ιστορία, storia

«Άσπρα Μαντήλια στην Plaza de Mayo» του Κώστα Λουλουδάκη (Πρώτο μέρος)

«Άσπρα Μαντήλια στην Plaza de Mayo» του Κώστα Λουλουδάκη (Πρώτο μέρος)

 

αρχείο λήψης (46)

Ο τίτλος του βιβλίου ίσως να προβληματίζει με την πρώτη ματιά, μια και το φαινόμενο στο οποίο αναφέρεται δεν είναι πια στην επικαιρότητα, έτσι ώστε να σβήσει από τη μνήμη της ανθρωπότητας, όπως και πολλά άλλα παραδείγματα ηρωικής αντίστασης κατά της Νέας, αλλά ουσιαστικά πολύ παλιάς Τάξης πραγμάτων.

Αυτά τα άσπρα μαντίλια τί θέλουν και πού είναι αυτή η Πλατεία του Μάη (Plaza de Mayo); Στην Αργεντινή το 1976 ξεκίνησε μια (άλλη μία) δικτατορία στη μαρτυρική νοτιοαμερικανική υποήπειρο όπου το μεγάλο κεφάλαιο συνεχώς έχει να αντιμετωπίζει το φάντασμα των λαϊκών εκρήξεων ενάντια στη μιζέρια.

Γράφει η Άννεκε Ιωαννάτου //

Η φτώχεια μπορεί να εκραγεί κι όταν η έκρηξη είναι καλά οργανωμένη και ένοπλη αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια αλλαγή του ιδιοκτήτη του πλούτου σε μια νέα Σιέρα Μαέστρα, σύμβολο στο βιβλίο για μια επαναστατική ανατροπή.  Δηλαδή να πάει στα χέρια αυτών που τον παράγουν και όχι στη χούφτα πλουτοκρατών που τον ιδιοποιείται με τη βία. Υπενθυμίζουμε, γιατί έχει σημασία για να καταλάβουμε το βασικό συμβολισμό-άξονα του μηνύματος που στέλνει το βιβλίο που παρουσιάζουμε σήμερα: το Νοέμβρη του 1956 ο Φιδέλ Κάστρο αποβιβάζεται μαζί με άλλους επαναστάτες  στις νοτιοανατολικές ακτές της Κούβας και αρχίζει τον ανταρτοπόλεμο με τις δυνάμεις του Μπατίστα στα βουνά της Σιέρα Μαέστρα, κάτι το οποίο θα οδηγούσε την 1η Ιανουαρίου 1959 στην επαναστατική ανατροπή. Κρατείστε λοιπόν, τη Σιέρα Μαέστρα στο νου. Πρώτα όμως, θα πάμε στην Αργεντινή, χώρα που έδωσε τις ηρωικές γυναίκες του βιβλίου με τα άσπρα μαντίλια με το πολύ πετυχημένο εξώφυλλο της Ελένης Πεδιώτη.

Πρέσβειρες της πανανθρώπινης αξιοπρέπειας

Ο δικτάτορας Βιδέλα της Αργεντινής χρησιμοποίησε και αυτός μεθόδους εξόντωσης των όσων του αντιστάθηκαν, του εσωτερικού εχθρού που λέγεται λαός. Διδαγμένος ήταν και δασκαλεμένος, γιατί και στη Λατινική Αμερική μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο είχαν καταφύγει μεγάλοι ναζιστές εγκληματίες, εξειδικευμένοι στα βασανιστήρια.  Ή όπως το διατυπώνει ο Κώστας Λουλουδάκης «…με μεθόδους εμπνευσμένες από τα ναζιστικά εγχειρίδια»(σελ. 99) μιλώντας για την εξόντωση των αντιφρονούντων, ιδιαίτερα – βεβαίως – κομμουνιστών και άλλων προοδευτικά σκεπτόμενων ανθρώπων που στην Αργεντινή (και όχι μόνο) πήρε διαστάσεις γενοκτονίας.  Η Αργεντινή είναι η χώρα με τους περισσότερους εξαφανισμένους (30.000) από την εποχή αυτής της δικτατορίας.

Διαβάζουμε στο βιβλίο:

«Και έμειναν μια χούφτα ηλικιωμένες γυναίκες να σηκώσουν την αξιοπρέπεια για όλη την ανθρωπότητα στις βασανισμένες πλάτες τους. Ένα απόγευμα στις 30 Απριλίου του 1977 συγκεντρώθηκαν για πρώτη φορά 14 μητέρες και γιαγιάδες αγνοουμένων στην Plaza de Mayo (Πλατεία του Μάη) φορώντας λευκά μαντίλια.

Σκούπισαν τα δάκρυα από τα μάτια τους, έσφιξαν σε γροθιά τα χέρια τους και αντέδρασαν! Οργάνωσαν εβδομαδιαίες διαδηλώσεις. Κάθε Πέμπτη ήταν εκεί και πιασμένες από το μπράτσο η μία της άλλης γύριζαν γύρω από την πλατεία στην αντίθετη φορά του ρολογιού. Για να βρουν τα παιδιά και τα εγγόνια τους που τα είχε καταπιεί το φασιστικό καθεστώς. Ανάμεσά τους ήταν και η Αλίσια Μορό ντε Χούστο (Alicia Moreau de Justo), που κόντευε τα εκατό, μα που από το 1910 μιλούσε στον κόσμο για σοσιαλισμό, για την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, για τα δικαιώματα της γυναίκας… Και τώρα ξανά πρώτη εξαπέλυε το μένος της εναντίον του Βιδέλα και του πάπα της Ρώμης, του οποίου η πολυεθνική επιχείρηση που λέγεται Βατικανό στήριξε το καθεστώς.

Και οι αγορές απάντησαν (δια του στόματος του Ντέιβιντ Ροκφέλερ, Α.Ι.): η επιστολή του Ροκφέλερ περιλαμβάνεται στο βιβλίο και θα την παραθέσουμε, απλώς για να ακούσετε ένα δείγμα «δημοκρατικού» λόγου. Άλλωστε στο βιβλίο ο αναγνώστης θα βρει πολλά αποφθέγματα μεγιστάνων της οικονομικής και πολιτικής ζωής και ο πειρασμός είναι μεγάλος, δεν ξέρεις τι να διαλέξεις από τα διαμάντια του φιλο-καπιταλιστικού, φιλο-ιμπεριαλιστικού, αντι-κομμουνιστικού δογματισμού συχνά με τη σφραγίδα δυτικών πανεπιστημίων (κυρίως των ΗΠΑ) και του Βατικανού.

Ο Ροκφέλερ λοιπόν γράφει στον δικτάτορα Βιδέλα της Αργεντινής:

«Προς τον Εξοχότατο Χόρχε Ραφαέλ Βιδέλα,
πρόεδρο της Δημοκρατίας της Αργεντινής
Αξιότιμε κύριε πρόεδρε:

    Σας ευχαριστώ που βρήκατε χρόνο να με δείτε κατά τη διάρκεια της πρόσφατης επίσκεψής μου στην Αργεντινή. Μην έχοντας επισκεφθεί τη χώρα σας εδώ και εφτά χρόνια, ήταν ενθαρρυντικό που είδα πόσο μεγάλη πρόοδο έκανε η κυβέρνησή σας τα τελευταία τρία χρόνια όσον αφορά την πάταξη της τρομοκρατίας και την ενίσχυση της οικονομίας. Σας συγχαίρω για τα επιτεύγματά σας και σας εύχομαι κάθε επιτυχία εις το μέλλον.

Η Chase Manhattan Bank είναι πολύ ικανοποιημένη από την παρουσία της στην Αργεντινή μέσω της Εμπορικής Τράπεζας της Αργεντινής και ελπίζουμε ότι τα επόμενα χρόνια θα μπορέσουμε να διαδραματίσουμε σημαντικότερο ρόλο, ώστε να υποστηρίξουμε την ανάπτυξη της χώρας.

Δεχτείτε τις θερμές μου ευχές.

                                                             Ειλικρινά, Ντέιβιντ Ροκφέλερ»

Και συνεχίζει ο συγγραφέας του βιβλίου: «Στα τέλη του 1977 οι τρεις πρώτες μαμάδες και γιαγιάδες που οργάνωσαν τις διαμαρτυρίες στην Plaza de Mayo και δύο καλόγριες απήχθησαν από τα «τάγματα θανάτου». Τις έδεσαν, τις γύμνωσαν, τις βασάνισαν και στο τέλος τις πέταξαν ζωντανές από αεροπλάνο στη θάλασσα. Όμως, οι υπόλοιπες δεν κάμφθηκαν. Ανασυγκροτήθηκαν και, υποστηριζόμενες σιγά σιγά από ξαδέλφες, κόρες, φίλους, αλληλέγγυους, εξακολούθησαν κάθε Πέμπτη να ορθώνουν τα ηλικιωμένα κορμιά τους χλευαστικά απέναντι στην εξουσία. Ο Χόρχε Ραφαέλ Βιδέλα δήλωσε:

«Τρομοκράτες δεν είναι μόνο όσοι τοποθετούν βόμβες, αλλά και όσοι δρουν με ιδέες αντίθετες από εκείνες του δυτικού χριστιανικού πολιτισμού μας»…(σελ. 99/100).

Άλλωστε, ο Βιδέλα συνέχισε τις λεγόμενες «πτήσεις του θανάτου» ρίχνοντας ζωντανούς από αεροπλάνα σε πτήση πολιτικούς κρατούμενους, συνδικαλιστές κλπ είτε στον Ατλαντικό Ωκεανό είτε στο ποτάμι Ρίο ντε λα Πλάτα…

«Η καλύτερη οχύρωση των δυνατών είναι η αδράνεια των λαών» (σελ. 171) είχε πει ο Ιταλός πολιτικός στοχαστής, διπλωμάτης και συγγραφέας του αναδυόμενου αναγεννησιακού ιταλικού καπιταλισμού του τέλους του 15ου και των αρχών του 16ου αιώνα, Νικολό Μακιαβέλι, πιάνοντας την ουσία από τη χαραυγή κιόλας του καπιταλισμού.

Μια ειλικρίνεια που σπάει κόκκαλα

Θα αφήσουμε τώρα την Αργεντινή στην οποία σταθήκαμε αρκετά, γιατί έδωσε τον τίτλο του βιβλίου.  Είναι πολλές οι χώρες που περνούν από τα μάτια του αναγνώστη, τα αποφθέγματα των διαφόρων πολιτικών, οικονομολόγων επιστημόνων ολκής, μεγιστάνων του πλούτου που τα βρίσκουμε στη ροή της αφήγησης  του βιβλίου, μιλούν από μόνα τους για το ειδικό βάρος των ηγετών του καπιταλιστικού κόσμου, ένα συνονθύλευμα ιδεολογίας, θρησκείας, φιλοσοφίας που δικαιολογεί στο όνομα των «ελεύθερων αγορών» το παγκόσμιο έγκλημα διαρκείας των ιδιοκτητών του πλούτου και των μεγάλων μέσων παραγωγής οι οποίοι δεν διστάζουν μπροστά σε τίποτα για να πετύχουν οι «δείκτες της οικονομίας».  

Παρεμπιπτόντως αναφέρονται και κάποια βραβεία Νόμπελ Ειρήνης που απονεμήθηκαν σε…γεράκια πολέμου. Τα βραβεία δίνουν και παίρνουν ή να πούμε καλύτερα δίνονται και παίρνονται από γεράκια σε γεράκια.  

Έτσι αναφέρεται στο βιβλίο και το εξής δύο φορές παρασημοφορημένο με το Μετάλλιο της Τιμής γεράκι υποστράτηγος στο Σώμα των Πεζοναυτών, Σμέντλεϊ Μπάτλερ, που με συγκινητική ειλικρίνεια ομολογεί:

«Έζησα 33 χρόνια στρατιωτικής υπηρεσίας και σε αυτή την περίοδο έπαιξα κυρίως το ρόλο του μπράβου των μεγαλοεπιχειρηματιών, της Wall Street και των τραπεζιτών. Εν συντομία ήμουν ένας τυχοδιώκτης, ένας γκάγκστερ του καπιταλισμού. Βοήθησα να καταστεί το Μεξικό και ειδικά το Ταμπίκο ασφαλέστερο για τα αμερικανικά πετρελαϊκά συμφέροντα το 1914. Βοήθησα να γίνουν η Κούβα κι η Αϊτή ένας καλός τόπος εισοδήματος για τα παιδιά της National City Bank. Βοήθησα στο βιασμό ντουζίνας δημοκρατιών της Κεντρικής Αμερικής προς όφελος της Wall Street. Βοήθησα στην εκκαθάριση της Νικαράγουας για χάρη του τραπεζικού οίκου των Αδελφών Μπράουν μεταξύ 1901-1912.

Εξυπηρέτησα τα αμερικανικά συμφέροντα ζάχαρης στη Δομινικανή Δημοκρατία το 1916. Βοήθησα να καταντήσει η Ονδούρα υποτελής των αμερικανικών εταιρειών εισαγωγής φρούτων το 1903. Κοιτάζοντας το παρελθόν σκέφτομαι πως θα μπορούσα να έχω προσφέρει στον Αλ Καπόνε μερικές συμβουλές» (σελ. 20).  Ο Αλ Καπόνε ήταν ένας μεγάλος λαθρέμπορος που δέσποζε στον κόσμο του οργανωμένου εγκλήματος από το 1925 μέχρι το 1931, κάποια λόγια του οποίου ο Κώστας Λουλουδάκης παραθέτει ενδεικτικά σαν επιγραφή της Εισαγωγής του. Ακούστε τον:

«Ο μπολσεβικισμός χτυπά την πόρτα μας. Δεν πρέπει να τον αφήσουμε να μπει. Σύσσωμοι. Οφείλουμε να συσπειρωθούμε και να αμυνθούμε ενάντιά του. Η Αμερική οφείλει να παραμείνει αλώβητη κι αδιάφθορη. Πρέπει να προστατεύσουμε τους εργάτες από τον κόκκινο Τύπο και την κόκκινη πλάνη και να φροντίσουμε να έχουν πνεύμα υγιές». Μάλιστα, σε κείνον ο ως άνω Ράμπο θα μπορούσε να είχε προσφέρει μερικές συμβουλές.

Οι «άξιοι» διάδοχοι των παλαιών αποικιοκρατικών δυνάμεων

Τα λόγια αυτά τα διαβάζουμε στις πρώτες σελίδες του βιβλίου, όπου λέει ότι πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι ΗΠΑ είχαν κατακτήσει με τα όπλα δέκα χώρες της Λατινικής Αμερικής, αλλά και τη Χαβάη, τη Μαλαισία και τις Φιλιππίνες. Μόνο την περίοδο 1898-1934 οι ΗΠΑ εισέβαλαν στρατιωτικά σε χώρες της Λατινικής Αμερικής τριάντα δύο φορές. Άλλωστε πολύ νωρίτερα, το 1850, «βούτηξαν» το μισό Μεξικό. Οι χώρες της Νότιας Αμερικής που είχαν παλέψει ενάντια στον ισπανικό αποικιοκρατικό ζυγό, αντιμετώπισαν έναν καινούργιο ζυγό, τον βορειοαμερικανικό ιμπεριαλισμό ήδη στην πορεία του 19ου αιώνα, μετά από την επίσημη, αλλά όχι ουσιαστική ανεξαρτητοποίησή τους.

Γι αυτό ο αντιιμπεριαλιστικός κόσμος σε πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής μιλάει για την ανάγκη μιας δεύτερης Ανεξαρτησίας η οποία δεν επιτεύχθηκε καθόλου μετά την αποχώρηση των Ισπανών αποικιοκρατών. Καλά κάνει ο συγγραφέας και ξεκινάει χρονολογικά λίγο νωρίτερα στην ιστορία, δηλαδή πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, για να συνεχίσει μετά και φτάνοντας στις μέρες μας, όπου ωχριούν οι προπολεμικές επεμβάσεις μπροστά σ’ αυτό που ακολούθησε. Ιδιαίτερα μετά από την Κουβανική Επανάσταση του 1959 που πέταξε από πάνω της τον ιμπεριαλιστικό ζυγό των ΗΠΑ, η αντικομμουνιστική υστερία λύσσαξε με ιδιαίτερο μένος. Ένα φάντασμα πλανιόταν στη Νότια Αμερική και όχι μόνο…

Ο συγγραφέας επανέρχεται στην Κούβα που στην κυριολεξία σαν κόκκινο νήμα είναι πανταχού παρούσα στις σελίδες του βιβλίου χωρίς να αναφέρεται ρητώς παρά μονάχα σε λίγες σελίδες. Στο κάτω κάτω της γραφής δεν πρόκειται για ένα βιβλίο για την Κούβα, αλλά για ένα παγκόσμιο φαινόμενο διαρκούς ληστείας και την αντίσταση σε αυτό. Ακόμα το εκτενές κεφάλαιο που φέρνει τον τίτλο Κουβανική επέμβαση στην Αγκόλα (1975-1991) προδιαθέτοντας ως τίτλος αλλιώς τον αναγνώστη, λιγότερο από μία σελίδα μιλάει για την επέμβαση αυτή της Κούβας, αλλά στέκεται σε αρκετές χώρες της αφρικανικής ηπείρου, κατά τ’ άλλα πολύ ενδιαφέρουσες και αποκαλυπτικές.

Το στίγμα της Κούβας, ωστόσο, υπάρχει διάσπαρτο σε όλο το βιβλίο, κι εκεί που βουτηγμένος στη δυσοσμία του ιμπεριαλιστικού γίγνεσθαι, ο αναγνώστης κάποια στιγμή ίσως να έχει ξεχάσει την Κούβα, να την πάλι, μας την υπενθυμίζει ο συγγραφέας με τον εξής τρόπο: μετά από τον Γολγοθά των λαών της Γουατεμάλας, της Δομινικανής Δημοκρατίας, της Αϊτής, του Ελ Σαλβαδόρ, της Χιλής, της Αργεντινής, της Νικαράγουας, της Βολιβίας, της Βενεζουέλας διαβάζουμε: «Η Γουατεμάλα δεν έγινε Κούβα», «…η Δομινικανή Δημοκρατία έχει «πτωχεύσει» ήδη δύο φορές (το ΔΝΤ βρίσκεται από το 1982 στη χώρα ). Όμως δεύτερη Κούβα δεν έγινε…», «Όμως Κούβα δεν έγινε και η Αϊτή», «Σήμερα το 49% του πληθυσμού του Ελ Σαλβαδόρ ζει σε συνθήκες ακραίας φτώχειας. Υπάρχουν όμως ευχάριστα νέα: το Ελ Σαλβαδόρ δεν έγινε Κούβα», «Η Χιλή κατέχει την 116η θέση στις 123 χώρες με τις μεγαλύτερες ανισότητες στον κόσμο…Αλλά δόξα τω θεώ. Η Χιλή Κούβα δεν έγινε»,  «Το 2001 η Αργεντινή «χρεοκόπησε».

Όμως Κούβα δεν έγινε!» «…η Νικαράγουα, έπειτα από μια μικρή παρένθεση, παρέμεινε στον ελεύθερο κόσμο και Κούβα δεν έγινε…», ενώ για τη Βολιβία του Έβο Μοράλες που περισσότερο απ’ όλες μείωσε το ποσοστό φτώχειας (κατά 25%), αύξησε το ελάχιστο μισθό κατά 78%, μείωσε αισθητά τη συντάξιμη ηλικία, θα συμπεράνει «Η Βολιβία κόντευε να γίνει Κούβα…».  Έτσι, δειγματοληπτικά δίνοντας ένα συμβολικό στίγμα μιας ιστορικής προοπτικής που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν έγινε ακόμη.

Συνεχίζεται

* Ομιλία της Άννεκε Ιωαννάτου στην παρουσίαση του βιβλίου του Κώστα Λουλουδάκη «Άσπρα Μαντήλια στην Plaza de Mayo», εκδόσεις ΚΨΜ, στις 21 Μαρτίου 2016 στο Δημαρχείο του Χαϊδαριού.

atexnos.gr

https://lefterianews.wordpress.com/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s