ανατρεπτική τέχνη, arte ribelle

Τώρα!

«Η αναρχική εξέγερση παραβιάζει τα κρατικά σύνορα, αποεθνικοποιεί τους φερόμενους πολίτες, τους απελευθερώνει και τους αποξενώνει, τους κάνει προσωρινά απάτριδες, τους καλεί να ανακηρυχθούν ξένοι κάτοικοι».
Περιθωριοποιημένη από τον προβληματισμό και τον στοχασμό, παρουσιάζεται ως ένα χαοτικό και ζοφερό γεγονός από την επικοινωνιακή αφήγηση, η εξέγερση είναι ένα πυρακτωμένο θέμα στο παγκόσμιο σενάριο. Σε αυτό το βιβλίο η Donatella Di Cesare αγγίζει για πρώτη φορά τις διάφορες πολιτικές και φιλοσοφικές πτυχές της, προσφέροντας μια υποβλητική και ακριβή εικόνα της σύγχρονης πραγματικότητας. Όπως η μετανάστευση, έτσι και η εξέγερση μας επιτρέπει να ρίξουμε μια ματιά σε αυτό που συμβαίνει «έξω», πέρα από την κρατικο-κεντρική τάξη, στα άκρα της πολιτικής αρχιτεκτονικής, γύρω από τα φυλασσόμενα σύνορα του δημόσιου χώρου. Σε ένα εγκώμιο της εξέγερσης, και για την μεταστροφή του προσώπου της προς την εξουσία, η Di Cesare αναρωτιέται και σχετικά με τα συναφή φαινόμενα, επάνω στην χαμένη επανάσταση – με τις πολλές έννοιες αυτής της έκφρασης – και επάνω στην αντίσταση. Εάν τα κινήματα που καταλαμβάνουν τις πλατείες, δίνοντας έμφαση στην παρακμή της εκπροσώπησης, ζητούν το δικαίωμα της εμφάνισης και την είσοδο στον δημόσιο χώρο, η εξέγερση προχωρά περαιτέρω: αντί να αποδέχεται την εσωτερική σύγκρουση, αμφισβητεί τα ίδια τα πλαίσια αυτού του χώρου. Οι πρωταγωνιστές είναι πολλοί: από τους νέους ανυπάκουους έως εκείνους που ασκούν την ανωνυμία τους στο διαδίκτυο, από τους καταγγέλλοντες έως εκείνους που δηλώνονται «αόρατοι». Ο καιρός της εξέγερσης παρέχει μια πολιτική ερμηνεία της μάσκας και μιλά για «περιοχές ανευθυνότητας». το να κρυφτείς για να δείξεις τον εαυτό σου είναι μια πρόκληση προς το Κράτος που καταδικάζει οποιαδήποτε άλλη μάσκα εκτός από τη δική του, στην απρόσωπη οικονομική δύναμη, στην άυλη οικονομία, αυτή την δίχως σάρκα, ανεξάρτητα από τις επιπτώσεις της. έτσι αποκαλύπτεται η τεράστια ασυμμετρία, αποκαλύπτεται η ανισότητα των δυνάμεων, καταγγέλλεται η πλανητική επιτήρηση. Η εξέγερση δεν είναι ένα εφήμερο γεγονός, αλλά ένα αναρχικό πέρασμα που λαμβάνει χώρα στην απεμπλοκή από την πολιτική αρχιτεκτονική.

(από το κάλυμμα του βιβλίου: Donatella Di Cesare, «Il tempo della rivoltaο καιρός της εξέγερσης«. Bollati Boringhieri)

Η εξέγερση είναι ένα καρστικό (και αναρχικό) ποτάμι που αναδύεται στην έρημο της καθημερινής αδικίας
του Marco Revelli –

Η ώρα της εξέγερσης είναι «τώρα«. Αλλά μπορεί επίσης να ειπωθεί ότι είναι «πάντα«. Μόνο ένας φιλόσοφος, μάλλον μια φιλόσοφος που αναπνέει σήμερα και ταυτόχρονα γνωρίζει την ιστορία (όχι μόνο εκείνη της φιλοσοφίας), θα μπορούσε να της χαράξει ένα τόσο κοφτερό προφίλ. Δεν το αντιλαμβανόμαστε, αυτή τη στιγμή «απογυμνωμένο από υποσχέσεις … καταλαμβανόμενο από την αδιαμφισβήτητη και άδικη βασιλεία της κατανάλωσης και της επικοινωνίας» που έχει εξαλείψει οποιαδήποτε ιδέα της επανάστασης, αλλά η εξέγερση (σε αντίθεση με αυτήν) συνοδεύει την καθημερινή μας ζωή. Κατακερματισμένη και αποσπασματική, αλλά τείνει να είναι πανταχού παρούσα. Ούτε καν η πανδημία την σταμάτησε, αν σκεφτείτε τις αμερικανικές πόλεις αυτό το καλοκαίρι, που πήραν φωτιά από την αντίδραση στη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ. Ή την ποτέ-σβησμένη κινητοποίηση του Χονγκ Κονγκ. Και νωρίτερα υπήρξαν οι Fridays for Future, η Βαρκελώνη της ανεξαρτησίας, οι πλατείες του Αλγέρι και της Αθήνας, του Σαντιάγο και του Πόρτλαντ καθώς και, χωρίς διακοπή, των ισπανών αγανακτισμένων, των αραβικών ανοίξεων, των ζαπατίστας στα Τσιάπας. Αλλά επίσης, και πριν από αυτό, βυθισμένες στην ιστορία του εικοστού αιώνα, άλλες φλόγες: οι Σπαρτακιστές στο Βερολίνο στην αυγή της Βαϊμάρης, οι απελπισμένοι του γκέτο της Βαρσοβίας, το παγκόσμιο ’68…
Η Donatella Di Cesare, σε αυτό το τελευταίο «σκανδαλώδες» αντάρτικο βιβλίο, μας προσφέρει μια πολύ ευρεία φαινομενολογία, αλλά πάνω απ’ όλα μας προτείνει έναν κοινό παρονομαστή της εξέγερσης που επαναφέρει τον πολυμορφισμό του στην ενότητα. Η εξέγερση, μας λέει, είναι μια «πρακτική διάρρηξης-εισβολής»: μια ανοιχτή ρωγμή στη συμπαγή επιφάνεια του υπάρχοντος, μέσω της οποίας »παραβιάζει» και παίρνει μορφή η καταγγελία της ανισότητας και της αβάσταχτης αδικίας και του παραλογισμού που η επίσημη διακυβέρνηση κρύβει και συμπιέζει. Είναι μια επιτακτική απαίτηση για την αναδιαμόρφωση του δημόσιου χώρου από εκείνους που έχουν αποβληθεί και εξορισθεί από αυτόν («οι ακυβέρνητοι που εισβάλουν στη σκηνή«). Υπό αυτήν την έννοια – και ο τίτλος παραπέμπει σε αυτό – επικαλείται έναν «‘άλλο χρόνο» από εκείνο, τον γραμμικό, της ιστορίας (είναι «αναστολή του ιστορικού χρόνου«, με τα λόγια του Furio Jesi, στην «δική του απελπισμένη εμπειρία του χρόνου«). Και ταυτόχρονα αφαιρεί την πολιτικάντικη πολιτική του φερόμενου δικού της μονοπωλίου της πραγματικότητας από το γεγονός πως, δείχνοντας «το Κράτος από το παράθυρο των συνοικιών των προαστίων, την κάνει να βλέπει με τα μάτια εκείνων που έχουν μείνει έξω ή αυτών που καλούνται έξω«. Για αυτούς τους λόγους έχει μια εξαιρετική «απορριπτική δύναμη» (της κυριαρχίας, της καθιερωμένης εξουσίας) σε αντίθεση με την Επανάσταση η οποία, αντίθετα, διεκδικώντας από την δική της δύναμη της Ιστορίας βάζει υποψηφιότητα να ασκήσει μια συστατική εξουσία. Και την ίδια στιγμή μια εξίσου ισχυρή γνωστική δύναμη: « ιδιόμορφη διάσταση της παγκόσμιας αναταραχής, η εξέγερση προσφέρει το κλειδί για την ερμηνεία μιας ολοένα και πιο δυσανάγνωστης εποχής» σε περιόδους σχεδόν απόλυτης αδιαφάνειας μιας ιστορίας που διαταράσσεται από την παγκοσμιοποίηση και μιας κοινωνίας που έχει γίνει δύσκολο να διαβαστεί παρά την πληθώρα στοιχείων και στατιστικών. Μόνο μια ασυγχώρητη «ερμηνευτική αμνησία» μπορεί να παραμελήσει αυτήν την «αποκαλυπτική» λειτουργία των εξεγέρσεων, και να τις ξεπουλήσει στο χαμηλό ρεπερτόριο της μη πολιτικής ή της παρέκκλισης sans phrase.
Υπάρχει πολύ Benjamin, «μελαγχολικός μεσσιανικός φρουρός», με την επανεκτίμησή του για τη στιγμή (της ρήξης) που σπάει τον χρόνο αποκαλύπτοντας το μέλλον μέσα από τις ήττες του παρελθόντος, πολύ Agamben με τη θεωρία του για την «κατάσταση-κράτος εξαίρεσης» (και των μορφών της εξουδετέρωσής του), πολύ Καμύ με το δικό του «εξεγείρομαι, άρα υπάρχουμε», όπως και πολύ Σπινόζα «ακούραστος, ακαταμάχητος υπερασπιστής της ελευθερίας της έκφρασης», σε αυτό το βιβλίο. Πολύ «φιλοσοφία της ετερότητας» συσσωρευμένη. Όμως υπάρχει επίσης και πολύ «κριτική φιλοσοφία» επεξεργασμένη στην καρδιά της τρέχουσας ύπαρξης. Για να το καταλάβουμε είναι χρήσιμο να αναφερθούμε στο προηγούμενο βιβλίο της Donatella Di Cesare, Sovereign Virus-Κυρίαρχος Ιός; (Bollati Boringhieri 2020) στο οποίο, μιλώντας για τον «ιό της ασφυξίας» (τον SarsCov2, ακριβώς), συνέκρινε τα θανατηφόρα αποτελέσματά του με μια άλλη ασφυξία, εκείνη που προκάλεσε ο δολοφόνος αστυνομικός στον Τζορτζ Φλόιντ με το απελπισμένο του I can’t breathe-δεν μπορώ να αναπνεύσω, σύμβολο με τη σειρά του μιας άλλης πιο γενικής ασφυξίας, περιβαλλοντικής αυτής, συστημικής. Με άλλα λόγια, τη σύγχρονη «καπιταλιστική ασφυξία», ενός κόσμου που ακριβώς δεν αφήνει να δούμε εξόδους, πίστες υπερβατικότητας, και στον οποίο «κάθε στιγμή είναι αβίωτη» και όμως δεν επιτρέπεται να φανταστούμε ένα αλλού. Και αυτό είναι ακριβώς το σενάριο στο οποίο η εξέγερση – ή καλύτερα: οι εξεγέρσεις – του 21ου γεννιούνται, ξεκίνησαν και αντλούν την φρεσκάδα τους, il loro novum. Πάνω απ’ όλα διαφέρουν από τις παραδοσιακές μορφές πολιτικής ανυπακοής, από τους πολλούς «αγώνες για αναγνώριση» του παρελθόντος όπου η αδικία που καταγγέλλονταν διεκδικούσε συχνά κάποια μορφή ένταξης.
Οι νέοι εξεγερμένοι, όπως εκείνοι των Anonymous (the Anons), της Επιτροπής Αοράτων-Invisibles, των ταραξιών στον κυβερνοχώρο-cyber riots που ελίσσονται στον ιστό-nel web για να διεκδικήσουν «εθελοντική απελευθέρωση από την δουλεία» ή ακόμη οι Assange, οι Snowden, οι Manning με τις πρακτικές του doxing (με την δημόσια αποκάλυψη εμπιστευτικών εγγράφων) και defacing-παραμόρφωσης-καταστροφής, χρησιμοποιούν ανοικτά τα εργαλεία απόκρυψης και μεταμφίεσης τους με σκοπό τη δημιουργία «ζωνών ανευθυνότητας» που βρίσκονται μέσα στα σύνορα των εξουδετερωμένων κυριαρχιών. Δουλεύουν αποσπώντας τον εαυτό τους έξω από μια εξουσία που αναγνωρίζεται ως ολοκληρωτική απολυταρχική και σφαιρική, για να δώσουν ζωή σε μια μορφή «νομαδικού, παροδικού, αποσπασματικού» ανταγωνισμού, όπως ακριβώς είναι η σύγχρονη ύπαρξη, και για αυτόν τον λόγο ακόμη πιο αποτελεσματική, επειδή είναι σε θέση να αποφύγει την απαίτηση συνολικής κατοχής των υπάρξεων από πλευράς μιας εξίσου μασκαρεμένης, αόρατης, αποτρεπτικής εξουσίας. Ένα «πέρα από», συνεπώς, στο οποίο οι «αντάρτες» του Hobsbawm, i «brigantiληστές» του Christopher Hill, οι «παλιάνθρωποιcanaglie» του Jacques Derrida, οι «εχθροί όλων» του Daniel Heller-Roazen επανεμφανίζονται μεταμορφωμένοι πίσω από τη μάσκα που τους καθιστά ομοιόμορφους του Guy Fawkes (του αποτυχημένου δυναμιτιστή του Westminster το 1605) που έγινε η «στολή» του «V» (όπως «vendettaεκδίκηση»). Kαι ο «sberleffoμορφασμός» η γκριμάτσα των Anonymous αλλάζει χρώμα στο «lazzoλάσο» της Pulcinella (με το «μυστικό της»), στην πτώση κάθε ελπίδας επαναλαμβάνει, πίσω από τη μάσκα που είναι ο ίδιος, ότι «στην κωμωδία της ζωής, δεν υπάρχει κανένα μυστικό, αλλά μόνο, σε κάθε στιγμή, μια διέξοδος«.

– Marco Revelli – Δημοσιεύτηκε στις il 7/11/2020 στο Tuttolibri -addì 12:38:00

https://francosenia.blogspot.com/2020/11/ora.html

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s