σύγχρονη σκέψη, pensiero di oggi

Εκείνοι οι πιο ίσοι από τους άλλους

Θα πρέπει να μας εκπλήσσουν οι βιαιότητες της αστυνομίας;
– του Anselm Jappe –

Ναι λοιπόν, η αστυνομία μισεί όλους. Όλοι έχουν το δικαίωμα να μισούν τους υπόλοιπους από τα ανθρώπινα είδη. Αλλά όταν τους παρέχουμε όπλα, συνεργούς και τις εγγυήσεις ότι έχουν μια «κάλυψη«, τότε το πράγμα καθίσταται πρόβλημα …
Δεν περνάει μέρα χωρίς να μιλάμε για την αστυνομική βία: είναι ένα θέμα που σήμερα βάζει φωτιά στις συνειδήσεις, απ’ όπου κι αν το θέσουμε, όπως λίγα άλλα. Θα μπορούσα να καυχηθώ που έγραψα το 2009 στο άρθρο μου «Η βία, αλλά για να κάνουμε τι; «La violenza, ma per fare che cosa?» [*1] πως « Η πρώτη εικόνα της βίας, από τη στιγμή που φτάνουμε σε έναν γαλλικό σταθμό ή αεροδρόμιο, είναι η αστυνομία. Δεν έχω δει ποτέ τόσο πολλούς αστυνομικούς όπως στη Γαλλία, ειδικά στο Παρίσι […] Και τι αστυνομικοί! Μια βάναυση και αλαζονική στάση που δεν φοβάται συγκρίσεις. Τη στιγμή που θα κάνετε την παραμικρή ένσταση – για παράδειγμα ενόψει κάποιου ελέγχου εγγράφων ή ελέγχου αποσκευών πριν επιβιβαστείτε στο τρένο, κάτι που δεν έχετε ξαναδεί ποτέ – αισθάνεστε ότι είστε στα πρόθυρα να συλληφθείτε, να ξυλοκοπηθείτε και τελικά να κατηγορηθείτε για «αντίσταση στη δημόσια αρχή», και έτσι λοιπόν βρίσκεστε να τρέμετε από αγανάκτηση όταν μαθαίνετε από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης για τα κακώς κείμενα της αστυνομίας. Εάν εκ των υστέρων γνωρίσετε ότι υπάρχουν στιγμές που κάποιοι προτιμούν να υπερβάλλουν, σε αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι έτσι. [*2]
Πολύ συχνά, η «αστυνομική βία» και ο «ρατσισμός» είναι λέξεις που εκφωνούνται μαζί. Ορθά. Τόσο η καθημερινή εμπειρία όσο και τα στατιστικά στοιχεία, δείχνουν ότι «οι άνθρωποι που μεταναστεύουν«, κυρίως εκείνοι που προέρχονται από την Αφρική, έχουν κάθε λόγο να φοβούνται την αστυνομία, ακόμα κι αν δεν έχουν κάνει τίποτα για το οποίο χρειάζεται να τους «κατηγορήσουν-επιπλήξουν«. Τον σεπτέμβριο του 2020, ο Υπουργός Εσωτερικών, Castaner, ο οποίος είχε παραδεχτεί στα λόγια, ανακοινώνοντας αντίμετρα, την ύπαρξη ενός «ρατσιστικού προβλήματος» στην αστυνομία, λίγες μέρες αργότερα αναγκάστηκε να παραιτηθεί, μετά από διαμαρτυρία των αστυνομικών. Τις ίδιες μέρες, μια τεράστια διαδήλωση στο Παρίσι διαμαρτυρήθηκε κατά της ρατσιστικής βίας που αποδίδεται στις «δυνάμεις της τάξης». Το ζήτημα επανεμφανίστηκε πρόσφατα μετά τον «ξυλοδαρμό» του Michel Zecler, μαύρου, ο οποίος έλαβε χώρα στη χειρότερη δυνατή στιγμή για την κυβέρνηση.
Έχω αμφιβολίες γι’ αυτό. Αν και δεν είναι αλήθεια από την μία ότι «όλοι μισούν την αστυνομία» (στην πραγματικότητα, ένα μέρος του πληθυσμού λατρεύει την αστυνομία, και ποτέ δεν έχει αρκετή, και ουσιαστικά τα προγράμματα των δεξιών και ακροδεξιών κομμάτων μειώνονται στην υπόσχεση ότι θα αφήσουν εντελώς το πάνω χέρι σε μια αστυνομία που θα ενισχυθεί περαιτέρω), από την άλλη πλευρά φαίνεται ότι είναι σίγουρο πως «η αστυνομία μισεί τους πάντες». Εν τω μεταξύ, τα κίτρινα γιλέκα που τυφλώνονται από τις σφαίρες αντιταραχών κατά τις διαδηλώσεις ήταν πραγματικά γαλλικά.
Και είναι βασικά ρατσιστική η γαλλική αστυνομία; Στη Le Monde, ένας αστυνομικός ισχυρίζεται ότι δεν είναι πιο ρατσιστής απ’ ότι είναι όλα τα άλλα επαγγελματικά περιβάλλοντα στα οποία είχε εργαστεί στο παρελθόν [*3]. Αυτό μπορεί να ισχύει. Ο ρατσισμός βρίσκεται παντού. Μόνο που συνήθως ένας ασφαλιστικός υπάλληλος έχει πολύ λιγότερες ευκαιρίες από έναν αστυνομικό να ξεσπάσει τον ρατσισμό του με τη μορφή σωματικής βίας, και πρέπει να περιοριστεί στο να κάνει ανόητα «αστεία«.
Υπάρχουν αναφορές που δείχνουν ότι οι αστυνομικοί στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες ψηφίζουν ακροδεξιά κόμματα σε πολύ υψηλότερο ποσοστό από τους άλλους ψηφοφόρους. Επιπλέον, γνωρίζουμε επίσης ότι υπάρχουν πολλοί δεσμοί, στο παρελθόν και στο παρόν, μεταξύ αστυνομικών κύκλων και φασιστικών ομάδων, και μερικές φορές ακόμη και με τρομοκρατικές ομάδες.
Αλλά αν το πρόβλημα της αστυνομίας περιοριζόταν μόνο σε αυτά τα «ακραία» γεγονότα, θα μπορούσε να επιλυθεί μέσω μιας καλύτερης επιλογής και μιας καλύτερης εκπαίδευσης, εξαλείφοντας τα «σάπια μήλα» από το σώμα. Οι όμορφες ψυχές μπορούσαν ακόμη και να φτάσουν να πιστέψουν ότι με μια μακρύτερη εκπαίδευση από την αστυνομία, που να περάσει από τους οκτώ μήνες στους δώδεκα, όλα θα ήταν διαφορετικά, και θα ήταν αρκετό ακόμη και για έναν εκπαιδευτή να τους πει να αποφεύγουν να χτυπούν άσκοπα έναν μαύρο, στα προάστεια.
Και η αύξηση της «ανάμειξης» των μαύρων στην αστυνομική δύναμη, προτείνεται επίσης ως λύση. Ωστόσο, οι αστυνομικοί στη Νιγηρία είναι συχνά λιγότερο ευαίσθητοι απέναντι στους πολίτες τους από τους γάλλους ομολόγους τους! Και σε αυτήν την περίπτωση σίγουρα δεν μπορεί να είναι ζήτημα ρατσισμού …
Το πρόβλημα θα μπορούσε επομένως να βρίσκεται σε πολύ βαθύτερο επίπεδο: στην ασυμμετρία της σχέσης μεταξύ του αστυνομικού και του μη αστυνομικού. Το πράγμα είναι εύκολο να εξηγηθεί: πάρτε οποιονδήποτε, οπλίστε τον μέχρι τα δόντια, βάλτε τον σε ένα θεσμό όπου οι συνάδελφοι πρέπει να υπερασπίζονται ο ένας τον άλλο πάντα και παντού χωρίς συζήτηση, στο παραμικρό πρόβλημα να του επιτρέπεται να ζητήσει ενισχύσεις, να ορίσετε ότι η μη υπακοή αμέσως σε αυτόν αποτελεί έγκλημα «αντίστασης στη δημόσια αρχή» ή «προσβολή σε δημόσιο αξιωματούχο», ακόμα κι αν είναι απλώς θέμα απάντησης με έναν τόνο διαφορετικό από αυτόν του «σεβασμού». Βεβαιωθείτε ότι, πρακτικά, οποιαδήποτε μεταχείριση που προκαλείται στον πολίτη από τον αστυνομικό καλύπτεται από τους συναδέλφους του, και αργότερα επίσης από την ιεραρχία, και ότι οι προφορικές δηλώσεις εφησυχασμού, ή απόλυτης παραποίησης είναι στην ημερήσια διάταξη, ενώ αντίθετα το θύμα κατηγορείται και καταδικάζεται, ακόμη και ενάντια στα οποιαδήποτε αποδεικτικά στοιχεία. Βεβαιωθείτε – στην πολύ μικρή πιθανότητα που ο αστυνομικός αποτελεί αντικείμενο έρευνας, λόγω της παρουσίας αναμφισβήτητων φωτογραφιών – ότι κρίνεται πρώτα από τους δικούς του συναδέλφους (την «αστυνομία της αστυνομίας«) και σχεδόν πάντα αθωώνεται. Τέλος, ακόμη και στην παραμικρή πιθανότητα που η υπόθεσή του θα φθάσει στο δικαστήριο, θα αθωωθεί, ή θα υποστεί μια μικρή ποινή με ανασταλτικό χαρακτήρα, και πάντα και σε κάθε περίπτωση θα επανέρθει γρήγορα στην υπηρεσία. Επίσης βεβαιωθείτε ότι ακόμη και σε περίπτωση μιας καταδικαστικής απόφασης, ακόμη και ελαφριάς, λαμβάνει την άνευ όρων αλληλεγγύη των συναδέλφων του και ότι τα αστυνομικά σωματεία – που είναι πραγματικά «σε διαδικασία ριζοσπαστικοποίησης» – διοργανώνουν διαδηλώσεις (χωρίς προηγούμενη έγκριση) στους δρόμους, και ότι ένα μέρος των πολιτικών δυνάμεων τον μετατρέπει σε μάρτυρα και οργανώνει συλλογές χρημάτων για τη χρηματοδότηση της υπεράσπισής του. Σε αυτό το σημείο ποιος μπορεί να εκπλαγεί του γεγονότος πως πολλοί αστυνομικοί δεν μπορούν να αντισταθούν στον πειρασμό να διαπράξουν εκφοβισμούς ή καταχρήσεις της εξουσίας τους;
Οι ασύμμετρες σχέσεις οδηγούν εύκολα σε κακοποίηση-καταχρήσεις-καταπατήσεις δικαιωμάτων, ειδικά εάν η κατάχρηση δεν τιμωρείται. Μια τέτοια κατάσταση ατιμωρησίας δεν μπορεί παρά να ξυπνήσει τον λανθάνοντα σαδισμό, ή τουλάχιστον την επιθυμία για παντοδυναμία, που λαγοκοιμάται, λίγο πολύ έντονα, σε πολλούς ανθρώπους. Μπορεί ακόμη και να υποτεθεί ότι ο σαδισμός και η επιθυμία για εξουσία αποτελούν ένα ισχυρό κίνητρο, συνειδητό ή όχι, για ένταξη στην αστυνομία. Δεν είναι υποχρεωτικό όλοι οι μπάτσοι να είναι σαδιστές εκφοβιστές: αρκεί να υπάρχει ένας ορισμένος αριθμός από αυτούς, και εάν ενεργούν με ατιμωρησία, και ακόμη και έχουν την έγκριση των ανωτέρων, αρκεί να θέσουμε τον τόνο για όλους τους άλλους.
Είναι μια ασυμμετρία που γράφεται ακόμη και στο μάρμαρο του νόμου: η επιθετικότητα εναντίον αστυνομικού (ή ορισμένων άλλων κατηγοριών δημοσίων υπαλλήλων) τιμωρείται, σύμφωνα με το νόμο, πιο αυστηρά από εκείνη ενός «φυσιολογικού» ανθρώπινου όντος. Με αυτόν τον τρόπο, επιστρέφουμε στους νόμους της Αρχαιότητας, όπως τον Κώδικα του Hammurabi του 1750 π.Χ., ο οποίος επικύρωνε τη βία εναντίον ενός αφεντικού και τη βία εναντίον ενός σκλάβου με πολύ διαφορετικό τρόπο…. «Ο νόμος είναι ο ίδιος για όλους» είναι γραμμένο στα δικαστήρια, αλλά προφανώς οι αστυνομικοί είναι λίγο πιο ίσοι από τους άλλους, με τον ίδιο τρόπο που ήταν τα γουρούνια στο μύθο του Όργουελ.
Οι συνέπειες: μια συμπεριφορά απέναντι στην αστυνομία διαφορετική από την δουλική, θεωρείται ως πρόκληση, προβοκάτσια, με ανυπολόγιστες συνέπειες. Οι αστυνομικοί πρέπει να αντιμετωπίζονται σαν να είναι ανώτερα όντα. Υπάρχουν άνθρωποι που δολοφονήθηκαν από την αστυνομία, όπως συνέβη με τον Cédric Chouviat, έναν μεταφορέα, μετά από μια μπανάλ λεκτική διαφωνία, διαμάχη. Μπορείς να πεις στον οποιονδήποτε «Μην μου σπας τ’ αρχίδια, ηλίθιε«. και ακόμη και με τον εργοδότη σου κινδυνεύεις το πολύ ν’ απολυθείς. Με την αστυνομία, από την άλλη πλευρά, μπορείς να διακινδυνεύσεις τη ζωή σου (η μόνη άλλη κατάσταση στην οποία μπορεί να συμβεί αυτό, αφορά τη σφαίρα των συμμοριών!). Και όταν σου πάει καλά, μόνο ξυλοδαρμός και μια καταγγελία για «προσβολή«.

Τρία μπανάλ παραδείγματα, χωρίς βία αλλά που αποσαφηνίζουν επάνω σε ποιο έδαφος αναπτύσσεται στη συνέχεια η βία:

 Μια νεαρή γυναίκα από μια ευρωπαϊκή χώρα φτάνει στο αεροδρόμιο του Παρισιού, την πόλη όπου ζει. Για μη κατανοητό λόγο, κρατήθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα και ανακρίθηκε από την αστυνομία των συνόρων. Όταν τελικά μπορεί να φύγει, μουρμουρίζει μέσα στα δόντια του: «Τι χάλια!». «Τι είπες; Γύρνα εδώ!» Ξανά έλεγχοι, ξανά εκφοβισμός: άμεση τιμωρία για επίθεση στην ασφάλεια του κράτους. (Προσωπική μαρτυρία).

 Ένας συνταξιούχος αστυνομικός πηγαίνει στο αστυνομικό τμήμα για να υποβάλει μια καταγγελία για κάποιο λόγο. Αναγκάζεται να περιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα και αρχίζει να παραπονιέται. Οι ήχοι υψώνονται, και οι πρώην συνάδελφοί του αρχίζουν να γίνονται απειλητικοί. Στο τέλος, καταφέρνει μόνο να αποφύγει τη σύλληψη μόνο παρά τρίχα. (Επιστολή σε τοπική εφημερίδα).

 Κατά τη διάρκεια ενός ελέγχου ρουτίνας, οι χωροφύλακες, [Σημείωση του συντάκτη: το ισοδύναμο των δικών μας Καραμπινιέρων] σταματούν ένα αυτοκίνητο. Ο οδηγός χαρακτηρίζεται ως αστυνομικός. Λόγω της αντιπαλότητας μεταξύ των διαφόρων αστυνομικών σωμάτων, οι χωροφύλακες εξετάζουν το αυτοκίνητο μέχρι να βρουν τον λόγο να του επιβάλουν πρόστιμο. Ο εξοργισμένος αστυνομικός ξεκινά πάλι πιέζοντας τα ελαστικά, και ως εκ τούτου ξανακαλείται από τους χωροφύλακες-gendarmi που του δίνουν ένα νέο πρόστιμο για «επικίνδυνη οδήγηση» (Μαρτυρία σε διαδικτυακά μέσα).

Ναι, η αστυνομία μισεί όλους (μερικές φορές ακόμη και άλλα μέλη των δυνάμεων της τάξης). Όλοι έχουν το δικαίωμα να μισούν τους υπόλοιπους του ανθρώπινου είδους. Αλλά όταν τους παρέχουμε όπλα, συνεργούς και εγγυήσεις πως θα έχουν μια «κάλυψη», τότε αυτό γίνεται πρόβλημα…

Αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή, σε καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα η κυβέρνηση δίνει την εντύπωση ότι βρίσκεται υπό τις διαταγές των δικών της αστυνομικών δυνάμεων. Γιατί; Ίσως επειδή αυτή η κυβέρνηση πιστεύει ότι αν η αστυνομία σταματούσε να την προστατεύει, θα βρισκόταν μέσα σε μια εβδομάδα στον καμπινέ…

– Anselm Jappe – Δημοσιεύτηκε στις 17 δεκεμβρίου 2020 στο blog Mediapart dell’autore –

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[*1] – Από το “Crédit à mort” (Lignes, 2011).
[*2] – Αναρωτήθηκα επίσης: «Γιατί υπάρχουν τόσο λίγες πρωτοβουλίες για την υπεράσπιση των «πολιτικών ελευθεριών»; Παρατηρούμε σημαντικές διαδηλώσεις για «αγοραστική δύναμη» ή κατά της καταστολής των θέσεων εργασίας στη διδασκαλία, αλλά ποτέ ενάντια στην βιντεοπαρακολούθηση, και ακόμη λιγότερο ενάντια στο βιομετρικό διαβατήριο ή το pass «navigo» στο μετρό του Παρισιού, το οποίο επιτρέπει να παρακολουθούνται όλοι. » Τουλάχιστον, σε αυτή την περίπτωση μπορεί να ειπωθεί: «Η χώρα έχει ξυπνήσει!».
[*3] – « Paroles de policiers : ‘Les gens ne savent pas ce que c’est de se faire cracher dessus et caillasser‘ », Le Monde, 15. 12. 2020.

πηγήCritique de la valeur-dissociation. Repenser une théorie critique du capitalisme

https://francosenia.blogspot.com/2020/12/quelli-piu-uguali-degli-altri.html

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s