αυτονομία, autonomia

Μέτωπο του λιμανιού: ιστορία και μνήμη της εργατικής Αυτονομίας της Λιγουρίας

Δημοσιεύτηκε στις  · in Recensioni ·στις Κριτικές

του Sandro Moiso

Roberto Demontis και Giorgio Moroni ( σε επιμέλεια των), Gli autonomi, vol. VII, Autonomia operaia a Genova e in Liguria. Parte prima – Οι Αυτόνομοι, τομ. 7ος, εργατική Αυτονομία στη Γένοβα και τη Λιγουρία. Μέρος πρώτο (1973-1980), DeriveApprodi, Roma 2021, σελ. 336, 20,00 ευρώ

«Το ανατρεπτικό φαινόμενο έβρισκε πάντα ένα ιδιαίτερα γόνιμο «humus» στη Γένοβα: δεν είναι απαραίτητο, στην πραγματικότητα, να επιστρέψουμε στην αναγεννησιακή περίοδο (όταν οι μεγάλες ιταλικές πόλεις επανειλημμένα ξεσηκώνονταν ενάντια στην επιθετικότητα ξένων πολιτοφυλακών, οι οποίες υποστήριζαν τις δεσποτικές τοπικές κυβερνήσεις, αγκαλιάζοντας χωρίς επιφύλαξη την ενωτική πολιτική του μοναδικού πραγματικά ιταλικού Κράτους, δηλαδή του Βασιλείου της Σαρδηνίας · και η Γένοβα, από την άλλη πλευρά, ξεσηκώνονταν εναντίον αυτής της τελευταίας, αναγκάζοντάς την σε μια σκληρή καταστολή) για να βρούμε παραδείγματα αιματηρών εξεγέρσεων ενάντια στις δημόσιες αρχές μέσω επεισοδίων οργανωμένου αστικού ανταρτοπόλεμου.
Αυτό ισχύει σίγουρα σχετικά με αυτό που συνέβη στις 14 ιουλίου 1948, όταν στην είδηση ​​της επίθεσης κατά του γραμματέα του κομμουνιστικού Κόμματος, του κ. Palmiro Togliatti, σε αντίθεση με αυτό που εκδηλώνονταν σε άλλες πόλεις […] στη Γένοβα, ξέσπασε μια πραγματική γενική εξέγερση ενάντια στις τοπικές εξουσίες του Κράτους και ενάντια σε έναν τύπο κυβέρνησης που λίγους μήνες νωρίτερα, στο τέλος των πολιτικών εκλογών του 1948, είχε λάβει τις ψήφους της συντριπτικής πλειοψηφίας των ψηφοφόρων[…].
Μια παρόμοια κατάσταση προέκυψε στα τέλη ιουνίου 1960, όταν μια διαμαρτυρία, έστω και νόμιμη, κατά της εξουσιοδότησης να εορταστεί στη Γένοβα – Χρυσό Μετάλλιο της Αντίστασης – το συνέδριο του φασιστικού M.S.I., σύντομα μετατράπηκε σε μια απόπειρα εξέγερσης κατά της κυβερνητικής αρχής..
Τα γεγονότα του 1960, ωστόσο, δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως απλή αμφισβήτηση, αν και βίαιη, του συνεδρίου MSI, αλλά – πιθανώς – ως το πρώτο σύμπτωμα αυτής της δυσφορίας που θα ταλαιπωρούσε όλη την επαναστατική αριστερά λίγα χρόνια αργότερα, απογοητευμένης με το νέο ιδεολογικό σκηνικό των κομμάτων της ιστορικής αριστεράς, που τώρα προσελκύονται από την πολιτική «παράλληλων συγκλίσεων» η οποία στη συνέχεια θα οδηγούσε στη «κέντρο αριστερά» και, ακόμη αργότερα, στον «ιστορικό συμβιβασμό» με την είσοδο του PCI στην πλειοψηφία της Κυβέρνησης.

Γεγονός παραμένει, ωστόσο, ότι τέτοια περιστατικά είχαν σαν άμεση συνέπεια:
–– τη συνήθεια να θεωρούμε τη νόμιμη και δημοκρατική εξουσία του Κράτους, χαμένη από την αρχή
–– τον σοβαρό κίνδυνο λανθάνουσας εγκληματικής δυνατότητας ·
–– τη δυνατότητα εργαλειοποίησης μιας πλατείας που είναι εύκολο να χρησιμοποιηθεί για ανατρεπτικούς σκοπούς» 1.

Αυτός που μιλά με αυτό τον τρόπο, όπως έχει ήδη δει ο καθένας που είχε συμβουλευτεί την υποσημείωση, δεν είναι ένας κοινωνιολόγος ή δημοσιογράφος αλλά ο στρατηγός Carlo Alberto Dalla Chiesa στη διάρκεια της ακρόασης του ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής ερευνών για τη σφαγή της Via Fani, σχετικά με την απαγωγή και τη δολοφονία του Aldo Moro και για την τρομοκρατία στην Ιταλία, που πραγματοποιήθηκε στις 8 ιουλίου 1980.
Εάν κάποια λόγια και εκτιμήσεις στο στόμα του διαχειριστή της Κρατικής σφαγιαστικής δράσης ενάντια στους μαχητές των ερυθρών Ταξιαρχιών-BR που αιφνιδιάστηκαν στο «κρησφύγετο» της οδού Fracchia στις 17 μαΐου 1979 μπορεί να φαίνονται γελοίες αν όχι προσβλητικές σήμερα, είναι επίσης σίγουρο πως, όπως έχω ήδη υποστηρίξει για την ανάπτυξη άλλων εμπειριών αγώνα, η πολιτική και ψυχολογική γεωγραφία και η ιστορική μνήμη των εδαφών αξίζουν πολλά στον καθορισμό της μαχητικότητας και της αντίστασης των κατοίκων τους. Τόσο θετικά όσο και αρνητικά.

Ο τόμος που μόλις κυκλοφόρησε για τον DeriveApprodi σχετικά με την ιστορία της Αυτονομίας της Λιγουρίας αποτελεί το πρώτο μέρος μιας έρευνας που χωρίζεται σε δύο μέρη/τόμους και προβάλλεται πέρα ​​από τις αρχές της δεκαετίας του ’80, μια περίοδο που καθόριζε την deadline των προηγούμενων τόμων αφιερωμένων στους «Αυτόνομους» από τον ίδιο εκδοτικό οίκο, για να φθάσουμε έως το 2001 και το «μεξικάνικο χασάπικο» που τέθηκε σε εφαρμογή από το ιταλικό Κράτος και τις δυνάμεις α/ταξίας του στους δρόμους της Γένοβας που κατέλαβαν οι G8, και αργότερα στις εγκαταστάσεις του σχολείου Diaz.

Η τραχιά και επιφανειακή ανασυγκρότηση του ‘ψυχοπονιάρη’ στρατηγού ξέχασε περισσότερους από έναν παράγοντες μεταξύ εκείνων που έκαναν να ξεχειλίσει η γενουάτικη οργή και μαχητικότητα. Για παράδειγμα, τον σχηματισμό, στη Γένοβα, πρώτα του Κύκλου-Circolo Rosa Luxemburg και στη συνέχεια των LUDD – προλεταριακών Συμβουλίων, στα οποία, μαζί με τις ερμηνείες που αναδύονταν από τις εκ νέου αναγνώσεις της επαναστατικής εμπειρίας στις σελίδες του «Socialisme ou Barbarie-Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα», στα πρώτα τεύχη των «Κόκκινων Τετραδίων-Quaderni Rossi» και στη συνέχεια της Καταστασιακής Διεθνούς ξεχώριζε πάντα το γεγονός ότι η προλεταριακή εξέγερση ήταν μια σταθερή, από την Κομμούνα του Παρισιού και μετά, και ταυτόχρονα πως οι «κομματικές» διαπλοκές κατέληγαν πάντα εγκλωβίζοντας και περιορίζοντας την έκφραση της επιθυμίας για επανάσταση και υπέρβασης του υπάρχοντος που περιλαμβάνεται στην εμπειρία των Συμβουλίων.

Όμως, δεδομένου ότι στην ιστορία τα πράγματα δεν είναι ποτέ απλά ή προφανή, το κείμενο (το οποίο στον πρώτο τόμο συλλέγει περίπου είκοσι μαρτυρίες, αναμνήσεις και ανακατασκευές μεμονωμένων πτυχών ή συλλογικών εμπειριών), υπογραμμίζει πώς η αντιφασιστική ιστορία της πόλης και της περιοχής και η ισχυρή παρουσία του PCI-ΚΚΙ ανάμεσα στις τάξεις της εργατικής τάξης, ιδίως της «αριστοκρατίας» της, εμπόδισε στην εμπειρία της τοπικής Αυτονομίας να εκφράσει τον ίδιο ριζοσπαστισμό που είχε εκδηλωθεί σε άλλες πόλεις και περιοχές.

Να αναλύουν την αντίφαση μεταξύ της διάχυτης διαθεσιμότητας στον αγώνα και τα όρια που η ρεβιζιονιστική και αντιφασιστική παράδοση έθεταν στην ανάπτυξη της είναι ειδικότερα η συνέντευξη στον Emilio Quadrelli 2 και η “νεανική” μνήμη του Nico Gallo 3 που περιέχονται στον τόμο. Η προλεταριακή εξέγερση εκφράστηκε με δυνητικό τρόπο και, μερικές φορές, στην πραγματικότητα έληγε έτσι, ξεκινώντας από το θεωρητικό επίπεδο, χωρίς να βρίσκει μια κατάλληλη έκφραση όπως αναφέρει ο Quadrelli στη συνέντευξη που αναφέραμε:

Η Γένοβα είναι η πόλη που περισσότερο από άλλες αντιτίθεται ουσιαστικά στο 20ο Συνέδριο και το κάνει σημειώνοντας μια ρητορική, εκείνη της προδομένης Αντίστασης, η οποία θα γίνει το κύριο σημείο αναφοράς και η κυρίαρχη ανατρεπτική τάξη όλων εκείνων που θα αρχίσουν να τοποθετούνται στα αριστερά του PCI. Όλα όσα περιστράφηκαν γύρω από τον Giovan Battista Lazagna ή την οργάνωση 22 Οκτώβρη οφείλονται σε αυτό. Το βλέμμα εκείνων που αντιτίθενται στο Κκι, τουλάχιστον στη μεγάλη πλειοψηφία του, στρέφεται στο παρελθόν παρά στο μέλλον. Όχι ότι το μέλλον δεν υπάρχει στη Γένοβα, αλλά αυτό το μέλλον δεν βρίσκει, αν όχι σε ελάχιστο μέρος, μια δική του γραμματική, θα καταλήγει πάντα να περιορίζεται μέσα σε ένα λεξικό, σίγουρα πιο ριζοσπαστικό, του οποίου οι συντεταγμένες, ωστόσο, δεν μπορούν να τα σπάσουν με το παρελθόν. Ας πούμε ότι από την άποψη της γραφής η σύνταξη δεν αλλάζει.
Ας πάρουμε την 30 ιουνίου 1960. Σίγουρα, εκεί, στην πρακτική και την υλικότητα των πραγμάτων, την ουσία τους, υπάρχουν μη δευτερεύοντα στοιχεία ρήξης, αλλά αυτά τα στοιχεία παραμένουν σε δυναμική και δεν βρίσκουν μια κάποια θεωρητική και οργανωτική συστηματοποίηση. Ο ιούνιος 1960 δεν είναι η piazza Statuto, αυτή μου φαίνεται να είναι η ουσία του θέματος και επίσης ο λόγος για τον οποίο η Γένοβα θα παραμείνει ουσιαστικά ξένη στην Αυτονομία. Τον ιούνιο του 1960 σίγουρα δεν υπάρχει έλλειψη παρόμοιων πτυχών στην piazza Statuto, κυρίως όσον αφορά τη σύνθεση της τάξης, αλλά, και εδώ βρίσκεται η τεράστια διαφορά μεταξύ των γεγονότων στη Γένοβα και εκείνων στο Τορίνο, από τα πρώτα ο ριζοσπαστικός αντιφασισμός θα αναδυθεί ως κεντρικός και ως μνήμη του ριζοσπαστικού και μαχητικού αντιφασισμού, από τα δεύτερα ο ριζοσπαστικός και μαχητικός αντικαπιταλισμός.

Μπορεί να φαίνεται ανελέητη και, τουλάχιστον εν μέρει άδικη, η ανάλυση που μόλις έγινε, αλλά αποκαλύπτει μια πτυχή που, σε διαφορετικό βαθμό, κατέληξε να περιορίσει ολόκληρη την εμπειρία της ιταλικής εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς πριν από την Αυτονομία και η οποία πολύ συχνά έληξε εκδηλώνοντας και στις τάξεις της Λιγουρίας αυτής της τελευταίας, παρά την ποικιλία των εμπειριών και, δυστυχώς, ακόμη σε σημαντικό μέρος του τρέχοντος ανταγωνισμού. Καταλήγοντας να αποτελεί ένα είδος προυστικής δημοκρατικής και αντιφασιστικής madeleine, προορισμένης να παραπλανήσει και να παραλύσει οποιαδήποτε ταξική πρωτοβουλία. Παρελθούσα, παρούσα και (ελπίζουμε όχι) μελλοντική.
Μα, όπως δηλώνουν οι επιμελητές του τόμου, στην Εισαγωγή:

Η επανεξέταση των γεγονότων του δεύτερου μισού της δεκαετίας του ’70 σήμερα, υπό το φως της κληρονομιάς που άφησαν οι ιδέες και οι πράξεις μιας επαναστατικής και κομμουνιστικής μειονότητας στους ίδιους συντρόφους και συντρόφισσες που συμμετείχαν και στα νέα και σύγχρονα κινήματα, αντιπροσωπεύει μια διπλή πρόκληση: τον κίνδυνο του φετιχισμού αφενός, τη συνήθεια και την απομάκρυνση, τον αποχωρισμό από την άλλη. Σήμερα είναι ώρα για κριτική αξιολόγηση, απολογισμό, όχι για απομνημονεύματα, μεταθανάτιες αξιώσεις ή διεκδικήσεις ή νοσταλγική συνέχεια. Ούτε είναι καιρός για διφορούμενη και υποκριτική αναζήτηση της λήθης. Αλλά αυτή είναι επίσης μια πρόκληση που τρέφεται με το παρόν. τι είναι σήμερα τα Κινήματα μας εξηγεί ποια και τι υπήρξαν αυτά του παρελθόντος (ποια τα υποχρεωτικά τους βήματα και ποιες οι χαμένες επιλογές).
Το γεγονός ότι η εργατική Αυτονομία στα χρόνια Εβδομήντα ήταν στη Γένοβα και στη Λιγουρία, σε σύγκριση με άλλες περιοχές της Ιταλίας, μια μικρότερη ιστορία (καλύτερα: που έκανε τους ανθρώπους να την αναφέρουν λιγότερο σε σχέση με άλλες) δεν αποτελεί έναν καλό λόγο για να μην γράψουμε γι’ αυτήν. Από τη μία πλευρά, υπάρχουν άφθονοι λόγοι που εξηγούν γιατί, παρά την ιστορική κεντρικότητα, οικονομική και βιομηχανική, της πόλης και της περιοχής, και παρά τον πολιτιστικό πλούτο που εκφράστηκε τοπικά τουλάχιστον μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’60, μια καινοτόμος πρακτική όπως εκείνη του εργατισμού πρώτα και της εργατικής Αυτονομίας στη συνέχεια συνετρίβη ενάντια στον τοίχο της τοπικής ταξικής σύνθεσης και της πολιτικής εκπροσώπησής της. Από την άλλη, ένα Κίνημα τόσο πλούσιο στις κορυφαίες στιγμές του (το ρωμαϊκό και μπολονιέζικο εβδομήντα επτά) και τόσο επίμονο στον χρόνο και ριζοσπαστικό στις αναλύσεις του, είναι ακριβώς στις φαινομενικά φτωχότερες ή λιγότερο συγκλονιστικές καταστάσεις που μπορεί καλύτερα να μελετηθεί, διότι εκεί παρουσιάζεται με έναν πιο πυκνότερο και ουσιαστικό τρόπο. Και είναι εκεί που η οπισθοδρόμηση της έκφρασης μπορεί να δείξει τα σημάδια της υπέρβασης του εκ των προτέρων 4.

Για να γίνει αυτό, οι δύο επιμελητές έκαναν ακριβώς μια χορωδιακή επιλογή της αφήγησης όλης εκείνης της εμπειρίας επειδή, όπως λένε ακόμα στην Εισαγωγή σχετικά με τη μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε:

Η Αυτονομία είναι ένας συλλογικός χαρακτήρας που συμμετέχει στην ιστορία μαζί και μέσω των πρωταγωνιστών της. Καθένας/α από τις συντρόφισσες και τους συντρόφους που συμφώνησαν να γράψουν – κάποιος/α για πρώτη φορά – διεξήγαγε την διήγηση υποκειμενικά. Το έργο των επιμελητών συνίστατο στην επαγωγή μιας διαδικασίας
μοριακής ανασύνθεσης. Εκείνο το Κίνημα, τελειωμένο μέσα στον κώνο μιας ιστορικής σκιάς, ήταν ένα ψηφιδωτό διαφορετικών περιπτώσεων και φωνών που αναλάμβανε την ποικιλομορφία ως ένα στοιχείο πλούτου, επειδή η δύναμη του κοινού παρονομαστή ήταν τέτοια ώστε να επιτρέπει την επέκταση της ποικιλίας των επιλογών πέρα ​​από κάθε όριο, χωρίς ωστόσο να χάνει την φυσικότητα του και, μέχρι το 1978, αποφεύγοντας τον υπερβολικό προσδιορισμό ενός μέρους επί του συνόλου. η πολυμορφία των συνεισφορών που παρουσιάζουμε πιστεύουμε ότι θα δώσουν λογαριασμό για όλο αυτό.
Η ανασυγκρότηση τριάντα χρόνων της ιστορίας των κινημάτων στη Γένοβα και τη Λιγουρία υποχωρεί από την οπτική της εργατικής Αυτονομίας, η οποία είναι ένα βλέμμα της δικής μας πλευράς που ποτέ δεν σκόπευε να είναι ουδέτερο ή ιστορικά αντικειμενικό. Είναι η πρώτη ανασυγκρότηση που αφηγούνται κυρίως οι πρωταγωνιστές και οι άμεσοι μάρτυρες χωρίς τα φίλτρα έργο των μοναδικών πηγών πληροφόρησης που ήταν μέχρι τώρα διαθέσιμες, τις εκθέσεις που εκδίδονται από τα δικαστήρια, τα αρχηγεία της αστυνομίας και τις συντακτικές ομάδες των εφημερίδων 5.

Η ανάγνωση του τόμου που μόλις δημοσιεύθηκε μας επιτρέπει εν τω μεταξύ να ξανα/διαβάσουμε από μέσα και ενάντια στο φως μια συλλογική εμπειρία που τελειώνει, ακριβώς λόγω της εγγενούς της αντίφασης, με το να αποκαλυφθεί πιο ενδιαφέρουσα από τις άλλες, ακριβώς λόγω των αδυναμιών και των ήττων της, όπως θυμάται ο Sandro Mezzadra στο τέλος αυτού του πρώτου τόμου με τα λόγια που έγραψε η Ρόζα Λούξεμπουργκ μετά την ήττα της σπαρτακιστικής εξέγερσης στο Βερολίνο, τον ιανουάριο του 1919: «στηρίζουμε ακριβώς τα πόδια μας επάνω σε εκείνες τις ήττες, καμία από τις οποίες δεν μπορούμε να απορρίψουμε, καθεμία από τις οποίες είναι ένα μέρος της δύναμης και της συνειδητοποίησης μας» 6.


  1. Η ανατρεπτική φύση των γενουάτων. Η ακρόαση του στρατηγού – L’indole eversiva dei genovesi. L’audizione di Carlo Alberto Dalla Chiesa στον Roberto Demontis και Giorgio Moroni ( σε επιμέλεια των), Gli autonomi, Vol.VII. Autonomia operaia a Genova e in Liguria. Parte prima (1973-1980), DeriveApprodi, Roma 2021, σελ. 69-70  
  2. L’altra Autonomia operaia. Intervista a Emilio QuadrelliΗ άλλη εργατικής Αυτονομία. Συνέντευξη στον Emilio Quadrelli των Roberto Demontis και Giorgio Moroni στο R. Demontis – G. Moroni (a cura di) Gli autonomi vol. VII, op. cit., σελ. 235-249  
  3. Nico Gallo, Periferie, autonomie, librerie e corteiΠεριφέρειες, αυτονομίες, βιβλιοπωλεία και πορείες στο R. Demontis – G. Moroni (a cura di), op. cit., σελ. 250-260  
  4. Introduzione-Εισαγώγή, op. cit., σελ. 6-7  
  5. Ibidem, σελ. 7-8  
  6. R. Luxemburg, L’ordine regna a BerlinoΗ τάξη βασιλεύει στο Βερολίνο, στα Scritti sceltiεπιλεγμένα Γραπτά, Einaudi, Torino 1975, σελ. 680 cit. da S. Mezzadra, Postfazione con prologoΕπίλογος με πρόλογο in op. cit., σελ. 333  

TAGGED WITH → 22 Ottobre • antagonismo • antifascismo • BR • Emilio Quadrelli • G8 2001 • generale Carlo Alberto Dalla Chiesa • Genova • Giorgio Moroni • Movimento • Nico Gallo • pci • Roberto Demontis • Rosa Luxemburg • Sandro Mezzadra • scuola Diaz • Settantasette • sinistra extra-parlamentare • via Fracchia

https://www.carmillaonline.com/2021/04/14/fronte-del-porto-storia-e-memoria-dellautonomia-operaia-ligure/

η μουσική μας:

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s