αυτονομία, autonomia

Οι εφημερίδες σε δίκη: η υπόθεση 7 απριλίου, τρίτη συνέχεια – I giornali a processo: il caso 7 aprile – Terza parte

I giornali a processo: il caso 7 aprile – Terza parteI giornali a processo: il caso 7 aprile – Terza parte  Τρίτο επεισόδιο της δίκης στις εφημερίδες

του Luca Barbieri

(c) 2002 – Eπιτρέπεται η μερική ή πλήρης αναπαραγωγή του έργου και η διάδοση του ηλεκτρονικά, φτάνει να μην είναι για εμπορικούς σκοπούς και με τον όρο πως αυτή η διατύπωση θα αναπαραχθεί.

3. Sigle, movimenti, terrorismi οργανώσεις, κινήματα, τρομοκρατίες

Alla sinistra del PCI Στα αριστερά του ΚΚΙ

Σε αυτή την μπλοκαρισμένη συγκυρία, μετά το χιλιανό πραξικόπημα το κομουνιστικό Κόμμα που οδηγεί ο Enrico Berlinguer πείθεται πως δεν είναι δυνατή, σε μιαν τέτοια διεθνή συγκυρία, μια αυτόνομη κυβέρνηση της αριστεράς. Ξεκινά η αργή αλλά αδυσώπητη προσέγγιση των κομουνιστών στην χριστιανική Δημοκρατία, από την αριστερά προς το κέντρο του πολιτικού σκηνικού.   Η πιθανότητα να οδηγηθεί στον “ιστορικό συμβιβασμό” δημιουργεί δυνατές εντάσεις και ριζοσπαστικοποιήσεις στο εσωτερικό της αριστεράς και στα φιλοαμερικάνικα περιβάλλοντα της Democrazia cristiana. στην Italia το μακρύ κύμα του ’68 οδηγεί σε μιαν κατάσταση “υφέρποντος εμφυλίου πολέμου”. Το Partito comunista σε αυτή την μεγάλη πορεία προς την κυβέρνηση της Χώρας είναι αναγκασμένο σε μιαν συνεχή έκθεση υπευθυνότητας που θα πρέπει να το φέρει κοντά στα μεσαία στρώματα.
Μα εάν το κίνημα γεννιέται αριστερά, εάν το μεγαλύτερο κομουνιστικό Κόμμα της δύσης είναι αναγκασμένο να κοιτάξει στο κέντρο, δίχως την ίδια στιγμή να μπορεί να δεχτεί πως θα παρακαμφθεί από τα αριστερά, πως θα είναι η σχέση του με αυτό;

Αντίθετα από τα συνδικάτα, πράγματι, το κύριο κόμμα της αριστεράς δεν επιλέγει σε αυτή την φάση την ανταγωνιστική κινητοποίηση. Ή πάντως δεν φαίνεται να στηρίζει τον δρόμο του άμεσου συναγωνισμού με τις νέες πολιτικές ταυτότητες μέσα στα ίδια τα κινήματα, στο επίπεδο του να εξαπλώσει και να ριζοσπαστικοποιήσει την κοινωνική διαμαρτυρία, Αντιθέτως, αν και με αντιθέσεις και διαφοροποιήσεις από περίπτωση σε περίπτωση, αφήνει να υπερισχύσει μια γραμμή αυξανόμενης αποστασιοποίησης, και όλο και συχνότερα αντιπαράθεσης σε σχέση με τα περιεχόμενα και τις μορφές αγώνα επικρατούσες στον χώρο της διαμαρτυρίας (3).

Η συμπεριφορά του PCI αφήνει με αυτό τον τρόπο ελεύθερο το έδαφος στις διάφορες ψυχές του κινήματος. Συμβαίνει με αυτό τον τρόπο εκείνο που ο Revelli ονομάζει ”εκπολιτισμό της πολιτικής σύγκρουσης”, η τάση δηλαδή από πλευράς των υποκειμένων που τυπικά ανήκουν στην κοινωνία των πολιτών να αναλάβουν τον ρόλο γενικού πολιτικού υποκειμένου.

Δεν χρειάζεται να υπογραμμίσουμε πως η ζημιά που προκαλέστηκε από τα νέα κινήματα στα κόμματα, κυρίως προς τ’ αριστερά,  είναι μεγάλη. Το PCI-ΚΚΙ από κύριος πολιτικός παίκτης της αντιπολίτευσης υφίσταται μιαν μεταβολή της τοποθέτησης του. Υφίσταται μια βαθιά διάβρωση πόρων και δυναμικών που διαμορφώνουν ταυτότητα. Όχι πλέον αφεντικό της εργατικής διαμαρτυρίας και κόμμα εμφατικό του μαρξισμού αλλά κόμμα “βαρύ”, ελάχιστα παρόν στον τόπο της σύγκρουσης και σε αναζήτηση εξουσίας περισσότερο παρά αντιπροσώπευσης.

Η κουβέντα είναι ελαφρώς διαφορετική για το αριστερό συνδικάτο CGIL. Το συνδικάτο έχει μιαν διαλεκτική σχέση με το κίνημα για πολλούς λόγους. Αναπτύχθηκε αργά, σχετικά αδύναμο σε κάποιες περιοχές με ισχυρή θρησκευτική παρουσία όπως το Veneto και η Brianza, το συνδικάτο πρέπει να αναμετρηθεί με μια νέα  γενιά εργατών που, κυρίως μετανάστες από τον νότο, συγκρούονται με τους σκληρότατους ρυθμούς της παραγωγής των χρόνων Εξήντα.  «Η συνδικαλιστική αδυναμία εξηγεί την αρχική προσπάθεια εκμετάλλευσης του αυθορμητισμού σαν οργανωτική δυναμική», υποστηρίζει ο Revelli.

L’esperienza dei Quaderni Rossi  Η εμπειρία των Κόκκινων Τετραδίων

Μα που και πότε γεννιέται η “διαφωνία” στα αριστερά του PCI; Πρέπει να κάνουμε ένα πήδημα προς τα πίσω στις αρχές των χρόνων Εξήντα με την γέννηση του περιοδικού, i Quaderni Rossi, τα Κόκκινα Τετράδια, που έχουν ένα τεράστιο βάρος στην ιστορία της θεωρητικής σκέψης της ιταλικής αριστεράς. Είναι σε αυτό πραγματικά που ανατρέχει το γεγονός της ίδρυσης του ρεύματος που θα πάρει στην συνέχεια το όνομα  του “εργατισμού”. Από αυτό πραγματικά θα προέλθουν τόσο η ομάδα του Potere Operaio όπως και εκείνη της Lotta Continua.
Το πρώτο τεύχος των Quaderni Rossi δημοσιεύτηκε στις 30 σεπτεμβρίου του 1961: πρόκειται για έναν τόμο αποκλειστικά αφιερωμένο στους “εργατικούς Αγώνες μέσα στην καπιταλιστική ανάπτυξη”. Γράφουν, μεταξύ άλλων, οι Vittorio Foa, Sergio Garavini, Vittorio Rieser και Renato Alquati. Πρόκειται για ένα θεωρητικό περιοδικό και έρευνας γύρω από την εργατική σύγκρουση, και στο πρώτο νούμερο η προσοχή επικεντρώνεται στην περίπτωση της FIAT. Τα θέματα που αντιμετωπίζονται απ’ το περιοδικό θα διαπεράσουν τον πολιτικό διάλογο τα πρώτα χρόνια του Εβδομήντα: η άρνηση της εργασίας, η αυτονομία της εργατικής τάξης, τα προβλήματα που είναι συνδεδεμένα με την μισθωτή εργασία.
Η ιστορία των Quaderni Rossi ξαναχτίστηκε λεπτομερειακά από τον ανακριτή του κορμού της Πάντοβα της δίκης  7 aprile, του Giovanni Palombarini:

Ήδη είχαν σκεφτεί γι αυτό από το 1959 και το είχαν ετοιμάσει από έρευνες που διεξήγαγαν στα εργοστάσια  (Olivetti, Fiat) και βγαίνει τον οκτώβρη του 1961, αποκαλύπτοντας αμέσως πως είναι μια έκφραση ρήξης σε σχέση με την πολιτική και πολιτιστική παράδοση μεγάλου μέρους του εργατικού κινήματος.  Όπως υπογραμμίστηκε, το περιοδικό τίθεται αμέσως σαν “η προσπάθεια μιας επαναστατικής ομάδας προέλευσης κυρίως από την διανόηση να εγκαταλείψει ένα ακαδημαϊκό περιβάλλον έρευνας για να εμποτίσει με συγκεκριμένες θεωρητικές υποθέσεις μέσα στην ζώσα εμπειρία εργατικών αγώνων, που αναλαμβάνεται σαν αποφασιστική στιγμή γνωστικής και πολιτικής επαλήθευσης, και ερεθίσματος και καθοδήγησης της θεωρητικής ανάπτυξης που θα επακολουθήσει”. Και είναι μια εμπειρία που διαρθρώνεται, κυρίως, στο μάκρος τριών αξόνων έρευνας: μια προσεκτική επανάγνωση του Κεφαλαίου και η “ανακάλυψη ” των Grundrisse του Marx (κυρίως Panzieri και Mario Tronti), η ανάλυση που διεξάγεται μέσα από την “ταυτόχρονη έρευνα” της νέας σύνθεσης της εργατικής τάξης, που παρατηρείται μέσα στα υψηλά σημεία της ανάπτυξης. Αυτή η εμπειρία, όπως αναφέραμε, ενώνει αγωνιστές της αριστεράς διαφορετικών προελεύσεων, που όχι σπάνια παραμένουν διαχωρισμένοι σε κάποια πολιτικά βασικά θέματα (τη σχέση με τον εργατικό ανταγωνισμό, εκείνη με τις ιστορικές οργανώσεις του εργατικού κινήματος). Τέτοιοι διαχωρισμοί είναι ήδη εμφανείς στο πρώτο τεύχος του περιοδικού, όταν δίπλα στην γραμμή του παρεμβατισμού του Alquati και στην γραμμή των κοινωνιολόγων (Vittorio Rieser), εμφανίζεται — με αξιοσημείωτη συνέπεια — εκείνη της ριζοσπαστικής αριστεράς (Foa, Sergio Garavini, Emilio Pugno), συνδεδεμένης ακόμη στην προηγούμενη θεματική του “εργατικού ελέγχου”, και επανεμφανίζονται στα επόμενα νούμερα όταν επισημαίνεται η αντίθεση μεταξύ της θέσης του Panzieri και εκείνης του Tronti. Στις αρχές του 1962, μόλις ανοίγει η συζήτηση γύρω από το πρώτο νούμερο του περιοδικού, από αυτό αποσύρεται η ομάδα των συνδικαλιστών, τον ιούλιο του ίδιου χρόνου, μετά τα γεγονότα της Piazza Statuto, υπάρχει μια πρώτη έξοδος των παρεμβατιστών  (που δίδουν ζωή στο φύλλο »Άγριος Γάτος»,  “Gatto Selvaggio”).
Ωστόσο, για ακόμα λίγο χρόνο το  Quaderni Rossi είναι ικανό δυνατής παρέμβασης στον πολιτικό διάλογο: είναι ριζωμένΟ σε πολλούς συντάκτες — τους λεγόμενους παρεμβατιστές  — η πεποίθηση πως υπάρχει ακόμη “μια διαδικασία οργανωτικής ανάπτυξης της εργατικής Αυτονομίας που είναι ήδη σε εξέλιξη, μέσα στην οποίαν πρέπει να χωρέσουμε ώστε να επεκτείνουμε και να αναπτύξουμε όσο το δυνατόν περισσότερο το πεδίον εφαρμογής της”. Στο τέταρτο τεύχος των Quaderni Rossi, η κάρτα με την οποίαν καταλήγει το περιοδικό δηλώνει ρητά πως  “τα Κόκκινα Τετράδια ξεκίνησαν από την πεποίθηση πως η ιδεολογική και θεωρητική κρίση του εργατικού κινήματος δεν επιτρέπει λύσεις που να σέβονται μιαν συνέχεια και που να εισάγονται σε μιαν παράδοση, αλλά έχει ανάγκη από μια νέα εργασία δημιουργίας απ’ την αρχή,  ex novo”. Μια στιγμή ρήξης, όπως ήδη έχουμε πει, στην ιστορία του εργατικού κινήματος . […] Η κριτική απέναντι στην πολιτική γραμμή των ιστορικών οργανώσεων του εργατικού κινήματος και η πεποίθηση της αναγκαιότητας μιας νέας στρατηγικής κρατούν ενωμένους για κάποιο διάστημα εκείνους που έδωσαν ζωή στο περιοδικό, μα κάποια στιγμή — είναι το καλοκαίρι του 1963 — αναδύονται και αναπτύσσονται λόγοι σημαντικοί διαχωρισμών
 (4).

Η διάσπαση για την οποίαν μιλά ο Palombarini αφορά την υπόθεση πειραματιστούν άμεσα την δυνατότητα να οργανώσουν την εργατική αναρχία. Από την μια, σε μιαν θεωρητική προοπτική “επαναπροσέγγισης” στο PCI, είναι ο Panzieri, και από την άλλη υπάρχουν οι Tronti, Asor Rosa και Negri που θα δώσουν ζωή τον ιανουάριο του 1964 στην Εργατική Τάξη,  Classe Operaia. Η εμπειρία των Quaderni Rossi εξαντλείται οριστικά το 1966.
Στο Veneto, τα ίδια χρόνια κατά τα οποία πραγματοποιείται το σχέδιο των Quaderni Rossi, γεννιέται μια ανάλογη εμπειρία. Ήδη από το 1959 βγαίνει το σοσιαλιστικό δεκαπενθήμερο περιοδικό Il Progresso Veneto, progresso = πρόοδος. Τα δυο έντυπα έχουν κοινό στοιχείο την ταυτόχρονη παρουσία μεταξύ των συντακτών τους του Toni Negri, που ήταν τότε δημοτικός σύμβουλος του σοσιαλιστικού κόμματος PSI στην Padova. Διευθυντής υπεύθυνος του Progresso Veneto, που τυπώνονταν σε χίλια αντίτυπα με δεκαπενθήμερη έκδοση, ήταν ο Francesco Tolin, κι αυτός του PSI (το 1969 θα φυλακιστεί , ως διευθυντής υπεύθυνος της Potere Operaio για ένα άρθρο με τίτλο “Ναι στην εργατική βία”). Στο περιοδικό πολύ συχνά εμφανίζονται τα ονόματα των Massimo Cacciari, Silvio Lanaro, Luciano Ferrari Bravo, Toni Negri, Mario Isnenghi και του Gianni De Michelis.
«Το Progresso Veneto — λέει ο Luigi Urettini – υπήρξε το διάστημα μεταξύ 1961 και μαρτίου 1962 το πρώτο πολιτικό εργαστήρι του εργατισμού στην περιοχή του veneto (ειδικότερα του Porto Marghera), προορισμένο να σημαδέψει πολύ δυνατά τους εργατικούς αγώνες των χρόνων εξήντα και εβδομήντα» (5).
Οι σχέσεις ανάμεσα στα δυο περιοδικά είναι πολύ συχνές: οι Panzieri, Asor Rosa, Tronti και Alquati έρχονται συχνά στην Βενετία και στήνουν έναν σταθερό θεωρητικό δεσμό. Πρακτικά το περιοδικό από την περιοχή του veneto βρίσκεται να υποστηρίζει σε τοπικό επίπεδο τα Quaderni Rossi στην αντιμετώπιση των θεμάτων του υπό γέννηση εργατισμού: εκείνα τα συνδεδεμένα με την αφύπνιση της σύγκρουσης στα εργοστάσια και την εξέλιξη του ιταλικού καπιταλιστικού συστήματος. Το περιοδικό από το βένετο θα πεθάνει εξ αιτίας μιας βαθιάς ρήξης μεταξύ εργατιστών και σοσιαλιστών που καταναλώνεται με το numero 54 του ιουνίου 1963.
Όπως αναφέραμε νωρίτερα, το 1964 από μια διάσπαση εσωτερική στην σύνταξη των Quaderni Rossi θα γεννηθεί η Εργατική Τάξη, Classe Operaia, περιοδικό στενότατα δεμένο στον εκδοτικό οίκο Marsilio, όπου συμμετέχει και ένα μέρος των εργατιστών της Προόδου του Veneto. Το νέο περιοδικό διευθύνεται από τον Mario Tronti: παίρνουν μέρος, αρχικά τουλάχιστον επίσης οι Negri, Cacciari και Ferrari Bravo. Καινούριο περιοδικό, νέα ρήξη: η σύνταξη από το βένετο της Classe Operaia ξεκινά μια αργή διαδικασία απομάκρυνσης από την ρωμαϊκή. Έδαφος σύγκρουσης, κι αυτή την φορά, ο εργατισμός και η σχέση με το “partito”, το »κόμμα». Η σύνταξη βένετα δίδει ζωή στο Potere Operaio, την Εργατική Εξουσία, ένα“περιοδικό-φυλλάδιο” που διανέμεται σαν συμπλήρωμα, παράρτημα της Classe Operaia. Οι δυο ομάδες, του Βένετο που συγκεντρώνεται γύρω από το Potere Operaio και η ρωμαϊκή, πλησιάζοντας αυτή η τελευταία το Κκι και προοδευτικά η veneto-emiliana ριζώνει στα εργοστάσια του Porto Marghera, οι δυο ομάδες λέγαμε απομακρύνονται οριστικά. η Classe Operaia εισέρχεται σε αγωνία το 1965 μα το τελευταίο τεύχος είναι του μαρτίου 1967. Τον ίδιον μήνα γεννιέται η Potere Operaio, πολιτική εφημερίδα των εργατών του Porto Marghera.

3) M. Revelli, Movimenti sociali e spazio politico, in F.Barbagallo, “Storia dell’Italia Contemporanea”, Torino, Enaudi, 1995, p. 467.
4) G.Palombarini, 7 aprile: il processo e la storia, Venezia, Arsenale Cooperativa Editrice, 1982, pp. 40-42.
5) Adagio C., Cerrato R., Urso S., a cura di, Il lungo decennio, l’Italia prima del 68, Verona, Cierre edizioni, 1999, p.173.

(3-CONTINUA) ΣΥΝΕΧΊΖΕΤΑΙ-3

(2-PARTE)

I GIORNALI A PROCESSO: IL CASO 7 APRILE – TERZA PARTE was last modified: dicembre 26th, 2014 by glianni70.it

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s