ιστορία

ΧΩΡΙΣ ΑΝΑΚΩΧΗ Ιστορία των Κομουνιστικών Επιτροπών για την εργατική εξουσία SENZA TREGUA Storia dei Comitati Comunisti per il potere operaio (1975 ­ 1976)

Στην Ιταλία το ιστοριογραφικό ενδιαφέρον για τα ανταγωνιστικά κινήματα που διαπότισαν την κοινωνία στα χρόνια του Εβδομήντα συνετρίβη ανάμεσα στο revival του εξήντα οκτώ, την απαγωγή Μόρο και τις συνωμοσιολογικές υποθέσεις που ακολούθησαν. Όλα τα υπόλοιπα εκείνης της ιστορίας εξαφανίστηκαν από ανακατασκευές κατά προσέγγιση ή πολύ προσωπικές.
Αυτό το βιβλίο εξετάζει μια από τις αρκετές οργανωμένες εμπειρίες που πρωταγωνίστησαν εκείνη την μακρά περίοδο αγώνων: τις κομουνιστικές Επιτροπές για την εργατική εξουσία.
Είναι μια σύντομη ιστορία (διαδραματίζεται από το 1975 στο 1976) αλλά απολύτως υποδειγματική για τα περιεχόμενα και την πολιτική πρακτική που εξέφρασε.


Η γνωριμία του θεωρούμε πως είναι θεμελιώδης για αυτόν που ενδιαφέρεται για εκείνη την περίοδο της ιταλικής ιστορίας: για την γέννηση της ομάδας, για τα πολιτικά και οργανωτικά θέματα που εισήγαγε στο επαναστατικό κίνημα της περιόδου, για τις εξελίξεις που ακολούθησαν με την διάλυση της ομάδας.
Το βιβλίο χρησιμοποιεί αφθονία από είδη πηγών, η αναπαράσταση όμως βασίζεται κυρίως στην εξέταση εγγράφων όπως περιοδικά, φυλλάδια και μανιφέστα στα οποία συγγραφείς είναι οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές της υπόθεσης.

Αυτή η ιστορία της  «Senza tregua» δεν περιορίζεται μόνο στην περίοδο κατά την οποίαν αυτή η ομάδα γεννιέται και πεθαίνει, αλλά πηγαίνει πίσω στον χρόνο, μέχρι την προέλευση των συνιστωσών οι οποίες της έδωσαν ζωή, που είναι βασικά δυο: αυτή που προέρχεται από την «Lotta continua» ‘συνεχής Αγώνας’ και εκείνη που προέρχεται από την «Potere operaio» ‘εργατική Εξουσία’.
Τα χρόνια Εβδομήντα μπήκαν στο αρχείο με βιασύνη, για να μη πούμε πως αφαιρέθηκαν, αλλά παρόλο το ότι φαίνονται ήδη πολύ μακρινά, είναι αντιθέτως ακόμη σχετικά πρόσφατα. Αυτή η νέα συνεισφορά του Emilio Mentasti τα αντιμετωπίζει νικώντας πολλούς κοινούς τόπους, και δίχως να χαρίζεται σε κανέναν δίνει τον λόγο στα ντοκουμέντα, τα οποία από την φύση τους  δεν προσφέρονται εύκολα προς χειραγώγηση αν και δίνουν τροφή σε διάφορες ερμηνείες των πολιτικών επεξεργασιών αυτών που τις παρήγαγαν.
Εισαγωγή

Tα χρόνια Εβδομήντα υπήρξαν η τελευταία περίοδος όπου φάνηκε δυνατό να χτιστεί στην Ιταλία η ιστορική εναλλακτική στην καπιταλιστική κοινωνία. Από τότε ένα πέπλο ασάφειας, άγνοιας και φόβου έπεσε σε όλο αυτό που διέτρεξε εκείνη την περίοδο, η οποία όχι τυχαία ονομάστηκε »τα χρόνια του μολυβιού», μέταλλο βαρύ, γκρίζο, εύπλαστο και γι αυτό διφορούμενο. Η σημασία που έχει το να γράψουμε για εκείνα τα χρόνια ως εκ τούτου δεν βρίσκεται μόνο στο να σκεφτούμε το πόσο ευχάριστες ήταν οι ιδέες που προωθούνταν ή για το γεγονός πως ήταν πραγματικά δυνατή μια αλλαγή, αλλά στο να καταλάβουμε πως, αντίθετα από αυτό που μας προτείνουν, τότε υπήρχε η επίγνωση μιας έντασης ανάμεσα σε αυτό που »είναι» και αυτό που »θα έπρεπε να είναι», διαστάσεις ανταγωνιστικές μεταξύ τους αλλά όχι γι αυτό λιγότερο αληθινές, αντιθέτως είναι ακριβώς μέσα την διαλεκτική που αναπτύσσονται οι πραγματικές αντιθέσεις.Μόνο αποδεχόμενοι αυτές τις δυο διαστάσεις μπορούμε να υποστηρίξουμε την δυναμική σαν ιστορική δυνατότητα και την πραγματοποίησή της σαν ιστορικό γεγονός: να φανταστούμε μιαν κοινωνία πιο ελεύθερη και δίκαιη φαίνονταν σαν πιθανή εναλλακτική οπότε και πραγματική. Το να καταργούμε αυτό το δυνητικό μέγεθος σημαίνει να καταστέλλουμε την ιστορία και γι αυτό το ζήτημα καθίσταται πολιτικό. Η πραγματικότητα που εμφανίζεται σήμερα μπροστά μας είναι εκείνη κατηγοριών σκέψης που έγιναν εναλλάξιμες με τα αντίθετά τους, έτσι ώστε συχνά να ταυτοποιούνται με αυτά, απορρίπτοντας και ξεχνώντας έτσι την ιστορική πραγματικότητα. Με αυτό τον τρόπο τους αρνούνται οι φρίκες του φασισμού, παραποιείται η ιδέα του σοσιαλισμού, ξεχνιούνται οι συνθήκες που θεμελιώνουν την δημοκρατία, χάνεται το περιεχόμενο της ελευθερίας. Αυτή η ισοπέδωση επιτρέπει να μπερδεύουμε δικτατορίες με δημοκρατίες, πόλεμο με ειρήνη, αλλοτρίωση με καλή διαβίωση και πρόοδο. Οι παλιές ιστορικές έννοιες αναιρούνται από νέους επιβαλλόμενους ορισμούς, που εξυπηρετούν να μετατρέψουν το ψεύτικο σε αλήθεια.

Σε έναν κόσμο που προβάλλεται να ολοκληρώνει την κατάκτηση της φύσης, η προοδευτική ορθολογικότητα δεν ξέρει τι να τον κάνει τον ιστορικό λόγο-αιτία. Ο αγώνας ενάντια στην ιστορία είναι μέρος εκείνου ενάντια στον νου στον οποίον θα μπορούσαν να αναπτυχθούν ικανότητες και δυνάμεις φυγόκεντρες, σε θέση να εμποδίσουν την ολοκληρωτική ενσωμάτωση του ατόμου στην κοινωνία. Να θυμόμαστε το παρελθόν μπορεί να κάνει δυνατή την προαγωγή επικίνδυνων διαισθήσεων και η εγκατεστημένη κοινωνία μοιάζει να φοβάται τα ανατρεπτικά περιεχόμενα της μνήμης. Το να θυμόμαστε είναι ένας τρόπος να διαχωριζόμαστε από τα γεγονότα όπως είναι, ένας τρόπος »μεσολάβησης» που σπάει για λίγες στιγμές την πανταχού παρούσα εξουσία των δεδομένων συμβάντων. Η μνήμη υπενθυμίζει τον τρόμο και την ελπίδα των χρόνων που πέρασαν, η θύμηση κάνει έτσι ώστε στο άτομο να επικρατήσουν οι φοβίες και οι προσδοκίες της ανθρωπότητας, ούτως ώστε ο καθένας να μπορέσει να βρει το καθολικό στο συγκεκριμένο.
Το πρόβλημα μιας ανθρωπότητας δίχως μνήμη δεν είναι δια τούτο συνδεδεμένο με την κατάπτωση της σύγχρονης κοινωνίας αλλά αντιθέτως είναι συνδεδεμένο με την πρόοδο της ιδίας. Αυτή χαρακτηρίζεται για την αρχή του ορθολογισμού και εκκαθαρίζει την ανάμνηση, τον χρόνο και την μνήμη ως παράλογα υπολείμματα.

Ο προοδευτικός ορθολογισμός της βιομηχανικής προηγμένης κοινωνίας, προβλέπει στην συνέχεια το αδύνατο της μνήμης: εάν ήμαστε σε θέση να αναγνωρίσουμε το παρελθόν σαν παρόν, εάν καταφέρνουμε να συνδεθούμε με αυτό, εξουδετερώνουμε τον ορθολογισμό της σκέψης από πλευράς της κατεστημένης πραγματικότητας. Με αυτό τον τρόπο μπορούμε να αντιμετωπίσουμε και να πολεμήσουμε το κλείσιμο προς άλλες συζητήσεις και πιθανές συμπεριφορές, μπορούν να αναπτυχθούν έννοιες που τινάζουν την σταθερότητα μιας κλειστής κοινωνίας στον εαυτό της. Να έχουμε ιστορική συνείδηση σημαίνει να παρέχουμε στην κριτική μας σκέψη  ένα μέτρο σύγκρισης που ψάχνει στην ιστορία του ανθρώπου τα κριτήρια της αλήθειας και του ψεύδους, της προόδου και την κατάπτωσης, οπισθοδρόμησης. Το να συνδέουμε το παρελθόν με το παρόν φέρνει στο φως τους παράγοντες που παρήγαγαν τα γεγονότα, που καθόρισαν τον τρόπο ζωής, που αποφάσισαν ποιος είναι το αφεντικό και ποιος ο υπηρέτης; προβάλει τα όρια του παρόντος και τις δυνατότητες εναλλακτικών.

Η απόκτηση αυτής της κριτικής συνείδησης σημαίνει παραβίαση αυτού του κλειστού σύμπαντος της ομιλίας και της απολιθωμένης δομής της.

Έτσι γράφει ο Marcuse:Το κομουνιστικό Manifesto παρέχει ένα κλασικό παράδειγμα. Σε αυτό ο καθένας από τους δυο όρους κλειδιά, μπουρζουαζία και προλεταριάτο, διέπει αντιφατικά κατηγορήματα. Η μπουρζουαζία είναι το υποκείμενο της τεχνικής προόδου, της απελευθέρωσης, της κατάκτησης της φύσης, της δημιουργίας κοινωνικού πλούτου, και της διαστροφής και καταστροφής αυτών των αποτελεσμάτων. Με παρόμοιο τρόπο, το προλεταριάτο κρατά τα χαρακτηριστικά της ολοκληρωτικής καταπίεσης και της ολοκληρωτικής ήττας της καταπίεσης. (Herbert Marcuse, O άνθρωπος σε μια διάσταση, 1967, Einaudi).

Αυτό το βιβλίο ασχολείται με την ιστορία Των κομουνιστικών Επιτροπών για την εργατική εξουσία, πολιτικού σχηματισμού που έδρασε στην Ιταλία μεταξύ του 1975 και του 1976.

«Senza tregua» , »Χωρίς ανακωχή» ήταν το περιοδικό των Επιτροπών, έτσι η ομάδα ονομάζονταν με αυτό τον τρόπο με το ίδιο όνομα. Ο σχηματισμός είχε έναν ρόλο μεγάλης σημασίας στο ανταγωνιστικό κίνημα εκείνων των χρόνων και γι αυτό, δεδομένης της διεισδυτικότητας εκείνου του κινήματος σε ολόκληρη την ιταλική κοινωνία που την διαπερνούσαν δυνατά οι αγώνες εκείνων των χρόνων. Η περίοδος κατά την οποίαν δρα η Senza tregua βλέπει την ορμητική ανάδυση του χώρου της εργατικής Αυτονομίας και την κρίση των εξωκοινοβουλευτικών ομάδων και όχι τυχαία οι κομουνιστικές Επιτροπές σχηματίζονται από εξερχόμενους από την Lotta continua και το Potere operaio, κουβαλώντας μαζί τους θέματα όπως: ισονομία, άρνηση της ανάθεσης, εργατική αυτονομία και κεντρικότητα, οικονομικός μετασχηματισμός για μια νέα πειθαρχία στα εργοστάσια, όχι στον ρεφορμισμό, προλεταριακή δικαιοσύνη και εργατικά διατάγματα, οργάνωση σαν πρόβλημα του κινήματος.

Για εκείνους που κάνουν την επιλογή να πάρουν μέρος στις κομουνιστικές Επιτροπές δεν υπάρχει μια ρήξη ανάμεσα στους πολιτικούς αγώνες του ’68 και αυτά που συμβαίνουν στα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με την οπτική τους η περίοδος πρέπει να ερμηνευτεί σαν μια μακρά ενωτική μάχη, σύμφωνα με τους πρωταγωνιστές του βιβλίου, το ’68 δείχνει καθαρά πως η ιταλική άρχουσα τάξη, τόσο των παραδοσιακών κομμάτων εξουσίας όσο και εκείνη την »ιστορικής» αριστεράς, διασχίζεται από μια βαθύτατη κρίση, και πως στην Ιταλία υπάρχει μια ισχυρή δυνατότητα να γίνει προσπάθεια για επαναστατικό δρόμο από εργατικής και φοιτητικής πλευράς.

Πραγματικά περιστατικά όπως η εκτέλεση Pedenovi στο Milano, οι πρώτες γαμποποιήσεις επιστατών, η δημιουργία της μαχητικής κομουνιστικής οργάνωσης Πρώτη Γραμμή, δεν είναι μόνο παράνομες και βίαιες πράξεις, αλλά αντιπροσωπεύουν την επεξήγηση ενός πολιτικού σχεδιασμού πλατύτερου που θα καταστεί περισσότερο ορατό τα επόμενα χρόνια: η ιδέα πως στον νόμιμο αγώνα πρέπει να ενωθεί ο παράνομος ούτως ώστε να φαντάζει η αμφίδρομη φύση, η διπλή κατεύθυνση της αγωνιστικότητας και της δέσμευσης που πρέπει να είναι πολιτική και στρατιωτική ταυτόχρονα, η αναγκαιότητα να ανυψωθεί το επίπεδο της σύγκρουσης, και ακόμη, η άρνηση του ένοπλου αγώνα και της παρανομίας σαν στρατηγικές στιγμές της επαναστατικής πράξης για να παραμείνει πεισματικά μέσα στο κίνημα, όλα αυτά είναι μέρος εκείνου του σχεδιασμού.

Μεταξύ των σχηματισμών στο εσωτερικό του χώρου της εργατικής Αυτονομίας, οι κομουνιστικές Επιτροπές-Comitati comunisti είναι ανάμεσα στους λίγους που παραμένουν πιστοί στην ιδέα της εργατικής κεντρικότητας, στην αναγκαιότητα επομένως να χτιστούν Επιτροπές στα εργοστάσια και στα τμήματα αυτών για να φτάσουν να υπάρχουν εργατικοί πόλοι σε θέση να δημιουργούν εργατική επαναστατική οργάνωση, εκείνη που πρέπει να διατάσσει τους δικούς της νόμους, ανεξάρτητα από εκείνους των αστών.

η Senza tregua είναι σημαντική επίσης για τις επιλογές που θα κάνουν οι πρωταγωνιστές της μετά το τέλος της. Το τελευταίο μέρος του βιβλίου αναφέρεται στο τέλος της εμπειρίας των κομουνιστικών Επιτροπών που θα χωριστούν σε τουλάχιστον τρεις οργανωτικές στιγμές διαφορετικές: Prima linea, Comitati comunisti rivoluzionari και Unità combattenti comuniste – Πρώτη Γραμμή, επαναστατικές κομουνιστικές Επιτροπές και μαχητικές κομουνιστικές Μονάδες. Και οι τρεις με οργανωτικές διαδικασίες διαφορετικές, μα με την ιδέα πως η επαναστατική διαδικασία δεν μπορεί παρά να είναι βίαιη, πως το επίπεδο βίας που θα εκφραστεί πρέπει να είναι άμεσα εμφανές, πως η επιλογή της ένοπλης πάλης είναι μια επιλογή που δεν αναβάλλεται για αργότερα. Σίγουρα δεν είναι κάτι το καινούργιο, οι Brigate rosse ζουν και πολύ καλά μάλιστα, άλλες ένοπλες ομάδες όπως οι Gap έχουν ήδη εξαφανιστεί, άλλες είναι έτοιμες να το κάνουν όπως οι ένοπλοι προλεταριακοί Πυρήνες – i Nuclei armati proletari: η διαφορά έγκειται στο γεγονός πως οι μαχητές των Comitati δεν φαντάζονται σαν στρατηγική την ένοπλη επιλογή.

Είναι μια ιστορία αρκετά πολύπλοκη τόσο για τις απαρχές της όσο και για την εξέλιξή της στην συνέχεια μετά την διάλυση. Ακριβώς για να γίνουν πιο ξεκάθαρα τα συμβάντα στην ομάδα, στάθηκε απαραίτητο να ξεκινήσει η έρευνα χτίζοντας απ’ την αρχή την ιστορική πολιτική φάση των αμέσως προηγούμενων χρόνων, με ιδιαίτερη προσοχή στις δυο ομάδες από τις οποίες προέρχονται οι αγωνιστές των Επιτροπών: Lotta continua και Potere operaio, δηλαδή Συνεχής Αγώνας και εργατική Εξουσία. Αυτό είναι σημαντικό διότι οι Comitati ακολουθούν μια πολιτική γραμμή που θεωρούν σε απόλυτη συνέπεια με το οργανωτικό τους παρελθόν. Αυτή η πλευρά, η οποία περιλαμβάνει τα δυο πρώτα κεφάλαια του βιβλίου, δεν είναι σίγουρα μια πλήρης εξέταση της εμπειρίας των δυο ομάδων, αλλά επισημαίνονται εκείνα τα χαρακτηριστικά και εκείνες οι θέσεις που επηρέασαν περισσότερο κάποιους από τους πρώην αγωνιστές στο να στήσουν τον νέο εξωκοινοβουλευτικό σχηματισμό.

Η ιστορία της Lotta continua και του Potere operaio αντιμετωπίζεται λοιπόν όχι για μιαν πλήρη αναπαράσταση μα με σκοπό να καταστήσει πιο κατανοητό το πέρασμα στον νέο σχηματισμό, δίδεται γι αυτό μεγαλύτερη έμφαση σε εκείνα τα θέματα και σε εκείνες τις πρακτικές που στην συνέχεια θα συνοδέψουν την εμπειρία των κομουνιστικών Επιτροπών για την εργατική εξουσία. Η αντιμετώπιση που ενδιαφέρεται για την Lotta continua τελειώνει στα τέλη του 1975, δηλαδή μέχρις ότου κάποιοι απ’ τους αγωνιστές της βγαίνουν από την οργάνωση για να σχηματίσουν την ομάδα της Senza tregua.

Το βιβλίο εκπληρώνει μια ανακατασκευή βασισμένη αποκλειστικά σε πηγές της εποχής, χρησιμοποιώντας κυρίως ντοκουμέντα όπως άρθρα, φυλλάδια και μανιφέστα των οποίων οι συγγραφείς είναι οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές της υπόθεσης. Σε κάποιες περιπτώσεις συμβουλεύτηκαν δικαστικές πράξεις, γνωρίζοντας πολύ καλά πως αυτές περιέχουν μια αλήθεια μερική, μιας και αυτός που δηλώνει υπό κατάσταση περιορισμού δεν μπορεί ποτέ να είναι ελεύθερος να εκφραστεί πλήρως. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο για τις δηλώσεις αυτών που απέσπασαν, εξ αιτίας αυτών, οφέλη. Όμως ελήφθησαν έτσι κι αλλιώς υπ όψιν διότι αυτά που ανασκευάστηκαν είναι επίσης μια ιστορία παράνομη που είχε μεγάλο δικαστικό ενδιαφέρον, κάποιες »αλήθειες» όντως τεκμηριώνονται μόνο στα πρακτικά κάποιας δίκης, οπότε η επιλογή υπήρξε εκείνη του να ληφθεί υπ όψη μόνο εκεί όπου αυτά τα ντοκουμέντα αποδεικνύονταν απαραίτητα για μιαν ανακατασκευή πληρέστερη των υποθέσεων της Δίχως ανακωχή και των κομουνιστικών Επιτροπών για την εργατική εξουσία.

Μια άλλη διευκρίνιση, αυτή την φορά όχι για την μέθοδο αλλά για το περιεχόμενο. Η συμμετοχή στις δραστηριότητες των Comitati comunisti ήταν πολύ ετερογενής και σε διάφορα επίπεδα, όχι πάντα σε επικοινωνία μεταξύ τους, επομένως η πρακτική τους δεν μπορεί με τίποτα να συνθλιβεί γύρω από τα λίγα »αιματηρά γεγονότα» που διαπράχθηκαν, δεν γνώριζαν όλοι, δεν συμφωνούσαν όλοι, το turn over στην οργάνωση ήταν υψηλό. Από την ανάγνωση του βιβλίου θα γίνει εμφανές πως η δραστηριότητα των Comitati υπήρξε πολύ ποικιλόμορφη, σε αρμονία με εκείνο που ήταν το ανταγωνιστικό κίνημα εκείνων των χρόνων.


indice del volume

Εισαγωγή

Κεφάλαιο I
Lotta continua

  • Η ιταλική ανωμαλία
  • Το κίνημα και η αντιιμπεριαλιστική βία
  • Η πολιτική παρέμβαση στη Mirafiori
  • Γεννιέται η Lotta continua
  • Η αντιδραστική αντεπίθεση και η επαναστατική βία
  • Από το ‘Να πάρουμε την πόλη’ στην γενική σύγκρουση
  • Ο θάνατος του Luigi Calabresi
  • Χιλή και ιστορικός συμβιβασμός
  • Η οικονομική κρίση
  • Η συζήτηση στην Lotta continua στο Milano
  • Η πρώτη αποχώρηση από την έδρα του Sesto San Giovanni

Κεφάλαιο II
Potere operaio

  • Από «Η τάξη» στην «Potere operaio»
  • Το III συνέδριο της οργάνωσης
  • παράνομη Εργασία και Προβολέας
  • Η κρίση της Potere operaio και το συνέδριο της Rosolina
  • Οι τελευταίοι μήνες της Potere operaio

Κεφάλαιο III
Senza tregua

  • Η εργατική Αυτονομία
  • Από την εργατική Εξουσία στην Γραμμή συμπεριφοράς
  • Κρίση και οικονομική αναδιάρθρωση
  • Το  «ιταλικό κακό»
  • Τάση και Φράξια
  • Οι πρώτες οργανωτικές προσπάθειες
  • «Χωρίς ανακωχή»
  • Οι εργατικές Επιτροπές
  • Οι «μέρες του απρίλη»
  • όχι στην εργατική ενότητα
  • Ο τραυματισμός Fossat
  • Η παρέμβαση στις τοπικές πραγματικότητες: Roma, Firenze, Bergamo, Napoli
  • Ο τραυματισμός De Marco
  • Όχι στο αντεργατικό υπερδιάταγμα
  • Η εκτέλεση Pedenovi
  • Οι εργατικές Επιτροπές στο Torino
  • Οι εκλογές στις 20 ιουνίου 1975
  • Seveso
  • Γεννιέται το μιλανέζικο εργατικό συντονιστικό
  • Ρεαλισμός και επαναστατική πολιτική
  • Το πραξικόπημα των λοχαγών

Ευρετήριο ονομάτων
Ευρετήριο των τόπων

Εμβαθύνσεις

  • Valle Giulia
  • Corso Traiano
  • Οι διαφορές ανάμεσα σε PotOp, Lc και τις μαρξιστικές-λενινιστικές ομάδες
  • Το Circolo Lenin
  • Η Lip
  • Οι σφαγές της piazza della Loggia και του τραίνου Italicus
  • Ο Ομάδα Gramsci
  • Κάποιες σύντομες σημειώσεις βιογραφικές των Guattari, Deleuze και Foucault
  • San Basilio
  • Νόμος Reale
  • Τα προλεταριακά ψώνια
  • Ιούλιος ’60
  • Οι »μέρες του απρίλη»στο Milano
  • Vietnam
  • Η επανάσταση των γαρυφάλλων
  • Μισθός για την οικιακή εργασία
  • «Η εργατική Φωνή» και «Senza tregua»
  • Τα τορινέζικα κέντρα νεότητας
  • Εκτιμήσεις για «Senza tregua»
  • Η καταστροφή του Seveso
  • Οι αυτόνομες Επιτροπές της Ρώμης και η «Senza tregua»

l’autore
ο Emilio Mentasti (Bergamo 1962) εδώ και πολλά χρόνια μελετά τα ανταγωνιστικά κινήματα των χρόνων Εβδομήντα και παίρνει μέρος σε σεμινάρια και συνέδρια γύρω από τις θεματικές εκείνης της περιόδου. Για τις εκδόσεις Colibrì έχει εκδώσει τα βιβλία Bergamo 1967-1980. Lotte organizzazioni movimenti (2002) και La guardia rossa racconta. Storia del Comitato operaio della Magneti Marelli (2007), που δημοσιεύτηκε και στα γαλλικά με τίτλο La «Garde rouge» raconte. Histoire du Comitè ouvrier de la Magneti Marelli (Milan, 1975-78) για τις εκδόσεις Les nuits rouges (2009).

http://www.colibriedizioni.it/ricerche/schede/tregua.html

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s