θεωρία, teoria

Καταστροφή ή επανάσταση; Brancaccio: να περάσουμε στο σχεδιασμό

του Sergio Cararo

Η τελευταία δουλειά του Emiliano Brancaccio αμέσως μας καθιστά προσεκτικούς. «Δεν θα είναι ένα εορταστικό δείπνο. Κρίση, καταστροφή, επανάσταση» είναι ο τίτλος που ανακοινώνει μια ολόπλευρη σκέψη για την κρίση του κυρίαρχου συστήματος, αλλά και για τις εναλλακτικές λύσεις που είναι απαραίτητες για να αποτραπεί η «κρίση των κυβερνώντων τάξεων να παρασύρει στην καταστροφή όλες τις αντιμαχόμενες τάξεις».

Ο Brancaccio, οικονομολόγος και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Sannio, είχε την ευκαιρία να διασταυρώσει το σπαθί σε δημόσιες συζητήσεις με διάφορα στελέχη του establishment: από τον Mario Monti έως τον Romano Prodi, από τον Olivier Blanchard έως τον Lorenzo Bini Smaghi.

Και από αυτούς τους διαλόγους εμφανίζονται τόσο οι εσωτερικές αντιφάσεις των κυβερνώντων τάξεων με αμβλύ, εντυπωσιακό τρόπο όπου «Γεννιέται έτσι ένας αγώνας, όλος εσωτερικός στην καπιταλιστική τάξη, μεταξύ της επιθετικότητας των μεγάλων και της αντίστασης των μικρών», όσο και οι αντιθέσεις μεταξύ του κυρίαρχου συστήματος και των δυνατοτήτων συνολικής χειραφέτησης της κοινωνίας και των κοινωνικών τμημάτων που την συνθέτουν, ακριβώς επειδή η απορρύθμιση των αγορών διαβρώνει τον κοινωνικό ιστό.

Η κρίση σχετικά με την εξάντληση της «προωθητικής ώθησης του καπιταλισμού» φαίνεται σαφής και δεν κάνει εκπτώσεις σχετικά με την διάχυτη και δεσπόζουσα ιδεολογία τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες. “Η κυρίαρχη ιδεολογία και η οικονομική θεωρία που την υποστηρίζει μας οδηγούν να κοιτάξουμε τον καπιταλισμό με ένα κρυσταλλικό βλέμμα για τις ένδοξες ρίζες του, στην οποία μια ανερχόμενη αστική τάξη αναλάμβανε να ανατρέψει το αρχαίο καθεστώς των αριστοκρατικών προνομίων. Σε εκείνη τη σύντομη στιγμή της ιστορίας, η ήττα του φεουδάρχου εισοδηματία-rentier feudale από τον καπιταλιστή επιχειρηματία σηματοδοτεί πραγματικά μια γενική πρόοδο, όχι μόνο οικονομική αλλά και αστική και πολιτική.

Η κατάκτηση της εξουσίας από τους καπιταλιστές είναι αντικειμενικά μια στιγμή ανάπτυξης με φιλελεύθερη και δημοκρατική έννοια, για μάλλον προφανείς υλικούς λόγους: ο τρόπος παραγωγής που ενσωματώνει η αστική τάξη όχι μόνο αυξάνει τον κοινωνικό πλούτο πιο γρήγορα, αλλά και τον διανέμει περισσότερο μέσα στην κοινωνία, για τον απλό λόγο ότι αυτοί είναι πιο πολυάριθμοι από τους γαιοκτήμονες. Γι’ αυτό ο πρώιμος καπιταλισμός συνδέεται με μια φάση μεγαλύτερης πολιτικής συμμετοχής και αρχέγονης επέκτασης των δικαιωμάτων”.

Αλλά ο καπιταλισμός έπαψε να είναι προοδευτικός εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα, τουλάχιστον αφότου σταμάτησε να φοβάται την «κομμουνιστική απειλή» στα τέλη της δεκαετίας του ’80.

Ωστόσο, η αντικειμενική κίνηση που αναλύουμε εδώ δείχνει ότι εκείνη η αρχική φάση συγκλονίζεται από τις ίδιες τις εξελίξεις του κεφαλαίου. Το σύγχρονο καθεστώς συγκεντρωτισμού, με κάποιους τρόπους, μοιάζει όλο και περισσότερο με τον παλιό φεουδαρχισμό παρά στον αστραφτερό επαναστατικό καπιταλισμό της καταγωγής του.”

Ο Brancaccio προωθεί επίσης μια υπόθεση για τα χαρακτηριστικά της άγριας κοινωνικής πόλωσης που έχει συμβεί τις τελευταίες δεκαετίες: “Η πόλωση φαίνεται επίσης να αναλαμβάνει τα χαρακτηριστικά μιας τάσης ομοιομορφοποίησης των συνθηκών της υποδεέστερης τάξης. Είναι μια δυναμική που φέρνει πιο κοντά τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας σε διεθνές επίπεδο, προκαλώντας γενικά μια σύγκλιση τους προς τα κάτω. Αλλά τυποποίηση-ενοποίηση, βλέποντας καλά, σημαίνει πολύ περισσότερα.

Το σημείο που πρέπει να γίνει κατανοητό είναι ότι ο καπιταλιστικός συγκεντρωτισμός, αναπόφευκτα, όσο έχει την τάση να συγκεντρώνει τη δύναμη της εκμετάλλευσης σε λίγα χέρια τόσο τείνει να ισοπεδώνει τις διαφορές μεταξύ των εκμεταλλευόμενων. Είτε είναι ντόπιοι είτε μετανάστες, γυναίκες, άνδρες ή τρανσέξουαλ, καθώς αναπτύσσεται το κεφάλαιο, θα αντιμετωπίζει αυτά τα υποκείμενα με έναν ολοένα και περισσότερο αδιαφοροποίητο τρόπο, ως καθαρό παγκόσμιο εργατικό δυναμικό”.

Είναι αναπόφευκτο ότι η πανδημική κρίση που έπληξε τον κόσμο, αλλά ιδίως τις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες τις έθεσε μπροστά στη δική τους συστημική αποτυχία. Οι προσπάθειες να κλείσουν οι πληγές που έχουν ανοίξει με μέτρα που κατά κάποιο τρόπο αποκαθιστούν χώρο σε δημόσιες πρωτοβουλίες (βλ. επιδοτήσεις, βοηθήματα και αύξηση των δημοσίων δαπανών μετά από δεκαετίες περικοπών), για τον Brancaccio δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια »μικροαστική αντίδραση». Έτσι, καθώς αυξάνεται η δύναμη του συγκεντρωτικού κεφαλαίου, «ταυτόχρονα αυξάνεται η ευθραυστότητα του πολιτικού του μονοπωλίου. Όσο πλησιέστερη είναι η καταστροφή, τόσο κοντύτερα είναι η ευκαιρία για ένα σημείο καμπής, για μια ριζική μεταστροφή“.

Πώς να αντιμετωπίσουμε την καταστροφή και επομένως να υποδείξουμε μια εναλλακτική λύση; Ο Brancaccio βάζει τα πράγματα στη θέση τους επιβεβαιώνοντας την ανάγκη του σχεδιασμού. Και εδώ καλεί τις εναλλακτικές δυνάμεις να κάνουν δικό τους με μεγαλύτερο θάρρος και αποφασιστικότητα το θέμα του σχεδίου ενάντια σε αυτό της αγοράς, να ανακτήσουν με κάποιο τρόπο την ηγεμονία σε σχέση με την ερμηνεία και τις επιλογές που επιβάλλει ο καπιταλισμός, όχι για να τον καταστήσουν ηπιότερο ή να τον σώσουν, αλλά για να τον ξεπεράσουν: “Όλη η δημιουργικότητα του συλλογικού, όλη η φυσική και πνευματική δύναμη της στράτευσης πρέπει να ενωθούν γύρω από αυτήν την εξαιρετικά γόνιμη ιδέα. Επομένως, όλες οι πρωτοβουλίες πρέπει να γίνουν αντιληπτές στο λογικό πλαίσιο του σχεδίου”.

Μια δήλωση που είναι κάτι παραπάνω από αποδεκτή και η οποία αντιπροσωπεύει μια χρήσιμη ένδειξη για τον ορισμό τουλάχιστον μιας από τις παραμέτρους της πιθανής-δυνατής εναλλακτικής: προγραμματισμός-σχεδιασμός.

27 Noεμβρίου 2020 – © Αναπαραγωγή δυνατή κατόπιν ρητής συναίνεσης της σύνταξης του CONTROPIANO τελευταία μετατροπή: 27 Noεμβρίου 2020, ώρα 11:51

Θέματα:

https://contropiano.org/news/news-economia/2020/11/27/catastrofe-o-rivoluzione-la-pianificazione-come-alternativa-necessaria-0134042

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s