ιστορία · storia

Για τον εργατισμό του χθες και του σήμερα – Precisazioni sull’operaismo di ieri e di oggi

Lunedì 05 Gennaio 2015 10:36, Δευτέρα 05 Ιανουαρίου

Precisazioni sull’operaismo di ieri e di oggi, διευκρινίσεις γύρω από τον εργατισμό του χθες και του σήμερα

crisi_e_organizzazione_operaiaτου SERGIO BOLOGNA

στο άρθρο σας  “Come il patrimonio teorico ecc., »πως η ιστορική κληρονομιά κλπ”  εσείς δεν μιλάτε για τον  Toni Negri και για την συνεισφορά του στην ανάλυση της μετά τον φορντισμό κοινωνίας. το ξεχάσατε ή κάτι άλλο ?

Είναι αλήθεια , δεν μιλώ. ο λόγος για μένα είναι ξεκάθαρος, ελπίζω να μπορέσω να σας εξηγήσω. ο  Negri είναι ένας από τους ιδρυτές του εργατισμού ακόμη από τους καιρούς της  “Classe Operaia” , της »Εργατικής Τάξης», η θεωρητική του εργασία είχε ένα μέγεθος, ένα εύρος, που υπερέβαινε τα σύνορα του εργατισμού.

εάν στη συνέχεια λάβουμε υπ’ όψιν όλο το έργο του το πολιτικό-φιλοσοφικό από τα μέσα των Χρόνων  ’70 μέχρι σήμερα είναι προφανές πως αυτό ευρέως υπερβαίνει σε πλούτο και πολυπλοκότητα το έδαφος που καταλαμβάνει ο εργατισμός.  δεν γνωρίζω εάν μπορούμε να μιλήσουμε για έναν “negrismo”, »νεγρισμό», σίγουρα μπορούμε να μιλήσουμε για ένα σύστημα σκέψης του Αντόνιο Νέγκρι,  di Antonio Negri, που  εν μέρει πλουτίζει τον εργατισμό και εν μέρει απομακρύνεται, διότι ακολουθεί μια μοναχική πορεία, ένα σχέδιο που είναι μοναχά δικό του.

είναι δυο συστήματα σκέψης διαφορετικά, που διασταυρώνονται  σε ορισμένο βαθμό αλλά τελείως ανεξάρτητα. το ίδιο μπορούμε να πούμε για το θεωρητικό έργο άλλων συντρόφων, όπως, για παράδειγμα,  των  Christian Marazzi, ή του Paolo Virno. θα ήθελα να πω πως τόσο αυτοί όσο και ο  Negri δεν είχαν ανάγκη του εργατισμού για να παράγουν σκέψη, ενώ, όσον αφορά εμένα, ο εργατισμός αντιπροσωπεύει ένα απαραίτητο σημείο αναφοράς.

θα έλεγα πως γι αυτούς ο εργατισμός στάθηκε μια βασική ανθρώπινη εμπειρία, αλλά από την άποψη του ερεθίσματος της σκέψης είχε μικρότερη βαρύτητα, για να μην πούμε μάλιστα δευτερεύουσας σημασίας, σε σχέση με άλλα ερεθίσματα.  Είναι αλήθεια. Από τα μέσα των Χρόνων ’70 ο   Toni Negri σκέφτονταν πως η φορντική κοινωνία ήταν ένα κληροδότημα του παρελθόντος και προχώρησε στην αναζήτηση ενός κοινωνικού υποκειμένου ή μιας κοινωνικής σύνθεσης που θα μπορούσε να αντικαταστήσει, να εξαχνίσει και να ενσωματώσει τον εργάτη μάζα.

όμως το έκανε ξεκινώντας από πάνω, όχι από τα κάτω, από την σύλληψή του για το κράτος, την συνολική κυβέρνηση του κεφαλαίου, με μια προσέγγιση δυνατά λενινιστική. το πρόβλημά του δεν υπήρξε ποτέ η εργατική συμπεριφορά αλλά η καταστροφή του μηχανισμού της καπιταλιστικής εξουσίας, σε αυτόν η εργατική τάξη δεν είναι ένα σύμπαν πολύπλευρο και γεμάτο αντιθέσεις αλλά ένας εν δυνάμει συμπαγής στρατός.

δεν είναι τυχαίο πως ήταν αυτός που διάλεξε τον τίτλο “Operai e stato” , »Εργάτες και κράτος», για τον πρώτο τόμο της σειράς »μαρξιστική Ύλη»,  “Materiali marxisti”. ένας τίτλος πετυχημένος, ένας τίτλος που είναι ένα πρόγραμμα, ενώ ο τίτλος του δεύτερου τόμου  “Crisi e organizzazione operaia” , »Κρίση και εργατική οργάνωση» δεν αντιστοιχεί καθόλου στα περιεχόμενα, είναι τίτλος λανθασμένος.

η μοναχική διαδρομή του Τόνι Νέγκρι  ευθείς εξ αρχής δεσμευμένη με την περιπέτεια του εργατισμού οξύνθηκε μετά την σύλληψή του και τον επικοινωνιακό πρωταγωνισμό που του επιβλήθηκε από τους διώκτες του. σε εκείνο το σημείο το επίπεδο της σύγκρουσης εμφανίστηκε πολύ υψηλό ώστε να έχει ακόμη αξία η προσφυγή στα σύνεργα του εργατισμού. η θεωρητική του παραγωγή λοιπόν απλώθηκε θεαματικά, από τον  Spinoza στον Leopardi, μέχρι να αγγίξει τα επίπεδα της »Αυτοκρατορίας», του »Πλήθους», διαχωριζόμενος τελείως από την διάσταση του εργατισμού, που παρέμεινε ένα »προϊόν di nicchia” που προορίζονταν σε λίγους εκλεκτούς ενώ η εργασία του Toni Negri καθίστατο ένα παγκοσμιοποιημένο προϊόν.

αντιθέτως για εμένα ο εργατισμός είναι κάτι από το οποίο δεν μπορώ να απελευθερωθώ, είναι μέρος της φύσης μου και σύμφωνος με τις μέτριες διανοητικές ικανότητές μου.  δεν έχω μεγαλύτερες φιλοδοξίες , ίσως διότι δεν τόλμησα ποτέ να σκεφτώ την κομουνιστική επανάσταση, η καταστροφή του αστικού κράτους  μου φαίνονταν πάντα μια προοπτική τόσο μακρινή που να με εμποδίζει να την »σκεφτώ».

αντιθέτως, θα πω περισσότερα, δεν μοιράστηκα ποτέ την ιδέα πολλών συντρόφων πως ήταν οι »αληθινοί κομουνιστές», εκείνοι που μάζεψαν την σημαία του κομουνισμού που είχε αφεθεί να περιπέσει από τα ρεφορμιστικά κόμματα , νεοφιλελεύθερα σήμερα. η πλήρης προσκόλλησή μου, πεπεισμένη, στον εργατισμό προέρχονταν από το γεγονός πως σκεφτόμουν να βρεθώ ξανά μέσα σε πρόσωπα που θεωρούσαν τον κομουνισμό μια ιστορική εμπειρία τελειωμένη και πως μπροστά μας ανοίγονταν μια άγνωστη οδός, όλη να ανακαλυφθεί, που θα έφερνε στην απελευθέρωση από τις δύο κυριαρχίες : του καπιταλισμού και του λεγόμενου »υπαρκτού σοσιαλισμού».

κατά την γνώμη μου μόνο μετά το ’77 ο Toni Negri απομακρύνεται κι αυτός εν γνώσει του από την κομουνιστική παράδοση και αντιμετωπίζει το άγνωστο του μετά φορντισμού.  το κάνει επίσης την στιγμή που απομακρύνεται από την λενινιστική προοπτική της Εργατικής Εξουσίας, Potere Operaio,  στιγμή κατά την οποίαν παίρνει αποστάσεις από τον ένοπλο αγώνα (και που, ας το πούμε, υπήρξε η πιο εντυπωσιακή μοντέρνα έκδοση του λενινισμού).

Εγώ συνέχισα να μελετώ τον κομουνισμό σαν ιστορικός και βρέθηκα να έχω το καθήκον να αναδείξω τα πλεονεκτήματα – για παράδειγμα στο δοκίμιο  ”Nazismo e classe operaia” ,»Ναζισμός και εργατική τάξη» – που τα ίδια τα κομουνιστικά κόμματα μετά τον πόλεμο θέλησαν να ξεχάσουν και να ενταφιάσουν.

τι σημασία λοιπόν είχε για Εσάς η εμπειρία του  “Potere Operaio”? της Εργατικής Εξουσίας ; βρεθήκατε μαζί όχι μόνο στην  “Classe Operaia” και στην “La classe” επίσης όμως και στο “Potere Operaio”, μάλιστα Εσείς ήσασταν ένας από τους ιδρυτές. 

ποτέ δεν μου αρέσει να μιλώ γι αυτά. γιατί ? διότι – θα σας φανεί αδύνατον – εκείνοι οι 12/13 μήνες που πέρασα στο  “Potere Operaio” μέσα μου δεν μου άφησαν τίποτα. λυπάμαι που το λέω, διότι ξέρω πόσο εκείνη η εμπειρία σημαίνει για πολλούς συντρόφους με τους οποίους ακόμη σήμερα είμαι ισχυρά δεμένος από ανθρώπινη πλευρά και όχι μόνο.  Πιστοί σε εκείνη την εμπειρία, έχουν υποφέρει δίχως γκρίνιες χρόνια φυλακής και ακόμη και σήμερα δεν μπορούν να αποκολληθούν, παραμένει η ουσιαστική εμπειρία της ζωής τους.

εγώ έζησα εκείνους τους μήνες με τρόπο σχιζοφρενικό, με την αίσθηση – διαρκώς σπρωγμένη στο βάθος της ψυχής – πως πρόδιδα εκείνη την δυσπιστία προς τον λενινισμό που το ελευθεριακό μου  πνεύμα θεωρούσε απαραίτητη παράμετρο, βασικό συστατικό της »νέας» αγωνιστικότητας και δέσμευσης.  αν και βρήκα στο  “Potere Operaio” μέρη της ζωής μου, κυρίως από συναισθηματικής πλευράς, όμως και από πολιτιστικής σκοπιάς όπως και πολιτικής, το αποτέλεσμα εκείνης  εμπειρίας  σε εκείνη την οργάνωση για μένα ήταν μηδενικό.

έτσι λοιπόν όταν λέγεται πως έφυγα διότι ήμουν αντίθετος στην χρήση βίας δεν είναι αλήθεια, μπορούσα να είμαι αντίθετος με τον τρόπο που σκέφτονταν να την ασκήσουν ή στα πρόσωπα πάνω στα οποία θα μπορούσαμε να βασιστούμε  ( και δυστυχώς είχα δίκιο). όμως η αλήθεια είναι πως έφυγα διότι το “Potere Operaio” ήταν μια αναπαραγωγή ενός εκτός χρόνου μπολσεβίκικου μοντέλου, ανάλογο με αυτό όλων των εξωκοινοβουλευτικών ομάδων, δεν είχε καμία όμορφη »διαφορετικότητα» που υπάρχει στον εργατισμό, αντιθέτως ήταν η άρνησή της. ίσως όμως να είμαι εδώ που δεν το κατάλαβα. είναι όμως γεγονός πως μόνο όταν αποχώρησα άρχισα ξανά μια θεωρητική εργασία, άρχισα να αναπνέω ξανά, να σκέφτομαι πολιτικά,  να ξαναζώ μέσα στο κίνημα.

οπότε Εσείς είστε σίγουρος πως είστε ο »αληθινός» εκφραστής του εργατισμού? η »αυθεντική» εκδοχή του εργατισμού θα ήταν η δική Σας ;

ήμαστε εκτός δρόμου, φίλε μου. μιλώ για την εμπειρία μου, προσφέρω μια μαρτυρία με το στυλ και τις παραμέτρους του επαγγέλματός μου, εκείνο του ιστορικού. όμως εάν αύριο κάποιος που έλεγε πως η εκδοχή μου είναι μια παραμόρφωση της πραγματικότητας, ένας μητροπολιτικός θρύλος που εφηύρε ο εγωκεντρισμός μου, και πως λίγα κοινά έχουν τα γραπτά μου με την »αληθινή» παράδοση του εργατισμού, δεν θα κουνούσα βλέφαρο.

ο όρος »εργατισμός» έτσι όπως ο όρος »μεταφορντισμός» είναι συμβάσεις, μπορούμε να τις δεχτούμε ή να τις απορρίψουμε. εκείνο που μετράει, στην πολιτική δεν είναι η ιστορία της σκέψης μα η ιστορία του πραγματικού κινήματος. μπορούν να μου πούνε πως εγώ με τον εργατισμό έχω την ίδια σχέση που έχουν τα λάχανα με την μερέντα, πρόβλημά  του, εμένα μου φτάνει πως όταν μιλώ για τον εργάτη μάζα υπάρχει μια πραγματική απόκριση, μάλλον, υπάρχει μια κοινωνική δυναμική που έχει εντυπωθεί σε σχέση με την καθιερωμένη εξουσία, και πως όταν μιλώ για αυτόνομο εργαζόμενο υπάρχει ένα πραγματικό κίνημα ενωτικό, αυτοπροστασίας, αντίστασης, αλληλοβοήθειας, των freelance. “μα σκέφτονται την επανάσταση, αυτοί οι freelance?” ρωτά ο Τοτός. “πήγαινε να τον ρωτήσεις, αγόρι. Πήγαινε, πήγαινε, το να σηκώνεις τον κώλο από την καρέκλα κάνε πάντα καλό ”.

da: Commonware

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s