σύγχρονη σκέψη, pensiero di oggi

η δημοκρατική ψευδαίσθηση

infoaut 3.0
η δημοκρατική ψευδαίσθηση
Giovedì 14 Agosto 2014 12:51
L’illusione democratica

Grandezza carattere

έχει παρθεί από το Diagonal

πριν από περίπου ένα χρόνο άρχισε να τριγυρνά η ιδέα πως η Ισπανία μπορούσε να είναι το πολιτικό εργαστήρι του εικοστού πρώτου αιώνα. πολιτικοί, ακαδημαϊκοί, δημοσιογράφοι και ακτιβιστές συμφωνούσαν στο να θεωρούν πως το φαινόμενο των 15M αντιπροσώπευε μια πολιτιστική ρήξη που θα είχε θέσει τέλος στον θωρακισμένο δικομματισμό του ισπανικού συντάγματος του ’78 για να ανοίξουν οι πόρτες για μια πολιτική αναγέννηση.

η λέξη »επανάσταση» επαναλαμβάνονταν σαν ένα μάντρα με τρόπο ασταμάτητο, και η ηχώ του αντήχησε σε όλο τον κόσμο. όμως, με τρόπο αντιστρόφως ανάλογο αυτής της πρόκλησης, δεν υπήρξε καμία ριζική αλλαγή παρά μονάχα γενική χειροτέρευση της πραγματικότητας. μια λαϊκιστική πολιτική συζήτηση βασισμένη στην ανασύνθεση μιας φανταστικής μεσαίας τάξης αντικατέστησε μια ανάλυση των υλικών συνθηκών των κοινωνικών σχέσεων.

ως εκ τούτου, εν απουσία μιας συζήτησης που να αρθρώνει την οργάνωση κινημάτων για πραγματική μετατροπή του καπιταλισμού, αλλάζοντας την κοινωνική σύνθεση και τις ισορροπίες δυνάμεων, πολλοί άνθρωποι εξαπατήθηκαν και θα εξαπατηθούν από τα trending topic, από την ιδέα μιας νέας Ευρώπης – που υπάρχει μόνο σε σχέση με τα συμφέροντα της Troika- και από την ελπίδα μιας επιστροφής του σοσιαλισμού.

Trending Topic

το 2011 εγκαινίασε ένα κύκλο αγώνων που συνέπεσε με σημαντικές πολιτιστικές και οικονομικές αλλαγές. αυτές οι αλλαγές, και οι απειλητικές για την ζωή συνθήκες εργασιακές επιχειρήσεων όπως η Apple, η Foxconn ή η Amazon, επέτρεψαν σε μια σημαντική μερίδα του παγκόσμιου πληθυσμού την αγορά των smartphones γι να συνδέονται στο internet και να οργανώνουν νέους λαϊκούς αγώνες.

δεν θέλουμε να δαιμονοποιήσουμε τα κοινωνικά δίκτυα ούτε το internet μιας και μπορούν να χαρακτηριστούν σαν ένα μέσο για να κατακτηθούν συγκεκριμένοι στόχοι, ποτέ όμως σαν ένα σκοπό. ο σκοπός είναι : να ανατρέψουμε τον καπιταλισμό, η διανομή του πλούτου και η συλλογική χειραφέτηση. είναι απαραίτητο να σκεφτούμε ξανά την χρήση των δικτύων και την σχέση ανάμεσα στη γλώσσα και την αντιπροσώπευση, βλέποντας την αντικειμενική εγγενή αμφισημία που χαρακτηρίζει τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. για παράδειγμα το ραδιόφωνο μετέδιδε την προπαγάνδα των δικτατοριών ανακαλύπτοντας την έννοια του λαού ; η τηλεόραση και ο τύπος υπήρξαν τα εργαλεία για την διάδοση του καταναλωτισμού και του γραμματισμού της εργατικής τάξης, ενώ το ίντερνετ προσφέρει την ψευδαίσθηση που πωλείται σε λαϊκές τιμές μιας οριζόντιας επικοινωνίας μέσα σε συγκεκριμένες περιφράξεις και συστήματα ελέγχου.

το λεξιλόγιο, η γλώσσα δεν έχει αυτάρκεια, δεν φτάνει για να φτιαχτεί ανταγωνιστικές υποκειμενικότητες, μη εγκεκριμένες. η γλώσσα από μόνη της. η γλώσσα από μόνη δεν μπορεί ούτε να αντικαταστήσει ούτε να δημιουργήσει μια πολιτική οργάνωση, πολύ περισσότερο μέσα σε 140 χαρακτήρες : η κατασκευή των περιορισμών εμπιστοσύνης και αλληλεγγύης δεν φτιάχνονται μόνο διαμέσου της γλώσσας, είναι απαραίτητο να φτιαχτούν χώροι συνάντησης αυτόνομοι όπου η κουβέντα θα είναι δεμένη με την πολιτική δράση.

είναι συναρπαστικό να παρατηρούμε πως στις καμπάνιες στο Twitter τα hashtags καθίστανται ταχύτατα trending topic, την ίδια στιγμή μπορεί να εξαπατήσει το να διαβάζεις τα συνθήματα που στέλνουν κινήματα στο διαδίκτυο στον mainstream τύπο. πρόσφατα μια ομάδα ερευνητών της Βαρκελώνης προσπάθησε να νομιμοποιήσει τις θεωρίες της συναισθηματικής μετάδοσης στο διαδίκτυο, χρησιμοποιώντας μια μέθοδο έρευνας παρόμοιο με εκείνον που χρησιμοποιήθηκε στην έρευνα που πρόσφατα προώθησε το Facebook; όμως ξέχασαν τελείως τις εσωτερικές αμφιθυμίες στην γλωσσική επικοινωνία όπως πχ την ειρωνεία… παρ’ όλα αυτά αυτή η επικοινωνιακή διαδικασία περνά αναγκαστικά από ένα φίλτρο που από την μία είναι δεσμευμένο από την ιδιοκτησία του μέσου επικοινωνίας και του καναλιού αναμετάδοσης, και από την άλλη με εκείνο της συσκευής που λαμβάνει διότι υπάρχουν ισορροπίες δυνάμεων ξεκάθαρες στις σχέσεις ανάμεσα σε εκδότη-μέσο-κοινό. δεν θα δημοσιευτεί τίποτα έξω από τα συμφέροντα αυτών των μέσων επικοινωνίας, εκτός και αν τα καταλαμβάνουμε για να τα επανοικειοποιηθούμε.

Europa Ευρώπη

οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συνορεύουν με εκείνες όχι ευρωπαϊκές ήταν το σενάριο συγκρούσεων που δείχνουν πως αυτός ο θεσμός [ η ΕΕ ] υπερασπίζεται το οικονομικό-χρηματοπιστωτικό diktat [τελεσίγραφο] που προωθείται από κάποια της μέλη σε βάρος των ζωών των ανθρώπων. ενώ στην Ουκρανία ξεκινούσε ένας πόλεμος ανάμεσα σε ιμπεριαλισμούς, λίγο μετά στην Ceuta μια εικοσαριά πρόσωπα που προσπαθούσαν να διασχίσουν τα σύνορα σκοτώθηκαν από πράκτορες της ισπανικής Πολιτοφυλακής.

χάρη στην σύστασή της και στις μεταγενέστερες τροποποιήσεις της η σύγχρονη Ευρώπη άφησε πεδίο ελεύθερο στον πιο άγριο νεοφιλελευθερισμό για να υποβάλλει τις χώρες μέλη στις πολιτικές λιτότητας διαμέσου της πληρωμής των τόκων χρέους. αυτός που είδε στην σύσταση αυτού του θεσμού ένα πεδίο δυνατότητας για την ανάπτυξη των αγώνων έκανε ένα διπλό λάθος : να σκέφτεται από την μία πως μέσα στην διαλεκτική με τον δημοκρατικό ιμπεριαλισμό των ηνωμένων πολιτειών κάθε θεσμός εκτός του Κράτους θα μπορούσε να ενθαρρύνει το ξεπέρασμά του,
από την άλλη το ότι δεν εξέτασε την σημαντικότητα των αντιεξουσιών που με κάποιον τρόπο δύνανται να έρθουν σε ρήξη με την ευρωκεντρική προοπτική.

και γι αυτούς τους λόγους η εβδομάδα κινητοποιήσεων πριν το εκλογικό ραντεβού αυτού του έτους, που θεωρήθηκε σαν προτεραιότητα στην ατζέντα των ριζοσπαστικών ομάδων με ευρωπαϊκό χαρακτήρα, υπήρξε μια πλήρης αποτυχία. στο πεδίο της πολιτικής άρθρωσης αυτή η συγκαλεστική δεν στάθηκε ικανή να δημιουργήσει ούτε οργάνωση ούτε κίνημα (ούτε Trending Topic!), ενώ σε επίπεδο ισορροπίας δυνάμεων αποδυνάμωσε την οργάνωση ενός αυτόνομου κινήματος διακρατικού μειώνοντάς το σε λίγες πραγματικότητες αντιπροσωπευτικές και υποβιβάζοντας τον πολιτικό πρωταγωνισμό σε μια μειοψηφία διανοούμενων και ακτιβιστών.

η σπατάλη ενέργειας που γίνεται για να οργανωθούν οι εκστρατείες, για την πολιτική υποστήριξη περισσότερο η λιγότερο σαφή των νέων κομμάτων, για την γραφειοκρατικοποίηση των οργανώσεων του κινήματος ήταν η αιτία της διάσπασης και του κατακερματισμού των συζητήσεων και των οργανώσεων που, από τον κύκλο του κινήματος MayDay, πέρασαν πέρα από τα ευρωπαϊκά σύνορα δυναμώνοντας τους αγώνες ενάντια στην επισφάλεια και την ανάγκη διανομής εισοδήματος σε παγκόσμια σκάλα.

Democrazia δημοκρατία

η διάδοση, ο πολλαπλασιασμός εκλογικών σχηματισμών στην Ισπανία είναι μια ξεκάθαρη εκδήλωση της απόστασης που χωρίζει την αριστερά από την κοινωνική δυσφορία. η επαναχρησιμοποίηση λέξεων όπως ‘αυταπάτη’ ή ‘ελπίδα’, η πρώτη σαν προβολή της επιθυμίας της πολιτικής τάξης – πρόσωπα προηγουμένως πολιτικοποιημένα που ήδη παίρνουν μέρος σε κολλεκτίβες και/ή πολιτικές οργανώσεις – και η δεύτερη να δείχνει την αβεβαιότητα ενός πολιτικού σχεδίου που ξεπερνάει τις σχέσεις εκμετάλλευσης και τις ισορροπίες δυνάμεων (εκείνου που ο εργατισμός ονόμαζε ταξική σύνθεση).

γι αυτό ακριβώς υπάρχει η ανάγκη να κάνουμε αναφορά σε ένα ‘εμείς’ μειωμένο, κάνοντας έκκληση στις συμμετοχές ταυτότητας σαν λαός, πατρίδα, έθνος, κλπ, για να υποστηρίξουμε αυτή την θέση. η κατασκευή συμβολική-γλωσσική καθίσταται κεντρική σε σχέση με εκείνη της κατασκευής μιας συλλογικής υποκειμενικότητας; γι αυτό τον λόγο οι πρωταγωνιστές αυτού του νέου κύκλου, οι ορατές όψεις είναι φιγούρες των μέσων που συναντούμαι συχνά στην τηλεόραση (αναφερόμαστε στον γκριλλισμό όπως και σε όλες τις πρόσφατες ισπανικές εμπειρίες – θα συμπλήρωνα εγώ και στην δική μας εμπειρία του Ποταμιού, και όχι μόνο), το μέσο μαζικής επικοινωνίας της κατεξοχήν κατεστημένης εξουσίας.

την ίδια στιγμή κατασκευάζει μια προφητεία που αυτοεκπληρούται ανακοινώνοντας τον κίνδυνο που αυτές οι πολλαπλές υποψηφιότητες αδειάζουν τις οργανώσεις των κινημάτων, κινημάτων που θα ήταν απαραίτητα σαν βάση για την υποστήριξη αυτών των υποψηφιοτήτων που κινούνται από την κραυγή “si se puede”, ‘ναι, μπορούμε’. κανείς όμως δεν εκτιμά πως στη διάρκεια αυτής της ψευδαίσθησης της μοναδικής σκέψης (εθνικής-social)δημοκρατικής, η αποχή είναι μια σταθερά και που ο υπερ-εορτασμός επιμέρους επιτυχιών είναι το απλό αποτέλεσμα μιας εσωτερικής μεταφοράς ανάμεσα σε παλιά και νέα αριστερά.

Last but not least η χρονικότητα, προσωρινότητα : σε κάτι περισσότερο από ένα χρόνο στην Βαρκελώνη γεννήθηκαν τουλάχιστον τέσσερα κόμματα και/ή ομαδοποιήσεις με παρόμοια προγράμματα, που για κάθε εκλογικό ραντεβού έχουν ανάγκη να ανασυνθέσουν τον ιστό των συμμαχιών τους και των συζητήσεων που θα επιστρέψουν να ξυπνήσουν την εξάρτηση από την ψευδαίσθηση στους οπαδούς τους. αυτή η ανικανότητα στην προώθηση δυναμικών που θα εμβαθύνουν και θα απαντήσουν στις ανάγκες των ανθρώπων που χτυπήθηκαν από τις πολιτικές λιτότητας, μεγαλώνει την αυξανόμενη απόσταση ανάμεσα στον πολιτικό επαγγελματισμό και την κοινωνία, ακόμη και στο λεξιλόγιο και στο στυλ ζωής. ζώντας την ψευδαίσθηση της πίστης πως στο μέλλον θα είναι πλειοψηφία, εξυπηρετούν τα συμφέροντα της αγοράς [και εξυπηρετούνται από αυτά]τόσο εκείνο της κατανάλωσης, της εργασίας ή το εκλογικό : η πλειοψηφία είναι ο εχθρός.

Noi εμείς

έχουμε μιλήσει για το δικαίωμα στην πόλη πολλές φορές για να εκθέσουμε πως η καπιταλιστική ανάπτυξη επιβάλλεται βίαια αναγκάζοντας εσωτερικές μεταναστεύσεις όπως και εξωτερικές κατασκευάζοντας χώρους στην υπηρεσία του οικονομικού συμφέροντα των λίγων, εκείνων των λίγων που το κίνημα Occupy ονόμασε για να απλοποιήσει το 1%. δεν είναι όμως μόνο η νεοφιλελεύθερη πόλη ο χώρος των συμφερόντων του ιδιώτη, και η διαχείριση που υποβάλλεται στην ηγεσία των χρηματιστικών θεσμών διαμέσου του χρέους είναι μέρος αυτής της ανάπτυξης : ένα μοντέλο που τίθεται σαν εμπόδιο όχι μόνο για τους κατοίκους των πόλεων αλλά και για την πρόοδο της κοινωνίας – κάθε άλλο παρά κοινοτισμός – .

οπότε από την μία παρακολουθούμε το ξεχαρβάλωμα του κοινωνικού ιστού για την κατασκευή των μέγα γεγονότων όπως οι Ολυμπιακοί της Βαρκελώνης του 1992 ή το παγκόσμιο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου στην Βραζιλία αυτό τον χρόνο (ή την EXPO του Milano); από την άλλη η επιβεβλημένη μη ανάπτυξη, η ιδιωτικοποίηση και ο περιορισμός στην πρόσβαση στις υπηρεσίες, την παιδεία, την υγεία, ο εκβιασμός της έλλειψης εργασίας και όλο και περισσότερο επισφαλούς, το σπίτι που, παρά την τεράστια ύπαρξη κτιρίων και διαμερισμάτων άδειων στην Ισπανία, είναι ένα προνόμιο για λίγους και η θυσία μιας ζωής για πολλούς άλλους.

από το Μεξικό στην Βραζιλία με τους αγώνες για την πρόσβαση στις μεταφορές, περνώντας από την πλατεία Taksim στην Istambul και τον αγώνα για να εμποδιστεί η κατασκευή ενός εμπορικού κέντρου, ο αγώνας τη συνοικίας Gamonal στο Burgos για να εμποδιστεί η κατασκευή μιας boulevard, εκείνος της συνοικίας Sants στην Barcellona για να εμποδιστεί ή εκδίωξη από το αυτοδιαχειριζόμενο κοινωνικό κέντρο Can Vies είναι συμπτώματα της ίδιας αντίστασης στην γενικευμένη φτωχοποίηση προς όφελος των λίγων και αποτελούν, την ίδια στιγμή, την ριζοσπαστικοποίηση κάποιων περιπτώσεων που δεν διαπραγματεύονται για μιαν ανάπτυξη προσανατολισμένη στο όφελος για όλους τους ανθρώπους.

ως εκ τούτου, να δώσουμε κουράγιο σε στρατηγικές που ενθαρρύνουν την οργάνωση της σύγκρουσης στις πόλεις θα πει να δημιουργήσουμε επίσης την δυνατότητα να επιτεθούμε τον εχθρό από πολλαπλές κατευθύνσεις και με διαφορετικές εντάσεις. πάνω απ’ όλα διότι γνωρίζουμε πως δεν θα συναντήσουμε τον εχθρό στα »Χειμερινά Ανάκτορα», αλλά σε όλους τους χώρους που μας έχει συνηθίσει στην καθημερινή βία του καπιταλισμού. το στοίχημα είναι εκείνο του να οργανωθούμε μέχρις ότου η κάθε μια μπορεί να διασχίσει με τις δικές της πρακτικές ένα χώρο δίχως αποκλεισμούς. έναν χώρο που θα ξέρει να δώσει δύναμη σε παρουσίες αξιοπρέπειας, αυτοδιάθεσης και δικαιοσύνης έτσι ώστε ο αντίλαλος της επανάστασης να μπορέσει να υλοποιήσει την δύναμή του.

Dario Lovaglio

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s