ανατρεπτική τέχνη, arte ribelle

Οι Huck, Ishmael και ο ταξικός πόλεμος , e la guerra di classe

του Sandro Moiso

fugitive daysBill Ayers, Fugitive Days. Memorie dai Weather Underground, DeriveApprodi 2016, pp. 336, € 22,00

Ο Bill Ayers αφηγείται την ιστορία μιας χούφτας αγοριών και κοριτσιών που ήθελαν να κάνουν την επανάσταση. Βάζει κάτω από τα μάτια μας το ημερολόγιο της προσπάθειας, που έθεσε σε κίνηση μια ομάδα νεαρών απερίσκεπτων και θαρραλέων, να φέρουν τον πόλεμο μέχρι την καρδιά της αυτοκρατορίας, όταν στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, στα τέλη της δεκαετίας του εξήντα και στα χρόνια εβδομήντα, μερικοί αγωνιστές της ριζοσπαστικής αριστεράς κήρυξαν επίσημα τον πόλεμο στο ιμπεριαλιστικό τέρας. Ενώ, την ίδια στιγμή, μας αφηγείται την ιστορία της συλλογικής αναζήτησης ενός άλλου κόσμου, μιας άλλης ζωής και άλλων εμπειριών, στα χνάρια του Huckleberry Finn και του Ισμαήλ, το εγώ αφηγητή του «Moby Dick».

Ο συγγραφέας σήμερα στα εβδομήντα ένα, αγωνιστής και ιδρυτής της παράνομης οργάνωσης των Weather Underground, μας χαρίζει μία από τις ωραιότερες αυτοβιογραφίες γραμμένες από έναν επαναστάτη. Eπική, συγκινητική, αστεία και ειρωνική κάποιες στιγμές , αλλά ποτέ, απολύτως ποτέ, να σημαδεύεται από οποιαδήποτε μορφή αυταρέσκειας ή, αντίστροφα, από την άνευ όρων παράδοση στις αιτιάσεις του εχθρού. Πράγματι, το κείμενο λάμπει ακριβώς λόγω της ικανότητας του αφηγητή να εκθέτει περισσότερο από μια κριτικές της πρακτικής, στρατιωτικής και ιδεολογικής, των Weathermen, χωρίς λόγω τούτου να ολισθαίνει στην απόρριψη της επαναστατικής μαχητικότητας ή της άμεσης δράσης.

«Δεν θα μπορούσα να φανταστώ, σήμερα, να βάζω μια βόμβα σε ένα κτίριο. Όλο αυτό μου φαίνεται πως ανήκει ξεκάθαρα στο παρελθόν. Αλλά, την ίδια στιγμή, δεν μπορώ να φανταστώ να απορρίπτω εντελώς την πιθανότητα. Η δήλωση, «Θέλουμε δικαιοσύνη» έχει για μένα την απόλυτη έννοια που είχε πάντα και, ως εκ τούτου, το να προσθέτουμε «Αλλά, φυσικά, όχι με οποιοδήποτε μέσο,« μου φαίνεται ότι είναι ισοδύναμο με το να βάζουμε το κεφάλι μας επάνω στο κούτσουρο «(σελ.322)

Οι Weather Underground, που γεννήθηκαν από έναν σχηματισμό ο οποίος διαχωρίστηκε από τους «SDS (Φοιτητές για μια Δημοκρατική Κοινωνία) ξεκινώντας από τις συγκρούσεις του Δημοκρατικού Συνεδρίου του Σικάγο του 1968 και από τις μετέπειτα Ημέρες του Θυμού, έθεσαν πολύ σύντομα το πρόβλημα της βίας. Κυρίως και ειδικότερα «ποιας βίας». Μια βία που πλήττει μόνο τα πράγματα ή ακόμα και τους ανθρώπους;

 

diana e tedΠέρα από την καθαρά ιδεολογική συζήτηση που, όπως πάντα, χρησίμευσε μόνο για την σύγχυση των ιδεών πολλών και την άσκοπη εξύψωση του μαχητικού ζήλου κάποιων άλλων, ήρθε να επιλύσει το δίλημμα, με τρόπο καταστροφικό και καθαρτικό, η έκρηξη που, τον μάρτιο του 1970,  έλαβε χώρα σε ένα κομψό κτήριο που βρίσκεται στο νούμερο 18 της Δυτικής Ενδέκατης Οδού στο Greenwich Village και που κυριολεκτικά σάρωσε, μαζί με τους τοίχους του κτιρίου, και τις ζωές επίσης των τριών μαχητών που ετοίμαζαν μια βόμβα με υψηλό δυναμικό που προορίζονταν να χτυπήσει τις πολύ μισητές δυνάμεις της τάξης.

 

Ο ξαφνικός θάνατος των Diana Oughton, Τed Gold και Terry Robbins (του οποίου δεν βρέθηκε καν το σώμα του) σηματοδότησε ανεπανόρθωτα την μετέπειτα πορεία της οργάνωσης που, ενώ συνεχίζει να χτυπά με βόμβες στρατιωτικούς θεσμούς, της αστυνομίας, των τραπεζών και διάφορους άλλους οικονομικούς του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού, αρνήθηκε να χρησιμοποιήσει την βία ως μέθοδο για να καταστρέψει τα σώματα. Κι ας είναι και αντιπάλων. Μια δύσκολη επιλογή που ταυτόχρονα απείλησε να στρέψει εναντίον τους τόσο τα μέλη της ειρηνιστικής πτέρυγας του κινήματος διαμαρτυρίας για τον πόλεμο στο Βιετνάμ, όσο και εκείνα τα πιο ριζοσπαστικά και πολιτικοποιημένα.

Αλλά, πριν φτάσουν σε εκείνες τις δραματικές επιλογές, η πορεία του Ayers και των άλλων αγωνιστών υπήρξε μακρά, βασανιστική και σημαδεύτηκε από πολλές εμπειρίες της αυτο-οργάνωσης (σχολεία για τα φτωχά παιδιά, σχεδόν αποκλειστικά αφροαμερικανάκια, στο Σικάγο ή Ντιτρόιτ), αυτοάμυνας (η εξέγερση του Κλίβελαντ το 1966), υπεράσπισης των έγχρωμων πολιτών και των δικαιωμάτων τους (από τις αρχές της δεκαετίας του εξήντα) και, πάνω απ ‘όλα, από την άρνηση ενός πολέμου που θεωρήθηκε βαθιά άδικος και λαθεμένος: ακριβώς εκείνον στο Βιετνάμ.

 

weatherman-days-of-rage-chicago-october-9-1969

H εκπαιδευτική διαδρομή, από την παιδική ηλικία σε ένα αξιοπρεπές αστικό περιβάλλον μέχρι την επιλογή μιας ολικής στράτευσης που διεξήχθη στην παρανομία, σκιαγραφείται από τον συγγραφέα με ένα κόψιμο συχνά αντάξιο του Μαρκ Τουέιν, ισόποσα χωρισμένο ανάμεσα σε ειρωνεία, νταηλίκι- καυχησιάρικη κατά καιρούς, και πικρία. Το ποτάμι της Ιστορίας, από τη δράση αντι-δουλείας του John Brown πριν από τον εμφύλιο πόλεμο ή ακόμα και νωρίτερα, από το Boston Tea Party, που ξεκίνησε τον πόλεμο της ανεξαρτησίας ή την εξέγερση του Shay που ακολούθησε, μέχρι τη δράση των IWW και τα λόγια του Τσε ή εκείνα του Χο Τσι Μιν, γίνεται ένα είδος ιδανικού και μακρύτατου Μισισιπή κατά μήκος του οποίου ο Ayers κατεβαίνει επάνω στα χνάρια και τα βήματα του Huckleberry Finn ή του ίδιου του Twain.

Ενώ, ειδικά στα μέρη που βρίσκονται πλησιέστερα προς την αυτοκριτική και την λύπη, την νοσταλγία για την απώλεια των φίλων και της γυναίκας που αγαπούσε, το κείμενο φαίνεται ανακαλεί στη μνήμη  εκείνο το «Call me Ιsmael», με το οποίο αρχίζει το πιο όμορφο μυθιστόρημα της αμερικανικής λογοτεχνίας του δέκατου ένατου αιώνα: Moby Dick . Και αυτή η ομοιότητα έγινε δυνατή όχι μόνο από τη ρητή κίνηση και προσπάθεια , από το Συνέδριο του Σικάγο του ’68 ακόμα, να χτυπηθεί με το καμάκι το καπιταλιστικό τέρας και η δημοκρατική του λευκή φάλαινα , αλλά επίσης και από το γεγονός ότι ο εύθραυστος Pequod και η εύθραυστη οργάνωση της οποίας ο συντάκτης ήταν μέρος προορίζονται να εξαφανιστούν ακριβώς τη στιγμή κατά την οποία θα έχει επιτευχθεί ο στόχος τους.

Επίσης του Ισμαήλ ποτέ δεν θα γνωρίσουμε το επίθετο ή το πραγματικό όνομα, καθώς και ο συγγραφέας θα χάσει το πραγματικό του όνομα για χρόνια μέχρι σχεδόν να το ξεχάσει για να ζήσει, κάτω από άλλα ονόματα, στην παρανομία, και τις πιο διαφορετικές κοινωνικές και εργασιακές ταυτότητες. Το Εγώ εδώ αποκαλύπτεται έτσι να είναι κάτι ταυτόχρονα, συλλογικό και άκρα υποκειμενικό. Συλλογική η ώθηση, συλλογικά τα κίνητρα και οι φιλοδοξίες, υποκειμενική η επιλογή και υποκειμενικοί οι στοχασμοί, οι σκέψεις. Υποκειμενικό, ιδιαίτερα το θάρρος, συνοδεύεται πάντα από μια κάποια ταπεινότητα.

Ταπεινότητα που φαίνεται να αφήνει στο βάθος την σπουδαιότητα της άμεσης δράσης στο κλείσιμο της αμερικανικής παρέμβασης στον πόλεμο στην Ινδοκίνα, ταπεινότητα που αναθέτει μόνο στην οργάνωση και στο θάρρος των μαχητών και των πληθυσμών του Βιετνάμ και της Καμπότζης την αξία της στρατιωτικής νίκης. Και όμως, και όμως …

«Είχαμε αναλάβει την ευθύνη για μισή ντουζίνα επιθέσεων, η κάθε μια εξαιρετικά μεγενθυμένη από την συμβολική αξία του στόχου, από την οντότητα, σκόπιμα προσεκτική και συνετή της έκρηξης, και από τις έγκαιρες και συνηθισμένες δημόσιες ανακοινώσεις-αναλήψεις ευθύνης που παρουσίαζαν την φοβερή ή συναρπαστική είδηση ότι στην Αμερική σχηματίζονταν ένα εσωτερικό κίνημα ανταρτοπολέμου. Εξερράγη ένα θετικό κύμα βίας και απελπισίας, αλλά τώρα πλέον είχαμε λίγες αυταπάτες σχετικά με τις πραγματικές μας δυνατότητες, και μπορούσαμε να δούμε αυτό που συνέβαινε σε όλο τον κόσμο. Η κλιμάκωση των επιθέσεων στις έδρες του ROTC (Σώμα Κατάρτισης Εφέδρων Αξιωματικών ), στα στρατιωτικά γραφεία και τα κέντρα στρατολόγησης, διαρκούσε για τουλάχιστον δύο χρόνια, και οι στόχοι της πολιτικής βίας περιλαμβάνουν τώρα μεγάλες επιχειρήσεις που σαφώς συνδέονται με την επιθετικότητα και την επέκταση των ΗΠΑ : Bank of America, United Fruit, Chase Manhattan Bank, IBM, η Standard Oil, Anaconda, General Motors. Από την αρχή του 1969 μέχρι την άνοιξη του 1970, στις ΗΠΑ υπήρξαν πάνω από 40.000 απειλές ή επιθέσεις και 5000 εκρήξεις που πέτυχαν εναντίον κυβερνητικών ή επιχειρηματικών στόχων, κατά μέσο όρο έξι επιθέσεις την ημέρα. Εκτός από δύο ή τρεις περιπτώσεις, όλο το όργιο εκρήξεων στρεφόταν κατά της περιουσίας, όχι εναντίον ανθρώπων […] Πέντε χιλιάδες εκρήξεις, περίπου έξι επιθέσεις την ημέρα, και οι Weather Underground είχαν αναλάβει συνολικά την ευθύνη για έξι από αυτές. Είναι στοιχεία που πρέπει να σας κάνουν να σκεφτείτε, να αναλογιστείτε »(σελ.262)

Να προσθέσουμε σε όλα αυτά την εξέγερση σε εκατοντάδες των πανεπιστημιακών campus, την αυτοοργανωμένη δράση από πλευράς του Κόμματος των Μαύρων Πανθήρων, την θανάτωση από το χέρι των δυνάμεων της αταξίας δεκάδων λευκών φοιτητών και μαύρων αγωνιστών , την εξέγερση, όχι πολύ υπόγεια, των στρατιωτών στο μέτωπο και εκείνων που επέστρεψαν πίσω στο σπίτι και θα καταλάβουμε γιατί ο πόλεμος του Βιετνάμ είναι η δεύτερη και μοναδική διεθνής σύγκρουση του’900 που έκλεισε, όπως ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος όχι μονάχα και μόνο λόγω στρατιωτικής ήττας, αλλά επίσης, και πάνω απ ‘όλα, λόγω του φόβου των κυρίαρχων τάξεων για το άνοιγμα μιας ανίατης και αξεπέραστης εσωτερικής σύγκρουσης προορισμένης να οδηγήσει, αναπόφευκτα, σε μια κοινωνική επανάσταση.

Ο Ayers δεν το λέει, δεν το ισχυρίζεται ούτε διεκδικεί, αντίθετα τείνει να απομυθοποιήσει και να περιορίσει τον ρόλο του δικού του κινήματος αν και ο συμβολικός ρόλος που ανέλαβε σίγουρα δεν ήταν ξένος προς όλα αυτά που συνέβησαν. Χάριν επίσης στην προπαγάνδα με την οποία το Ομοσπονδιακό Γραφείο (FBI), τα εργαλεία της καταστολής και παραπληροφόρησης διόγκωσαν την επικινδυνότητα των μεμονωμένων αγωνιστών της οργάνωσης. Καταζητούμενων, κυνηγημένων, διασκορπισμένων, αλλά ποτέ δεν νικημένων. Όπως η παράδοση των τελευταίων μαχητών το 1980 (συμπεριλαμβανομένου του ιδίου του Ayers και της συντρόφου του Bernadine Dohrn) και η γρήγορη απελευθέρωσή τους, με την αποκάλυψη των βρωμερών  ψευδών και της απάτης που χρησιμοποιήθηκε εναντίον τους από το FBI, κάλλιστα αποδεικνύουν.

 

billayersfbi

«Οι ισχυρισμοί της ομοσπονδιακής αστυνομίας για συνωμοσία που μας είχε τοποθετήσει στη λίστα των δέκα πιο καταζητούμενων από το FBI , κατά ειρωνεία της τύχης, καταπίπτουν λόγω της συμπεριφοράς της κυβέρνησης, πολύ κακής. Ανακαλύφθηκε, μετά το σκάνδαλο Watergate, πως το Bureau είχε ξεδιάντροπα παρακολουθήσει τηλέφωνα, είχε παραβιάσει σπίτια, έφτασε στο σημείο και επεξεργάστηκε ένα σχέδιο γα να απαγάγει το ανιψάκι της Bernardine «(σελ.329)

 

Αλλά δεν έφτασε μόνο αυτό τα αποδεικτικά στοιχείο για τη διαφύλαξη της σωματικής ακεραιότητας και την ελευθερία για τους σημαντικότερους εκπροσώπους των Weathermen. Ο άλλος, και κύριος παράγοντας, συνίστατο σε μια δομή «μη-κομματική» και ως εκ τούτου μη ιεραρχική ή πυραμιδοειδή της οργάνωσης και από την δόμηση της σε κύτταρα ή «φυλές» χωρισμένες οργανωτικά και ενωμένες μονάχα από την πρακτική και από τους επιδιωκόμενους στόχους.Μαζί, φυσικά, με το γεγονός ότι μεταξύ των συλληφθέντων ήταν πολύ λίγοι εκείνοι οι πρόθυμοι να μιλήσουν 1 ή να μετανιώσουν.

Το βιβλίο αφηγείται πολύ πιο φυσικά: μεταδίδει συναισθήματα και προκαλεί σκέψεις και στοχασμούς που εξακολουθούν όλες να είναι εξαιρετικά επίκαιρες. Είναι ένα πολύ όμορφο βιβλίο όχι αναμνήσεων , αλλά επάνω στη μνήμη, για την μνήμη. Στη μνήμη των ηττημένων, των νικητών, των κρατών, των επαναστατών, των αντεπαναστατών και των ατόμων. Με όλες τις ελλείψεις και τις αδυναμίες τους.«Όταν η Αμερική έχασε τον πόλεμο – παταγωδώς, στο τέλος – παρέλειψε, όπως αναμενόταν, να παραδεχτεί την ήττα, να θυμάται και να λογαριαστεί με την πραγματικότητα […] Η αλήθεια είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχασαν τον πόλεμο στο Βιετνάμ. Η αλήθεια είναι ότι νίκησαν εκείνοι οι άλλοι «(σελ. 324)

«Δεν ζούμε, μπορούμε να είμαστε σίγουροι γι αυτό, στα βουνά, σε επαναστατικούς καιρούς, και αυτό είναι ένα γεγονός. Ζούμε στην κοιλάδα – την εποχή της αβεβαιότητας και σύγχυσης, χρόνους ενδημικού ανεπανόρθωτου χαρακτήρα και όλο και πιο βαθιάς απελπισίας. Είναι οι καιροί κατά τους οποίους πρέπει να παραμείνουμε ξύπνιοι και συνειδητοποιημένοι, να συγκεντρώσουμε τις δυνάμεις μας, να μελετήσουμε και να κατασκευάσουμε τα σχέδια μας, να καταβάλουμε κάθε δυνατή σεμνή συνεισφορά, για να φυσήξουμε απαλά στην χόβολη της δικαιοσύνης – και να θυμόμαστε «(Σελ.323) Πράγμα που ο συγγραφέας στο βιβλίο του καταφέρνει να κάνει πολύ καλά.

 

1 Στην περίπτωση που η αυτοβιογραφική συνέντευξη του Toni Negri σας δημιουργήσει βαρεμάρα ή σας τσατίσει, πετάξτε την και, δίχως να το μετανιώσετε, βάλτε τα ακουστικά για να ακούσετε τα “Volunteers” των Jefferson Airplane, “Kick Out The Jams, Motherfuckers!” των MC5 ή “Brown Shoes Don’t Make It” των Mothers of Invention. Μετά αρχίστε να διαβάζετε τον Ayers, δεν θα το μετανιώσετε.


  1. Όπως επίσης δείχνει το ωραιότατο ντοκυμαντέρ The Weather Underground του Sam Green και Bill Siegel  ↩
  2. https://www.carmillaonline.com/2016/04/25/huck-ishmael-la-guerra-classe/
Advertisements

One thought on “Οι Huck, Ishmael και ο ταξικός πόλεμος , e la guerra di classe

  1. Δεν θα μπορούσα να φανταστώ, σήμερα, να βάζω μια βόμβα σε ένα κτίριο. Όλο αυτό μου φαίνεται πως ανήκει ξεκάθαρα στο παρελθόν. Αλλά, την ίδια στιγμή, δεν μπορώ να φανταστώ να απορρίπτω εντελώς την πιθανότητα. Η δήλωση, «Θέλουμε δικαιοσύνη» έχει για μένα την απόλυτη έννοια που είχε πάντα και, ως εκ τούτου, το να προσθέτουμε «Αλλά, φυσικά, όχι με οποιοδήποτε μέσο», μου φαίνεται ότι είναι ισοδύναμο με το να βάζουμε το κεφάλι μας επάνω στο κούτσουρο.

    Μπερδεμένος ο γέροντας. Να βάζει βόμβα κανείς σε κτίρια ή να μη βάζει; Ιδού η απορία.

    Αν είχε κατανοήσει την ατάκα του Ντεγκ (άσχετα αν την είπε για κακό) «άσπρη γάτα, μαύρη γάτα, αρκεί να πιάνει ποντίκια», θα την είχε βρει την άκρη και νωρίτερα από τα 71 του.

    «Αρκεί να πιάνει ποντίκια». Να η προϋπόθεση. Ε, αποδεδειγμένα πια, οι βόμβες στα κτίρια δεν πιάνουν ποντίκια όπως τα εννοούμε εμείς. Απλώς σκοτώνουν τα πραγματικά, με τα οποία έχουμε πολύ λιγότερα να χωρίσουμε από όσα έχουμε με τα τρωκτικά που τρώνε τις ζωές μας…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s