διεθνισμός, internazionalismo

“ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΓΕΖΊΝΤΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΕΣ”: ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΙΕΣ ΟΜΑΔΕΣ ΑΠΟΝΑΡΚΟΘΕΤΗΣΗΣ

της Kate Denereaz

Πίσω από την Hana Khider υπάρχει ένας μεγάλος γκρίζος χάρτης τοίχου, με τα ναρκοπέδια που η ομάδα της έχει καθαρίσει σημειωμένα με πράσινο χρώμα. «Αυτό είναι το μέρος όπου ζούσαν μαζί οι Γιαζίντι», λέει. «Εδώ έζησα τα παιδικά μου χρόνια. Έχω τόσες πολλές αναμνήσεις εδώ, είναι πολύ σημαντικό για εμένα.»Το μέρος είναι η Sinjar, ή Shingal όπως το γνωρίζουν οι Yazidi, στα βορειοδυτικά σύνορα του Ιράκ με τη Συρία. Η Khider, 28 ετών, μιλά σε βιντεοκλήση από το γραφείο της στην περιοχή. «Αυτή η δουλειά είναι τόσο σημαντική για μένα επειδή αισθάνομαι ότι κάνω κάτι καλό για την οικογένειά μου, την κοινότητά μου και τους ανθρώπους που έχουν εκτοπιστεί από την Sinjar. Αφαιρώντας τις νάρκες, τους βοηθάω να επιστρέψουν μια μέρα, ίσως».

Τον αύγουστο του 2014, το Isis εισέβαλε και κατέλαβε αυτήν την περιοχή. Η ομάδα σκότωσε περίπου 5.000 Yazidi, απήγαγε και υποδούλωσε 6.000 γυναίκες και παιδιά και εκτόπισε μια κοινότητα που ζούσε σε πόλεις και χωριά που βρίσκονται γύρω από το όρος Sinjar, ιερό για τους Yazidi εδώ και αιώνες.
«Πριν είχαμε μια φυσιολογική ζωή. Όλα ήταν καλά, οι άνθρωποι ζούσαν τη ζωή τους ευτυχισμένα. Αλλά μετά τη γενοκτονία του 2014, όλα έχουν αλλάξει. Δεν είμαστε πλέον ασφαλείς», λέει η Khider.

Όταν το ισλαμικό κράτος εκδιώχτηκε από την Sinjar το 2017, είχε τοποθετήσει εκατοντάδες χιλιάδες νάρκες κατά προσωπικού και άλλες εκρηκτικές συσκευές σε σπίτια, κτίρια και χωράφια. Η ομάδα τα κατασκεύασε σε βιομηχανική κλίμακα, αλλά χρησιμοποίησαν επίσης οικιακά είδη και σκεύη όπως κατσαρόλες, τηγάνια μέχρι και χειριστήρια βιντεοπαιχνιδιών – οτιδήποτε μπορούσε κάποιος να πιάσει στα χέρια του – για να κατασκευάσουν αυτοσχέδιους μηχανισμούς. «Οι άνθρωποι σκοτώνονται ή τραυματίζονται καθημερινά νότια του βουνού», εξηγεί η Khider. Ένα σημαντικό μέρος της δουλειάς της είναι να εκπαιδεύσει την κοινότητα και ιδιαίτερα τα παιδιά, που διατρέχουν πολύ μεγάλο κίνδυνο. Σε μια περιοχή ναρκοθετημένη, ένας άντρας της είπε ότι μια έκρηξη σκότωσε τον 15χρονο εγγονό του ενώ βρισκόταν έξω στα χωράφια φροντίζοντας το κοπάδι. Ο άλλος εγγονός υπέστη τραύματα που άλλαξαν τη ζωή του.

Μια νέα ταινία, Into the Fire, ακολουθεί την Khider και την ομάδα των γυναικών Yazidi στη Συμβουλευτική Ομάδα Ναρκών (MAG) Mines Advisory Group, μια διεθνή φιλανθρωπική οργάνωση που απομακρύνει τις μη εκρηγμένες βόμβες σε πρώην πολεμικές ζώνες σε όλο τον κόσμο, ενώ αποναρκοθετούν τη Sinjar.

Το υψηλό επίπεδο παρουσίας των ναρκών είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους, τρία χρόνια μετά την απελευθέρωση της Sinjar από το Isis, μόνο το ένα τέταρτο του πληθυσμού έχει επιστρέψει. Σχεδόν 300.000 Yazidi εξακολουθούν να ζουν σε στρατόπεδα σκηνών και προσωρινά καταφύγια στην κοντινή περιοχή του Κουρδιστάν, στο Ιράκ. Οι συνθήκες είναι χείριστες και η κοινότητα έχει ανεπαρκή πρόσβαση σε υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των θεραπειών για υψηλά ποσοστά ψυχικών ασθενειών. Περισσότερες από 2.000 γυναίκες και παιδιά εξακολουθούν να μην έχουν κληθεί.

Σύμφωνα με την Portia Stratton, εθνική διευθύντρια της MAG για το Ιράκ, όσοι επέστρεψαν ζουν κυρίως βόρεια του βουνού που διαιρεί τη Sinjar. «Το βόρειο τμήμα του βουνού, αν και έχει πληγεί σοβαρά, παρουσίαζε μια μικρότερη ποσότητα ναρκών από το νότιο, επειδή το ISIS το κατέλαβε για πολύ μικρότερη χρονικά περίοδο. Επίσης, δεδομένου ότι πολλοί περισσότεροι άνθρωποι επέστρεψαν στο Βορρά, ιστορικά είχαμε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την παρουσία ναρκών σε αυτές τις περιοχές. Στο νότο, ειδικότερα, μένουν ακόμη πολλά να γίνουν», λέει η Stratton.

Το φιλανθρωπικό ίδρυμα MAG άδειασε από τις νάρκες το χωριό της Khider το 2016, επιτρέποντας σε αυτήν και την οικογένειά της να επιστρέψουν, όχι στο παλιό τους σπίτι, το οποίο είχε υποστεί πάρα πολλές ζημιές. Ένα υψηλό ποσοστό σπιτιών σε ολόκληρη την περιοχή έχουν επίσης χτυπηθεί με παρόμοιο τρόπο, και πολλά έχουν καταστραφεί εντελώς. Τα ιερά, τα σχολεία και τα δημόσια κτίρια βρίσκονται σε ερείπια. «Υπάρχει επίσης έλλειψη υπηρεσιών, όπως ιατρική περίθαλψη και εκπαίδευση, ειδικά στα χωριά», λέει η Khider. Δύο από τα παιδιά της πηγαίνουν στο σχολείο, αλλά για να παρακολουθήσουν τα μαθήματα πρέπει να διατρέξουν αρκετά μίλια κάθε μέρα, διασχίζοντας περιοχές κατεστραμμένες από τον πόλεμο. «Αυτό που θέλω περισσότερο από οτιδήποτε άλλο είναι να είναι ασφαλή και ελεύθερα.»

Παρά τους κινδύνους της δουλειάς της, η Khider δεν φοβάται. «Έχω εμπιστοσύνη στον εαυτό μου και ξέρω ότι κάνω το σωστό.» Ένα από τα προβλήματα είναι ότι το Sinjar εμπίπτει στα «αμφισβητούμενα εδάφη» του Ιράκ, τις περιοχές που διεκδικεί τόσο η κεντρική ιρακινή κυβέρνηση όσο και η περιφερειακή κυβέρνηση του Κουρδιστάν. Η πολιτική σύγκρουση πυροδότησε τον πόλεμο, κατακερμάτισε τις αρχές, καθιστώντας τους Γιαζίντι και άλλες μειονότητες, μεταξύ των οποίων τους Ασσύριους, τους Τουρκμένους και Shabak, ιδιαίτερα ευάλωτους στη Sinjar και τις γειτονικές πεδιάδες της Νινευή. «Λείπει μια λειτουργική κυβέρνηση», λέει ο Abid Shamdeen, εκτελεστικός διευθυντής της πρωτοβουλίας της Nadia,  Nadia’s Initiative, μια φιλανθρωπική οργάνωση που λειτουργεί στη Sinjar, που δημιουργήθηκε από τη νικήτρια του βραβείου Νόμπελ Ειρήνης Nadia Murad. Η έλλειψη επισήμων δυνάμεων της τάξης στην περιοχή «δημιουργεί επίσης χάος και φόβο», λέει. Στην περιοχή λειτουργούν πλήθος αντίπαλων πολιτοφυλακών, εμποδίζοντας τους πρώην κατοίκους να επιστρέψουν και εμποδίζουν την ανοικοδόμηση. Στα μέσα ιουνίου, αυτή η κατάσταση ανασφάλειας ήρθε στο φως μετά από μια τουρκική αεροπορική επίθεση (τελευταία μιας σειράς) στο βουνό της Sinjar, εναντίον κούρδων μαχητών, η οποία αντίθετα έπληξε τις περιοχές κοντά σε πολίτες. «Πότε το @IraqiGovt και η διεθνής κοινότητα θα δείξουν λίγο θάρρος και πολιτική βούληση να επιλύσουν τις συγκρούσεις στο Sinjar;» έκανε tweet η Murad σε απάντηση.

Παρά την επισφαλή αυτή κατάσταση, η Khider ασχολείται με το σπίτι της, το οποίο αγαπά. Τώρα άρχισε να καλλιεργεί έναν κήπο λαχανικών. «Φύτεψα απλά πράγματα, μερικά λουλούδια, λαχανικά όπως αγγούρια, ντομάτες, μελιτζάνες», λέει. «Νιώθω ότι έχουν μια ψυχή και ένα πνεύμα. Είμαι ευτυχισμένη μόνο που τα βλέπω». Αυτή η στάση είναι που τράβηξε την προσοχή του Orlando von Einsiedel, του βραβευμένου με Όσκαρ σκηνοθέτη του the White Helmets, για την ιστορία της Khider.

To «Into the Fire δεν επικεντρώνεται στο σκοτάδι του ISIS και στις ενέργειές του. Αντιθέτως, ήθελα να επικεντρωθεί στην απίστευτη ανθεκτικότητα, την ικανότητα επανεκκίνησης και τη δύναμη εκείνων που επέζησαν των θηριωδών τους και που ξαναχτίζουν τη ζωή και τις κοινότητες τους.» Ελπίζει επίσης ότι η ταινία θα φέρει μεγαλύτερη επίγνωση του ρόλου των γυναικών στην ανοικοδόμηση των κοινοτήτων τους μετά τη σύγκρουση. «Σε όλο τον κόσμο, η MAG έχει εξαιρετικές ομάδες αποναρκοθετριών – πολλές από αυτές μητέρες – οι οποίες αποτελούν μια απόλυτη πρόκληση για τις στερεότυπες αντιλήψεις του τι είναι «γυναικεία δουλειά».» Η Khider πιστεύει ότι αυτή η εργασία είναι μια ευκαιρία να ανακάμψουν για τις γυναίκες της ομάδας της, μερικές από τις οποίες είναι πρώην φυλακισμένες του Isis και όλες έχασαν την οικογένεια και τους φίλους το 2014. «Κάνουν αυτό το έργο που στο παρελθόν ίσως μόνο οι άντρες αναλάμβαναν, και αυτό τους δίνει εμπιστοσύνη στον εαυτό τους. Κάνουν κάτι καλό για την κοινότητα και την οικογένεια τους και μπορούν έτσι να εξαρτώνται από τον εαυτό τους, οικονομικά και όχι μόνο». Η Khider εξακολουθεί να εργάζεται με τις γυναίκες, αλλά έχει αναλάβει να ηγηθεί μιας μεγαλύτερης ομάδας, η οποία περιλαμβάνει άνδρες. Από το 2016, αυτή και οι συνάδελφοί της έχουν απομακρύνει περισσότερες από 27.000 νάρκες από τις περιοχές που έχουν ελευθερωθεί από το Isis.

Όταν είδε το Μες τη Φωτιά-Into the Fire για πρώτη φορά είπε: «Ένιωσα λυπημένη να βλέπω την πραγματικότητα στην οποία ζούμε τώρα και όλα τα πράγματα που συνέβησαν στην κοινότητά μου και στους ανθρώπους Γιαζίντι. Αλλά ήμουν επίσης χαρούμενη να βλέπω τα καλά πράγματα που κάνουμε εγώ και η ομάδα μου. Ελπίζω η ταινία να δείξει στους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο ότι εμείς οι γυναίκες Yazidi είμαστε δυνατές, δεν τα παρατάμε και ότι μπορούμε να σηκωθούμε ξανά και να ζήσουμε τη ζωή μας, ακόμη και μετά από όλα αυτά που έχουμε περάσει».

Το Into the Fire είναι διαθέσιμο in streaming στο canale YouTube του National Geographic

(The Guardian, 7 ιουλίου 2020, μετάφραση της Laura Colombo)

da qui από εδώ

 

La Bottega del Barbieri

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s