σύγχρονη σκέψη, pensiero di oggi

Η ρύπανση στην Καβάλα αυξάνει τη θνησιμότητα

Μελέτη έδειξε ότι η αύξηση της μόλυνσης του
περιβάλλοντος το διάστημα 1968 – 1998 προκάλεσε
άνοδο θνησιμότητας κατά 20% σε σχέση με τον εθνικό
μέσο όρο, από καρδιακά και αναπνευστικά επεισόδια

ΕΘΝΟΣ
11:59, 10/2/2008

Μελέτη των Ελλήνων ερευνητών Ιωάννας Αναστασοπούλου,
καθηγήτριας του ΕΜΠ, Θεόφιλου Θεοφανίδη, ομότιμου
καθηγητή Φυσικοχημείας του ΕΜΠ, και Μιχάλη Θεοφανίδη,
μηχανολόγου- μηχανικού, προκαλεί σοκ! «Η ρύπανση του
περιβάλλοντος στην Καβάλα… μεγαλώνει τη θνησιμότητα!».
Οι καθηγητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι, ιδιαίτερα για την
Καβάλα, κατά τα έτη 1960-1998, η θνησιμότητα από καρδιακά
και αναπνευστικά επεισόδια μετά το 1960 -εποχή αύξησης της
ρύπανσης- είναι μεγαλύτερη από ό,τι σε όλη την υπόλοιπη
Ελλάδα! Επίσης από επιδημιολογικές μελέτες διαπιστώνεται
ότι η ατμοσφαιρική και μόνον ρύπανση συμβάλλει κατά 6%
στην ετήσια θνησιμότητα για όλα τα είδη καρκίνου!
Η μελέτη δημοσιεύτηκε πριν από λίγους μήνες στο Διεθνές
Επιστημονικό περιοδικό «J. Environmental Science and
Ηealth», με τίτλο: «Μortality and Pollution in Several Greek
Cities».

Πιο συγκεκριμένα, οι ερευνητές, στην προσπάθειά τους να
αντιληφθούν κυρίως τα τελευταία έτη τον τρόπο που
επηρεάζει η ρύπανση του περιβάλλοντος την υγεία του
ανθρώπου, μελέτησαν τη ρυπογόνα περιοχή της Νέας
Καρβάλης στον Ν. Καβάλας. Για τις πόλεις Τρικάλων, Δράμας,
Χαλκιδικής και Θεσσαλονίκης, οι καθηγητές χρησιμοποίησαν
τα στατιστικά θνησιμότητας επί σειρά ετών συγκριτικά με την
πόλη της Καβάλας.
Οπως επισημαίνει στο «Εθνος της Κυριακής» η κ.
Αναστασοπούλου, «στην Καβάλα υπάρχουν σημαντικές εστίες
παραγωγής ρύπων, όπως είναι η Βιομηχανία Φωσφορικών

Λιπασμάτων (ΒΦΛ), η ΚΑΒΑΛΑ ΟΪΛ και οι δεξαμενές
πετρελαίου. Η μελέτη άρχισε με την καταγραφή των ρύπων,
κυρίως των πτητικών κυκλικών υδρογονανθράκων (VOCs), με
έμφαση στο βενζόλιο και το τολουόλιο.

Είναι γνωστό ότι οι οργανικές αυτές ενώσεις ευθύνονται για
καρδιοαναπνευστικές ασθένειες, ενώ το βενζόλιο είναι
καρκινογόνος ουσία.
Για την κατανόηση του προβλήματος λήφθηκαν τα δεδομένα
θνησιμότητας από τις ασθένειες, που αποδίδονται σε μόλυνση
του περιβάλλοντος, από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της
Ελλάδας για τα χρονικά διαστήματα από το 1968 μέχρι το 1998.
Στη μελέτη υπολογίσθηκαν μόνον όσοι θάνατοι προήλθαν από
καρκίνο, καρδιακά και αναπνευστικά επεισόδια. Εξαιρέθηκαν
θάνατοι από ατυχήματα ή αυτοί που συνέβησαν μακριά από τις
πόλεις ή τη χώρα. Για λόγους σύγκρισης μεταξύ των πόλεων
έγινε αναγωγή ανά 1.000

άτομα. Όλες οι πόλεις συγκρίθηκαν
με τον μέσο όρο που επικρατεί σε εθνικό επίπεδο».
Το παράδειγμα
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ιδιαίτερα για την Καβάλα, κατά
τα έτη 1968-1998, η θνησιμότητα από καρδιακά και
αναπνευστικά επεισόδια… ξεπερνάει κατά πολύ όλη την
υπόλοιπη Ελλάδα!
«Από τη στατιστική ανάλυση των δεδομένων και ομαδοποίηση
των ηλικιών φαίνεται ότι στην Καβάλα η αναλογία
θνησιμότητας είναι 20% μεγαλύτερη από ό,τι στον εθνικό
μέσο όρο για καρδιακά και αναπνευστικά επεισόδια», εξηγεί ο
κ. Θεοφανίδης και συνεχίζει «το φαινόμενο είναι περισσότερο
ενδεικτικό στη σύγκριση θνησιμότητας μεταξύ Καβάλας και
Θεσσαλονίκης».

Σύμφωνα με τη μελέτη των καθηγητών, το 1960 η
Θεσσαλονίκη εμφάνιζε τα ίδια προβλήματα στην υγεία των
πολιτών με την Καβάλα, λόγω της ρύπανσης του
περιβάλλοντος από τις βιομηχανίες πετρελαίου. Προς το τέλος
όμως του 1960 με αρχές του 1970, μετά την προσπάθεια που
είχε καταβάλει ο καθηγητής Α. Κοβάτσης, από την πόλη
απομακρύνθηκαν σημαντικές ρυπογόνες πηγές, με
αποτέλεσμα να έχει αναστραφεί η κατάσταση.
Αυτό το συμπέρασμα δείχνει ότι επήλθε αναστροφή μετά τη
βελτίωση του περιβάλλοντος από την απομάκρυνση των
βιομηχανιών πετρελαίου.
«Παρατηρήσαμε ότι σε εθνικό επίπεδο για το διάστημα 1960-
1998 οι θάνατοι από καρδιακά και πνευμονικά επεισόδια
αυξήθηκαν από 1,8/1000 σε 5,5/1000, σχεδόν δηλαδή
τριπλασιάστηκαν σε 30 χρόνια», υπογραμμίζουν οι δυο
καθηγητές.
«Θερίζει» και ο καρκίνος
Σε μία άλλη μελέτη για τη χρονική περίοδο 1960-1998
διαπιστώθηκε ότι στην Καβάλα η θνησιμότητα από καρκίνο
είναι μεγαλύτερη από τον μέσο εθνικό όρο θνησιμότητας.
Ιδιαίτερα παρατηρήθηκε ότι για τη χρονική περίοδο 1980-1998
στην Καβάλα η εκατοστιαία θνησιμότητα από καρκίνο σε
ηλικίες μικρότερες από 65 ετών ήταν μικρότερη (30%), ως
προς τον μέσο εθνικό όρο (36% των θανάτων).
«Προκειμένου να φανεί η επίδραση των ρύπων στις διάφορες
ηλικίες κατατάξαμε τον αριθμό των θανάτων από καρκίνο σε

σχέση με την ηλικία. Παρατηρήθηκε ότι για το 1980, ιδιαίτερα
για ηλικίες μέχρι 64 ετών, η θνησιμότητα είναι μικρότερη. Για
ηλικίες όμως μεγαλύτερες από 65 ετών αναστρέφεται το
φαινόμενο και η θνησιμότητα είναι μεγαλύτερη στην Καβάλα.
Για τα έτη 1980-1998 σε εθνικό επίπεδο σημειώθηκε σημαντική
μείωση των θανάτων από καρκίνο στις νεαρές ηλικιακές
ομάδες από το 36% που ήταν αρχικά στο 28%.
Εντούτοις, στην Καβάλα το 1998 φάνηκε ότι η μείωση αυτή
δεν ακολούθησε την ίδια πορεία, αλλά παρέμεινε στα αρχικά
επίπεδα. Επιπλέον, στις μεγαλύτερες ηλικιακά ομάδες μεταξύ
65 και 74 ετών τα στατιστικά αποτελέσματα έδειξαν ότι, ενώ ο
μέσος όρος θνησιμότητας από καρκίνο παραμένει σταθερός
στα 32%, στην Καβάλα για το χρονικό διάστημα 1980-1998
αυξάνει από 36% στο 40%.
Αν λάβουμε υπόψη τις συνθήκες του περιβάλλοντος που
επικρατούσαν στον Νομό της Καβάλας, θα δούμε ότι το
πρόβλημα γίνεται εντονότερο μετά το 1980, εποχή δηλαδή της
εγκατάστασης και λειτουργίας της Εταιρείας Kavala Oil
εξόρυξης πετρελαίου και με την εκπομπή των ρυπαντών,
κυρίως των πτητικών κυκλικών υδρογονανθράκων (VOCs).
Δυστυχώς δεν έγινε ποτέ καταγραφή των VOCs πριν από τη
δική μας έρευνα και έτσι δεν υπάρχουν δεδομένα ώστε να
αναπτυχθεί μια καλύτερη απεικόνιση του ρυθμού αύξησης των
θανάτων από καρκίνο και της συγκέντρωσης των VOCs, αλλά
και από όσα γνωρίζουμε ακόμη δεν μετρώνται», προσθέτει η κ.
Αναστασοπούλου.
Στην Καβάλα το 1960 οι θάνατοι οι προερχόμενοι από καρκίνο
ακολουθούν την αναλογία που επικρατεί σε εθνικό επίπεδο,
που ήταν 1,3 θάνατοι ανά 1000 κατοίκους (1,3/1000) και 1,5 για
την Καβάλα.
Ο αριθμός αυτός αυξήθηκε σε εθνικό επίπεδο στους 2,1/1000
το 1990.
Η Καβάλα αλλά και η Δράμα, που βρίσκεται 30 χλμ. δυτικά της
Καβάλας, για το ίδιο χρονικό διάστημα, αύξησαν τους
θανάτους σε 2.4 και 2.8, αντίστοιχα. Οι προσομοιώσεις των
ρύπων της Καβάλας δείχνουν ότι οι ρύποι διαχέονται προς τη
Δράμα.
Η Θεσσαλονίκη παρουσίαζε μία χειρότερη εικόνα το 1960, με
θνησιμότητα 2,0/1000, από θανάτους προερχόμενους από
καρκίνο, με την πάροδο των ετών και μετά την προσπάθεια

βελτίωσης των περιβαλλοντικών συνθηκών (απομάκρυνση της
πετρελαϊκής εταιρείας ESSO κ.ά.) η θνησιμότητα σήμερα
ακολουθεί τον εθνικό μέσο όρο.
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΑΛΛΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Από την επεξεργασία των στοιχείων της μελέτης προκύπτει ότι
το 1960 οι πόλεις της Καβάλας και της Δράμας είχαν την ίδια
θνησιμότητα και σε υψηλά επίπεδα ως προς τις άλλες πόλεις
και τον μέσο εθνικό όρο.
Ταυτόχρονα πρέπει να σημειωθεί ότι στη Θεσσαλονίκη για το
ίδιο έτος η θνησιμότητα ήταν ιδιαίτερα αυξημένη ως προς όλες
τις πόλεις, ενώ τα Τρίκαλα, η Χαλκιδική και η Καστοριά είχαν
πολύ μικρό ποσοστό.
Τριάντα χρόνια περίπου μετά, το 1990, οι πόλεις της Καβάλας
και της Δράμας συνέχισαν να έχουν την υψηλότερη
θνησιμότητα με μεγάλη διαφορά.
«Ομως παρατηρήθηκε ότι και στα Τρίκαλα αρχίζει η
θνησιμότητα να αγγίζει τα επίπεδα της Καβάλας και της
Δράμας», τονίζει η Ελληνίδα ερευνήτρια.
«Η Θεσσαλονίκη παρουσίασε βελτίωση του προβλήματος,
όπως φαίνεται από τις μετρήσεις στη δεκαετία του 1970, εποχή
δηλαδή όπου απομακρύνονται οι βιομηχανίες πετρελαίου και
εφαρμόζονται οι προδιαγραφές μετρήσεων.
Η Χαλκιδική παραμένει πάντα σε χαμηλά επίπεδα και γι αυτόν
τον λόγο στη μελέτη αυτή λήφθηκε σημείο αναφοράς ως
«καθαρή περιοχή».
Η περίπτωση της Θεσσαλονίκης για τους ερευνητές αποτελεί
ένα καλό παράδειγμα, που δείχνει ότι μπορεί να αναστραφούν
οι αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία λόγω της ρύπανσης,
εφόσον καθαρίσει το περιβάλλον. Από την άλλη πλευρά το
συμπέρασμα αυτό δείχνει έμμεσα την αναμφισβήτητη
εξάρτηση της υγείας από τη μόλυνση του περιβάλλοντος.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ
Οι Ελληνες ερευνητές προτείνουν τα εξής:
Αν απομακρυνθούν ή αν μειωθούν σημαντικά οι ρύποι, τότε η
θνησιμότητα μειώνεται σημαντικά. Παράδειγμα αποτελεί η
Θεσσαλονίκη.
Πρέπει να μετρώνται σε ημερήσια βάση τα VOCs, επειδή
ευθύνονται για την ανάπτυξη του καρκίνου.

Να τοποθετούνται τα φίλτρα στις βιομηχανίες που παράγουν
ρύπους. Πρέπει να μάθουν να μην παρανομούν (όπου υπάρχει
παρανομία). Το ΥΠΕΧΩΔΕ ας κάνει περισσότερους ελέγχους.
Να μελετηθούν τα αίτια αύξησης της θνησιμότητας στα
Τρίκαλα. Στα Τρίκαλα το πιο πιθανό είναι η αυξημένη
θνησιμότητα να οφείλεται στα αγροτικά φάρμακα.
Επειδή η μελέτη έγινε σε εργοστάσιο τροφίμων, συμπεράναμε
ότι οι μονάδες τροφίμων δεν πρέπει να είναι σε απόσταση
μικρότερη των 2 χιλιομέτρων από δρόμους ταχείας
κυκλοφορίας, επειδή και τα αυτοκίνητα είναι σημαντικές πηγές
αερίων ρύπων. Αυτό επιβάλλεται τόσο για την προστασία των
εργαζομένων όσο και για την ποιότητα των τροφίμων, επειδή
οι ρύποι διαχέονται και στους πλέον καθαρούς χώρους.
Να γίνει συνείδηση ότι ο καθένας από μας ευθύνεται για την
ποιότητα του περιβάλλοντος. Είναι χρέος όλων μας να το
προασπίσουμε χρησιμοποιώντας λιγότερο το ιδιωτικό
αυτοκίνητο.
ΜΑΡΙΝΑ ΖΙΩΖΙΟΥ
marina@pegasus.gr

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s