σύγχρονα κινήματα, movimenti contemporanei

I don’t live today: σκηνές από τον ταξικό πόλεμο στην Αμερική (κι όχι μόνο)

του Sandro Moiso

Will I live tomorrow?
Well I just can’t say
But I know for sure
I don’t live today

(I don’t live today – Jimi Hendrix, 1967)

“Φυσικά υπάρχει ταξικός πόλεμος, αλλά είναι η τάξη μου, η τάξη των πλουσίων, που τον κάνει και τον κερδίζουμε.” (Warren Buffett, 2006)

Τα γεγονότα των τελευταίων εβδομάδων στις Ηνωμένες Πολιτείες απετέλεσαν σίγουρα μια σοβαρή προειδοποίηση, ειδικά για εκείνους που, όπως ο χρηματιστής Warren Buffett, ένας από τους τρεις πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο, μπορούσαν να απολαμβάνουν μια απατηλή οριστική νίκη της τάξης τους έναντι εκείνης των καταπιεσμένων.
Οι ειδήσεις αυτών των γεγονότων έκαναν ταχύτατα το γύρο του κόσμου και, ακριβώς όπως οι αγώνες ενάντια στον πόλεμο στο Βιετνάμ τη δεκαετία του ’60, φλόγισαν τις πλατείες των δυτικών χωρών και άλλων ηπείρων.

Η δύναμη των διαδηλώσεων, ο φόβος που προκάλεσε η ταχεία εξάπλωσή τους, η ικανότητα πολιτικής απάντησης που επέδειξαν οι διαδηλωτές (σε θέση να χρησιμοποιήσουν τόσο τη βία όσο και την ικανότητα να επηρεάσουν την εθνική και διεθνή κοινή γνώμη πολιτικά και επικοινωνιακά), η στρατηγική που έλαβε χώρα συλλογικά στους δρόμους και στις πλατείες, αποτέλεσαν μια άσχημη έκπληξη για μια πολιτική και οικονομική δύναμη που για χρόνια θεωρούσε τον εαυτό της ως νικητή πλέον στην αντιπαράθεση με τους υποτελείς κάθε χρώματος και πίστης.

Το ξαφνικό και ριζοσπαστικό αίτημα για τη διάλυση των αστυνομικών δυνάμεων ή τουλάχιστον για μια ριζική τους μείωση και μια ουσιαστική αναθεώρηση της χρήσης της δύναμης που τους επιτρέπεται υπήρξε ένα βήμα ιστορικής σημασίας, όχι μόνο για τα αμερικανικά κινήματα αλλά και για εκείνους που σε κάθε γωνιά του κόσμου αντιτίθενται στην αστυνομική βία εδώ και χρόνια και, γενικότερα, στο Κράτος απέναντι σε όσους υπερασπίζονται, στο αντίθετο μέτωπο, τα ταξικά, περιβαλλοντικά, φυλής και πολιτιστικού και εθνοτικού δεσμού-συνάφειας συμφέροντα. Defund the police έχει γίνει ένα πολιτικό σύνθημα που θα μπορούσε, κι εδώ σε εμάς, να έχει μια λειτουργία που δεν είναι καθόλου δευτερεύουσα για την επανεκκίνηση του δημόσιου διαλόγου σχετικά με τον ενεργό ρόλο των δυνάμεων της τάξης στην κοινωνική καταστολή και στη δημιουργία αυθεντικών δικαστικών υποθέσεων, όπως για παράδειγμα στη Val di Susa προς το κίνημα NoTav. [φυσικά το ίδιο ισχύει κι εδώ στη χώρα μας, την μικρή Ελλάδα της οικογενειοκρατίας, σημείωση του μεταφραστή]

Η έκπληξη με την οποία έγινε αποδεκτό το αίτημα από διάφορες τοπικές διοικήσεις των ΗΠΑ, η σύγχυση στην οποία παγιδεύτηκαν οι στρατιωτικοί και πολιτικοί ηγέτες, εκδηλώνει όχι μόνο μια κενή «μεταμέλεια» για τις βιαιότητες που υπέστη η αφρικανική-αμερικανική κοινότητα για αιώνες, αλλά και την κοινωνική, πολιτική και οικονομική κρίση από την οποία η μεγαλύτερη ιμπεριαλιστική δύναμη της Δύσης βασανίζεται εδώ και αρκετό καιρό. Μια κρίση για την οποία έχουμε ήδη μιλήσει αρκετές φορές στην Carmilla, η οποία αναπόφευκτα προορίζεται να οδηγήσει σε μια νέα παγκόσμια σύγκρουση για τον έλεγχο της πλανητικής οικονομίας ή σε έναν νέο εμφύλιο πόλεμο ο οποίος συζητιέται εδώ και αρκετό καιρό στους πολιτικούς και πολιτιστικούς κύκλους των ηνωμένων πολιτειών. Εμφύλιος πόλεμος που εδώ και χρόνια έχει εμπνεύσει, έστω και μόνο μεταφορικά, πολλές ίντριγκες της αμερικανικής λογοτεχνικής, κινηματογραφικής και κινουμένων σχεδίων παραγωγής.

Ένας εμφύλιος πόλεμος που θα έρθει (ή ίσως ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη) ο οποίος έχει δημιουργήσει ένα φαντασιακό που ήδη τον «εμπεριέχει-τον κατανοεί» και, το οποίο με τη σειρά του, ωθεί, πλέον όχι πολύ ασυνείδητα, προς μια πραγματική έκρηξη.
Εμφύλιος πόλεμος που, ως τέτοιος, δεν μπορεί να κινείται και να ενεργοποιείται μόνο από δύο παίκτες-παράγοντες, όπως θα ήθελε η παραδοσιακή αντίληψη της ταξικής αντιπαράθεσης. Οι εμφύλιοι πόλεμοι στην πραγματικότητα αποφασίζουν πώς θα πρέπει να αναδιαρθρωθούν οι κοινωνίες και οι οικονομίες μόλις τελειώσει και εμφανιστεί ο νικητής.

Αυτό συνέβη με τον αμερικανικό εμφύλιο πόλεμο, κατά τον οποίο ο ρεπουμπλικανός πρόεδρος Αβραάμ Λίνκολν οδήγησε το χτίσιμο μιας βιομηχανικής Αμερικής επάνω στις στάχτες μιας άλλης γεωργικής Αμερικής, που αγαπούσε τη δουλεία και εξαρτώμενης από τις εξαγωγές στη βρετανική αυτοκρατορία. Στην οποία το ζήτημα της σκλαβιάς και της καταπίεσης λύθηκε ξεκινώντας από το 1863, με την ανακήρυξη με την οποία ο πρόεδρος του Βορρά κατάργησε την ίδια με την ελπίδα ότι η εξέγερση των δούλων θα έβαζε τον Νότο σε κρίση, που μέχρι εκείνη την στιγμή νικούσε στη στρατιωτική σύγκρουση.Τελική νίκη του Βορρά στην οποία η εργατική τάξη του ίδιου, και κατόπιν της πρόσκλησης των σοσιαλιστών εμπνευσμένων από τον Καρλ Μαρξ και τον Φρίντριχ Ένγκελς, συνέβαλε σημαντικά με όρους κατάταξης και συμμετοχής, όχι τόσο στην απελευθέρωση των αφροαμερικανών σκλάβων, όσο μάλλον υπέρ μιας εθνικής βιομηχανικής ανάπτυξης που θα επέτρεπε και θα ευνοούσε την ανάπτυξη της ίδιας της τάξης και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσής της και της δημοκρατικής συμμετοχής της στην εθνική πολιτική ζωή.

Ιδού, ακριβώς αυτός ο εμφύλιος πόλεμος μας επιτρέπει να κατανοήσουμε την ουσία όλων των εμφυλίων πολέμων: πολλοί παίκτες που παλεύουν στον ίδιο αγωνιστικό χώρο, διαιρεμένοι ή ενωμένοι από συμφέροντα που μερικές φορές συμπίπτουν και ακόμη πιο συχνά αποκλίνουν.
Βιομηχανικοί καπιταλιστές του Βορρά, τραπεζίτες, μεγάλοι γαιοκτήμονες του Νότου, μικροί γαιοκτήμονες των συνομοσπονδιακών Κρατών, κάτοχοι σκλάβων, καταργητές, αφροαμερικανοί σκλάβοι ή ελεύθεροι στις κύριες πόλεις του Βορρά, βιομηχανικοί εργάτες, σοσιαλιστές, δημοκρατικοί, ρεπουμπλικάνοι (οι τελευταίοι τότε εκπρόσωποι της Νότιας ιδιοκτησίας γης) υπήρξαν στην πραγματικότητα οι κύριοι παίκτες σε εκείνο το δράμα.

Η νίκη των πρώτων στη λίστα οριοθέτησε τη μοίρα της μεγάλης ισχύος των Ηνωμένων Πολιτειών, τις επακόλουθες πολιτικές ευθυγραμμίσεις, τις ταξικές παρατάξεις και τοποθετήσεις σε σχέση με τα εθνικά συμφέροντα, τα μίση και τις συγκρούσεις που δεν επουλώθηκαν ποτέ, αλλά πάνω απ’όλα, δεν έλυσε το πρόβλημα της υποταγής των αφροαμερικανών στη λευκή εξουσία που, ωστόσο, από εκείνο τον πόλεμο δεν επηρεάστηκε ούτε εξασθένησε, αλλά μάλλον ενισχύθηκε από συμμαχίες (για παράδειγμα, μεταξύ των οικονομικών συμφερόντων του μεγάλου κεφαλαίου και εκείνων της εργατικής αριστοκρατίας του Βορρά) απλά αδιανόητων πριν από τότε.

No sun comin’ through my windows
Feel like I’m livin’ at the bottom of a grave

(I don’t live today – Jimi Hendrix, 1967)

Ακόμη και η Μεγάλη Κρίση της δεκαετίας του 1930 δεν συνέβαλε σε μια προσέγγιση μεταξύ των συμφερόντων των εργαζομένων, των φτωχών μικρών λευκών αγροτών που φτώχυναν και εκείνων της αφροαμερικανικής κοινότητας. Οι πληγές που παρέμειναν ανοιχτές από τον εμφύλιο πόλεμο ήταν ακόμη ανοικτές, ειδικά στον Νότο. η πολιτική μιας αμερικανικής αριστεράς αποδεικνύονταν πολύ εθνικιστική, αριστερά που ενθάρρυνε τους λευκούς εργάτες να συμμετάσχουν στη συλλογική προσπάθεια ενόψει της στρατιωτικής σύγκρουσης με τις δυνάμεις του κακού, που εκπροσωπούνταν τότε από τη Γερμανία, την Ιταλία και την Ιαπωνία (αν και στην κορυφή του οικονομικού και πολιτικού κατεστημένου των ηνωμένων πολιτειών δεν ήταν λίγες οι συμπάθειες για εκείνα τα πολιτικά καθεστώτα) ενώ ο σταλινισμός ωθούσε τους «μαύρους» να δημιουργήσουν ένα δικό τους αυτόνομο κράτος στο Νότο των Ηνωμένων Πολιτειών, βασισμένος αποκλειστικά στην προϋπόθεση της μεγάλης παρουσίας των απογόνων των σκλάβων, σε κράτη όπως η Alabama, η Georgia, ο Mississippi, σε σύγκριση με τον «λευκό» πληθυσμό.

Στην πραγματικότητα, η κρίση του φυλετικού διαχωρισμού ξεκίνησε μόλις έναν αιώνα αργότερα, στη δεκαετία του 1960 του εικοστού αιώνα, μετά από μια κρίση πολιτικής συνείδησης που αναπτύχθηκε μεταξύ των ετών των Νέων Συνόρων, [που προέρχονταν από τον Κένεντι] και της κριτικής του ιμπεριαλιστικού σφαγείου στο Βιετνάμ, που είδε σε κάθε περίπτωση πρωταγωνιστές, εκτός από τους αφροαμερικανούς, τους φοιτητές, τους διανοούμενους και ένα μέρος των βετεράνων αυτού του πολέμου περισσότερο από τους εργαζόμενους της εργατικής τάξης ή της λευκής μεσαίας τάξης. Ακόμα γαντζωμένοι, αυτοί οι τελευταίοι, σε ένα αμερικανικό όνειρο που για τους άλλους διαλύονταν γρήγορα μέσα στην αστυνομική καταστολή των κινημάτων των νέων, στα γκέτο των μητροπόλεων και στους βάλτους της Νοτιοανατολικής Ασίας. Μόνο εκεί όπου η αφροαμερικανική συνιστώσα ήταν κυρίαρχη, όπως στην περίπτωση του Ντιτρόιτ, η λευκή εργατική τάξη ενώθηκε με τους μαύρους στον αγώνα, που έτσι κι αλλιώς είχε πάντα στο επίκεντρό του διεκδικήσεις σχετικές με την ταξική αυτονομία, την εργασία και τις μισθολογικές συνθήκες ακόμη περισσότερο απ’ότι τα κοινωνικά δικαιώματα 1.

Το πραγματικά καινούργιο των τελευταίων εβδομάδων, ωστόσο, δίδεται από το γεγονός πως οι διαμαρτυρίες συμπεριέλαβαν διαφορετικά υποκείμενα, τόσο από εθνο-πολιτισμική όσο και από ταξική οπτική, βλέποντας την αφρικανική αμερικανική κοινότητα ενωμένη στις διαμαρτυρίες (που αντιπροσωπεύει περίπου το 12% του πληθυσμού των ηνωμένων πολιτειών) με την ισπανική, των αυτόχθονων αμερικάνων, την ασιατική και τουλάχιστον ένα μέρος της λευκής. Σίγουρα ένα άνευ προηγουμένου γεγονός όσον αφορά τις αναλογίες που πέτυχε στη συμμετοχή στις διαμαρτυρίες.

Από την άλλη πλευρά, η δολοφονία του 46χρονου George Floyd, που ακολουθήθηκε λίγες μέρες αργότερα από εκείνη του 27χρονου Rayshard Brooks από την αστυνομία της Ατλάντα, δεν ήταν μόνο οι τελευταίες περιπτώσεις μιας αλυσίδας βίας και κακοποιήσεων, κατάχρησης εξουσίας από την οποία η αφροαμερικανική κοινότητα είναι από πάντα θύμα, αλλά και οι κλασικές σταγόνες που έκαναν να ξεχειλίσει ένα ήδη γεμάτο βάζο.

Η ανώμαλη ανάπτυξη των κοινωνικών ανισοτήτων κατά την διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας έχει διαγράψει πολλές βεβαιότητες σχετικά με το παρόν και το μέλλον ατόμων και οικογενειών. Η επισφαλής ζωή των εργαζομένων και η φτωχοποίηση της μεσαίας τάξης επιδεινώθηκαν περαιτέρω από την επιδημία Covid-19, η οποία χτύπησε δυσανάλογα τον μαύρο πληθυσμό και, γενικά, όλα τα πιο αδύναμα τμήματα του πληθυσμού. Δημιουργώντας τις συνθήκες για μια τέλεια καταιγίδα.

Στις 21 ιουνίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι πράγματι η χώρα που πλήττεται περισσότερο από την επιδημία με 2.255.119 περιπτώσεις και 119.719 θανάτους. Μέσα σε ένα πλαίσιο στο οποίο ο τομέας της υγειονομικής περίθαλψης αποτελεί:

τη μεγαλύτερη αποτυχία του αμερικανικού οικονομικού συστήματος. Μια καταστροφή που, εκτός από την πρόκληση ενός άπειρου αριθμού ατομικών δραμάτων, ξεσκίζει επικίνδυνα τον κοινωνικό ιστό, βάζοντας μια ήδη πολύ φτωχοποιημένη πρώην μεσαία τάξη με την πλάτη της στον τοίχο και τονίζει περαιτέρω τις ακραίες ανισότητες της Αμερικής του 21ου αιώνα. Και όταν οι ανισότητες μετρώνται όχι με τις εισοδηματικές ανισορροπίες αλλά με τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου, τα πράγματα, προφανώς αλλάζουν.[…] Οι συγκινητικές ιστορίες ή αυτές που προκαλούν θυμό είναι ατελείωτες: Ασθενείς που αγωνίζονται με τον καρκίνο στους οποίους στερήθηκε η χημειοθεραπεία λόγω μιας πολιτικής υγείας που κάλυπτε μόνο τον πρώτο κύκλο. Ασθενείς σε τελική φάση της αρρώστιας να αναγκάζονται, μέσα σε χίλια βάσανα, να πολεμήσουν με τα τηλεφωνικά κέντρα της ασφάλειάς τους για να διαπραγματευτούν κάποια αποζημίωση · χιλιάδες οικογένειες να χρεοκοπούν μη δυνάμενες να πληρώσουν την υπερβολική τιμή των ιατρικών θεραπειών που παρέχονται από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Ο λόγος είναι ότι στην Αμερική, εκτός από τις εταιρείες, μεμονωμένα άτομα μπορούν επίσης να υποβάλουν αίτηση πτώχευσης: η αδυναμία κάλυψης των ιατρικών δαπανών είναι η κύρια αιτία πτώχευσης 2

Να φανταστούμε πώς όλα αυτά διασταυρώνονται με την πανδημία και να προσθέσουμε το βίντεο διάρκειας 9 λεπτών που γυρίστηκε από ένα 17χρονο κορίτσι το οποίο μέσα σε λίγες ώρες έκανε το γύρο όλου του κόσμου προκαλώντας τεράστια αναστάτωση και, περίπου 48 ώρες αργότερα, τη φωτιά που κατέστρεψε το τρίτο αστυνομικό διαμέρισμα στη Μινεάπολη, τη οποίο αντίθετα παρήγαγε το φαντασιακό της διαμαρτυρίας ενάντια στην αδικία και τον ρατσισμό.

“Καθώς περνούν οι μέρες και οι εβδομάδες, η αφήγηση της πραγματικής φύσης της εξέγερσης θα συνεχίσει να συζητείται», γράφει ένας δημοσιογράφος που παρακολούθησε στενά την πρώτη εβδομάδα στη Μινεάπολη.» […] Δεν μπορείτε να κάνετε απογραφή κατά τη διάρκεια μιας εξέγερσης, αλλά ο προσωπικός μου απολογισμός λέει ότι οι νέοι στις πρώτες γραμμές ήταν δυσανάλογα μαύροι και καφέ, ως επί το πλείστον δεν συνδέονται με μια επίσημη οργάνωση.“
Αλλά το πραγματικά σημαντικό καινούργιο είναι οι δεύτερες γραμμές: εκεί μπορείτε να βρείτε και ισπανόφωνους, λατίνους, λευκούς, ασιάτες, ιθαγενείς αμερικανούς, γυναίκες, ακόμη και ηλικιωμένους 3.

Σε όλα αυτά πρέπει στη συνέχεια να προστεθεί πως:

Μεταξύ 1998 και 2015, οι μονάδες παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες πέρασαν από τις 366.249 σε 292.825. Πάνω απ’όλα, ο αριθμός των εργοστασίων με περισσότερους από 1000 υπαλλήλους έχει σχεδόν μειωθεί στο μισό
(από 1504 σε 863) και τα εργοστάσια με 500-999 υπαλλήλους μειώθηκαν κατά το ένα τρίτο (από 3322 σε 2072). Με τη σειρά του, ο αριθμός των θέσεων εργασίας στον μεταποιητικό τομέα πέρασε από 18.640.000 στα τέλη του 1980 σε 17.449.000 το δεκέμβριο του 1998, σε 12.809.000 το δεκέμβριο του 2018, ενώ ο πληθυσμός πέρασε από κάτι περισσότερο από 227 εκατομμύρια το 1980 σε σχεδόν 276 εκατομμύρια το 1998 και 327 εκατομμύρια το 2018.Η δεύτερη βιομηχανική επανάσταση είχε δημιουργήσει τις μεγάλες πόλεις των ΗΠΑ, η τρίτη τις κατέστρεψε.
[…] Μεταξύ 1975 και 2017, το πραγματικό ΑΕΠ των Ηνωμένων Πολιτειών αυξήθηκε από σχεδόν 5500 δισεκατομμύρια σε λίγο πάνω από 17.000 δισεκατομμύρια και η παραγωγικότητα αυξήθηκε κατά περίπου 60%, αλλά οι πραγματικοί ωριαίοι μισθοί των περισσότερων εργαζομένων παρέμειναν αμετάβλητοι ή ακόμη και μειώθηκαν. Με άλλα λόγια, «για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, μια μικρή ελίτ έχει αρπάξει σχεδόν όλα τα κέρδη που προέρχονται από την οικονομική ανάπτυξη». Αυτό μαρτυρεί, μεταξύ άλλων, ότι τα κόμματα που έχουν εναλλάξει την εξουσία τις τελευταίες δεκαετίες – «την πολιτική», με μερικές προσωπικές εξαιρέσεις – είχαν την απροθυμία να νομοθετήσουν για την προστασία των κατώτερων μεσαίων-χαμηλών στρωμάτων, δηλαδή για την πλειοψηφία του πληθυσμού , και έδειξαν υποταγή στα συμφέροντα της μικρής μειονότητας των ισχυρών της οικονομίας και των χρηματοπιστωτικών.

Η εντυπωσιακή αύξηση του πλούτου των πλουσίων […] (έχει) ακυρώσει πολλές βεβαιότητες για το παρόν και το μέλλον των ατόμων και των οικογενειών. Και η παρατεταμένη ανασφάλεια προκάλεσε με την σειρά της αποξένωση, απομόνωση και απελπισία. Οι αυτοκτονίες αυξήθηκαν κατά 24% μεταξύ 1999 και 2014. Κατά την ίδια χρονική περίοδο, το ποσοστό αυτοκτονίας αυξήθηκε κατά 63% για τις γυναίκες μεταξύ 45 και 64 ετών και 43% για τους άνδρες της ίδιας ηλικίας. Ο αριθμός τους αυξήθηκε από 29.199 το 1999, σε 42.773 το 2014, σε 47.173 το 2017 (όταν περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι πέθαναν από το αλκοόλ και τα ναρκωτικά). Τέλος, το γεγονός ότι ο πλουτισμός των πλουσίων συνεχίστηκε κατά τη διάρκεια της λεγόμενης Μεγάλης Ύφεσης που ξεκίνησε το 2008, δημιούργησε νέες απογοητεύσεις, προκάλεσε δυσαρέσκεια και υπονόμευσε τους πυλώνες της ίδιας της παραδοσιακής εμπιστοσύνης των αμερικανών στη δημοκρατία τους ως άτυπη και κοινή κοινωνική πρακτική, πρώτα ακόμα και από θεσμικό κρηπίδωμα. 4

Σε αυτό το σημείο είναι εύκολο να καταλάβουμε πώς οι διαμαρτυρίες και οι ταραχές που ακολούθησαν τη βάναυση δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ σε όλες σχεδόν τις πολιτείες της ομοσπονδίας, ξεπερνούν κατά πολύ τον έτσι κι αλλιώς θεμελιώδη αγώνα ενάντια στις φυλετικές διακρίσεις και θέτουν, αντίθετα και με σαφή τρόπο, ένα ζήτημα κοινωνικοπολιτικό, το οποίο, ίσως για πρώτη φορά στην αμερικανική ιστορία, θα μπορούσε να ενοποιήσει τα διαφορετικά εθνοτικά στοιχεία σε ένα μοναδικό, αυθεντικό ταξικό melting pot-χωνευτήρι.

Φυσικά, ευθύς αμέσως έγινε προσπάθεια να δουν στις ταραχές μια συνωμοσία των λευκών υπερματιστών (επιστρέφοντας στην χρόνια παράδοση των αντίθετων εξτρεμισμών που χρησιμεύει πάντα για να χρωματίσει οποιαδήποτε μορφή αγώνα που δεν πλαισιώνεται άμεσα σε θεσμικούς δεσμούς ως φασιστική ή λαϊκιστική) 5, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κοινωνική πίεση στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί σε κρίσιμα επίπεδα εξ αιτίας της οικονομικής κρίσης λόγω του Covid-19, η οποία είχε παράξει μέσα σε λίγες εβδομάδες μια δραματική αύξηση των αιτήσεων για νέα επιδόματα ανεργίας, που αυξήθηκαν κατά περίπου 40 εκατομμύρια.

Παρόλο που η πλειονότητα των νέων ανέργων πιθανότατα βρίσκεται στους τομείς εργασίας που χαρακτηρίζονται από επισφαλή κατάσταση και αφορούν κυρίως άνδρες και γυναίκες εργαζόμενους που ανήκουν σε εθνοτικές μειονότητες και στους λευκούς χιλιαστές (οι οποίοι έχουν δει τις ευκαιρίες απασχόλησής τους να μειώνονται κατά 16% μόνο μεταξύ μαρτίου και απριλίου 6), δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτή η κατάσταση έχει ανοίξει ένα ακόμη χάσμα μπροστά στα μάτια αυτής της λευκής μεσαίας τάξης, εργαζομένων και όχι, που από το 2008 έχει μάθει τι σημαίνει να χάνεις γρήγορα όχι μόνο τη δουλειά σου, αλλά και το σπίτι και οποιονδήποτε άλλο τύπο κοινωνικής και οικονομικής εγγύησης (οικονομίες και επενδύσεις σε ιδιωτικά συνταξιοδοτικά ταμεία κατά πρώτο λόγο).

Να λοιπόν που αν στο Michigan εργαζόμενοι και ένοπλοι λευκοί πολιτοφύλακες είχαν καταλάβει με όπλα στα χέρια το Κρατικό κοινοβούλιο, τις επόμενες μέρες, ορισμένες ομάδες boogaloo boys (στρατευμένοι ένοπλων σχηματισμών διαφόρων φύσεων που δεν ανήκουν πάντα μόνο στη λευκή δεξιά) έδειξαν αλληλεγγύη στο θάνατο του Τζορτζ Φλόιντ, στο όνομα μιας κοινής πάλης (το boogaloo είναι, όχι περισσότερο ούτε λιγότερο, παρά ένα αργκό συνώνυμο για τον εμφύλιο πόλεμο) ενάντια στο ομοσπονδιακό Κράτος, τους νόμους του, τους μηχανισμούς ασφαλείας του και τη βούλησή του να ελέγχει τη διάδοση των όπλων εις βάρος της δεύτερης τροποποίησης του αμερικανικού Συντάγματος 7.

Φυσικά, σε αυτήν την εκδήλωση «αλληλεγγύης» υπάρχουν στοιχεία ευκαιριακού και προκλητικού-προβοκατόρικου χαρακτήρα, ίσως μόνο μια αυθεντική μπλόφα, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ποτέ ότι, ειδικά μεταξύ των φτωχοποιημένων τμημάτων των μικρών farmers, αυτές οι ακραίες θέσεις, δεξιές και οπλισμένες, έχουν πατήσει πόδι εδώ και δεκαετίες 8 ξεκινώντας ακριβώς από το ξεθώριασμα κάθε ελπίδας για περαιτέρω βελτίωση των οικονομικών τους συνθηκών μετά από όλο και μεγαλύτερο χρέος έναντι των τραπεζών, που σήμερα συχνά συνοδεύεται από τις ζημιές που προκλήθηκαν σε πολλές περιοχές, που εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται για τη γεωργία και την ζωική αναπαραγωγή, από την πρακτική του fracking, ήτοι την υδραυλική θραύση του υπεδάφους για την αναζήτηση και εξόρυξη πετρελαίου και σχιστολιθικού αερίου.
fracking, η διαδικασία έγχυσης υγρού υπό υψηλή πίεση σε υπόγεια πετρώματα, γεωτρήσεις κ.λπ. έτσι ώστε να εξαναγκάζονται να ανοίξουν υπάρχουσες ρωγμές και να εξαχθούν λάδια ή αέρια

Πρόκειται για μια εξαιρετικά κατακερματισμένη πολιτική, διανοητική και χωρική γεωγραφία εκείνη των σημερινών Ηνωμένων Πολιτειών.
Ένα ιμπρεσιονιστικό μωσαϊκό συναισθημάτων, διεκδικήσεων, δυστυχίας και θυμού που συχνά αναλαμβάνει το περίγραμμα της διακήρυξης απελευθερωμένων ζωνών. Από την τρέχουσα Αυτόνομη Ζώνη του Capitol Hill στο Σιάτλ έως την κυκλική διακήρυξη ανεξαρτησίας αγροτικών περιοχών, που χαρακτηρίζονται από την εξέγερση κατά της φορολογικής εισφοράς και της κυβερνητικής λιτότητας, που χαρακτήρισαν την ιστορία της αμερικανικής ομοσπονδίας από την εξέγερση του Shay στις 3 φεβρουαρίου 1787 έως τις μέρες μας 9.

Να είμαστε προσεκτικοί, πολύ προσεκτικοί, η δημιουργία ενός κοινού μετώπου μεταξύ φτωχών, οπλισμένων και θυμωμένων λευκών και αφροαμερικανών, ισπανόφωνων ή άλλων κινημάτων είναι ακόμη πολύ απίθανη, αλλά όπως έγραψε ο τελευταίος μαέστρος του χαϊκού: Ωστόσο, ωστόσο 10.
Η κατάσταση στις ΗΠΑ είναι εξαιρετικά εκρηκτική και σίγουρα οι πολιτικοί, οικονομικοί και στρατιωτικοί ηγέτες της χώρας δεν μπορούν να αποκλείσουν καμία πιθανότητα ξεσηκωμού και κοινωνικής εξέγερσης. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι ίδιοι κύκλοι φαίνεται ότι τυπικά «εγκατέλειψαν» τον Τραμπ για να παραχωρήσουν στα κινήματα πολύ περισσότερα από ότι θα ήθελε ο πρόεδρος (δηλαδή τίποτα ή σχεδόν τίποτα), ενώ συνεχίζει να γαβγίζει το σύνθημα του για Νόμο και Τάξη και τις απειλές του δεκαετούς φυλάκισης για όσους λερώνουν ή κατεδαφίζουν τα αγάλματα του αποικιοκρατικού και δουλοκρατικού παρελθόντος.

Ο ίδιος ο πρόεδρος, ωστόσο, γνωρίζει πολύ καλά την εξαιρετικά ασταθή κατάσταση την οποία πρέπει να αντιμετωπίσει και, κλεισμένος μέσα στο πολιορκημένο bunker του, όχι μόνο μεταφορικά, δεν σταματά να σφυρίζει στον ρυθμό του μόνου πόρου που του έχει απομείνει, τουλάχιστον φαινομενικά, για να κερδίσει τις επόμενες εκλογές: αυτού του ρατσισμού και του βαθιά ριζωμένου μίσους που τρέφουν πολλοί εργαζόμενοι, μικροί γεωργοί ιδιοκτήτες και φτωχοποιημένα μέλη μιας κάποτε ακμάζουσας μεσαίας τάξης, έναντι των τραπεζών, του ομοσπονδιακού Κράτους και μιας ανώτερης τάξης-upper class της οποίας ο ίδιος ο Τραμπ είναι, εξάλλου, ο πιο μανιώδης εκπρόσωπος.

Η ελαστικότητα των κοινωνικών αντιφάσεων είναι τώρα τεταμένη μέχρι σπασμού και οποιοδήποτε τακτικό λάθος εκ μέρους της τάξης στην εξουσία και των στρατιωτικών και κατασταλτικών της μηχανισμών θα μπορούσαν να ξεχειλίσουν σε μια σύγκρουση της οποίας το τέλος πρέπει ακόμη να γραφτεί. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο Ομπάμα, υπό την προεδρία του οποίου οι δολοφονίες αφροαμερικανών σίγουρα δεν είχαν μειωθεί, και ολόκληρος ο μηχανισμός του Δημοκρατικού Κόμματος ωθούν στην προσπάθεια να περιβάλουν τη διαμαρτυρία μέσα σε ένα καθαρά εκλογικό πλαίσιο, στο οποίο το ζήτημα των πολιτικών δικαιωμάτων είναι το μόνο ενοποιητικό στοιχείο.

Από το δεύτερο μισό του δέκατου ένατου αιώνα, μιλώντας για τους Ιρλανδούς εργάτες που εκμεταλλεύονταν τα αφεντικά τους και κακοποιούνταν από τους άγγλους εργάτες, ο Μαρξ είχε προειδοποιήσει τους τελευταίους, δηλώνοντας ότι όσοι δεν είναι σε θέση να υπερασπιστούν τα δικαιώματα των άλλων δεν είναι καν σε θέση να υπερασπιστούν τα δικά τους δικαιώματα. Και αυτή η προειδοποίηση πρέπει να συνεχίσει να λάμπει σαν ένα πολικό αστέρι για όποιον έχει στην καρδιά του τον μετασχηματισμό και την υπέρβαση του τρέχοντος τρόπου παραγωγής, αλλά ταυτόχρονα, όσοι θέλουν να πολεμήσουν αποτελεσματικά εναντίον του πρέπει να λάβουν υπόψη όλες τις αντιφάσεις και τις ανάγκες που ο ίδιος διεγείρει μεταξύ διαφορετικών τμημάτων τάξης και/ή διαφορετικών κοινωνικών τάξεων.

Για να δώσω ένα άβολο παράδειγμα, αποδοτέο στην τρέχουσα ιταλική κατάσταση, τόσο κατά τη διάρκεια της επιδημίας Covid, με την υποχρέωση να εργάζονται για τους υπαλλήλους χιλιάδων εταιρειών που δεν σταμάτησαν ποτέ, όσο και μετά, είναι χρήσιμο εδώ να θυμόμαστε τι έχει ειπωθεί από τον Sergio Bologna σε μια πρόσφατη συνέντευξη:

Πρέπει να τοποθετήσουμε το πρόβλημα μέσα στη γενική κρίση της μεσαίας τάξης, η αναφορά στο διωνυμικό γραμμή συναρμολόγησης / άρνηση της εργασίας δεν χρειάζεται. Τα παιχνίδια έχουν αλλάξει, η βιομηχανική εργατική τάξη, είτε μιλάμε για την αμερικανική Rust Belt ή για το Bergamo και Brescia, είναι ένας από τους τόπους αναπαραγωγής του λαϊκισμού των Τραμπιστών και της υποστηρικτών της Λίγκας. Κάποιος σκέφτεται να τους ευαγγελίσει με το κήρυγμα της χριστιανικής αγάπης για τους μετανάστες, αλλά πρέπει να έχουμε τη νοοτροπία του Στρατού της Σωτηρίας για να ήμαστε τόσο ηλίθιοι. Αυτό που χρειάζεται είναι η επανέναρξη της βιομηχανικής σύγκρουσης, το θέμα της υγείας που προτείνεται ξανά από τον κοροναϊό μπορεί να γίνει ο μοχλός πάνω στον οποίο να πιέσουμε. 11

Ιδού: η βιομηχανική και/ή κοινωνική σύγκρουση, μπορεί να αποτελέσει το έδαφος για μια νέα και διευρυμένη ταξική στρατηγική που να βλέπει τελικά συγκεντρωμένα τα διαφορετικά θέματα που προκαλούν τις ταραχές και εξεγέρσεις όλων των ειδών στο όνομα του ξεπεράσματος του υπάρχοντος και όχι της διατήρησης του στη ζωή φορώντας ένα μανδύα πράσινο ή ψευτοδημοκρατικό και φιλελεύθερο. Με κόστος να επαναλάβουμε τον μοναδικό διαφωτιστή σε θέση να πάει πέρα από το Διαφωτισμό, τον Jean Jacques Rousseau, είναι ακόμη απαραίτητο να θυμόμαστε ότι η μόνη πραγματική ανισότητα μεταξύ των ανθρώπων είναι η οικονομική ανισότητα, μεταξύ αυτών που έχουν και εκείνων που δεν έχουν 12. Και από αυτήν, θεμελιώδη ξεκινώντας από την εφεύρεση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας της γης και των μέσων παραγωγής, προέρχονται όλες οι άλλες.

Η υπέρβαση της πρώτης θα σήμαινε να συμπαρασύρει-να ανατρέψει και τις άλλες, ακόμη και αν αιώνες συνηθειών ριζωμένων και ιδεολογικών και θρησκευτικών αγκυλώσεων θα χρειαστούν κάποιο χρόνο για να διαγραφούν πλήρως. Το να ψάξεις να το κάνεις αυτό σημαίνει, όμως, με τρόπο που να μην είναι ουτοπικός, να προσπαθήσεις να ενώσεις ξανά και ξανά αυτό που το κεφάλαιο και το Κράτος τείνουν διαρκώς να διαιρούν, για να εκτρέπουν τον θυμό από την πραγματική διαμάχη και σύγκρουση, και να τον μετατρέπουν σε πιο χρήσιμα εκμεταλλεύσιμο, με σκοπό τη διατήρηση των σχέσεων εξουσίας, των ισορροπιών δυνάμεων ανάμεσα στις τάξεις.

Όπως πρόσφατα δήλωσε η Angela Davis:

“Από την οπτική μου, το πιο σημαντικό πράγμα είναι να αρχίσουμε να εκφράζουμε ιδέες για το πώς να εξελίξουμε το κίνημα». Φυσικά, αυτή είναι μια δύσκολη πτυχή που μπορεί να αναλυθεί μέσα στον ενθουσιασμό μιας διαμαρτυρίας που εξαπλώνεται σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, είναι σημαντικό για την Ντέιβις να καταλάβουμε ότι το κάψιμο ενός αστυνομικού τμήματος στη Μινεάπολη ή η απομάκρυνση του αγάλματος του Έντουαρντ Κόλστον στο Μπρίστολ δεν είναι η οριστική απάντηση. “Ανεξάρτητα από το τι πιστεύουν οι άνθρωποι, αυτές οι χειρονομίες δεν θα επιφέρουν μια πραγματική αλλαγή «, εξηγεί αναφερόμενη στην αφαίρεση του αγάλματος. «Αυτό που έχει σημασία είναι η οργάνωση, το έργο. Πρέπει να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε, να οργανωθούμε για να καταπολεμήσουμε τον ρατσισμό, να βρούμε νέους τρόπους για να μεταμορφώσουμε τις κοινωνίες μας. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος να κάνουμε τη διαφορά”.[…] Πρόσφατα, η Nancy Pelosi, πρόεδρος της βουλής των αντιπροσώπων, και ορισμένοι από τους σημαντικούς συναδέλφους της στο κόμμα φόρεσαν ρούχα kente, ένα τυπικό ύφασμα της Γκάνα που τους χάρισαν οι αφροαμερικανοί εκπρόσωποι του κογκρέσου. Ο στόχος τους ήταν να στείλουν ένα μήνυμα στους μαύρους πολίτες, μια αποφασιστική εκλογική βάση επάνω στην οποία ο δημοκρατικός υποψήφιος για την προεδρία Joe Biden δεν έχει ρεύμα. «Το έκαναν μόνο επειδή θέλουν να είναι στη σωστή πλευρά της ιστορίας, αλλά αυτό δεν σημαίνει και ότι κάνουν το σωστό», απαντά η Ντέιβις αποστασιοποιημένη. 13.

Τόσο ο Τραμπ όσο και οι Δημοκρατικοί φυσούν επάνω σε μια φωτιά που, ωστόσο, δεν είναι μόνο εκλογική, καθώς όποιος από τους δυο κερδίσει στις επόμενες εκλογές, θα έχει μεγάλες δυσκολίες στην τήρηση των υποσχέσεων που έγιναν και σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να λογαριαστεί με έναν θυμό όλο και λιγότερο κρυμμένο που δύσκολα απομακρύνεται από τις συνειδήσεις.

Έχουμε, όπως ήδη αναφέρθηκε, εδώ στην Carmilla στη σειρά άρθρων για την Επιδημία των καταστάσεων εξαίρεσης 14, μια μεγάλη ευκαιρία να εκμεταλλευτούμε σήμερα, στην Αμερική και πέραν αυτής, αρκεί να μην μειώσουμε τα πάντα σε μια σειρά από γονατίσματα άνευ σημασίας και αντίθετα να ξέρουμε πώς να αντιμετωπίσουμε την καταστροφή που είναι ήδη σε εξέλιξη, και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Επειδή η αδυναμία να ζούμε σήμερα, για τους περισσότερους από το ανθρώπινο είδος, είναι και ο πραγματικός λόγος της ακαταμάχητης δύναμής μας.

I don’t, live today
Maybe tomorrow, I just can say
But a, I don’t live today
It’s such a shame to waste
your time away like this
Existing

 


  1. Σχετικά με την εμπειρία του DRUM (Dodge Revolutionary Union Movement) δείτε εδώ qui  
  2. M. Gaggi, Crack America. La verità sulla crisi degli Stati Uniti, RCS Media Group, Milano 2020, pp. 57-59  
  3. https://www.infoaut.org/conflitti-globali/dollari-e-no-gli-stati-uniti-dopo-la-fine-del-secolo-americano-intervista-a-bruno-cartosio  
  4. B. Cartosio, Dollari e no. Gli Stati Uniti dopo la fine del «secolo americano», DeriveApprodi, Roma 2020, pp. 6 – 23  
  5. Όπως δήλωσε ο κυβερνήτης της Μινεσότα σε άρθρο του R.J. Armstrong, Minneapolis senza pace: dietro la rivolta, la mano dei suprematisti – Μιννεάπολις χωρίς ειρήνη: πίσω από την εξέγερση, το χέρι των υπερματιστών, la Repubblica, 30 maggio 2020  
  6. F. Rampini, “Generazione sfortunata”. E i Millenial bianchi si saldano alla rivolta, la Repubblica, 9 giugno 2020  
  7. Δείτε R. Menichini, Camicie hawaiane e mitra: la destra dei “Boogaloo Bois” in piazza per Floyd (e per la seconda guerra civile), la Repubblica, 16 giugno 2020 ή και  https://www.bellingcat.com/news/2020/05/27/the-boogaloo-movement-is-not-what-you-think/  
  8. Σκεφτείτε μόνο την όμορφη ταινία Betrayed (Tradita-Προδομένη), σε σκηνοθεσία Costa-Gavras, συγγραφέα καθόλου δεξιού, του 1988. Συμβουλευτείτε επίσης: J. Dyer, Raccolti di rabbia. La minaccia neonazista nell’America rurale, Fazi Editore, Roma 2002 e J. Bageant, La Bibbia e il fucile. Cronache dall’America profonda, Bruno Mondadori, Milano 2010. Τέλος, για μια αυθεντική και σημαντική μελέτη-case study σχετικά με τον μετασχηματισμό από κοινωνική και πολιτική άποψη μιας περιοχής που χαρακτηρίζονταν κάποτε από μια μεγάλη παράδοση ταξικής πάλης, δείτε A. Portelli, America profonda. Due secoli raccontati da Harlan County, Kentucky, Donzelli Editore, Roma 2011  
  9. Εκ των οποίων μία από τις πιο δραματικές περιπτώσεις αντιπροσωπεύεται από τη βίαιη καταστολή της «ανεξάρτητης» κοινότητας του Waco στο Τέξας το 1993, υπό την προεδρία του Μπιλ Κλίντον. Με την ευκαιρία αυτή, 76 άτομα, συμπεριλαμβανομένων πολλών γυναικών και παιδιών, κάηκαν ζωντανά στη φωτιά που ακολούθησε την επίθεση από τις ομοσπονδιακές δυνάμεις στην κοινότητα, μετά από πολιορκία 51 ημερών. Δείτε για αυτό C. Stagnaro, Waco, una strage di stato americana, Stampa Alternativa, 2001  
  10. «είναι δροσιά / είναι ένας κόσμος δροσιάς / κι όμως, ωστόσο», έγραφε Kobayashi Issa (1763-1827), αφού έχασε το παιδί 
  11. S. Bologna, «E’ giunta l’ora di invocare il diritto di resistenza», il Manifesto, 25 maggio 2020  
  12. J.J. Rousseau, Origine della disuguaglianza (1754), Feltrinelli, Milano 1997  
  13. https://www.infoaut.org/approfondimenti/angela-davis-it-s-about-revolution  
  14. Σήμερα συλλέχθηκαν στο Jack Orlando και Sandro Moiso (a cura di), L’epidemia delle emergenze. Contagio, immaginario, conflitto. Κείμενα και προβληματισμοί του Maurice Chevalier, Fabio Ciabatti, Giovanni Iozzoli, Sandro Moiso, Jack Orlando και Gioacchino Toni, Il Galeone Editore, Roma 2020  

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s