ένοπλη πάλη · lotta armata

Το αντάρτικο πόλεων των Τουπαμάρος

LA GUERRIGLIA URBANA DEI TUPAMAROS
la storia perduta
Το αντάρτικο πόλεων των Τουπαμάρος

http://vimeo.com/90865784

Σε σχέση με τις άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής, η πολιτικό-οικονομική κατάσταση στην Ουρουγουάη, από το ξεκίνημα του αιώνα μέχρι το πρώτο μισό των χρόνων του Πενήντα, χαρακτηρίζονταν από μια σταθερή κοινοβουλευτική παράδοση και μία κατάσταση σχετικής ευημερίας, σε σημείο που η χώρα να αποκαλείται Ελβετία της Αμερικής [για μια εικόνα πολιτικό -οικονομική της Ουρουγουάης από την Ανεξαρτησία στα χρόνια Εξήντα [cfr. A. Labrousse, I Tupamaros La guerriglia urbana in Uruguay, Milano, Feltrinelli, 1971, pp. 9-30. Cfr. anche V. Parlato, Prefazione a M. E. Gilio, Guerriglia tupamara, a cura di V. Parlato, Verona, Bertani, 1972, pp. 11-24.].

Από το δεύτερο μισό των χρόνων του Πενήντα, συνακόλουθα με μια σειρά φυσικών καταστροφών και με το τέλος του boom των εξαγωγών [μεταξύ των οποίων η γεωργία, κινητήριος μοχλός της ουρουγουανικής οικονομίας, είχε καταφέρει να επωφεληθεί στη διάρκεια των δύο παγκοσμίων πολέμων και αυτού στην Κορέα], η χώρα μπαίνει σε μια βαθιά κρίση δομική, που επιταχύνεται προοδευτικά την επόμενη δεκαετία.

Μέσα σε λίγα χρόνια η ανεργία αυξάνεται δραματικά και οι πραγματικοί μισθοί μειώνονται μέχρι σημείου να αγγίξουν, το 1968, τα ιστορικά χαμηλά, όταν η αγοραστική δύναμη βυθίζεται κατά 50%. Ταυτοχρόνως, η επιρροή των Ηνωμένων Πολιτειών δυναμώνει μέχρι το σημείο να αγγίξει όλους τους τομείς της ζωής στην Ουρουγουάη [οικονομικό, πολιτικό, στρατιωτικό, πολιτιστικό]. Η πλήρης αφομοίωση της κοινωνίας, που έγινε δυνατή λόγω των μύθων της ανάπτυξης και του πολιτισμού των προηγούμενων χρόνων,
και η αδυναμία των κομμάτων της αριστεράς και των συνδικάτων να προσφέρουν μια αξιόπιστη εναλλακτική, έκαναν ναι ώστε κανένα μεταρρυθμιστικό σχέδιο να μην πραγματοποιείται για την εξυγίανση της κατάστασης.

HISTOBANNER
tupaslogo

Είναι μέσα σε αυτό το κλίμα που, το 1963, δημιουργείται το Movimiento de liberación nacional (MLN) των Tupamaros, σαν οργάνωση οργανικά ανεξάρτητη από τα κόμματα της ουρουγουανής αριστεράς : ‘γεννιέται [το MLN] μέσα στο συνδικαλιστικό ουρουγουανό κίνημα και τα κόμματα της αριστεράς. Η χώρα μας κληρονομεί από το παρελθόν ένα δυνατό κίνημα συνδικαλιστικό με παλαιά και αυθεντική ταξική παράδοση….[αυτό] είναι αποκλειστικό αποτέλεσμα των τάξεων των εργαζομένων, αναπτύχθηκε και ενισχύθηκε με καθημερινό και συνεπή αγώνα από τις αρχές του αιώνα….μέσα σε επίπονους αγώνες και θυσίες. Να ένα ιδιόμορφο χαρακτηριστικό. Στο κίνημα μας, αυθεντικά σχηματισμένο από μέλη του συνδικαλιστικού κινήματος, εμείς δεχτήκαμε αυτή την κληρονομιά’. [I Tupamaros in azione, Milano, Feltrinelli, 1971, pp. 232-233.].
»Οι Τουπαμάρος σε δράση»

Περιελάμβανε ένα μωσαϊκό τάσεων στο εσωτερικό του, το κίνημα εμφορούνταν από ένα κοινό σοσιαλιστικό ιδανικό και από την πεποίθηση πως ο ένοπλος αγώνας ήταν ο μοναδικός δρόμος που θα έφερνε τις λαϊκές προσδοκίες στην ολοκλήρωση. Όπως έγραψαν οι ίδιοι οι Τουπαμάρος : ‘Γενάρης 1963. Μια ομάδα ανθρώπων, οργανωτικά αρκετά άπειρη, είχε ανάγκη ακριβώς από μια δράση, από ένα γεγονός που θα την ενώσει. Όχι όμως οποιοδήποτε γεγονός….Αυτό του οποίου είχαν ανάγκη ήταν μια στρατιωτική πράξη….Μια δράση με ρίσκο, που θα καθόριζε τη ζωή τους, σαν άτομα και σαν οργάνωση, σαν να είναι την ίδια στιγμή ένα στοίχημα, μια πρόκληση, μια δοκιμή και μια ρήξη με το καθεστώς….που θα τους έδινε τη δυνατότητα να επιβεβαιώσουν, με τον πιο συγκεκριμένο και αποτελεσματικό τρόπο, αυτό που μέχρι τότε….ήταν μοναχά μια ανησυχία, μια θεωρητική στάση’.
Από το ίδιο βιβλίο, σελ.31.

Τα πρώτα χρόνια, οι δράσεις τους είχαν κυρίως σκοπό να ολοκληρώσουν την εδραίωση και την οργάνωση της ομάδας. Το 1968, μετά από μια αυταρχική και κατασταλτική μεταστροφή του καθεστώτος, οι πράξεις τους γίνονται βιαιότερες. Απαγάγονται αξιωματούχοι και συνεργάτες της κυβέρνησης, για την απελευθέρωση των οποίων απαιτούνταν ουσιαστικά πολιτικά ανταλλάγματα και σκοτώθηκαν πρόσωπα που κρίθηκαν υπεύθυνα για εγκλήματα ενάντια στον πληθυσμό [η πιο γνωστή περίπτωση είναι αυτή της απαγωγής και εκτέλεσης του Dan Mitrione (αμερικανού αξιωματούχου και στρατιωτικού συμβούλου της αστυνομίας του Montevideo), που έγινε γνωστή από το film L’amerikano του Costa Gavras – Ο αμερικάνος του Κώστα Γαβρά]. Στη συνέχεια : επιθέσεις σε αποθήκες με όπλα, ληστείες σε τράπεζες και πολυεθνικές. Κατά καιρούς, τα αγαθά που ‘απαλλοτριώνονταν’ μοιράζονταν στον πληθυσμό και τα έγγραφα που αποδείκνυαν την κρατική διαφθορά δημοσιοποιούνταν.

Οι πιο γνωστές επιχειρήσεις των Τουπαμάρος περιγράφονται στο βιβλίο που αναφέραμε νωρίτερα, μια συλλογή μαρτυριών και αναφορών γραμμένων από τους ίδιους τους πρωταγωνιστές στη διάρκεια της παρανομίας ή στην φυλακή.

Στα πρώτα πέντε χρόνια της δραστηριότητας τους, οι Τουπαμάρος δεν δημοσίευσαν κανένα ιδρυτικό έγγραφο. Το πρώτο κείμενο που έγινε γνωστό εμφανίζεται στο χιλιανό περιοδικό «Punto final» στις 2 ιουνίου 1968, με τίτλο Trenta domande a un Tupamaro, Τριάντα ερωτήσεις σε έναν Τουπαμάρο, τίτλο προφανώς εμπνευσμένο από το εγχειρίδιο 150 preguntas a un guerrilliero, που έγραψε ο στρατηγός Alberto Bajo (πρόσφυγας του ισπανικού εμφυλίου πολέμου που είχε καταφύγει στο Messico και εκπαιδευτής του Ernesto Guevara). Αν και ήταν δίχως υπογραφή, οι Tupamaros στη συνέχεια επικύρωσαν την αυθεντικότητα του, παραθέτοντας εκεί, σε αυτούς που τους ρωτούσαν, τους πολιτικούς τους σκοπούς και τις μορφές δράσης τους, στην ανάγνωση δηλαδή των ‘Τριάντα Ερωτήσεων’.

Σε αυτό το ντοκουμέντο παρουσιάζεται, υπό μορφή αυτοσυνέντευξης, η αγωνιστική πλατφόρμα του αντάρτικου ουρουγουανού κινήματος. Στα επόμενα έγγραφα, στη στρατηγική ενσωματώνονται και θεωρητικές και οργανωτικές αρχές.

Παρά το ότι γεννήθηκαν στο ιστορικό πεδίο που γονιμοποιήθηκε από την κουβανέζικη επανάσταση, με όλα τα μπουμπούκια και τα μοσχεύματα της, το MLN των Τουπαμάρος – Κίνημα Εθνικής Απελευθέρωσης – αντιπροσωπεύει το ξεπέρασμα της θεωρίας της φωτιάς – del foco, του φοκισμού δηλαδή, με την έννοια πως οι αντάρτες προσάρμοσαν τη θεωρία γκεβαριάνα της επανάστασης στο δικό τους ιστορικό πλαίσιο, πολιτικό και γεωγραφικό-οικονομικό, προσαρμόζοντας την τεχνική στο αντάρτικο της πόλης.

Η ιδιαίτερη γεωγραφική διαμόρφωση της Ουρουγουάης, δίχως δάση και ορεινές ζώνες, με πληθυσμό κυρίως αστικό και συγκεντρωμένο κατά το μεγαλύτερο μέρος στην ζώνη του Μοντεβιδέο [Cfr. A. Labrousse, I Tupamaros op. cit., pp. 26 e 69.], δεν επιτρέπει, όντως, την δημιουργία μιας μόνιμης εστίας στην ύπαιθρο.

Αυτό εθεωρείτο από τους Τουπαμάρος ένας ιστορικά αρνητικός παράγοντας, που συνεπάγεται την ανάγκη να ‘επεξεργαστούν πρωτότυπη στρατηγική κατάλληλη σε μια πραγματικότητα διαφορετική από εκείνη στο μεγαλύτερο μέρος των αμερικανικών χωρών’ [M. E. Gilio, Guerriglia tupamara, op. cit., p. 233.].

Οι Τουπαμάρος ήταν πεπεισμένοι για την αδυναμία εισαγωγής επαναστατικών προτύπων από προηγούμενες νικηφόρες εμπειρίες, το μοναδικό πρότυπο που θα μπορούσε να καταφέρει την επιτυχία θα ήταν εκείνο που θα γεννιόταν από την ίδια την πρακτική του :

‘Συνθέτοντας : Η Ουρουγουάη έχει τους δικούς της συγκεκριμένους νόμους, ιδιόμορφους, που δεν είναι συγκρίσιμοι…με εκείνους της υπόλοιπης Αμερικής και του κόσμου. Έτσι λοιπόν εμείς οι Τουπαμάρος, που προσαρμοζόμαστε σε αυτούς για να επιβιώσουμε και αναπτυχθούμε, έχουμε τους δικούς μας’. [I Tupamaros in azione, op. cit., p. 231.].
R-150-2513369-1351413190-3624Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα του ουρουγουανού αντάρτικου, το οποίο, αναγνωρίζοντας μεν τα μαθήματα των προηγούμενων επαναστατικών εμπειριών, αρνείται την τάση να επαναλάβει δογματικά τα σχήματά τους, και ψάχνει ένα καινούργιο δρόμο αγώνα που φτιάχνεται καθημερινά διαμέσου της πράξης.

Ήταν διαρκώς παρούσα σε αυτούς σχέση στενή με την πρακτική στιγμή. Παρότι παραδέχονται πως ένα κίνημα επαναστατικό θα έπρεπε να έχει πλατφόρμες και προγράμματα, και δια τούτο ανατρέχουν σε διακηρύξεις ή δημοσιοποιούν έγγραφα, υποστήριζαν : »δεν υπάρχει ανάγκη να δημιουργούμε σύγχυση. Δεν είναι πως επεξεργαζόμενοι μια συγκεκριμενοποιημένη πλατφόρμα θα κάνουμε επανάσταση. Οι βασικές αρχές μιας σοσιαλιστικής επανάστασης υπάρχουν και πάνω σε αυτές πειραματίζονται σε χώρες όπως η Κούβα. Αρκεί να τις δεχτούμε και να αποδείξουμε με έργα το ανοιχτό μονοπάτι από τον εξεγερσιακό αγώνα που θα οδηγήσει στην εφαρμογή τους». [M. E. Gilio, Guerriglia tupamara, op. cit., p. 228.].

Στους Τουπαμάρος, η ανάγκη της δράσης καθορίζονταν από μια αρνητική άποψη του ουρουγουανού συστήματος. Υποστήριζαν πως η οικονομική κρίση, στην οποία το καθεστώς είχε εισέλθει από το 1955, δεν θα μπορούσε από το να χειροτερέψει τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά.

Αναφερόμενοι στην δήλωση του Γκεβάρα, για τον οποίο στην Λατινική Αμερική οι αντικειμενικές συνθήκες ήταν ίδιες οπουδήποτε, οι Τουπαμάρος υποστήριζαν πως και στην Ουρουγουάη, παρόλο που ‘το χέρι του ιμπεριαλισμού [ήταν] πιο απόκρυφο’, υπήρχαν παρόμοιες συνθήκες με το υπόλοιπο της Λατινικής Αμερικής : ‘Υπάρχει πολύ ανεργία, οι κατοικίες σπανίζουν, το τρίτο μέρος της γης που είναι καλλιεργήσιμη είναι στα χέρια 600 οικογενειών, το ποσοστό της παιδικής θνησιμότητας…είναι πολύ υψηλό, λείπει η ιατρική περίθαλψη, τέλος πάντων το ίδιο πανόραμα….στο οποίο αναφέρονταν ο Τσε’ [ξανά, p. 250-251.].

Σε αυτές τις συνθήκες, ο μοναδικός δρόμος εξόδου είναι η σοσιαλιστική επανάσταση, που θα φέρει αλλαγή βαθιά σε όλες τις δομές : »Ήταν απαραίτητη η δημιουργία ενός πυροκροτητή που θα ανοίξει διέξοδο, έναν επαναστατικό δρόμο προς μια αλλαγή δομών. Διαλέγοντας τον δρόμο του ένοπλου αγώνα, σκεφτόμασταν πως ήταν η μοναδική ασφαλής οδός για να διώξουμε από την εξουσία εκείνους που είναι διατεθειμένοι να την κρατήσουν με τα όπλα, όταν νιώθουν πως απειλείται από τις τάξεις που καταπιέζουν’.’ [ πάντα από το ίδιο βιβλίο].

Η βασική αρχή πάνω στην οποία βασίζονταν το MLN, ήταν η πεποίθηση πως η δράση αυτή καθ’ εαυτήν ήταν γεννησιουργός συνείδησης [ με αυτή την έννοια οι Τουπαμάρος αναγνωρίζονταν ρητά στο παράδειγμα της κουβανέζικης επανάστασης, που, ξεκινώντας από un foco, μια φωτιά, είχε δημιουργήσει τις αντικειμενικές και υποκειμενικές συνθήκες για να εφαρμόσουν την επανάσταση ]. Επομένως, το αντάρτικο στις πόλεις δεν είναι πλέον ένα απλό εργαλείο στρατηγικό-τακτικό, αλλά ένα μέσο κατ’ ουσίαν immπολιτικό.

Σε αυτό βρίσκεται το κυρίαρχο στοιχείο του αντάρτικου των Τουπαμάρος : στο να έχουν ενσωματώσει το πολιτικό στο στρατιωτικό, με λίγα λόγια, συγχωνεύοντας τη θεωρητική ανάλυση με την πρακτική της ένοπλης προπαγάνδας και αγώνα.

Κάθε πράξη [η επιλογή του στόχου, ο τρόπος δράσης, η πολιτική στιγμή κατά την οποία επιχειρούνταν, η σχέση με τις διεκδικήσεις του πληθυσμού] αποτελούσε από μόνη της πολιτικό πρόγραμμα σχετισμένο με τις μάζες. ‘Αυτή η ιδέα [η ένοπλη πάλη] μας ορίζει από την αρχή….τα χαρακτηριστικά της [είναι]…μαζικές κινητοποιήσεις και ταραχές,….οργάνωση….συνειδητοποίηση και συσσώρευση δύναμης, σε μια διαδικασία μακροχρόνια….Ο χαρακτήρας της [είναι εκείνος] λαϊκού πολέμου που είναι η αυθεντική πηγή του κόμματος και της δύναμης και εξουσίας και όχι αντίθετα…Γι αυτό αυτή είναι, κατά τη γνώμη μας, η βασική μορφή αγώνα στην οποία όλες οι άλλες πρέπει να υπαχθούν….Όλος ο αγώνας μας έχει σαν στόχο εκείνον της κατάκτησης των μαζών, να τις οργανώσουμε για και μέσα στον ένοπλο αγώνα. Υπάρχει διαλεκτική σχέση αναμφισβήτητη ανάμεσα στο αντάρτικο και τις μάζες….Το αντάρτικο οδηγεί τον ένοπλο αγώνα στην κατάκτηση των μαζών η οποία με την σειρά της στην συνέχιση της ανάπτυξης. Εξαρτάται με ζωτικό τρόπο από αυτό τον στόχο, διότι αν δεν τις κατακτήσει, χάνεται. Η ένοπλη πάλη είναι την ίδια στιγμή μια απάντηση και μια πολιτική πρόταση’. [I Tupamaros in azione, op. cit., pp. 236-238.].

Εκτελώντας δράσεις φθοράς ενάντια σε όλες τις δομές, που υποστήριζαν την κυβέρνηση, [αστυνομία, δικαστικό σώμα, τύπο, κλπ], οι Τουπαμάρος θέτουν στόχο την δημιουργία μιας επαναστατικής εξουσίας που αντιτίθεται σε εκείνη του καθεστώτος : ‘Πρέπει να αντιπαραθέσουμε στο κατασταλτικό καθεστώς σε εθνική σκάλα το δικό μας σχέδιο επαναστατικής οργάνωσης….Η κεντρική ιδέα,….είναι η διαρκής επίθεση σε όλες τις δομές, ομάδες, θεσμούς ή πρόσωπα….που υποστηρίζουν….το σύγχρονο καθεστώς. Με αυτές τις ενέργειες θα χτίσουμε την έννοια και τη δομή ενός δυϊσμού εξουσίας, που ήδη διαφαίνεται.’ [M. E. Gilio, Guerriglia tupamara, op. cit., pp. 224-225.].

Αυτό που ξεχώριζε τους Τουπαμάρος από τις άλλες οργανώσεις της ουρουγουανής αριστεράς, ήταν η θέληση να ξεπεράσουν τις ατέλειωτες και στείρες ιδεολογικές συζητήσεις για την αναμονή ώριμων αντικειμενικών και υποκειμενικών συνθηκών για την επανάσταση.
histobannerAlcuni rif. su Internet, Παραπομπές:

http://www.archivochile.com/America_latina/html/americalatina_jcr_tupa.html
http://uruguay.indymedia.org/news/2005/03/32737.php
http://es.wikipedia.org/wiki/Movimiento_de_Liberaci%C3%B3n_Nacional_-_Tupamaros
http://www.avizora.com/publicaciones/guerras/textos/0061_tupamaros_historia.htm
http://www.causapopular.com.ar/article176.html
http://www.lafogata.org/sendic/sendic_27-9.htm

slide5

Advertisements

6 thoughts on “Το αντάρτικο πόλεων των Τουπαμάρος

  1. Καλημέρα και σε σένα. Να σου πω, ούτε κι εγώ φημίζομαι για την υπομονή μου. Αλλά θα μεταφράσω τους υπότιτλους και θα σου τους στείλω. Όταν φτάσει εκείνη η ώρα, θα μου δώσεις στο email μου μία διεύθυνση για την αποστολή του αρχείου. Θα αρχίσω σήμερα γιατί μπορώ να διαθέτω λίγο χρόνο κάθε μέρα.
    Τα όνειρα δεν πεθαίνουν, φυσικά και δεν πεθαίνουν. Πολύ όμορφα τοποθετείς το όνειρο, να είσαι καλά.
    Εδώ δεν έχει θάλασσα, πάντως νιώθω την ψυχή σου που φεγγοβολά κι αυτό με κάνει να αισθάνομαι καλύτερα εδώ στη συννεφιά.
    Καλή σου μέρα και συνέχισε να λάμπεις.

  2. Κλεόβη, καλημέρα. Τα 3/4 των υπότιτλων είναι έτοιμα και θέλω να σου κάνω κάποιες ερωτήσεις. Έχεις λίγο χρόνο; Να στις στείλω με email; Ευχαριστώ!
    Κι εγώ χαίρομαι που «γίναμε φίλοι».
    Ευτυχώς, ο ήλιος λάμπει!
    Καλή σου μέρα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s