ιστορία, storia

10 Ιανουαρίου 1943, Στάλινγκραντ : προς την τελική νίκη – 10 Gennaio 1943, Stalingrado : verso la vittoria finale

«Το μέτωπο είναι ένας διάδρομος ανάμεσα σε δυο δωμάτια που βρίσκονται το ένα απέναντι στο άλλο, είναι ένα πάτωμα που καταρρέει μεταξύ δυο ορόφων ενός σπιτιού, όπου εμείς μαχόμαστε από το πρωί μέχρι το βράδυ. Οι δρόμοι δεν μετριούνται πλέον σε μέτρα, αλλά σε πτώματα» ( απόσπασμα από τα «Τελευταία γράμματα από το Στάλινγκραντ»)

Είναι πλέον εδώ και σχεδόν έξι μήνες που το Στάλινγκραντ αντιστέκεται στις επιθέσεις της Luftwaffe, την τρομερή αεροπορική δύναμη του ναζιστικού στρατεύματος, και τουλάχιστον τρεις που η μάχη διεξάγεται στο κέντρο της πόλης, σπίτι προς σπίτι, δρόμο προς δρόμο. Η γραμμή του μετώπου είναι πίσω από κάθε ακρογωνιαίο λίθο, κάθε πολεμική πράξη εξαρτάται σχεδόν απόλυτα από την αξία και το κουράγιο κάθε απλού φαντάρου, από την ικανότητα παρατήρησής του, από την δεξιότητα του να πολεμά και να σκοτώνει. Δεν μπορεί να επιλυθεί αυτή η μάχη όπως μια οποιαδήποτε άλλη, αυτή.

Το Stalingrado δεν είναι μια πόλη όπως οι άλλες, εάν καταφέρει να ξεπεράσει αυτό το προπύργιο ο Hitler θα μπορεί να έχει πρόσβαση στις πετρελαϊκές πηγές του Καυκάσου, επηρεάζοντας οριστικά τις τύχες της Σοβιετικής Ένωσης και του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. στις 28 ιουλίου 1942, με το που έχει ξεκινήσει η πολιορκία, οι διαταγές του Stalin ήταν «Ούτε ένα βήμα πίσω», κι έτσι Stalingrado είχε προετοιμαστεί να αντισταθεί: οι εργαζόμενοι στα εργοστάσια είχαν ζωστεί τουφέκια και πάψει να εργάζονται, το εργοστάσιο τρακτέρ είχε μετατραπεί σε εργοστάσιο κατασκευής πολεμικών μηχανών και από την Σιβηρία, όπου είχαν μεταφερθεί και ανακατασκευαστεί οι φάμπρικες των υπό πολιορκία πόλεων, αναμένονταν νέα αεροπλάνα, τεθωρακισμένα T-34, κανόνια, πολυβόλα.

Οι πρώτοι μαζικοί βομβαρδισμοί, που αντιμετωπίστηκαν από την αεροπορία του Κόκκινου Στρατού γνωστού  στους ναζί  με το όνομα  «οι μάγισσες του Στάλινγκραντ», ξεκινούν στα τέλη αυγούστου (τελικά στο σύνολο θα είναι πάνω από 2000, και θα πέσουν όλες οι βόμβες που ΄βρίσκονταν στην διάθεση της επιχείρησης) και στα μέσα του σεπτέμβρη ο στρατός του Χίτλερ έχει ήδη καταφέρει να μπει στην πόλη, δίνοντας ζωή σε έναν κοπιαστικό αστικό ανταρτοπόλεμο που θα διαρκέσει 200 ημέρες και 200 νύχτες. Στα τέλη του οκτώβρη, η πόλη είχε χωρίσει στα δυο, οι θέσεις που υπερασπίζονταν οι σοβιετικοί είχαν πλέον μειωθεί σε λωρίδες εδάφους όχι φαρδύτερες από 200 μέτρα και η 6ª γερμανική Στρατιά του στρατηγού Friedrich Von Paulus, αφού πρώτα είχε περικυκλώσει επίμονα το Stalingrado, θεωρούνταν πλέον ένα βήμα από την νίκη, παρά τις σοβαρές απώλειες που σημάδευαν κάθε ημέρα πολέμου.  Τον νοέμβρη όμως η δυσφορία μαστίζει τις ναζιστικές γραμμές, οι νίκες δεν λείπουν μα κάθε στρατιώτης βλέπει να σκοτώνονται περισσότεροι συνάδελφοι παρά εχθροί από τότε που η μάχη μεταφέρθηκε στο αστικό κέντρο; οι ανεφοδιασμοί καθυστερούν να φτάσουν, οι πράξεις σαμποτάζ κατά μήκος του Volga δεν είναι κάτι ασυνήθιστο και ο μακρύς ρωσικός χειμώνας δεν επιτρέπει ανακωχή στην διάρκεια των διαλειμμάτων μεταξύ μιας επίθεσης και της επόμενης.

Εν τω μεταξύ, μέσα στις σοβιετικές γραμμές είχε ωριμάσει το οριστικό σχέδιο για την αντεπίθεση, που οδηγούσαν οι διοικητές  Zhukov και Vasilevskij και ο στρατάρχης πυροβολικού  Voronov, οι οποίοι κατάφεραν να οργανώσουν την αντεπίθεση κρυφά από τους γερμανούς; η επιχείρηση Urano συνίστατο απλά στο να διασπάσουν το μέτωπο βορειότερα του στρατεύματος του Von Paulus έτσι ώστε να τον αναγκάσουν να οπισθοχωρήσει προς τον Volga και εκεί να τον περικυκλώσουν με μια εντυπωσιακή διάταξη δυνάμεων: δέκα σοβιετικές στρατιές, πάνω από ένα εκατομμύριο στρατιωτών, 1500 τεθωρακισμένα, 15000 πυροβόλα που είχαν παραχθεί στα σοβιετικά εργοστάσια της Σιβηρίας, των Ουραλίων και του Καζακστάν. Το σχέδιο, υποβοηθούμενο από την επιχείρηση Κρόνος, Saturno, ξεκινά στις 19 Noεμβρίου και μόλις τέσσερις ημέρες αργότερα τα σοβιετικά στρατεύματα ενώνονται περικυκλώνοντας 22 μεραρχίες πεζικού θωρακισμένου των ναζί (3000 άνδρες).

Στις 21 δεκεμβρίου το μέτωπο έχει καταστραφεί και η κύκλωση περιλάμβανε 250000 στρατιωτών με τα τεθωρακισμένα και το πυροβολικό, δίχως ο Von Paulus να προσπαθήσει με κανέναν τρόπο να διασπάσει. Τα Χριστούγεννα οι γερμανοί έφαγαν την μιζέρια τους: σε καθέναν από αυτούς αναλογεί ένα κομμάτι ψωμί την ημέρα και, όσον αφορούσε τα πολεμοφόδια, είχαν στην διάθεσή τους από είκοσι μέχρι τριάντα την ημέρα. Η κατάσταση της έκτης στρατιάς ήταν ανέλπιδα. Στις 8 ιανουαρίου οι σοβιετικοί πρότειναν στους γερμανούς την παράδοση εξασφαλίζοντας την ζωή στους αιχμαλώτους και την δυνατότητα να φορούν τις τιμητικές τους διακρίσεις και τους βαθμούς που είχαν επιτύχει. ο Von Paulus παρέκαμψε την πρόταση. στις 10 ιανουαρίου, l’Armata Rossa, η Κόκκινη Στρατιά επιτίθεται από δυτικά για να πλαγιοκοπήσει την 62° armata, στρατιά που συνέχιζε να μάχεται στον Volga.

Η τελική μάχη, που διήρκησε μέχρι τις 2 φεβρουαρίου, διεξήχθη από τις δυο πλευρές με πρωτοφανή αγριότητα μέχρις εσχάτων: οι σοβιετικοί χρησιμοποίησαν μαζικά το πυροβολικό για να κονιορτοποιήσουν τους πυρήνες αντίστασης των γερμανικών στρατευμάτων που είχαν εντυπωσιακά αποδυναμωθεί από την μακρά πολιορκία; κυριεύονται και οι επόμενες οχυρωματικές γραμμές των γερμανών για να κρατήσουν όσο γίνονταν περισσότερο την αντίσταση. Με την αναπόφευκτη απώλεια των αεροδρομίων παρουσιάζονται τα πρώτα συλλογικά επεισόδια πανικού και διάλυσης των τμημάτων (μέχρι εκείνη την στιγμή αεροπορικά είχαν στην διάρκεια της πολιορκίας απομακρυνθεί τουλάχιστον 30.000 στρατιώτες μεταξύ τραυματιών, ανώτερων αξιωματικών και ειδικευμένων). Το μεγαλύτερο μέρος των στρατιωτών αποδεκατίστηκαν επί τόπου.

Αυτοί που γλύτωσαν τον θάνατο ρίχτηκαν μαζί με τους τραυματίες και τους μισοτρελαμένους προς τα χαλάσματα του Stalingrado όπου αναπτύχθηκε η τελευταία τραγική αντίσταση (υπήρχαν γερμανοί, ρουμάνοι, ούγγροι, ιταλοί, δεκάδες χιλιάδες στρατιωτών που κατέκλυσαν αιχμάλωτοι μέσα στα συμπλέγματα του τόπου). Σύμφωνα με στοιχεία σοβιετικών πηγών, οι γερμανοί σκοτωμένοι στρατιώτες από την αρχή της περικύκλωσης ήταν 22.000, οι αιχμάλωτοι 91.000, μεταξύ αυτών όχι λιγότεροι από 24 στρατηγοί και ένας  feldστρατάρχης:  ο Von Paulus, που παραδόθηκε στις 31 Ιανουαρίου και αρνήθηκε την σιωπηρή πρόσκληση του Hitler να αυτοκτονήσει, παρά το ότι αυτός μόλις τον είχε προβιβάσει σε αρχιστράτηγο λίγες μέρες πριν την τελική παράδοση.

Ο τελικός απολογισμός της μάχης είναι αμείλικτος: σχεδόν όλη η πόλη του Stalingrado ισοπεδώθηκε από τους βομβαρδισμούς, από τα 46.000 κτίρια της πόλης, 41.000 καταστράφηκαν ολοσχερώς. Μέσα στα χαλάσματα ο κίνδυνος έστηνε καρτέρι, και εκπροσωπούνταν από νάρκες, παγίδες, σφαίρες και βόμβες που δεν είχαν σκάσει. Ούτε που μπορούσαν να ξεκινήσουν να καθαρίζουν από τα μπάζα. Παρόλα αυτά ο πληθυσμός άρχισε να βγαίνει από τα καταφύγια με την θέληση που δεν είχε κοιμηθεί ποτές να συνεχίσει την ζωή, αρχίζοντας από την ανακατασκευή της πόλης που είχε καταστραφεί: απ’ όλη την Σοβιετική Ένωση φτάσανε βοήθειες με όλα τα απαραίτητα για το Stalingrado, σαν όλοι στην χώρα να αισθάνονταν κάτοικοι εκείνης της θαρραλέας πόλης.

Διότι ακριβώς εάν θέλουμε να βρούμε την αιτία αυτής της μεγάλης νίκης, αφήνοντας έξω τους στρατιωτικούς τακτικισμούς και την ικανότητα των μεμονωμένων βαθμοφόρων, πρέπει τότε να την ψάξουμε στην μεγάλη ψυχική δύναμη του σοβιετικού λαού, κυνηγημένου από έναν εχθρό που ήταν τέτοιος όχι μόνον διότι έφερνε όπλα, πόλεμο και καταστροφή, αλλά διότι εκπροσωπούσε επίσης μιαν ιδεολογία απολύτως ξένη στις επαναστατικές αρχές που ακόμη κυριαρχούσαν την ψυχή πολλών, νέων ή λιγότερο νέων, που βρέθηκαν ο ένας δίπλα στον άλλον στην δυνατή ηρωική της πατρίδας και του σοσιαλιστικού ιδανικού.
Ο αντίλαλος της πρώτης μεγάλης ναζιστικής ήττας άνοιξε με αυτό τον τρόπο μιαν μεγάλη ελπίδα στους στρατούς μα κυρίως στους ευρωπαϊκούς λαούς: να νικήσουν είναι πλέον δυνατόν!

 

 

 

O capitano! Mio capitano!...

«Il fronte è un corridoio tra due stanze una di fronte all’altra, è un pavimento che crolla tra i piani di una casa, dove noi combattiamo dal mattino alla sera. Le strade non si misurano più in metri, ma in cadaveri» ( tratto da «Ultime lettere da Stalngrado»)

Sono ormai quasi sei mesi che Stalingrado resiste agli assalti della Luftwaffe, la temibile aeronautica dell’esercito nazista, e almeno tre che la battaglia si svolge nel pieno centro della città, casa per casa, strada per strada. La linea del fronte è dietro ogni pietra angolare, ogni azione di guerra dipende quasi esclusivamente dal valore e dal coraggio di ogni singolo soldato, dalla sua capacità di osservazione, dalla sua abilità nel combattere e nell’uccidere. Non la si può risolvere come una qualsiasi altra semplice battaglia, questa.
Stalingrado non è una città come le altre, una volta superato questo baluardo Hitler potrà avere accesso…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 939 επιπλέον λέξεις

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s