ιστορία

Όταν μπορούσαμε να μαλώνουμε Quando si poteva liti­gare

Bologna 1977

Ο θάνατος του di Renato Zan­gheri, διανοούμενου, ιστορικού και οικονομολόγου που υπήρξε επίσης δήμαρχος της πόλης της  Bolo­gna, με στεναχωρεί για προφανείς ανθρώπινους λόγους, αλλά και επειδή είμαι υποχρεωμένος να κάνω έναν παραλληλισμό της παρούσης εποχής με εκείνη κατά την οποίαν εγώ και πολλοί άλλοι μαλώναμε με τον Zan­gheri.
Μαλώναμε σε όλη την διάρκεια των χρόνων Εβδομήντα, στην Μπολόνια όπως και αλλού, μα ίσως στην Bolo­gna συχνότερα, μιας και η πόλη εκείνα τα χρόνια έμοιαζε ένα θέατρο στο οποίο συγκρίνονταν ιδέες. Μ ε τον  Zan­gheri, και  με άλλους διοικούντες του κομουνιστικού ιταλικού Κόμματος, ήταν δυνατό να φιλονικήσεις, να συζητήσεις, να λογομαχήσεις, διότι ήταν φορείς σκέψης. Την παρούσα εποχή η σύγκριση ιδεών με τους πολιτικούς της κυβέρνησης έχει καταστεί αδύνατη από το γεγονός πως αυτοί δεν είναι φορείς καμιά σκέψης. Η πολιτική σήμερα είναι απλή εφαρμογή μαθηματικών κανόνων που γράφονται από το χρηματιστικό, οικονομικό σύστημα.
Όταν σκέφτομαι εκείνον που ήταν δήμαρχος στην Μπολόνια στα δεύτερα μισά των χρόνων Εβδομήντα και βρέθηκε ως εκ τούτου να αντιμετωπίζει την εξέγερση των φοιτητών και των νεαρών προλετάριων, η πρώτη θύμηση που μου έρχεται στον νου δεν είναι μια όμορφη θύμηση.

Τον μάρτιο του 1977, απευθυνόμενος στις δυνάμεις της αστυνομίας που είχε στείλει ο υπουργός των εσωτερικών Fran­ce­sco Cos­siga, ο Zan­gheri είπε: «Βρίσκεστε σε πόλεμο και δεν ασκείται κριτική σε αυτόν που βρίσκεται σε πόλεμοS».
Τις προηγούμενες ημέρες οι δυνάμεις της τάξης είχαν σκοτώσει έναν φοιτητή της ιατρικής που ονομάζονταν Fran­ce­sco Lorusso πυροβολώντας τον στις πλάτες, είχαν καταλάβει την πανεπιστημιακή ζώνη με τα τεθωρακισμένα, είχαν συλλάβει 300 ανθρώπους και είχαν κλείσει ένα ελεύθερο ραδιόφωνο καταστρέφοντας τον σταθμό και τις αίθουσες.
Δεν υπήρχε τίποτα να κριτικάρει? Ίσως ναι, μα εκείνη ήταν η πολιτική του ιστορικού συμβιβασμού στον οποίον ο Zan­gheri λύγισε.
Η σύγκρουση ανάμεσα στο αυτόνομο κίνημα και το Κκι έφτασε στο αποκορύφωμα της το 1977, και είδε τον Zan­gheri να αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο στην πολεμική, ίσως άθελά του. Σε εκείνη την σύγκρουση συνεπλάκησαν δυο οράματα για το μέλλον, αν και το είχαμε συνειδητοποιήσει μόνο συγκεχυμένα.

Δεν πιστεύω πως υπάρχει νόημα να αναρωτηθούμε: ποιος είχε δίκιο το 1977? το κομουνιστικό κόμμα ή το αυτόνομο κίνημα? Δεν υπάρχει λόγος διότι η ιστορία δεν λειτουργεί με εκείνο τον τρόπο. Ενώ ψάχνεις μια λύση για το πρόβλημα, το πρόβλημα άλλαξε, και οι φορείς έχουν εξαφανιστεί και εκείνοι οι νέοι έχουν άλλο να σκεφτούν.
Κι όμως το γενικότερο νόημα της πολεμικής εκείνων των χρόνων σήμερα θα μπορούσε να συνοψιστεί με αυτό τον τρόπο: το αυτόνομο κίνημα σκέφτονταν πως η πρόκληση και το σοκ, η διέγερση των κοινωνικών δυνάμεων είναι ένα γεγονός θετικό, διότι ενεργοποίησε μια δυναμική απελευθερωτική της κουλτούρας, της τεχνολογίας, του πειραματισμού. Το κομουνιστικό κόμμα πίστευε πως αυτή η απελευθέρωση ενέργειας είναι επικίνδυνη και πρέπει να κατασταλλεί διότι η κοινωνία πρέπει να κυβερνάται από τον ορθολογισμό της πολιτικής.
Πιστεύω πως ο καταστροφικός θρίαμβος του νεοφιλελευθερισμού, στα αμέσως επόμενα χρόνια, γεννιέται ακριβώς από το γεγονός η απελευθέρωση ενέργειας ήταν αναπόφευκτη και γεμάτη θετικών δυναμικών, όμως σταθήκαμε ανίκανοι να κάνουμε το εργατικό κίνημα πολιτικό εκφραστή της διάχυσης της απελευθερωτικής ενέργειας των κοινωνικών δυνάμεων που επιθυμούσαν.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s