατικής διαδικασίας, ξεκινώντας από την εργατική εξέγερση στις 19 και 20 ιουλίου του 1936.

1 – Τι ήταν μια Επιτροπή Άμυνας ;
Οι επιτροπές άμυνας ήταν η παράνομη στρατιωτική οργάνωση της CNT, την χρηματοδοτούσαν τα συνδικάτα, έδιναν λόγο σε αυτά για τη δράση τους. Δεν ήταν οργάνωση της FAI. Τον οκτώβριο του 1934, σε μια συνάντηση της Εθνικής Επιτροπής των Επιτροπών Άμυνας, εγκαταλείπεται η παλιά τακτική των ομάδων δράσης, υπέρ μιας επαναστατικής ετοιμασίας σοβαρής και μεθοδικής. ‘Δεν γίνεται επανάσταση δίχως προετοιμασία. Πρέπει να τελειώνουμε με την προκατάληψη των αυτοσχεδιασμών. Αυτό το σφάλμα, στην εμπιστοσύνη στο δημιουργικό ένστικτο των μαζών, μας κόστισε πολύ ακριβά. Δεν θα προμηθευτούμε, σαν για αυθόρμητη γενιά, τα απαραίτητα πολεμικά μέσα για να ανταγωνιστούμε ένα Κράτος που που έχει εμπειρία, δυνατό εξοπλισμό, και μια μεγάλη επιθετική και αμυντική δυνατότητα’.
Το στέλεχος ή η ομάδα άμυνας βάσης, έπρεπε να αποτελείται από λίγα άτομα, για να είναι ευκολότερη η κατάσταση παρανομίας και η ευκινησία. Να αποτελείται από έξι αγωνιστές, με λειτουργίες και καθήκοντα συγκεκριμένα :
α] : ο Γραμματέας : επαφές με τα άλλα στελέχη, δημιουργία νέων ομάδων, πληροφοριακές σχέσεις.
β] : Εκτιμητής προσώπων : να προσδιορίζει την επικινδυνότητα του εχθρού.
γ] : Εκτιμητής κτιρίων : ετοιμάζει σχέδια και καταρτίζει στατιστικές.
δ] : Μελέτη των τακτικών και στρατηγικών σημείων των μαχών στο δρόμο.
ε] : Μελέτη των δημόσιων μέσων.
ζ] : Παρακολούθηση ώστε να καταστεί εφικτή η απόκτηση όπλων, χρήματος, προμήθειες.
Σε αυτό το ιδανικό νούμερο των 6 θα μπορούσε να προστεθεί και κάποιο άλλο μέλος, με σκοπό και άλλες δραστηριότητες ‘υψηλού επιπέδου’. Η παρανομία έπρεπε να είναι απόλυτη. Αυτοί ήταν οι πυρήνες βάσης ενός επαναστατικού στρατού, ικανού να κινητοποιεί άλλες δευτερεύουσες ομάδες, πολυάριθμες, οι οποίες με τη σειρά τους κινητοποιούν το λαό. Ο χαρακτήρας της δράσης τους οριοθετείται με ακρίβεια στο εσωτερικό των συνοικιών, όπου δημιουργούνταν μια Επιτροπή Άμυνας που συντόνιζε όλα τα στελέχη άμυνας και που δέχονταν κάθε μήνα έκθεση από κάθε γραμματέα ομάδας. Ο γραμματέας-αντιπρόσωπος της γειτονιάς ετοίμαζε μια σύνθεση με όλες τις μηνιαίες εκθέσεις που διοχέτευε στη συνέχεια στην Επιτροπή της Περιοχής που, με τη σειρά της, το μετέδιδε στην Τοπική Επιτροπή Άμυνας, και από εκεί στην Περιφερειακή για να καταλήξει στην Εθνική. Οι βασικές λειτουργίες των επιτροπών άμωνας είναι δύο :
1]: Απόκτηση, διατήρηση, φύλαξη και εκμάθηση στη χρήση των όπλων.
2]: Διοίκηση και κυβέρνηση, με την ευρεία έννοια των όρων.
Οι επιτροπές άμυνας μπορούν να εννοηθούν σαν συνέχεια, οργάνωση εκ νέου και εμβάθυνση των ομάδων δράσης και ένοπλης αυτοάμυνας των χρόνων του «pistolerismo» (1917-1923), από τη λέξη pistola -όπλο, πιστόλι.

2 – Πως περνάμε από τις ομάδες δράσης στα στελέχη άμυνας ;
Τον ιανουάριο του 1935 οι αναρχικές ομάδες «Indomables», Nervio, Nosotros, Tierra Libre και Germen, στη διάρκεια της ολομέλειας των Αναρχικών Ομάδων της Βαρκελώνης, δημιουργούν την Τοπική Επιτροπή Επαναστατικής Προετοιμασίας (CLPR). Μπροστά σε ένα ιστορικό πανόραμα πραγματικά απογοητευτικό, με την άνοδο του φασισμού στην Ιταλία, του ναζισμού στη Γερμανία και του σταλινισμού στη Σοβιετική Ένωση, από την μία πλευρά, και την οικονομική ύφεση και την παρατεταμένη μαζική ανεργία στις Ηνωμένες Πολιτείες, από την άλλη, η απόφαση που λαμβάνεται στη διάρκεια της ολομέλειας αντιπαραβάλλει σε όλο αυτό την ελπίδα του επαναστατικού προλεταριάτου. Έλεγε η CLPR : ‘Στην παγκόσμια αποτυχία των ιδεών, των κομμάτων, των συστημάτων, παραμένει όρθιο μοναχά το επαναστατικό προλεταριάτο, με το πρόγραμμα αναδιοργάνωσης των βάσεων της εργασίας, της οικονομικής και κοινωνικής πραγματικότητας, της αλληλεγγύης’. Η CLPR ασκεί κριτική στην παλιά τακτική, που είναι ήδη εγκαταλειμμένη τον οκτώβρη του 1934, της επαναστατικής γυμναστικής, του αυτοσχεδιασμού των εξεγέρσεων του ιανουαρίου του 1932 και της περιόδου από ιανουάριο σε δεκέμβριο του 1933. Προσθέτει : ‘Η κοινωνική επανάσταση δεν μπορεί να ερμηνευθεί σαν ένα τολμηρό χτύπημα, του είδους των πραξικοπημάτων του γιακωβινισμού, θα είναι όμως συνέπεια και αποτέλεσμα της εκτέλεσης εμφυλίου πολέμου που είναι αναπόφευκτος, του οποίου την διάρκεια δεν είναι δυνατό να προβλέψουμε’. Η επαναστατική προετοιμασία για έναν μακρύ εμφύλιο πόλεμο είχε ανάγκη από νέες προκλήσεις, αδιανόητες για την παλιά τακτική των ομάδων δράσης. Ακόμη : ‘Απ’ τη στιγμή που δεν είναι εφικτό να έχουμε προκαταβολικά αποθέματα όπλων απαραίτητα για να πολεμήσουμε αποτελεσματικά, είναι ανάγκη η Επιτροπή Προετοιμασίας να μελετήσει τον τρόπο για να μετατρέψει, σε συγκεκριμένες στρατηγικές ζώνες, τις βιομηχανίες σε εργοστάσια που θα παρέχουν το απαραίτητο υλικό μάχης για την επανάσταση’. Αυτό έδωσε ζωή στην επιτροπή της πολεμικής βιομηχανίας που, δημιουργημένη στις 7 αυγούστου του 1936, κατάφερε να δημιουργήσει από το απόλυτο τίποτα, χάρη στη προσπάθεια των εργατών, μια δυναμική στρατιωτική βιομηχανία, που συντονίζει ο μεταλλουργός Eugenio Vallejo Isla, ο Manuel Martí Pallarés, του συνδικάτου Χημικών, και ο Mariano Martín Izquierdo; αν και αργότερα η αποστολή θα ανατεθεί σε αστούς πολιτικούς , σαν τον Josep Tarradellas.

3 – Μπορούσαν οι αναρχικοί να κατακτήσουν την εξουσία ;
Στη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου ρου 1936, τη στιγμή που είναι πλέον γνωστό με σιγουριά για τις στρατιωτικές προετοιμασίες που λαμβάνουν χώρα για να εφαρμοστεί ένα αιματηρό πραξικόπημα, η ομάδα Nosotros αντιμετωπίζει όλες τις άλλες ομάδες της FAI σε μια φλογερή δημόσια συζήτηση γύρω από δυο θεμελιώδεις αντιλήψεις. Ο πραγματισμός της ομάδας Νοσότρος, που ανησυχεί περισσότερο για την εξεγερσιακή τεχνική παρά για τα tabù, συγκρούεται μετωπικά με τις ιδεολογικές προκαταλήψεις των άλλων ομάδων της FAI, δηλαδή με την άρνηση εκείνης που αποκαλούνταν ‘αναρχική δικτατορία’ και με έναν βαθύ αντιμιλιταρισμό που άφηνε τα πάντα στον δημιουργικό αυθορμητισμό των εργαζομένων. Η σφοδρή επίθεση στις τακτικές ‘αναρχο-μπολσεβίκες’ της ομάδας Νοσότρος, εκφράζεται πλατιά στο περιοδικό «Más Lejos», στο οποίο δημοσιεύονται οι απαντήσεις σε έρευνα που είχε ξεκινήσει στο πρώτο νούμερο του συγκεκριμένου περιοδικού, τον απρίλιο του 1936, και που επρόκειτο για δύο ερωτήσεις για την αποδοχή ή όχι στην εκλογική αποχή, συν μια τρίτη ερώτηση σε σχέση με ‘την κατάκτηση της εξουσίας’ : ‘Μπορούν οι αναρχικοί, υπό προϋποθέσεις, και κατανικώντας ΌΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΕΝΔΟΙΑΣΜΟΎΣ, να είναι διαθέσιμοι να κατακτήσουν την εξουσία, με οποιαδήποτε μορφή, σαν μέσο επιτάχυνσης της πορείας τους προς την πραγματοποίηση της Αναρχίας ;’ Σχεδόν όλοι απάντησαν αρνητικά. Όμως, καμία απάντηση δεν προσέφερε εναλλακτική λύση πρακτική στη γενικευμένη άρνηση κατάκτησης της εξουσίας. Θεωρία και αναρχική πρακτική είχαν πάρει διαζύγιο, στις παραμονές του στρατιωτικού πραξικοπήματος. Στην ολομέλεια των Αναρχικών Ομάδων της Βαρκελώνης, που συνεδριάζουν τον ιούνιο του 1936, ο Garcia Oliver εξηγεί πως η οργάνωση στελεχών άμυνας, συντονισμένων σε αμυντικές συνοικιακές επιτροπές, στη πόλη της Βαρκελώνης, ήταν το μοντέλο που πρέπει ν’ ακολουθηθεί και να εξαπλωθεί σε όλη την Ισπανία, συντονίζοντας μια δομή σε επίπεδο περιφερειακό και εθνικό, έτσι ώστε να αποτελεί επαναστατικό προλεταριακό στρατό. Αυτό το μοντέλο θα ολοκληρώνονταν με τη δημιουργία αντάρτικων μονάδων που θ’ αποτελούνται από εκατό ανθρώπους η κάθε μία. Πολλοί μαχητές αντιτίθενται στη σύλληψη του Oliver, εμπιστευόμενοι περισσότερο τον αυθορμητισμό των εργαζομένων παρά την πειθαρχημένη επαναστατική οργάνωση. Οι αντιμιλιταριστικές πεποιθήσεις των πολλών ομάδων με συγγένεια και ομοιότητα, παράγουν μια σχεδόν ομόφωνη άρνηση των θέσεων της ομάδας Νοσότρος, και κυρίως των θέσεων του Garcia Oliver.

4 – Πως μετασχηματίζονται, αυτές οι Επιτροπές Άμυνας, σε Λαϊκές Πολιτοφυλακές και σε επαναστατικές επιτροπές συνοικίας ;
Στις 19 ιουλίου του 1936, η στρατιωτική φρουρά της Βαρκελώνης αριθμούσε γύρω στους έξι χιλιάδες άνδρες, απέναντι σε σχεδόν δύο χιλιάδες ‘επιθετικούς φύλακες’ και διακόσιους ‘κομβικούς’, [αστυνομία πόλης]. Η πολιτοφυλακή, για την οποία κανείς με σιγουριά δεν ήξερε με πια πλευρά θα συμμαχούσε, αριθμούσε γύρω στους τρις χιλιάδες. Η CNT-FAI μπορούσε να υπολογίζει σε είκοσι χιλιάδες αγωνιστές οργανωμένους σε συνοικιακές επιτροπές άμυνας, που ήταν διατεθειμένοι να πάρουν τα όπλα. Σε 32 ώρες οι επιτροπές άμυνας νικούν τον στρατό γενόμενοι κάτοχοι των τριάντα χιλιάδων τουφεκιών που ήταν αποθηκευμένα στο στρατόπεδο του San Andrés μετατρέποντας την αντίσταση στο πραξικόπημα σε εργατική εξέγερση νικηφόρα. Στα στελέχη άμυνας, έλαβε χώρα μια διπλή μεταμόρφωση : α] σε λαϊκές πολιτοφυλακές που τις πρώτες μέρες δημιουργούν τη μέτωπο της Αραγόνα, ξεκινώντας την κοινωνικοποίηση της γης στα ελευθερωμένα αραγονέζικα χωριά, β] σε επαναστατικές επιτροπές που, σε κάθε γειτονιά της Βαρκελώνης και σε πολλά χωριά της Καταλονίας, δίνουν ζωή σε ‘μια καινούργια επαναστατική κατάσταση’. Η πραγματική εξουσία στη λήψη αποφάσεων και εκτέλεσης βρίσκεται στον δρόμο, πρόκειται για την εξουσία του οπλισμένου προλεταριάτου, και επιτελείται, ασκείται από τις τοπικές επιτροπές άμυνας και εργατικού ελέγχου, απαλλοτριώνοντας αυθόρμητα εργοστάσια, εργαστήρια, κτίρια και ιδιοκτησίες, οργανώνοντας, εξοπλίζοντας και μεταφέροντας στο μέτωπο τις ομάδες πολιτοφυλάκων που είναι πρόθυμοι και που μέρα με τη μέρα κατατάσσονται. Καίγοντας εκκλησίες ή μετατρέποντάς τες σε σχολεία ή αποθήκες, δημιουργώντας περιπολίες για να εξαπλώσουν τον κοινωνικό πόλεμο, ελέγχοντας τα οδοφράγματα, που τώρα πλέον είναι ταξικά σύνορα που χρειάζονται για τον έλεγχο των μετακινήσεων και επιβάλλουν την εξουσία των επιτροπών. Δίνοντας ζωή στα εργοστάσια, δίχως αφεντικά και διευθυντές, ή μετατρέποντάς τα σύμφωνα με τις πολεμικές ανάγκες, επιτάσσοντας αυτοκίνητα και φορτηγά, όπως και τροφές για τις ανάγκες των επιτροπών σε προμήθειες. Παραλαμβάνοντας επαναστατικούς φόρους και χρηματοδοτώντας δημόσια έργα για να ανακουφιστεί η ανεργία. Αντικαθιστώντας την κοινοτική διαχείριση και επιβάλλοντας σε κάθε περιοχή και τοποθεσία την δική τους απόλυτη αρχή σε όλους τους τομείς, δίχως την αναμονή εντολών, ούτε από την Generalitat catalana ούτε από την Κεντρική Επιτροπή των Αντιφασιστικών Πολιτοφυλακών. Η επαναστατική κατάσταση έχει τον χαρακτήρα ατομικοποίησης της εξουσίας. Στη Barcellona, οι επιτροπές άμυνας που έχουν μετασχηματιστεί σε συνοικιακές επαναστατικές επιτροπές, χάρη στην έλλειψη οδηγιών από μέρους οποιασδήποτε οργάνωσης και δίχως άλλο συντονισμό εκτός αυτού που είναι αναγκαίος από την επαναστατική πρωτοβουλία που χρειάζεται την κάθε στιγμή, οργανώνουν τα νοσοκομεία που κατακλύζονται από μια παλίρροια τραυματιών, δημιουργούν λαϊκά εστιατόρια, βρίσκουν κατοικία γι αυτούς που δεν έχουν, συλλαμβάνουν υπόπτους και δημιουργούν δίκτυο Ανεφοδιασμού σε κάθε συνοικία της πόλης, με την σημαντική παρουσία του Συνδικάτου Προμηθειών. Η παρουσία τους και η δράση τους αντικαθιστά κάθε κρατική λειτουργία, και το κάνουν εναρμονισμένα με την επανάσταση.
Στις 21 ιουλίου, αρνήθηκαν την κατάκτηση της εξουσίας – εννοούμενη σαν δικτατορία της αναρχικής ηγεσίας – όχι όμως και την επιβολή, τον συντονισμό και την ανάπτυξη που οι επιτροπές ασκούσαν ήδη στους δρόμους. Αποφασίστηκε η δημιουργία μιας Κεντρικής Επιτροπής των Αντιφασιστικών πολιτοφυλακών, στην οποία παίρνουν μέρος όλες οι αντιφασιστικές οργανώσεις : εκείνη που αργότερα, το καλοκαίρι του 1937, δίκαια θα χαρακτηριστεί από τους ‘Φίλους του Ντουρούτι’ σαν ένας ‘οργανισμός ταξικής συνεργασίας’.
Στις 24 Ιουλίου ξεκινούν οι δύο πρώτες αναρχικές φάλαγγες, που οδηγούν οι Durruti και Ortiz. Ο Durruti μιλά στο ραδιόφωνο όπου προειδοποιεί για επικείμενη αντί επαναστατική απόπειρα. Η περιφερειακή ολομέλεια στις 26 επιβεβαιώνει, ομόφωνα, πως η CNT διατηρεί την θέση της, που είχε επιβεβαιωθεί στις 21 ιουλίου, να πάρει μέρος σε αυτό τον νέο οργανισμό συνεργασίας των τάξεων και αποφασίζει να δημιουργήσει μια Επιτροπή Ανεφοδιασμού που να εξαρτάται από αυτόν τον οργανισμό, στον οποίο θα έπρεπε να υποβάλλονται και όλες οι τοπικές επιτροπές ανεφοδιασμού που είχαν δημιουργηθεί στο μεταξύ, και την ίδια στιγμή δίνει διαταγή παύσης της απεργίας. Μετάamigos anarquistasarmadosenbarcelona2[5]5 – Τα Γεγονότα
26 σεπτεμβρίου 1936 : 3 αναρχικοί μπαίνουν στην κυβέρνηση της Generalitat ατην καταλωνία: Doménech, Fábregas και García Birlán.
1η οκτωβρίου 1936 : διάλυση της Κεντρικής Επιτροπής των Αντιφασιστικών Πολιτοφυλακών. Καταστροφικό το έργο που παρήχθη στις 9 εβδομάδες ζωής της :
α] από τις τοπικές επαναστατικές επιτροπές, που ασκούσαν όλη την εξουσία στους δρόμους και τα εργοστάσια, περνάμε στη διάλυσή τους προς όφελος της αποκατάστασης της εξουσίας από την Generalitat.
β] περνάμε από την εργατική πολιτοφυλακή επαναστατών εθελοντών σε έναν αστικό στρατό κλασικού τύπου, που υπόκειται σε κώδικες της στρατιωτικής μοναρχικής δικαιοσύνης, που διοικεί η Generalitat.
γ] Περνάμε από την απαλλοτρίωση και τον εργατικό έλεγχο στα εργοστάσια σε μια επικεντρωμένη οικονομία, που ελέγχεται και διοικείται από την Generalitat.
9 και 12 οκτωβρίου 1936 ; ανακοινώνονται τα διατάγματα κατάργησης των τοπικών επιτροπών που αντικαθίστανται από τους δήμους του μετώπου.
24 οκτωβρίου 1936 : εκδίδονται τα διατάγματα στρατιωτικοποίησης των Πολιτοφυλακών και τα διατάγματα κολλεκτιβοποίησης και εργατικού ελέγχου.
Η καθυστέρηση στην εφαρμογή των διαταγμάτων, που είναι αποτέλεσμα της αντίστασης των συνομοσπονδιακών αγωνιστών, που συνεχίζουν να παραμένουν οπλισμένοι, σπρώχνει την κυβέρνηση της Generalitat να θέσει σαν πρωταρχικό στόχο τον αφοπλισμό της οπισθοφυλακής, ξεκινώντας μια προπαγανδιστική καμπάνια ενάντια στους λεγόμενους ‘ανεξέλεγκτους’ απ’ όπου και προήλθε ο δευτερεύων στόχος που περιέχεται στο σύνθημα ‘όπλα στο μέτωπο’.
Η δυναμική αντίσταση, εκ μέρους της αναρχοσυνδικαλιστικής βάσης, στην στρατικοποίηση της πολιτοφυλακής και τον έλεγχο της οικονομίας, και των κολλεκτιβοποιημένων εταιρειών, που έγινε πράξη από την Generalitat, στον αφοπλισμό της οπισθοφυλακής και στη διάλυση των τοπικών επιτροπών, συγκεκριμενοποιείται δημιουργώντας καθυστέρηση για αρκετούς μήνες στην πραγματοποίηση των διαφόρων διαταγμάτων σε όλα αυτά τα θέματα. Αντίσταση που, στη συνέχεια, την άνοιξη του 1937, κρυσταλοποιείται σε τεράστια δυσφορία που έρχεται να προστεθεί στη δυσαρέσκεια για την εξέλιξη του πολέμου, τον πληθωρισμό και την έλλειψη σε προϊόντα πρώτης ανάγκης, που θα οδηγήσει σε γενικευμένη κριτική, εκ μέρους των αγωνιστών της βάσης της CNT, για την συμμετοχή στην κυβέρνηση των ανώτερων κλιμακίων των CNT-FAI και στην αντιφασιστική πολιτική και που είναι και συμμετοχική των διοικητικών στελεχών, που κατηγορούνται πως έχουν ξεπουλήσει τις επαναστατικές κατακτήσεις της 19ης ιουλίου. Στη Βαρκελώνη, το διάταγμα διάλυσης των τοπικών επιτροπών αφορά θεωρητικά τις επαναστατικές επιτροπές συνοικίας, αν και πρακτικά συνεχίζουν να λειτουργούν όπως πριν : ήταν ακόμη πολύ δυνατές και, επίσης, ήταν ακόμη οπλισμένες.
4 νοεμβρίου 1936 : τέσσερις αναρχικοί βουλευτές στην κυβέρνηση της Repubblica. García Oliver, Federica Montseny, Joan Peiró και Juan López. Η θέση του Durruti εκφράζεται σε ένα λόγο στο ραδιόφωνο, που έχει μεγάλη απήχηση στους εργάτες της Barcellona, με τον οποίο αντιτίθεται στην στρατιοτικοποίηση των Λαϊκών Πολιτοφυλακών και απειλεί να ΒΑΔΙΣΕΙ ΣΤΗ ΒΑΡΚΕΛΩΝΗ, για να εμποδίσει τις αντεπαναστατικές μανούβρες των αστών και να επιβάλλει στα κεφάλια της οπισθοφυλακής την πειθαρχία που χρειάζεται στο μέτωπο. Ασκεί κριτική στη γραφειοκρατικοποίηση της CNT και ζητά μεγαλύτερη δέσμευση για να γίνει δυνατή η νικηφόρα έκβαση του πολέμου.
Την επομένη, συγκαλείται σύσκεψη του Συμβουλίου της Generalitat, που επεκτείνεται σςε όλες τις αντιφασιστικές οργανώσεις, στη διάρκεια της οποίας κατηγορείται συγκαλλυμένα ο Ντουρούτι πως είναι ‘ανεξέλεγκτος’ που ενσαρκώνει αυξημένη και γενικευμένη αντίθεση στην στρατιωτικοποίηση. Όλοι οι παρόντες, περιλαμβανομένης της CNT, συμφωνώντας πως πρέπει να συνεργαστούν για να πραγματοποιήσουν τα διατάγματα της Generalitat, εμποδίζοντας να καταστούν νεκρό γράμμα.
6 νοεμβρίου 1936 : η κυβέρνηση της Δημοκρατίας [περιλαμβανομένων των τεσσάρων αναρχοσυνδικαλιστών υπουργών που μόλις έχουν φτάσει] το σκάει απ’ την Μαδρίτη και μεταφέρεται στην Βαλένθια. Ο λαός απαντά με κραυγές «¡Viva Madrid sin gobierno¡»
20 νοεμβρίου 1936 : Durruti πεθαίνει στο μέτωπο της Madrid.
Στο τέλος του νοέμβρη του 1936, η διοίκηση της CNT αναφέρεται στις επιτροπές των συνοικιών, που αρνούνται να καταθέσουν τα όπλα, σαν ‘στους χειρότερους εχθρούς της’. Τα συνδικάτα αποφασίζουν να βάλουν τέλος στις επιτροπές άμυνας, απ’ τη στιγμή που υπάρχουν ήδη οι περιπολίες ελέγχου [ η αστυνομία που δημιουργήθηκε από την Κεντρική Επιτροπή των Αντιφασιστικών Πολιτοφυλακών ] στην οποία η CNT συμβάλλει με το 50%.
6 δεκεμβρίου 1936 : ο Balius δημοσιεύει στην Solidaridad Obrera – Εργατική Αλληλεγγύη – ένα άρθρο με τίτλο «Il testamento di Durruti», – ‘η διαθήκη του Ντουρούτι’ – όπου αναφέρεται πως ο «Durruti είπε , να μασάει τα λόγια του, πως οι αναρχικοί απαιτούν η επανάσταση να έχει χαρακτήτα ολοκληρωτικό».
16 δεκεμβρίου 1936 : το POUM αποκλείεται από την Generalitat. Οι Nin και Fábregas φεύγουν απ’ την κυβέρνηση. Ο Fábregas, της CNT, ήταν ο υπουργός οικονομικών που είχε πραγματοποιήσει το Διάταγμα των Κοινωνικοποιήσεων. Τον ιανουάριο του 1937, ο Josep Tarradellas, εκδίδει 58 διατάγματα χρηματοοικονομικού και φορολογικού χαρακτήρα , γνωστά με το όνομα «Decretos de S´Agaró», με τα οποία υποβάλλει όλες τις τοπικές κυβερνήσεις της Catalogna (και τις τοπικές επιτροπές που αρνούνται να πάρουν μέρος σε μετωπικές αρχές), και υπoβάλει επίσης όλες τις κοινωνικοποιημένες επιχειρήσεις, στον έλεγχο της κυβέρνησης της Generalitat.
5/8 φεβρουαρίου 1937 : συνέλευση ολομέλεια των συνοσπονδιακών και αναρχικών φαλαγγών της Βαλένθια, για να συζητήσουν για την στρατιωτικοποίηση, που στο τέλος γίνεται αποδεκτή. Στα τέλη φεβρουαρίου, ο Pablo Ruiz εγκαταλείπει την Colonna Durruti και, με οκτακόσιους οπλισμένους άνδρες, βαδίζει προς την Barcellona.
2 μαρτίου 1937 : η εφημερίδα La Noche δημοσιεύει μια σημείωση με την οποία αναφέρεται η δημιουργία της ομάδας Los Amigos de Durruti.
4 μαρτίου 1937 : η la Generalitat εκδίδει το διάταγμα με το οποίο διαλύονται οι Περιπολίες ελέγχου για να δώσει ζωή σε ένα μοναδικό Σώμα Ασφάλειας, που αποτελείται από τα επιθετικά στελέχη και από την Πολιτοφυλακή. Παρόλο που η διάλυση των περιπολιών δεν τίθεται σε ισχύ μέχρι τον ιούνιο του ’37, μπροστά σε αυτή την πραγματική απειλή, τα συνδικάτα αποφασίζουν να οπλίσουν εκ νέου και να οργανώσουν ξανά τις επιτροπές άμυνας.
17 μαρτίου 1937 : ιδρύεται τυπικά η ομάδα των Φίλων του Ντουρούτι. Η πρόθεση είναι εκείνη του να αποτελέσει μια επαναστατική πρωτοπορεία που θα βάλει τέλος στην εγκατάλειψη των επαναστατικών αρχών και στη συνεργατικότητα με το καπιταλιστικό κράτος, έτσι ώστε η CNT να υπερασπιστεί και να εμβαθύνει τις ‘κατακτήσεις’ του ιουλίου ’36, αντί να τις εγκαταλείψει και να υποκύψει σιγά σιγά στους αστούς.
12 απριλίου 1937 : λαμβάνει χώρα στο Σπίτι της CNT-FAI, ολομέλεια των αναρχικών ομάδων της Βαρκελώνης, με την υποστήριξη των συνομοσπονδιακών ομάδων άμυνας της ελευθεριακής Νεολαίας, που αποφασίζει να ανακαλέσει όλα τα μέλη της CNT από οποιοδήποτε γραφείο ή καθήκον στις κυβερνητικές αντιφασιστικές δομές και να σχηματίσει μια επαναστατική επιτροπή συντονισμού του ένοπλου αγώνα με σκοπό να κοινωνικοποιήσει αμέσως την βιομηχανία, το εμπόριο και την γεωργία. Η συνάντηση έχει ξεφύγει από τα χέρια της γραφειοκρατίας, πήραν θέση οι Επιτροπές Άμυνας της Βαρκελώνης και η ελευθεριακή Νεολαία, με αποτέλεσμα να ριζοσπαστικοποιηθεί τη νόημα των συμφωνιών που έχουν επιτευχθεί στο τέλος της συνάντησης. Παρά την υστερική αντίθεση κάποιων γραφειοκρατών παρόντων, όπως του Toryho, αποφασίστηκε να δοθεί τέλος με τον συνεργατισμό, να αποσυρθούν οι αναρχικοί υπουργοί από την κυβέρνηση της Generalitat στην Καταλονία και να σχηματιστεί μια επαναστατική επιτροπή που θα διευθύνει τον πόλεμο ενάντια στον φασισμό. Ήταν αυτό, ένα αποφασιστικό βήμα στην κατεύθυνση της επαναστατική εξέγερσης που θα λάβει χώρα στις 3 μαίου 1937. Αυτή η ριζοσπαστικοποίηση ήταν αποτέλεσμα μιας κατάστασης που έχει καταστεί αφόρητη : στις 14 απριλίου, μια διαδήλωση γυναικών είχε διασχίσει όλες τις αγορές στις Collblanc, Sants e Hostafrancs, διαμαρτυρόμενες για την τιμή του ψωμιού και των προϊόντων διατροφής. Διαδηλώσεις και διαμαρτυρίες εξαπλώνονται σε όλες τις αγορές της πόλης της Βαρκελώνης. Καταστήματα και αρτοποιία λεηλατούνται, η πείνα αναζητά λύσεις.
2 μαίου 1937 : οι μαχητές της CNT διακόπτουν μια τηλεφωνική συνομιλία ανάμεσα στους Companys και Azaña.
δευτέρα 3 μαίου 1937, είναι τρις το μεσημέρι όταν ο Rodriguez Salas έχει την απαίτηση να πάρει υπό την κατοχή του το κεντρικό τηλεφωνείο, που ελέγχεται από την CNT. Οι αγωνιστές, στον κάτω όροφο, αιφνιδιάζονται και επιτρέπουν τον αφοπλισμό τους, στους επάνω ορόφους όμως οργανώνεται γερή αντίσταση, χάρη σε ένα πολυβόλο που έχει εκεί στρατηγικά τοποθετηθεί. Το νέο της επίθεσης εξαπλώνεται με ταχύτητα, σε λιγότερο από δύο ώρες σηκώνονται οδοφράγματα σε όλη την πόλη. Δεν είναι μια αυθόρμητη αντίδραση της εργατική τάξης, αλλά φρούτο της πρωτοβουλίας που παίρνουν οι επιτροπές άμυνας και προέρχεται χάρη στη δυσαρέσκεια που δημιουργείται από την ανέχεια.
4 μαίου 1937 : συγκρούσεις σε όλη την πόλη, στη συνοικία Sants 400 φύλακες αφοπλίζονται, ο Companys ζητά αεροπλάνα από την κυβέρνηση της Valencia για να βομβαρδίσει τα κτίρια έδρες της CNT. Το πυροβολικό του Montjuic και του el Tibidabo, που ελέγχεται από την CNT, στρέφει τα κανόνια στο Μέγαρο της Generalitat. Η γραφειοκρατία της CNT προσπαθεί να πείσει τις μονάδες ποι διοικεί ο Máximo Franco (μέλος των Los Amigos de Durruti) και ο José Rovira (μέλος του POUM) να απέχουν από το να βαδίσουν προς την Barcellona. Στις επτά το βράδυ, στο κτίριο που έχει καταληφθεί από το POUM, συναντώνται οι Jaime Balius, Pablo Ruiz, Eleuterio Roig και ο Félix Martí, που εκπροσωπούν τους Los Amigos de Durruti, μαζί με τους «Julián Gorkin», Andrés Nin και Juan Andrade, σαν εκπρόσωποι της εκτελεστικής Επιτροπής του POUM. Aναλύουν την κατάσταση και τις θέσεις της CNT, και καταλήγουν στην απόφαση να προτείνουν ‘οπισθοχώρηση συντεταγμένη και οπλισμένη’ όλων εκείνων που πολεμούν στα οδοφράγματα. Στις εννιά το βράδυ το ραδιόφωνο της Generalitat μεταδίδει την έκκληση των ηγετών των των διάφορων οργανώσεων (Garcia Olive για την CNT) για την λήξη της σύγκρουσης.
5 μαίου 1937 : οι Φίλοι του Ντουρούτι διανέμουν ένα φυλλάδιο. Η CNT, απ’ το ραδιόφωνο, αποκηρύττει την ομάδα. Μάχες γίνονται μόνο στο κέντρο της πόλης : η υπόλοιπη βρίσκεται στα χέρια των επιτροπών άμυνας. Στις τρις το μεσημέρι το ράδιο της Generalitat μεταδίδει νέα έκκληση για ειρήνη από μέρους των ηγετών των διάφορων οργανώσεων (η Federica Montseny για την CNT). Πεθαίνει ο Domingo Ascaso. Οι Berneri και Barbieri συλλαμβάνονται από φύλακες και μαχητές της UGT: την επομένη θα βρεθούν τα πτώματα τους σε δρόμο κοντά στο μέγαρο της Generalitat, με πεντακάθαρα τα σημάδια βασανιστηρίων.
6 μαίου 1937 : στην La Batalla αναπαράγεται το φυλλάδιο των Amigos de Durruti, στο ίδιο φύλλο, η Batalla κάνει έκκληση στους εργάτες να εγκαταλείψουν τα οδοφράγματα. Η Solidarid Obrera αποκηρύττει το φυλλάδιο των Amigos de Durruti.
7 μαίου 1937 : η Batalla επαναλαμβάνει την έκκληση της, υποτάσσοντας την στην απόσυρση των δημόσιων δυνάμεων και στη διατήρηση των όπλων. Ξεκινούν εκ νέου οι δημόσιες μεταφορές και βλέπουμε μια κάποια ομαλοποίηση της κατάστασης. Στις εννέα το βράδυ φτάνουν στην Βαρκελώνη οι φύλακες επίθεσης που στέλνει η κυβέρνηση απ’ τη Βαλένθια. Ο Companys τους παραχωρεί τον έλεγχο της δημόσιας τάξης.
8 μαίου 1937 : τα οδοφράγματα διαλύονται. Los Amigos de Durruti τυπώνουν και τοποθετούν ένα μανιφέστο όπου μιλούν για ‘προδοσία’ των διοικούντων την CNT.
9 μαίου 1937 : η Solidaridad Obrera ορίζει το μανιφέστο, δημαγωγικό και τα μέλη της ομάδας Los Amigos de Durruti, σαν προβοκάτορες.
17 μαίου 1937 : ο Negrin αντικαθιστά τον Largo Caballero στην ηγεσία της κυβέρνησης. Η περιφερειακή επιτροπή της UGT της Καταλωνίας απαιτεί την αποβολή όλων των μελών του POUM και πιέζει η CNT να κάνει το ίδιο με τους Amigos de Durruti.
19 μαίου 1937 : κάνει την εμφάνισή του το πρώτο νούμερο της El Amigo del Pueblo, Ο Φίλος του Λαού, των Los Amigos de Durruti, με μεγάλους λευκούς χώρους εξ αιτίας της λογοκρισίας.
22 μαίου 1937 : σύσκεψη της ολομέλειας των τοπικών και περιφερειακών ομοσπονδιών της CNT, στη διάρκεια της οποίας προτείνεται η αποβολή των Φίλων του Ντουρούτι. Υποχρεώνεται σε παραίτηση ο Bruno Lladó Roca, σύμβουλος και εμπορικός αντιπρόσωπος του υπουργείου οικονομίας της Generalidad, διότι στο γραφείο του έχει εκθέσει μανιφέστο των Amigos de Durruti.
26 μαίου 1937 : εμφανίζεται, δίχως να περάσει από λογοκρισία, το δεύτερο νούμερο της El Amigo del Pueblo. Ο Balius συλλαμβάνεται σαν διευθυντής και εκδότης παράνομης δημοσίευσης.
28 μαίου 1937 : κλείνει ο σταθμός La Batalla, μαζί με το ραδιόφωνο του POUM. Κλείνει και η έδρα των Amigos de Durruti στις Ramblas. Στη πρώτη σελίδα της Εργατικής Αλληλεγγύης, Solidaridad Obrera, απαιτείται η αποβολή της CNT και των Φίλων του Ντουρούτι, Los Amigos de Durruti.
6 ιουνίου 1937 : διαλύονται οι Περιπολίες Ελέγχου.
16 ιουνίου 1937 : σύλληψη όλων των μελών της Εκτελεστικής Επιτροπής του POUM, το οποίο τίθεται εκτός νόμου και καταδιώκονται τα μέλη του.
22/24 ιουνίου 1937 : απαγωγή και δολοφονία, από μέρους των σοβιετικών μυστικών υπηρεσιών, του Andrés Nin, γραμματέα του POUM.
10 αυγούστου 1937 : η κυβέρνηση διαλύει με τη δύναμη το Συμβούλιο της Aragona.
20 σεπτεμβρίου 1937 : σταλινιστές και δυνάμεις τις αστυνομίας επιτίθενται με βόμβες, πολυβόλα και τεθωρακισμένα το κτίριο των Escolapios, έδρα του Συνδικάτου Διατροφής της CNT και της Επαναστατικής Επιτροπής του Barrio del Centro. Ήταν η τελευταία εν ζωή. Οι επιτροπές άμυνας μπαίνουν στην παρανομία.
3 οκτωβρίου 1937 : βγαίνει το 1° νούμερο της Alerta, όργανο των παράνομων επιτροπών άμυνας. Καταγγέλονται τα βασανιστήρια των σταλινικών, στη φυλακή, επί των συλληφθέντων και η εξολόθρευση της CNT σε διάφορους νομούς όπως Cerdaña και στη Tierras del Ebro. Θα δημοσιευτούν επτά τεύχη της εφημερίδας, μέχρι τον δεκέμβρη του 1937.
30 οκτωβρίου/ 1 νοεμβρίου 1937 : Συνέδριο της Γαλλικής Αναρχικής Ένωσης, στη διάρκεια του οποίου οι αντιφρονούντες Mercier-Vega, Carpentier, Feuillade και Guyard συγκρούονται με την πλειοψηφία που εκφράζει πλήρη αλληλεγγύη στους ισπανούς που υποστηρίζουν τη συνεργασία με την αστική κυβέρνηση.
Το 1938 οι Comitati di Difesa, όπως και όλοι οι επαναστάτες, ήταν ήδη κάτω από την γη, στη φυλακή ή στην παρανομία. Δεν ήταν η δικτατορία του Franco, αλλά η Repubblica του Negrin που τελείωσε της Επανάσταση ! amigos agustin_durruti[4]6 – η κυριότερη θεωρητική συνεισφορά των Φίλων του Ντουρούτι μπορεί να συνοψισθεί :
1 – η ανάγκη ενός επαναστατικού προγράμματος, ξεκάθαρο και ακριβές, που θα υπερασπίζονταν με τα όπλα. Όλη η οικονομική εξουσία στη διαχείριση των συνδικάτων.
2 – οι επαναστάσεις, ή είναι ολοκληρωτικές ή αποτυγχάνουν. Ολοκληρωτική σημαίνει πως πρέπει να καλύψει όλους τους τομείς : πολιτικό, κοιννικό, οικονομικό, πολιτιστικό. Πρέπει να ληφθεί υπ’ όψη η αναπόφευκτη βίαιη καταστολή από μέρους της αστικής αντεπανάστασης και η ανάγκη μιας επαναστατικής διοίκησης.
3 – η αντικατάσταση της κυβέρνησης της Generalitat με μια Επαναστατική Αρχή, εννοούμενη σαν ενωτικό επαναστατικό οργανισμό της εργατικής τάξης, αντιτιθέμενο στη συνεργασία των τάξεων, δίχως να παίρνει μέρος ούτε η αστική τάξη ούτε οι σταλινικοί, και έξω από τις κρατικές δομές.
Ο παραδοσιακός απολιτικός αναρχικός χαρακτήρας έκανε δυνατή την έλλειψη επαναστατική θεωρίας από την CNT. Δίχως θεωρία επανάσταση δεν γίνεται, και το να μην καταληφθεί η εξουσία σημαίνει να την αφήσεις στα χέρια του καπιταλιστικού κράτους. Η Κεντρική Επιτροπή των αντιφασιστικών Πολιτοφυλακών ήταν μοναχά ένα όργανο συνεργασίας ταξικής και χρειάστηκε μοναχά για να στηρίξει και δυναμώσει το αστικό κράτος, το οποίο δεν θέλησε ή δεν ήξερε να καταστρέψει. Από εδώ και η ανάγκη, που υποστηρίχτηκε από τους Φίλους του Ντουρούτι ,να σχηματιστεί Επαναστατική Αρχή, ικανή να συντονίσει, να συγκεντρώσει και να δυναμώσει την εξουσία των πολλών εργατικών, τοπικών, άμυνας, επιχείρησης, πολιτοφυλακών επιτροπών, και ούτω καθ εξής, ΠΟΥ ΉΤΑΝ ΟΙ ΜΟΝΑΔΙΚΟΊ ΚΆΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΊΑΣ ΜΕΤΑΞΎ 19 ιουλίου και 26 σεπτεμβρίου του 1936. Μια εξουσία κονιορτοποιημένη σε πολλαπλές επιτροπές που κατείχαν τοπικά όλη την εξουσία αλλά που όμως – όχι ομοσποδιακά, συγκεντρωμένα και δυνατά – παρασύρθηκαν, αποδυναμώθηκαν και μετασχηματίστηκαν από την Κεντρική Επιτροπή των Αντιφασιστικών Πολιτοφυλακών σε διευθύνσεις συνδικαλισμένων επιχειρήσεων και σε τάγματα δημοκρατικού στρατού. Δίχως την ολοκληρωτική καταστροφή του κρατικού αστικού μηχανισμού, οι επαναστατικές μέρες του ιουλίου ’36 δεν μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο σε μια νέα δομή εργατικής εξουσίας. Ο εκφυλισμός και η αποτυχία της επαναστατικής διαδικασίας ήταν αναπόφευκτη. Ωστόσο, η σύγκριση και η σύγκρουση ανάμεσα στον ρεφορμιστικό κρατικίστικο αναρχισμό της CNT-FAI και ο επαναστατικός αναρχισμός de Los Amigos de Durruti δεν βρήκε τη δύναμη να προκαλέσει διάσπαση που θα είχε ξεκαθαρίσει τις ανταγωνιστικές τοποθετήσεις.

Συμπεράσματα
1 – Τον ιούλιο του ’36, το κυριότερο ζήτημα δεν ήταν η κατάληψη της εξουσίας [από μέρους μιας μειοψηφίας αναρχικών διοικητών], αλλά ο συντονισμός, η προώθηση, η διενέργεια και ολοκλήρωση της καταστροφής του κράτους, από μέρους των επιτροπών. Οι επαναστατικές επιτροπές συνοικίας [και κάποιες τοπικές επιτροπές] δεν έκαναν ούτε έπρεπε να κάνουν την επανάσταση : ήταν η κοινωνική επανάσταση! Η καταστροφή του κράτους, απ’ τις επαναστατικές επιτροπές, ήταν έργο και καθήκον συγκεκριμένο και πραγματικό, για το οποίο αυτές οι επιτροπές αναλάμβαναν όλες τις δράσεις που νωρίτερα αφορούσαν, ανήκαν στο κράτος, πριν τον ιούλιο του 1936. Αυτό ήταν το μεγάλο μάθημα της επανάστασης του ’36 : η καταστροφή του κράτους!
2 – Στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, το πολιτικό σχέδιο του κρατικού αναρχισμού, που συνίσταται σε ένα αντιφασιστικό κόμμα που χρησιμοποιεί όμως μέθοδο ταξικής συνεργασίας και κυβερνητικής συμμετοχής, που είναι οργανωμένο γραφειοκρατικά και με πρωταρχικό στόχο να κερδίσει τον πόλεμο ενάντια στο φασισμό, αποτυγχάνει παταγωδώς σε όλα τα πεδία. Όμως, το κοινωνικό κίνημα του επαναστατικού αναρχισμού, οργανωμένο σε επαναστατικές συνοικιακές επιτροπές, τοπικές, εργατικού ελέγχου, άμυνας κλπ, συνιστά το έμβρυο μιας εργατικής εξουσίας που φτάνει στην οικονομική διαχείριση και αναλαμβάνει επαναστατικές λαϊκές πρωτοβουλίες και προλεταριακής αυτονομίας που ακόμη και σήμερα φωτίζουν και προαναγγέλουν ένα μέλλον ριζικά διαφορετικό από εκείνο της καπιταλιστικής βαρβαρότητας, της σταλινικής δουλείας, του φασιστικού τρόμου και της φρίκης. Αν και τελικά ο επαναστατικός αναρχισμός χρειάστηκε να υποκύψει στη συντονισμένη καταστολή κράτους, αστών, σταλινικών και των ανώτερων επιτροπών της CNT, παραμένει το παράδειγμα η αντανάκλαση και η σκέψη, ο αγώνας κάποιων μειονοτήτων, όπως Los Amigos de Durruti, la Gioventù Libertaria della Catalogna – οι Φίλοι του Ντουρούτι και η Ελευθεριακή Νεολαία της Καταλωνίας – όπως και κάποιες oργανωμένες ομάδες της τοπικής ομοσπονδίας της Βαρκελώνης που,σήμερα, μας επιτρέπουν να θεωριτικοποιήσουμε πάνω στις εμπειρίες τους, να μάθουμε από τα λάθη τους και να υποστηρίξουμε τον αγώνα και την ιστορία τους.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s