ένοπλη πάλη, lotta armata

Η ατελής ημέρα

fotoMAY
21

εχθές στην Monza στο Binario 7 διεξήχθει ένα συνέδριο για τον Άλντο Μόρο, με ευκαιρία την επέτειο 35 χρόνων από την απαγωγή και την εκτέλεση του .
στην ίδια αίθουσα παρουσιάζονταν μέρος της έκθεσης της Daniela Novella ‘μια ατελής ημέρα’, από την οποία σας μεταφέρω κάποιες εικόνες.

στη συνέχεια της μακράς παρέμβασης που είχα γράψει και για την οποία αρνήθηκα για να μιλήσω γενικότερα για μια ιστορία, περί της οποίας, σε απόσταση 35 χρόνων, κάνουμε ακόμη μεγάλη προσπάθεια να εντοπίζουμε σταθερά τουλάχιστον περιγράμματα για την κοινή γνώμη. Η οποία είναι όλο και πιο μπερδεμένη, σίγουρη για πράγματα λαθεμένα και δίχως επιβεβαίωση, που πέφτουν επάνω της και την σφυροκοπούν μέσα επικοινωνίας που κάθε χρόνο προτείνουν ένα καινούργιο θέμα και ένα νέο μυστήριο που πρέπει να λυθεί.
σήμερα οι συνομωσιολόγοι-παρελθοντολόγοι είναι δεύτερης γενιάς. σε διαφορά από την πρώτη, βρισκόμαστε μπροστά σε μελετητές προετοιμασμένους, που αναφέρουν επίσης πηγές από βιβλιογραφίας αξιόπιστες, δεν θέτουν πλέον υπό αμφισβήτηση πως οι εΤ ήταν οι εΤ και ο Μόρο – Μόρο. Μεταθέτουν μετά την κουβέντα στις ‘εκδόσεις από την φυλακή του λαού’, την χειραγώγηση και την διαχείριση του ομήρου.

η τελευταία πολιτική μάχη του άλντο μόρο

ας ξεκινήσουμε από μια έννοια που πρέπει να παραμείνει σταθερή ; δεν υπάρχει μια κριτική έκδοση των επιστολών του Μόρο, ούτε μπορεί να υπάρξει διότι οι ίδιες περιέχουν πολλές διορθώσεις από τον ίδιο τον συγγραφέα. μπορούμε να χτίσουμε ξανά ένα Uhrtext από αλλοιωμένες εκδοχές στη διάρκεια των αιώνων από αντιγραφείς, όχι όμως ενός κειμένου του οποίου έχουμε μαρτυρία άμεση και που δεν υπέστη διάφορες επεμβάσεις. εξ άλλου, τίθεται αμέσως ένα πρόβλημα ανυπέρβλητο :
πως θα ξαναφτιάξουμε το stemma codicum?
η αυθεντικότητα εκείνης της σκέψης επομένως μπορεί να βρεθεί ξανά μέσα στο πλαίσιο της ιστορίας :
από την μία πλευρά εκείνη η γενικότερη των ερυθρών ταξιαρχιών.
από την άλλη της απαγωγής και της εξόντωσης του Άλντο Μόρο.
ο οποίος πέφτοντας στα χέρια της στρατιωτικής οργάνωσης ξεκινά από την ‘φυλακή του λαού’ μια διπλή πολιτική παρτίδα με σκοπό να σπρώξει την κυβέρνηση προς μια συμφωνία με την ένοπλη οργάνωση, μια διαπραγμάτευση: κάτι τελείως συγκεκριμένο, αλλά όχι περισσότερο από μια υπόθεση, όπως παρατήρησε πρόσφατα M. foto-21Mastrogregori [La lettera blu. Le Brigate rosse, il sequestro Moro e la costruzione dell’ostaggio, Ediesse, Roma 2012, p. 23]. ‘το μπλε γράμμα. οι Ερυθρές Ταξιαρχίες, η απαγωγή Μόρο και η χειραγώγηση του ομήρου’.
την ίδια στιγμή, προσπάθησε να υπερασπιστεί από τις κατηγορίες εκείνου που ονομάστηκε ‘δίκη’, που ήταν όμως, στην πραγματικότητα, η αυτονόητη κατάληξη μιας διόδου ήδη αποφασισμένης :
να καταδικαστεί ο όμηρος σε θάνατο για να αναγκαστούν οι πολιτικές δυνάμεις σε διαπραγμάτευση.
με τα γράμματα, τότε, ο Μόρο απευθύνεται στους ομοίους του για να τους σπρώξει σε ανοίγματα προς την κατεύθυνση των ταξιαρχιτών, ενώ με το λεγόμενο Memoriale, η καλύτερα – Υπόμνημα Άμυνας – ο όμηρος προσπαθεί να υπερασπίσει τον εαυτό του από τις κατηγορίες των ταξιαρχιτών και να παρουσιάσει τις ευθύνες και τις επιλογές του, πρόθεση του ήταν να τις τοποθετήσει σε σχέση με την παγκόσμια κατάσταση. Εδώ εμείς θα ασχοληθούμε με το περιεχόμενο κάποιων από τις επιστολές με τις οποίες ο Μόρο αναζητά θέματα γι να υποστηρίξει το μεσολαβητικό του σχέδιο, δίχως να ξεχνούμε πως πρέπει να τις διαβάσουμε με τρόπο διαλεκτικό προς το περιεχόμενο του Υπομνήματος Άμυνας του.

στις 16 μαρτίου 1978, λίγο μετά την απαγωγή του πολιτικού άνδρα, ο Fanfani σημείωνε στο ημερολόγιο του :
‘τώρα η κατάσταση είναι απελπιστική. από την ανατρεπτική πλευρά υπάρχει μια ομάδα εγκεφάλων, από πλευράς κυβέρνησης, τίποτα’.
και στις 19 μαρτίου, σχολιάζοντας την πρώτη ανακοίνωση των εΤ, την αποκαλούσε ‘πολύ σημαντική. είναι μια έκκληση σε όλους του ανικανοποίητους της αριστεράς να συσπειρωθούν στο στο προλεταριακό κομουνιστικό κόμμα μάχης. από αυτό η έμφαση στην κριτική προς το σύστημα, που για διάφορες πτυχές είναι μια ανθολογία που κάθε συνιστώσα της άκρας αριστεράς βγάζει προς τα έξω’.

ο Φανφάνι, και μαζί με αυτόν και πολλοί άλλοι δημοχριστιανοί πολιτικοί, διάβασαν την ανακοίνωση σαν να βρίσκονταν για πρώτη φορά μπροστά σε γραφή των εΤ. λιγότερο απροετοίμαστη βρέθηκε η διευθυντική τάξη του Κκι, που αμέσως υιοθέτησε την πιο αδιάλλακτη γραμμή. ο Berlinguer δημοσίευσε στην Unità της 19 μαρτίου ένα κείμενο στο οποίο μιλούσε για

ισχυρές δυνάμεις, εσωτερικές και διεθνείς, που κινούν τα νήματα αυτής της αδίστακτης επίθεσης ενάντια στο Κράτος και τις δημοκρατικές ελευθερίες [….] έφτασε η στιγμή να αποφασίσουμε από ποια πλευρά στεκόμαστε. εμείς την επιλογή την κάναμε. είναι γραμμένη στην ιστορία μας Αυτή. το δημοκρατικό καθεστώς και το ιταλικό Σύνταγμα είναι αποφασιστικές κατακτήσεις απαραβίαστες του λαϊκού κινήματος, των αγώνων του, της πορείας του.
foto (1)ο Antonio Tatò, ένας ιδιαίτερος καθολικός γραμματέας του Berlinguer, δήλωσε :

εάν […] συμετέχουμε στην αρχή της διαπραγμάτευσης για να σώσουμε την φυσική ζωή του Μόρο, στην πραγματικότητα [και δίχως καμία βεβαιότητα πως θα τον είχαμε πίσω ζωντανό] θα δίναμε την εντύπωση πως και εμείς ενδιαφερόμαστε ο Μόρο να κρατήσει τα μυστικά του : θα τεκμηριώναμε δηλαδή την υπεράσπιση ενός Κράτους και μιας χΔ που θέλουν να κρατήσουν κρυμμένα τα κακώς κείμενα τους […] η πολιτική του ιστορικού συμβιβασμού [θα έφερνε λοιπόν] την εργατική τάξη και τους παλιούς και νέους της συμμάχους σε προοδευτική καθίζηση, υποχώρηση, σε συνθηκολόγηση, να παραδοθεί στην χΔ, ‘την ασπίδα με το σταυρό της αστικής τάξης, των ιμπεριαλιστών και των πολυεθνικών’, όπως οι εΤ αποκαλούσαν την χΔ [Barbagallo, p. 67]

από την πλευρά του, ο γραμματέας της χΔ, Zaccagnini θύμισε το πρώτο πολιτικό πρόβλημα που θα είχε άμεσα επηρεάσει τη θέση της χΔ και, κατ’ επέκταση, την τύχη του Μόρο: τις πέντε ανθρώπινες ζωές που είχαν κοπεί στην οδό Φάνι από τους ταξιαρχίτες. η ενέδρα στον οδό Φάνι επηρέασε αναπόφευκτα την απάντηση του Zaccagnini και η χΔ αναγκάστηκε να μιλήσει για Δημοκρατία ,για την i Repubblica, την κυβέρνηση και το Κράτος, για την escalation της guerriglia, του αντάρτικου και για αντίδραση με «οργανικά μέτρα ανάλογα της τρομοκρατίας». οι άνθρωποι της Dc ήταν

όλοι μαζί με τον Άλντο Μόρο όσον αφορά την σωτηρία του και την επιστροφή του στην οικογένεια, στην Ιταλία και στο κόμμα μας, [ήταν όμως] ειδικότερα με όλους τους πολίτες, τους ανθρώπους της αστυνομίας, τους καραμπινιέρους, τους δικαστές, τους δημοσιογράφους, τους πολιτικούς ανθρώπους που είχαν άμεσα κτυπηθεί από αυτή την προσπάθεια καταστροφής.

με λίγα λόγια, δεν ήταν μόνο ο Μόρο.

ο οποίος, κρατούμενος των εΤ, έχει κοινό συμφέρον με τους απαγωγείς : να ξεκινήσει διαπραγμάτευση με το Κράτος για την δική του απελευθέρωση. σε αντίθεση με τις εΤ που παίζουν ένα καθεαυτού πολιτικό παιχνίδι, ο Μόρο πρέπει να αγωνιστεί για την ζωή του. οι εΤ υποστηρίζουν σκληρή γραμμή : μιλούν για δίκη [ανακοίνωση νο 2, 24 μαρτίου], για ανάκριση [ανακοίνωση νο 3, 29 μαρτίου], για καταδίκη σε θάνατο [ανακοίνωση νο 6, 15 απριλίου]. μόνο με την ανακοίνωση νο 8 στις 24 απριλίου ζητούν αντάλλαγμα για τον Μόρο : την απελευθέρωση των SANTE NOTARNICOLA, MARIO ROSSI, GIUSEPPE BATTAGLIA, AUGUSTO VIEL, DOMENICO DELLI VENERI, PASQUALE ABATANGELO, GIORGIO PANIZZARI, MAURIZIO FERRARI, ALBERTO FRANCESCHINI, RENATO CURCIO, ROBERTO OGNIBENE, PAOLA BESUSCHIO e CRISTOFORO PIANCONE.
binario 7ενώ όλα αυτά εξελίσσονται στο τόξο ενός μήνα, ο Μόρο έχει ξεκινήσει την πολεμική του μάχη, διπλή, όπως είπαμε στο ξεκίνημα. από την μία πλευρά, με το υπερασπιστικό του μνημόνιο, θέλει να πείσει τις εΤ πως δεν είναι ένας καραγκιοζοπαίχτης ή ο άνθρωπος του Ιμπεριαλιστικού Κράτους των Πολυεθνικών όπως αυτοί πιστεύουν. από την άλλη πλευρά, με τις επιστολές του, πρόθεση του είναι να τονώσει και να κατευθύνει κατά κάποιο τρόπο την απάντηση της χΔ στις κινήσεις των ταξιαρχιτών.

γι αυτό γράφει, πριν απ’ όλους στον Cossiga, στις 29 μαρτίου, επιστολή που παραδίδεται με την ανακοίνωση νο 3 :

αγαπητέ Francesco,
την ώρα που σου στέλνω ένα ζεστό χαιρετισμό, οδηγούμενος από τις δύσκολες συγκυρίες να απευθύνω σε εσένα, έχοντας παρούσες τις ευθύνες σου [που φυσικά και σέβομαι], κάποιες σαφείς και ρεαλιστικές εκτιμήσεις.
παραλείπω σκόπιμα κάθε συναισθηματική διάσταση και εμμένω στα γεγονότα. αν και δεν γνωρίζω τίποτα ούτε για τον τρόπο ούτε γι ότι συνέβη μετά την απόσυρση μου, είναι εκτός συζητήσεως – μου ειπώθηκε σαφέστατα – πως θεωρούμε πολιτικός κρατούμενος, που υπόκειμαι, σαν Πρόεδρος της χΔ, σε δίκη με σκοπό να διαπιστωθεί η τριαντακονταετής ευθύνη μου [δίκη που διεξάγεται με όρους πολιτικούς, καθίσταται όμως όλο και αυστηρότερη].[…]
πρέπει να σκεφτώ πως η σοβαρή κατηγορία που υφίσταμαι, μου απευθύνεται σαν εκφραστή ειδικευμένο της χΔ στο σύνολο της για την διαχείριση της πολιτικής της γραμμής.
στην πραγματικότητα είμαστε όλοι εμείς της διοικητικής ομάδας που εγκαλούμαστε και η συλλογική μας πρακτική που κατηγορείται και για την οποία πρέπει να δώσω λόγο.

ο Μόρο θα προτείνει μια πολιτική γραμμή που θα υποστηρίξει με μεγάλη αξιοπρέπεια, δίχως αλλαγές άξιες να σημειωθούν, για όλες τις 55 μέρες της κράτησης του. αυτό ίσως να είναι και το όριο του. ψάχνει διέξοδο ξεκινώντας συνεχώς από το ίδιο σημείο, με την ίδια οπτική γωνία, εκείνη του Μεγάρου. εξάλλου, είναι το μοναδικό σημείο αναφοράς που γνωρίζει. και είναι ο μοναδικός που παραμένει ξένος των ταξιαρχιτών.

οι εΤ δεν καταλαβαίνουν τον σκοπό που ο Μόρο έθεσε γράφοντας την επιστολή στον υπουργό εσωτερικών Κοσσίγκα, κι έτσι την δημοσιεύουν εκεί που, θα έπρεπε να παραμείνει κρυφή. το κάνουν από αδυναμία. φοβούνται μι διαπραγμάτευση που ρισκάρουν να μην ελέγχουν πολιτικά. και κάνουν λάθος, βλέποντας στο γράμμα ‘μια ξεκάθαρη πρόσκληση συνέργειας’ από μέρους ενός κατηγορούμενου που ήξερε πως ‘δεν ήταν ο μόνος’ και που προέτρεπε ‘τις άλλες ιεραρχίες να μοιραστούν μαζί του τις ευθύνες’.
foto-3προφανώς, οι εΤ έκαναν λάθος. ο Μόρο γνώριζε την χΔ σαν λίγους από τα διοικούντα στελέχη και γνώριζε πως επρόκειτο για το κόμμα της διαμεσολάβησης. η μυστικότητα χρειάζονταν για να δοθεί στο κόμΜα το περιθώριο για να βρει την εκδοχή για την κοινή γνώμη, την πιο συμφέρουσα από πολιτική σκοπιά.

εν τω μεταξύ το μέτωπο της συνεκτικότητας εδραιώνεται. το Κκι υπερασπίζεται την γραμμή του κάνοντας έκκληση στο δίκιο του Κράτους, μια οπτική που θα αποδειχθεί μάλλον μυωπική, διότι σημαίνει την άρνηση να σωθεί η ζωή του Μόρο ανεξάρτητα από οποιοδήποτε νεότερο. Και ο Μόρο για το Κκ δεν είναι ένας οποιοσδήποτε πολιτικός, αλλά ο άνθρωπος που έφερνε, έστω και με τακτικό τρόπο και όχι στρατηγικό, το κόμμα που είχε έδρα στις Botteghe oscure, στην κυβέρνηση. παρακολουθούμε εκείνο που φαίνεται παράδοξο. την ώρα που ο εκφραστής της κυβέρνησης εθνικής αλληλεγγύης βρίσκεται στα χέρια μιας επαναστατικής ομάδας που προσπαθεί να εμποδίσει αυτή η συμφωνία να διευθετηθεί και να καλυτερεύσει, τα κόμματα που τέθηκαν μαζί ακριβώς από τον Μόρο ενώνονται σε μια γραμμή μη ακρόασης. και τόσο ο Μόρο όσο και οι εΤ μένουν έκπληκτοι. οι εΤ ακριβώς από την γραμμή του Κκ.

επιβεβαιώνει ο Moretti:

υπήρξε μια αφέλεια στα όρια του αυτοτραυματισμού. το κΚ είχε εκπληρώσει την παραβολή, δεν υπήρχε πλέον περιθώριο η βάση να εκφράσει κάτι διαφορετικό. ίσως ήδη να το γνωρίζαμε δεν θέλαμε όμως να το πιστέψουμε. όταν το Κκ γίνεται συμπαγές γύρω από την αποφασιστικότητα, αυτό μας κτύπησε σαν μια γροθιά [Una storia italiana]
μια ιταλική ιστορία

ο Μόρο πληροφορείται, του δίνουν να διαβάσει αποσπάσματα εφημερίδων, διαμέσου των οποίων αντιλαμβάνεται τις θέσεις του κομουνιστικού κόμματος και της χριστιανοδημοκρατίας. και ‘δεν το πιστεύει, μένει σαστισμένος, ενοχλημένος’. καταλαβαίνει εκείνη τη στιγμή πως για να ανοίξει μια χαραμάδα, έπρεπε να διαρρήξει την αλληλεγγύη που ακριβώς ο ίδιος είχε δημιουργήσει ανάμεσα στις δύο πολιτικές δυνάμεις, στέλνοντας ξανά το Κκ στην αντιπολίτευση. είναι σε εκείνες τις στιγμές που ο Μόρο σχεδιάζει μια αληθινή πολιτική με το κόμμα του και πιθανότατα λόγω της δράσης του ανοίγεται εκείνη η χαραμάδα στην οποία με μεγάλη μαεστρία γλιστρά ο γραμματέας του Σκι Bettino Craxi. σε εκείνη την χαραμάδα γεννιούνται οι πολιτικές συνθήκες των χρόνων Ογδόντα, με τις πρώτες πρωθυπουργίες όχι χριστιανοδημοκρατικές και το Κκ που θα τελειώσει τις πολιτικές του ημέρες στρατηγικά ηττημένο.

στις 4 απριλίου, μαζί με την ανακοίνωση νο 4 των εΤ, παραδίδεται ένα γράμμα στον Zaccagnini, τον γραμματέα της Dc. στην ανακοίνωση οι εΤ γράφουν : ‘ο ελιγμός που πραγματοποιείται από τον καθεστωτικό τύπο, αποδίδοντας στην οργάνωση μας όσα ο Μόρο έγραψε με το χέρι του στο γράμμα προς τον Cossiga, είναι δόλια όσο και foto-1αδέξια. αντιθέτως η γραφή αποκαλύπτει, με μια καθαρότητα που φαίνεται πως δεν αρέσει στην χριστιανοδημοκρατική συμμορία, την δική μας άποψη, όπως και την δική του’. εκείνη των εΤ αφορά τους πολιτικούς κρατουμένους, εκείνη του Μόρο την ήδη υπομνηθείσα συνενοχή των διοικούντων την χριστιανοδημοκρατία.

περισσότερες από μια φορές δηλώσαμε πως ένα από τα βασικότερα σημεία του προγράμματος της Οργάνωσης μας είναι η απελευθέρωση όλων των κομουνιστών κρατουμένων και η καταστροφή των στρατοπέδων συγκέντρωσης και των καθεστωτικών lager. το πως επάνω σε αυτή την γραμμή μάχης το επαναστατικό κίνημα ήξερε να αναμετρηθεί νικηφόρα φάνηκε από την κατάκτηση της απελευθέρωσης των απηγμένων συντρόφων από τις φυλακές Casale, Treviso, Forli, Pozzuoli, Lecce κλπ. Σίγουρα θα ακολουθήσουμε κάθε δρόμο που φέρνει στην ελευθερία των κομουνιστών που κρατούνται όμηροι από το ιμπεριαλιστικό κράτος, όμως καταγγέλουμε σαν προπαγανδιστικές μανούβρες τις προσπάθειες του καθεστώτος να αποδώσει σε εμάς αυτό το οποίο αντιθέτως προσπαθεί να επιβάλλει : κρυφές διαπραγματεύσεις, μυστηριώδεις διαμεσολαβητές, συγκάλυψη των πραγματικών περιστατικών.

ας δούμε, όμως, τι δηλώνει ο Μόρο, που αναφέρεται στη γραμμή του Κκι

αγαπητέ Zaccagnini,
γράφω σε σένα θέλοντας ν’ απευθυνθώ στους Piccoli, Bartolomei, Galloni, Gaspari, Fanfani, Andreotti και Cossiga, σε όλους τους οποίους θα ήθελα να διαβάσεις αυτό το γράμμα και με όλους τους οποίους θα ήθελα να αναλάβετε την ευθύνη, που την ίδια στιγμή είναι ατομικές και συλλογικές. μιλώ πάνω απ’ όλα για την χΔ προς την οποία στρέφονται κατηγορίες που αφορούν όλους, που εγώ όμως έχω κληθεί να πληρώσω με συνέπειες που δεν είναι δύσκολο να φανταστείτε. σίγουρα στις αποφάσεις εμπλέκονται και άλλα κόμματα, ένα όμως τόσο τρομερό πρόβλημα συνείδησης αφορά όλη την χΔ, η οποία πρέπει να κινηθεί, ότι κι αν λένε, ή θα πουν σύντομα, οι άλλοι. μιλώ κυρίως για το Κκ, το οποίο, παρά την ευκαιρία να δηλώσει ανάγκες για αποφασιστικότητα, δεν μπορεί να ξεχάσει πως η δραματική μου απαγωγή συνέβη την ώρα που επήγαινα στην Κάμερα για την χειροτονία της κυβέρνησης για την σύσταση της οποίας επί μακρόν εργάστηκα.[…]
είμαι ένας πολιτικός κρατούμενος που η απότομη απόφαση σας να κλείσετε κάθε πιθανότητα συζήτησης σχετικά με άλλα πρόσωπα επίσης φυλακισμένα, θέτει σε κατάσταση αβίωτη. ο χρόνος τρέχει γρήγορα, και δυστυχώς δεν υπάρχει αρκετός. κάθε στιγμή μπορεί να είναι πολύ αργ’α.

βρισκόμαστε στις 4 απριλίου. μένουν ακόμη 14 ημέρες μέχρι τις 18 απριλίου, ημέρα της ψεύτικης ανακοίνωσης του θανάτου Μόρο, και 20 μέχρι την 8η ανακοίνωση, που περιέχει την καταδίκη σε θάνατο του ομήρου και την απαίτηση απελευθέρωσης των κρατουμένων που είδαμε. τι συνέβη εν τω μεταξύ ; οι εΤ κάνουν γνωστό ένα απόσπασμα του υπερασπιστικού μνημόνιου για τον Paolo Emilio Taviani, που δημοσιεύτηκε στην “Corriere della Sera της 11ης απριλίου, όπου ο Moro απευθύνεται σε διάφορες προσωπικότητες , εθνικές και διεθνείς, και ειδικότερα , στον Paolo VI με μία επιστολή της οποίας το incipit χρησιμεύει για να θυμώσει τον παραλήπτη :
ο Μόρο λέει πως ‘θυμάμαι την πατρική ευσπλαχνία που η Αγιοσύνη Σας πολλές φορές μου επέδειξε’, και μεταξύ άλλων όταν ήμουν νεαρός ηγέτης της Fuci”.

το γράμμα γράφτηκε γύρω στις 8 απριλίου. ο πάπας απάντησε δέκα μέρες αργότερα. το βράδυ της 21ης απριλίου, μετά την απαγγελία της προσευχής, ο Πάπας αποτραβήχτηκε στο δωμάτιο του για να γράψει την επιστολή με την οποία ζητάει την απελευθέρωση του Μόρο απευθείας στους ταξιαρχίτες, στη βάση όμως της έκκλησης της 2ας απριλίου, όχι του αιτήματος του ομήρου, αυτός απευθύνεται ‘στους άντρες των ερυθρών Ταξιαρχιών’ όπως αποδώσουν ξανά στην ελευθερία, στην οικογένεια του, στην κοινωνική ζωή τον αξιότιμο Άλντο Μόρο, έναν άνθρωπο τίμιο και καλό, τον οποίο κανένας δεν μπορεί να κατηγορήσει για έλλειψη κοινωνικού αισθήματος και έλλειψης υπηρεσιών στην δικαιοσύνη και στην ειρηνική κοινωνία των πολιτών. θυμίζει πως υπήρξε φίλος του στη διάρκεια των σπουδών, οπότε, μιλώντας με τρόπο ευθύ στους απαγωγείς στο όνομα του Χριστού, τους παρακαλεί γονατιστός να τον ελευθερώσουν, ‘έτσι απλά, δίχως όρους, όχι τόσο λόγω της δικής μου ταπεινής και στοργικής μεσολάβησης, αλλά λόγω της αξιοπρέπειας του ως κοινό αδελφό στον ανθρωπισμό’.

η χειρονομία φαινομενικά είναι υψηλού ηθικού περιεχομένου, ο Πάπας κάνει έκκληση στους απαγωγείς του Μόρο, τους αποκαλεί με το όνομα τους και ζητά η πολιτική δράση να κάνει τόπο σε ανθρωπιστικές θεωρήσεις. από μια άποψη, λοιπόν, τοποθετείται ταπεινά γονατιστός μπροστά τους, από την άλλη, όμως, δείχνει πως αντιλαμβάνεται την θέση της κυβέρνησης της ιταλίας και η ευγενής χειρονομία του δεν υπερπηδά τα σύνορα που ορίζει η πολιτική δράση του Palazzo Chigi, της έδρας της κυβέρνησης. η επιστολή, όντως, δεν συμπίπτει καθόλου με αυτά που ζητά ο Μόρο, σύμφωνα με τον οποίον δεν ήταν προς τους ταξιαρχίτες που έπρεπε να απευθυνθεί ο Πάπας, αλλά προς την κυβέρνηση. και εάν είναι αλήθεια, όπως πολλοί σημειώνουν, πως πρόκειται για ένα έγγραφο σημαντικό, είναι νόμιμο να υποστηρίξουμε πως ο ποντίφικας διάλεξε συνειδητά να γράψει ένα γράμμα τελείως από αυτό που ο Μόρο είχε ζητήσει. το Βατικανό, τέλος πάντων, που ξεκινώντας από τις 19 μαρτίου ήταν σε συνεχή επαφή με την ιταλική κυβέρνηση, δεν μπορούσε να πάει ενάντια στην πολιτική της αποφασιστικότητας, με την οποία συμφωνούσε, και προς την οποία, στις 55 μέρες της απαγωγής, δεν είχε ούτε μια λέξη επίπληξης. ένα άλλο γεγονός, επίσης, ακριβώς εκείνες τις ημέρες, συνιστούσε σύνεση, παρόλο που η επιρροή του, σε εκείνη την περίπτωση, ήταν δεύτερου βαθμού. υιοθετώντας σε όσα διαπιστώθηκαν από τον Vladimiro Satta, καθώς επιβεβαιώθηκαν σε διαφορετικούς χρόνους από τον Giulio Andreotti, από τον αρχιερέα Fabbri και από τον Pasquale Macchi, σε μιαν ημερομηνία ανάμεσα σε 15 και 22 απριλίου ο Paolo VI διαμέσου των συνεργατών του έδωσε εντολή στον επί κεφαλής των εφημέριων των ιταλικών φυλακών και της San Vittore στο Milano, Cesare Curioni, να ψάξει να βρει τρόπο για την πληρωμή υψηλών λύτρων (λέγεται για πέντε δις σε λίρες) για την απελευθέρωση του Moro. ο Curioni πλησιάστηκε στην φυλακή από έναν κάποιον ταξιαρχίτη , που είχε προβλέψει αυτή την πιθανότητα, και το Vaticano είχε φροντίσει να ενημερώσει την κυβέρνηση στο πρόσωπο του Andreotti, που είχε δηλώσει την συγκατάθεση του στην επιχείρηση αφού είχε συμβουλευτεί με τον Berlinguer.

μια σειρά από περιστατικά που εκθέτει ο Satta, όμως, μας κάνουν να πιστεύουμε πως εκείνος ο υποτιθέμενος απεσταλμένος ήταν, στην πραγματικότητα, ένας απατεώνας που θα είχε εκμεταλλευτεί την ψεύτικη ανακοίνωση της 18ης απριλίου, εκείνης που ανακοίνωνε τον θάνατο του Μόρο και την απόκρυψη του πτώματος του στη λίμνη της Δουκέσσα, για να γίνει πιστευτός ενώπιον του Βατικανού, αναγγέλοντας του, αφού μόλις είχε κυκλοφορήσει, το ψεύδος και την επικείμενη διάψευση από την μεριά των ταξιαρχιτών. Σύμφωνα με τον Αντρεόττι, μάλιστα, το ίδιο πρόσωπο θα είχε αναφέρει την διάδοση του ψεύτικου πριν ακόμη αυτή ανακοινωθεί, προειδοποιώντας πως επρόκειτο για ψεύτικο. εάν έτσι έγινε, εξηγείται πεντακάθαρα ο σκοπός της ψεύτικης ανακοίνωσης [ να γίνει πιστευτό πως υπάρχει εκπρόσωπος των ‘ταξιαρχιτών’ με σκοπό να αποσπαστούν χρήματα για την απελευθέρωση του κρατουμένου], ενώ καταρίπτονται οι εικασίες και οι διασυνδέσεις με την ανακάλυψη της βάσης στην οδό Γκράντολι, που συνέβη την ίδια ημέρα στη Ρώμη, και το ζήτημα δεν αλλάζει ούτε στην περίπτωση που επρόκειτο, από πλευράς Αντρεόττι, λαθεμένης ανάμνησης και εκείνο το πρόσωπο να είχε μιλήσει για την ψεύτικη ανακοίνωση μόνο μετά την διάδοση της. ο υποτιθέμενος ταξιαρχίτης, όντως, προσπάθησε να σε κάθε περίπτωση να εκμεταλλευτεί την περίπτωση της ψεύτικης ανακοίνωσης για να γίνει πιστευτός, εξαφανίζεται όμως το πρωϊνό της 9ης μαίου, προσκομίζοντας δικαιολογίες, μετά την ανεύρεση του πτώματος του ομήρου στην οδό Καετάνι, δίχως να καταφέρει να μετακινήσει την ‘διαπραγμάτευση από το εμβρυακό της στάδιο.

η έκκληση του Πάπα διοχετεύτηκε στις 22 απριλίου στην πρώτη σελίδα της «Osservatore Romano» και έτυχε θετικής υποδοχής από πολλές πολιτικές δυνάμεις, παρόλο που στο άλογο ράτσας Amintore Fanfani δεν φαίνεται να άρεσε πλήρως. ‘γενική’ γράφει ‘είναι η αναγνώριση της χειρονομίας του Πάπα’, όμως ‘συζητήσιμες κάποιες πλευρές της επιστολής’. η προσοχή όλων, όπως είναι φυσικό, επικεντρώνεται στην πρόταση ‘δίχως όρους’ και στην συνέχεια ο Guerzoni δηλώνει πως ήταν ο Andreotti που την επέβαλε στον Papa, λεπτομέρεια που δεν αποδείχθηκε. σύμφωνα με την γνώμη μου, δεν ήταν ούτε ο Αντρεόττι ούτε άλλοι να προτείνουν εκείνα τα λόγια στον Ποντίφικα, αλλά οι περιστάσεις, η πολιτική κατάσταση, η πολύ στενή οδός που διάλεξη η ιταλική κυβέρνησης, που δεν επέτρεψε σε κανένα τη δυνατότητα να βγει από τα στενά όρια της αποφασιστικότητας, που προέβλεπε μόνο το καλό και το κακό, δίχως καμία γκρίζα ζώνη.
ο Αντρεόττι, ωστόσο, υποδέχτηκε θετικά το έγγραφο του ποντίφηκα :

ο Πάπας, με απίστευτη αποφασιστικότητα, απηύθυνε έκκληση υψηλής απήχησης για την απελευθέρωση του Μόρο [….] την έγραψε αυτό το βράδυ αυθόρμητα, την ξαναείδε στη συνέχεια και την αντέγραψε με το χέρι του διότι – από την δημοσίευση – να φαίνονταν ξεκάθαρα την προσωπική φύση της θαυμάσιας χειρονομίας.

σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, που στις 25 έστειλε δική του επιστολή ευχαριστίας στο Βατικανό, ο Πάπας είχε κάνει για την απελευθέρωση του Μόρο ‘περισσότερα από αυτά που μπορούσαμε να φανταστούμε με δύναμη και ευαισθησία’, όμως ‘η σκληρότητα της καρδιάς των παραληπτών αντιστάθηκε και σε αυτή τη εξαιρετική έκκληση’. στην ίδια επιστολή, επίσης, ο αρχηγός της κυβέρνησης αισθάνθηκε την ανάγκη να εξηγήσει επίσημα τον λόγο για τον οποίο μια ανταλλαγή δεν ήταν προτεινόμενη : ήταν παράλογο να εξισώνονται οι όμηροι μιας εγκληματικής ομάδας με εκείνους που έπρεπε να δώσουν λόγο στην δικαιοσύνη για σοβαρά εγκλήματα [γι αυτούς που εζητείτο η ανταλλαγή]. η υπόθεση του Μόρο, σύμφωνα με την οποία βρισκόμασταν σε πόλεμο, φάνηκε σαν τέχνασμα των ταξιαρχιτών για να δικαιολογήσουν σκοτωμούς και επιθέσεις, εξάλλου ‘οι ταπεινοί υπηρέτες του Κράτους’ δεν μπορούσαν να ανεχθούν πως για την απελευθέρωση ενός πολιτικού άντρα θα ποδοπατούνταν οι νόμοι, και πως μια προεδρική αμνηστία θα είχε προκαλέσει ηθική εξέγερση. τέλος δήλωνε πως το Κοινοβούλιο συμφωνούσε με την γραμμή της αποφασιστικότητας ‘συνειδητοποιώντας πως διαφορετικά θα ανοίγονταν πραγματικά σελίδες περιπέτειας σε μια ασταμάτητη σπείρα βίας’.

μέσα στη φυλακή του λαού, όμως, η έκκληση του πάππα προκαλεί ένα δράμα και μηδενίζει την ελπίδες απελευθέρωσης. είναι σε αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή που ο Μόρο νιώθει χαμένος. γνωρίζοντας τις ίντριγκες των ανακτόρων, είναι σε θέση να ερμηνεύσει την σημασία εκείνης του ‘απολίτικου’ μηνύματος : η σφραγίδα, η επισφράγιση μιας απόφασης αμετακίνητης πλέον.

φτάνουμε έτσι στην ανακοίνωση νο 8 με την ‘καταδίκη σε θάνατο’ του Μόρο στις 24 απριλίου.

τέσσερις μέρες μετά ο Μόρο γράφει στην χΔ ένα γράμμα για οποίο – θυμάμαι – έχουμε τρεις εκδοχές και που ο Mastrogregori, συγγραφέας του La Lettera blu, όρισε ‘ένα σαφές και τεκμηριωμένο μοντάζ από αυτόγραφα φύλλα του ομήρου’, [σελ. 89] ‘που δημοσιεύτηκε επεξεργασμένο από τους τρομοκράτες’, [σελ 96]. πρόσφατα, σε κάποια από τα γράμματα πραγματοποιήθηκε ανάλυση από μέρους του κεντρικού Ινστιτούτου για την αποκατάσταση και την διατήρηση της ιταλικής κληρονομιάς. η διευθύντρια του εργαστηρίου βιολογίας αυτού, Flavia Pinzari, δήλωσε πως βρέθηκαν ίχνη από αλάτι που κάνουν να σκεφτείς από δάκρυα. η επιστολή στην χΔ είναι η δεύτερη από μια ομάδα από έντεκα, που γράφηκαν ανάμεσα στις 20 και 29 απριλίου, που σύμφωνα με αυτόν υποφέρει περισσότερο από όλες το ψυχολογικό βάρος της απαγωγής [στην Παρασκευή της Repubblica, 13 ιανουαρίου 2012, σελ.18].
προσθέτει η διευθύντρια του Ινστιτούτου, Maria Cristina Misiti, πως ‘το γράμμα του Μόρο στην χΔ είναι το πιο μακρύ απ’ όλα : αποτελείται από 10 σελίδες και είναι το μοναδικό που γράφτηκε σε χαρτί έξτρα δυνατό’. η καλύτερη ποιότητα χαρτιού σε σχέση με τα άλλα θέτει το ερώτημα : ‘γιατί διαλέχτηκε ; και ποιος το αποφάσισε ;[…] είναι εμφανές πως αυτό το γράμμα έπρεπε να συμπυκνώνει την τελευταία έκκληση του Μόρο’, και ίσως γι αυτό σήμερα να τίθεται δυνατά σε αμφιβολία όχι η αυθεντικότητα του αλλά η πατρότητα, με την έννοια πως :
‘τα γράμματα είναι αυθεντικά, με την έννοια πως δεν γράφτηκαν κάτω από την υπαγόρευση των Ερυθρών Ταξιαρχιών. φτιάχτηκαν όμως, συναρμολογήθηκαν, απομακρύνθηκαν από την γιάφκα […] υπό την διεύθυνση και σε επεξεργασία των εΤ ‘ [η Παρασκευή, όπως παραπάνω]…πληροφοριακά να σας πούμε πως εκείνος που ο Filippo Ceccarelli θεωρεί τον μεγαλύτερο ειδικό “dell’estremo moroteismo”, ‘του ακραίου μοροτεϊσμού’, Miguel Gotor, υποστηρίζει πως τα γράμματα κοσκινίστηκαν από τους ταξιαρχίτες και στη συνέχεια επιδόθηκαν ξανά στον όμηρο για να αντιγράψει την τελευταία εκδοχή [Il Venerdì, cit., p. 22].
λέγοντας αυτό, και εξηγώντας πως ο Moro απλούστατα έγραφε και ξαναέγραφε τις επιστολές του για να βρει τις καταλληλότερες λέξεις για να γίνει αντιληπτός από τους συνομιλητές του , ας δούμε ένα απόσπασμα από το γράμμα προς την DC.

μετά το γράμμα μου που εμφανίστηκε σε απάντηση κάποιων διφορούμενων, αποδιοργανωμένων, αλλά ουσιαστικά αρνητικών θέσεων της χΔ για την περίπτωση μου, δεν συνέβη τίποτα. όχι πως δεν υπήρχε υλικό για συζήτηση. υπήρχε αρκετό. έλειπε αντιθέτως στο Κόμμα, στον γραμματέα, στα στελέχη η πολιτική τόλμη να ανοίξουν διάλογο στο θέμα που προτάθηκε που είναι εκείνο της σωτηρίας της ζωής μου και των όρων για να επιτευχθεί σε ισορροπημένο πλαίσιο. είναι αλήθεια : είμαι αιχμάλωτος και δεν είμαι σε ψυχική κατάσταση ευτυχή. δεν υπέστην όμως κανέναν εξαναγκασμό, δεν είμαι ναρκωμένος, γράφω με τον τρόπο μου όσο άσχημος και να είναι, έχω την συνηθισμένη μου καλλιγραφία. είμαι όμως, ένας άλλος, λέγεται, και δεν αξίζω να με παίρνουν στα σοβαρά. όμως στα θέματα που θέτω καμία απάντηση. όταν όμως εγώ ζητώ με τιμιότητα να συναντηθεί η διοίκηση ή άλλο θεσμικό όργανο του κόμματος, διότι παίζεται η ζωή ενός ανθρώπου και η τύχη της οικογένειας του, συνεχίζονται εξευτελιστικά συμβούλια, που σημαίνουν φόβο για διάλογο, φόβο για αλήθεια, φόβο να υπογραφεί επώνυμα μια καταδίκη σε θάνατο. […]
όμως ανάμεσα σε εμένα και τις ερυθρές Ταξιαρχίες δεν υπάρχει καμία σύμπτωση απόψεων. και φυσικά δεν σημαίνει ταυτότητα απόψεων η περίπτωση που εγώ από την πρώτη στιγμή υποστήριξα [και όπως έχω αποδείξει πολλά χρόνια πριν] και θεώρησα αποδεκτή, όπως συμβαίνει στον πόλεμο, μια ανταλλαγή πολιτικών κρατουμένων. και πολύ περισσότερο όταν, μη ανταλλάσσοντας, κάποιος παραμένει σε έντονη δυσφορία, ζωντανός όμως, ο άλλος σκοτώνεται [….]
από τι πράγμα μπορούμε να συμπεράνουμε πως το Κράτος καταστρέφεται, εάν κάποια στιγμή, ένας αθώος παραμένει ζωντανός και, σε αντάλλαγμα, άλλο πρόσωπο, αντί στη φυλακή, πηγαίνει στην εξορία ;
όλη η κουβέντα είναι εδώ […]
θέλω τώρα να γυρίσω μια στιγμή πίσω με αυτό τον συλλογισμό που κυλά όπως κυλούσαν οι συλλογισμοί μου ένα καιρό […] σε πολλές περιπτώσεις ανταλλαγές έγιναν στο παρελθόν, παντού, για να προστατευτούν όμηροι, για να σωθούν ζωές αθώων. είναι όμως καιρός να προσθέσουμε πως, δίχως τουλάχιστον η χΔ να το αγνοήσει, πως η ελευθερία [με τον εκπατρισμό] σε ένα αριθμό διακριτικό περιπτώσεων παραχωρήθηκε σε παλαιστίνιους, για να ισσοφαρισθεί η σοβαρή απειλή αντιποίνων ικανών να ζημιώσουν σημαντικά την κοινότητα. και, να σημειώσουμε, επρόκειτο για σοβαρές απειλές, τρομερές, μη έχοντες όμως βαθμό εμμένειας αυτών με τις οποίες ασχολούμαστε σήμερα. τότε η αρχή έγινε αποδεκτή.

‘αποδεκτή’ σε σημείο που κατέχουμε ενημερωτικό σημείωμα των υπηρεσιών πληροφοριών του 1979 που δίνει το σημείο της κατάστασης γύρω από την παλαιστινιακή τρομοκρατία στην Ιταλία .στην σελίδα 8 διαβάζουμε:

από το 1974 μέχρι το 1978 στις υποθέσεις της τρομοκρατίας αλληλοδιαδέχονται περίοδοι γονιμότητας και περίοδοι στασιμότητας, όσον αφορά την Ιταλία παραμένει σημείο αναφοράς για τις διάφορες αραβικές οργανώσεις. η πολιτική των διάφορων ιταλικών κυβερνήσεων ήταν από πάντα εμπνευσμένη από το να μην ερεθίζει τα αραβικά καθεστώτα ώστε να μην αναλαμβάνουν δράσεις αντιποίνων σε οικονομικό επίπεδο. το τίμημα από αυτό το πλεονέκτημα ξεπληρώθηκε με όρους εθνικής ανασφάλειας.

και ξανά: ‘με αυτές τις προϋποθέσεις προκύπτει συνεπώς η ανάγκη να ληφθούν μέτρα προληπτικά διαμέσου της δυνάμωσσης των μέσων, η αναθεώρηση των κριτηρίων που μέχρι τώρα ακολουθούνται για τον έλεγχο των ξένων και τον εντοπισμό των μέσων που θα παρέχουν εγγυήσεις εάν δεν θέλουμε η Ιταλία να καταστεί, στη διάρκεια λίγου χρόνου, περισσότερο εύφορο έδαφος για τους υποστηριχτές της τρομοκρατίας [p. 9]. E, a p. 4, “l’Italia è base preferita dei terroristi palestinesi” dal 1968. ‘η Ιταλία είναι η βάση που προτιμούν οι παλαιστίνιοι τρομοκράτες’ από το 1968.

διηγείται ο Valerio Fioravanti: “ο Cossiga μας θύμισε πως η συμφωνία στην οποία αναφέρονταν ο Πιφάνο ήταν μια ανεπίσημη συμφωνία της οποίας αυτός, ούτε σαν υπουργός εσωτερικών, ούτε σαν πρωθυπουργός, ούτε σαν πρόεδρος της δημοκρατίας είχε βρει ποτέ γραμμένη εκδοχή της, επίσημη. ήταν όμως καλά γνωστό πως επρόκειτο για συμφωνία που επετεύχθη το 1974 από τον Άλντο Μόρο, αμέσως μετά την επίθεση στο αεροδρόμιο του Φιουμιτσίνο στις 15 δεκεμβρίου 1973 όπου μετρήθηκαν 32 νεκροί και 15 τραυματίες. στη βάση εκείνης της συμφωνίας η Ιταλία θα είχε επιτρέψει ελευθερία κινήσεων στους παλαιστίνιους, με αντάλλαγμα, οι παλαιστίνιοι δεσμεύονταν να μη πραγματοποιήσουν άλλες επιθέσεις στην Ιταλία, και να μην κάνουν πειρατείες σε ιταλικά αεροπλάνα, να μη κτυπούν ιταλούς πολίτες στο εξωτερικό. επίσης, η Ιταλία δεσμεύονταν να εμποδίσει οι ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες να συνεχίσουν να πράττουν ‘στοχευμένες δολοφονίες’ παλαιστινίων σε ιταλικό έδαφος’.
tratto da: http://www.lesenfantsterribles.org/sette-gennaio/nar-in-principio-era-lazione )

λοιπόν: ο Μόρο γνώριζε πολύ καλά γιατί πράγμα ομιλούσε, όπως το εγνώριζαν οι αξιωματούχοι του κόμματος του.
απελπισμένος στο να καταφέρει να ανοίξει διαπραγμάτευση, δυο μέρες αργότερα, θα έλεγα πολύ καθυστερημένα, οι εΤ διαμέσου του Μορέττι, τηλεφωνούν στο σπίτι του Μόρο:

εμείς κάνουμε αυτό το τηλεφώνημα από καθαρό ενδοιασμό διότι ο πατέρας σας επιμένει να λέει πως έχετε λιγάκι εξαπατηθεί και πιθανότατα συλλογίζεστε πάνω σε μια παρεξήγηση. μέχρι σήμερα κάνατε πράγματα που δεν βγάζουν πουθενά, δεν χρειάζονται καθόλου. εμείς αντιθέτως πιστεύουμε πως η παρτίδα έχει παιχθεί και έχουμε ήδη πάρει μια απόφαση. τις επόμενες ώρες δεν μπορούμε να κάνουμε άλλο από το να προχωρήσουμε σε αυτό που είπαμε στην 8η ανακοίνωση μας. οπότε ζητάμε μονάχα αυτό : είναι δυνατή μια παρέμβαση του Τζακανιίνι, άμεση και ξεκάθαρη προς εκείνη την έννοια. εάν δεν γίνει έτσι πάρτε το απόφαση πως εμείς δεν μπορούμε να κάνουμε άλλο από αυτό. με καταλάβατε ακριβώς ; […] λοιπόν, υπάρχει μόνο αυτή η δυνατότητα. το κάναμε απλούστατα λόγω ενδοιασμών, με την έννοια που, γνωρίζετε, η καταδίκη σε θάνατο δεν είναι κάτι που λαμβάνεται στα ελαφρά ούτε από την πλευρά μας. είμαστε διατεθειμένοι να υπομένουμε τις ευθύνες που μας αναλογούν. [….]
το πρόβλημα είναι πολιτικό και σε αυτό το σημείο πρέπει να παρέμβει η χριστιανική Δημοκρατία. επιμέναμε πολύ πάνω σε αυτό, διότι είναι ο μοναδικός τρόπος διαμέσου του οποίου θα μπορούσαμε να φτάσουμε σε κάποια διαπραγμάτευση. [….] μόνο μια άμεση παρέμβαση, που θα ξεκαθαρίζει τα πράγματα, ευθεία, ακριβής του Τζακανιίνι θα μπορούσε να μεταβάλει την κατάσταση. εμείς ήδη έχουμε αποφασίσει. τις επόμενες ώρες θα συμβεί το αναπόφευκτο, δεν μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά. δεν έχω κάτι άλλο να σας πω.

λίγες μέρες νωρίτερα, ανάμεσα στις 22 και 23 απριλίου, ο Μόρο είχε γράψει στον Μπεττίνο Κράξι, του οποίου είχε αντιληφθεί, ανάμεσα σε αποσπασματικές ειδήσεις, ‘μια μεγάλη ανθρωπιστική ευαισθησία του κόμματος του’. σε αυτό το γράμμα βλέπουμε την προσπάθεια του Μόρο να φέρει τον Κράξι κοντά σε ρήξη με την κυβέρνηση εθνικής αλληλεγγύης διότι έπρεπε να δοθεί χώρος ‘επειγόντος σε μια σοβαρή και ισορροπημένη διαπραγμάτευση για την ανταλλαγή πολιτικών κρατουμένων’ […] κάθε ώρα που περνά θα μπορούσε να αποδειχθεί μοιραία κι εγώ σε εξορκίζω να κάνεις ότι είναι δυνατόν σε κάθε κατεύθυνση δυνατή για τη μοναδική δίκαιη επιλογή που δεν είναι εκείνη της δημαγωγίας’.
ο Κράξι κλήθηκε να ορίσει στις 14 μαίου στη διάρκεια της κεντρικής επιτροπής του κάμματος πως η πρωτοβουλία του ήταν ‘συνταγματική’ και όχι ανθρωπιστική. στις 30 απριλίου, μιλώντας με τον Μιττεράν, που ήταν τότε γραμματέας στο σοσιαλιστικού κόμματος της Γαλλίας ξέσπασε, όπως υπενθυμίζει ο μετέπειτα γάλλος πρόεδρος : ‘ο Κράξι έλαβε χθες ένα γράμμα από τον αιχμάλωτο, και περιμένει λόγω των ταυτόχρονων πιέσεων των Φανφάνι, Σάραγκατ και του Πάπα στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Λεόνε, πως αυτός θα υπογράψει διάταγμα χάρης και πως η κυβέρνηση θα αποφασίσει μια περιορισμένη ανταλλαγή – έναν εναντίον ενός – με τις ερυθρές Ταξιαρχίες, οι οποίες, φτάνοντας στον στόχο τους, ικανοποιούνται. ο Κράξι είχε λόγια τρομερά για την χριστιανική Δημοκρατία’. [Mitterand, La paglia e il grano, p. 188+.σελ188]

στα 1995, η “Critica Sociale” ένα τόμο που ονομάζονταν Lettere dal patibolo, Γράμματα από το ικρίωμα, που περιείχε 38 επιστολές γραμμένες από τον Μόρο, στην διάρκεια των 55 ημερών. η εισαγωγή, μη υπογεγραμμένη, ήταν από χειρός Κράξι, σε αυτό το γραπτό ο πρώην αρχηγός σοσιαλιστής παρουσιάζει μια νέα ανάγνωση της εικόνας του Μόρο, όχι ανδρός της διαμεσολάβησης, αλλά ακόμα και της σύγκρουσης με τους κομουνιστές.μέρος της δημόσιας μνήμης ; το άγαλμα του Μόρο με ένα τεύχος της Unità στην τσέπη. σύμφωνα με τον Craxi τα πράγματα συνέβησαν διαφορετικά ; “το Pci – γράφει– είχε σχέση αλληλεγγύης με την Μόσχα και ο ευρωκομουνισμός είχε μονάχα μερικά ραγίσει αυτή τη σχέση κάνοντας να προκύψουν υποψίες τόσο από την μία όσο και από την άλλη πλευρά. ‘ την ώρα που πρόσωπα όπως ο Zaccagnini και ο La Malfa είναι ανοικτοί προς τους κομουνιστές, θα ήταν ο Moro να επιβάλει μονόχρωμη κυβέρνηση, αρνούμενος μάλιστα υπουργούς τεχνοκράτες που άρεσαν στους κομουνιστές και εισάγοντας πρόσωπα σαν τους Toni Bisaglia και Carlo Donat Cattin που ήταν “στην λίστα προγραφής του Pci”. αυτή η ανάγνωση θα ανέτρεπε όλη την εικόνα αυτών που έβλεπαν στον Moro τον άνθρωπο του ιστορικού συμβιβασμού και στις εΤ το όπλο στα χέρια αυτών που ήθελαν αυτό το πρόγραμμα να αποτύχει.

Postato il 21 μαίου από τον MC Marconista

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s