ανατρεπτική τέχνη, arte ribelle

VIOLETA PARRA: «ΕΚΕΙ ΠΑΝΩ ΟΠΟΥ ΚΑΙΕΙ Ο ΗΛΙΟΣ – ARRIBA QUEMANDO EL SOL»

Giorgio Chelidonio

Μια ανάμνηση του Giorgio Chelidonio

Πριν από τις 11 σεπτεμβρίου 1973, για πολλούς (συμπεριλαμβανομένου και εμένα του ίδιου) η Χιλή ήταν πιθανώς μόνο μια γεωγραφική ιδέα. Μετά το αιματηρό πραξικόπημα υπήρχαν πολλές χιλιανές πολιτιστικές διαστάσεις που εμφανίστηκαν στο μουσικό μου φαντασιακό, μέχρι τότε περιορισμένο στο αγγλόφωνο folk-protest, που εκπροσωπούνταν με τον καλύτερο τρόπο από τον Pete Seeger και τον Bob Dylan. Η Violeta Parra – που είχε ήδη “διαλέξει να φύγει” το 1967 – υπήρξε [LINK 1] η εθνο-μουσική φιγούρα που με εντυπωσίασε περισσότερο, τόσο για την ένταση των στίχων της όσο και για την ικανότητα να προκαλεί τοπία κοινωνικής απόγνωσης, ερημιάς.
Το «Arriba quemando el sol»είναι το τραγούδι της που αιχμαλώτισε περισσότερο την ευαισθησία μου και η έκδοση που εμφανίστηκε στην ταινία του 2011 [LINK 2] επιβεβαίωσε τη συναισθηματική και μουσική της δύναμη. Εξάλλου, με είχε ήδη εντυπωσιάσει η υπέροχη συναυλία που πραγματοποιήθηκε το 1975 στην Αρένα της Βερόνα, όπου ερμηνεύτηκε (καλύτερα θα έλεγα ότι «ενσαρκώθηκε», ως μια κοινωνικο-συναισθηματική έκρηξη) από τους “Quilapayùn” [LINK 3]. Αλλά η αρχική έκδοση [LINK 4] που ηχογραφήθηκε από τη Violeta παραμένει απαράμιλλη. Σας προσκαλώ να διαβάσετε και να «αναπνεύσετε» τους στίχους του τραγουδιού και τη μετάφρασή του [LINK 5]

Arriba quemando el sol

Cuando fui para la Pampa

llevaba mi corazón
contento como un chirigüe (*),
pero allá se me murió.
Primero perdí las plumas
y luego perdí la voz.
Y arriba quemando el sol.
Cuando vide los mineros
dentro de su habitación,
me dije: “Mejor habita
en su concha el caracol,
o a la sombra de las leyes
el refinado ladrón”.
Y arriba quemando el sol.
Las hileras de casuchas
frente a frente, sí, señor;
las hileras de mujeres
frente al único pilón,
cada una con su balde
y con su cara de aflicción.
Y arriba quemando el sol.
Fuimos a la pulpería
para comprar la ración,
veinte artículos no cuentan
la rebaja de rigor.
Con la canasta vacía
volvimos a la pensión.
Y arriba quemando el sol.
“Zona seca de la Pampa”, (**)
yo leo en un cartelón.
Sin embargo, van y vienen
las botellas de licor.
Claro que no son del pobre,
contrabando, o qué sé yo.
Y arriba quemando el sol.
Paso por un pueblo muerto,
se me nubla el corazón,
aunque donde habita gente
la muerte es mucho mayor.
Enterraron la justicia
enterraron la razón.
Y arriba quemando el sol.
Si alguien dice que yo sueño
cuentos de ponderación,
digo que esto pasa en Chuqui, (***)
pero en Santa Juana es peor.
El minero ya no sabe
lo que vale su dolor.
Y arriba quemando el sol.
Me volví para Santiago
sin comprender el color
con que pintan la noticia
cuando el pobre dice “no”.
Abajo, la noche oscura,
oro, salitre y carbón.
Y arriba quemando el sol.

ΕΚΕΙ ΠΑΝΩ ΟΠΟΥ ΚΑΙΕΙ Ο ΗΛΙΟΣ –
Όταν πήγα στην Πάμπα
Κουβαλούσα μαζί μου την καρδιά μου, χαρούμενη σαν ένα chirigüe (*)
αλλά εκεί μου έλαχε να πεθάνω.
Πρώτα έχασα τα φτερά μου,
και μετά έχασα τη φωνή,
εκεί πάνω που καίει ο ήλιος.

Όταν είδα τους ανθρακωρύχους σκυφτούς και σκυθρωπούς,
είπα στον εαυτό μου: «Ζει καλύτερα
το σαλιγκάρι μες το κέλυφος του,
ή μακριά από τους νόμους
ο υψηλού επιπέδου ληστής»,
εκεί πάνω που καίει ο ήλιος.

Είδα τις σειρές των καλυβιών,
την μια απέναντι από την άλλη, ναι κύριε!

Και ουρές γυναικών στην ουρά
στη μοναδική βρυσούλα,
η καθεμιά με τον κουβά της
και την ταλαιπωρία στο πρόσωπο,
εκεί πάνω που καίει ο ήλιος.

Πήγαμε στο παζάρι
για να αγοράσουμε να φάμε,
είκοσι ποικιλίες δεν έχουν
την έκπτωση που θα έπρεπε.

Έτσι με την τσάντα άδεια
επιστρέψαμε στη πανσιόν,
εκεί πάνω που καίει ο ήλιος.
«Ξηρή περιοχή της Pampa» (**)
διαβάζω σε μια πινακίδα,
ωστόσο, έι, βλέπω ένα πήγαινε έλα
από μπουκάλια με οινοπνευματώδη.

Φυσικά δεν είναι του φτωχού:
λαθρεμπόριο ή ποιος ξέρει τι άλλο,
εκεί πάνω που καίει ο ήλιος.

Περνώ από ένα νεκρό χωριό
η καρδιά μου μαυρίζει,
αλλά όπου υπάρχουν άνθρωποι
υπάρχει πολύ περισσότερος θάνατος.

Έθαψαν τη δικαιοσύνη,
έθαψαν την λογική,
εκεί πάνω που καίει ο ήλιος.
Κάποιος θα πει ότι επινοώ
καλά σχεδιασμένες αφηγήσεις.

Λέω: Αυτό συμβαίνει στο Chuqui, (***)
όμως στη Santa Juana είναι χειρότερα.
Ο ανθρακωρύχος δεν ξέρει πλέον
πόσο αξίζει ο πόνος του,
εκεί πάνω που καίει ο ήλιος.

Γύρισα στο Σαντιάγο
χωρίς να γνωρίζω με ποιο χρώμα
ζωγραφίζουν την είδηση
όταν ο φτωχός λέει Όχι.
Υπάρχει σκοτεινή νύχτα εκεί κάτω,
χρυσός, αλάτι και κάρβουνο,
εκεί πάνω που καίει ο ήλιος.

LINKS:

  1. https://it.wikipedia.org/wiki/Violeta_Parra#Biografia
  2. https://it.wikipedia.org/wiki/Violeta_Parra_Went_to_Heaven + http://www.ondacinema.it/film/recensione/violeta_parra_went_heaven.html
  3. https://www.youtube.com/watch?v=yFMEKX0iQ6g ( Quilapayùn & Intillimani, 2011)

https://it.wikipedia.org/wiki/Quilapay%C3%BAn

  1. https://www.youtube.com/watch?v=nQkDwnvLrMY
  2. https://www.antiwarsongs.org/canzone.php?lang=it&id=3684

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

(*) fringuello dorato della prateria-χρυσαφένιος σπίνος του λιβαδιού https://www.avesdechile.cl/177.htm

(**) https://it.wikipedia.org/wiki/Deserto_di_Atacama έρημος της Ακατάμα

(***) https://it.wikipedia.org/wiki/Chuquicamata enorme miniera (a cielo aperto) per l’estrazione del rame-τεράστιο ορυχείο (ανοιχτό) για την εξόρυξη χαλκού..

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ “BOTTEGA”

Συμφωνώντας με τον Giorgio και db μου ήρθε στο μυαλό ότι το Βατικανό και η Κίνα (ναι, αυτή του Mao Tse-Tung) αναγνώρισαν αμέσως την κυβέρνηση του Pinochet. Ελέγχοντας στο διαδίκτυο, ωστόσο, διαπιστώνουμε ότι η Κίνα δεν ενδιαφερόταν τόσο πολύ για τον χαλκό όσο για να εξασφαλίσει την υποστήριξη της Χιλής στο ζήτημα της αναγνώρισης «μόνο μιας Κίνας» σε διεθνές επίπεδο (προφανώς αναφερόμενη στη Φορμόζα-Ταϊβάν). Σε κάθε περίπτωση μια μεγάλη βρωμιά.

Violeta Parra – Y arriba quemando el sol – YouTube

taggato con AtacamaChuquicamataCileGiorgio ChelidoniominatoriQuilapayúnrameVioleta Parrawww.antiwarsongs.org

2 ΣΧΟΛΙΑ

  • Diego Rossi 5 Oκτωβρίου 2020 9:10
  • Το άρθρο είναι πραγματικά πολύ συναρπαστικό. Από το link 2 αναφέρω αυτό το περαιτέρω βιογραφικό απόσπασμα, με συγκίνησε πραγματικά στο αυθεντικό του μεγαλείο: “Η παιδική ηλικία με τον πατέρα της, δάσκαλο, μουσικό, αλκοολικό, τζογαδόρο ο οποίος, μετά το θάνατό του, δεν είχε αφήσει στην κόρη του παρά μόνο μια κιθάρα. Ένα πολύτιμο αντικείμενο που η μικρή Βιολέτα έμαθε να παίζει στους σκονισμένους δρόμους, μαζεύοντας ψιλά για να μεγαλώσει τα πολυάριθμα αδέλφια της. Στη συνέχεια ο γύρος σε ολόκληρη τη χώρα για να συλλέξει μαρτυρίες για τη χιλιανή λαογραφία, τις παραδόσεις, τον πολιτισμό, τους ήχους και τα λαϊκά τραγούδια τα οποία αγκάλιασε και επαναπροσδιόρισε προτείνοντας τα στην πολυμορφική της τέχνη. Η επιτυχία. Οι γάμοι, τα παιδιά, μια ζωή στο ναυάγιο του συναισθήματος, της αγάπης, του πόνου. Η ευρωπαϊκή περιοδεία, η έκθεση των έργων της στο Λούβρο και τέλος η αγάπη της ζωής της με τον νεαρό ανθρωπολόγο Gilbert Favre. Έντονη αγάπη. Τρελή αγάπη. Στη συνέχεια επέστρεψε στην πατρίδα με το άλμπουμ carpa de la Reina στο Σαντιάγο και την κατάθλιψη, μαύρη και πυκνή. Βαθιά. Ο τραγικός επίλογος.”
  • Chelidonio Giorgio 5 Oκτωβρίου 2020 10:17

Η καθυστέρηση (και η βιασύνη να την πληρώσω) δεν οδηγεί σε εξαντλητικές αναγνώσεις.
Γι’ αυτό προσθέτω αυτόν τον γεω-pasagistic σύνδεσμο-link n. 5

  • (https://it.wikipedia.org/wiki/Chuquicamata ) που φέρνει μια ακόμη λεπτομέρεια στη μνήμη μου: αν θυμάμαι σωστά, μου φαίνεται ότι η κινεζική μαοϊκή κυβέρνηση ήταν από τις πρώτες που αναγνώρισε την αιματηρή στρατιωτική δικτατορία της Χιλής! Όσον αφορά τις φρικαλεότητες της real-πολιτικής, του παρελθόντος και του παρόντος, προσπάθησα να βρω συνδέσμους σχετικούς με κυβερνήσεις που δεν ντράπηκαν να αναγνωρίσουν την πραξικοπηματική κυβέρνηση της Χιλής, αλλά, δυστυχώς, πριν από σχεδόν μισό αιώνα τα αρχεία ειδήσεων φαίνεται να μην έχουν αφήσει πολλά ψηφιακά ίχνη.
    Ορισμένες σκέψεις προέκυψαν σε σχέση με μια ενοχλητική φωτογραφία, που τραβήχτηκε το 1987. με την ευκαιρία μιας επίσημης επίσκεψης στη Χιλή που έκανε ο Πάπας Woytyla: ακόμη και το Βατικανό δεν είχε κανένα πρόβλημα να αναγνωρίσει την κυβέρνηση του Πινοσέτ;
    Για λόγους συντομίας, σας προσκαλούμε να διαβάσετε αυτά τα τρία πρόσφατα άρθρα, αντίθετου σημαδιού, τα οποία εισάγουν στην ιστορικοποίηση αυτής της ερώτησης:– https://espresso.repubblica.it/palazzo/2013/04/08/news/il-vaticano-e-i-dittatori-le-relazioni-pericolose-1.52896
    – https://www.lastampa.it/vatican-insider/it/2017/04/04/news/wojtyla-e-pinochet-la-verita-su-quella-foto-frutto-di-un-inganno-1.34610246
    – https://www.lastampa.it/vatican-insider/it/2018/01/16/news/papa-francesco-in-cile-prega-sulla-tomba-del-vescovo-dei-poveri-1.33968124

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s