φιλοσοφία

«ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΑΝΑΣΑΣ»: ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ

La Bottega del Barbieri

πάρθηκε από το http://www.terzauniversita.it

Αγαπητά μέλη και συνεργάτες,

Λόγω της κατάστασης έκτακτης ανάγκης για την υγεία, και οι σχέσεις με τους δασκάλους μας έχουν γίνει πιο σπάνιες και απομακρυσμένες, αλλά όχι λιγότερο ιδιαίτερες. Για αυτό τον λόγο αποφασίσαμε να σας προτείνουμε μερικές συνεντεύξεις με τους καθηγητές μας με την ευκαιρία της έκδοσης των βιβλίων τους.

Μετά τη συνέντευξη με τον Giampiero Valoti, συνεχίζουμε με τον Gabrio Vitali

“Sospeso Respiro” σε επιμέλεια του Gabrio Vitali

Εκδότης: Moretti&Vitali
Έτος: 2020
σελ. 280

Ο τίτλος «Ανασταλμένη αναπνοή» θέλει να δείξει εκείνη την ασφυκτική κατάσταση που μας έκοβε την ανάσα, και άγχους που όλοι βιώσαμε σωματικά και ψυχολογικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid19. Οι ποιητές, Alberto Bertoni, Paolo Fabrizio Iacuzzi, Giancarlo Sissa και Giacomo Trinci δίνουν εδώ μαρτυρία για το πώς αυτή η κατάσταση μεταφράζεται στην αναπνοή, στο ρυθμό και στη γλώσσα των στίχων τους, προτείνοντας ο καθένας μια αδημοσίευτη συλλογή γραπτών ή ποιητικών συγγραφών, που συντάχθηκαν στον καιρό της πανδημίας. Σε αυτές τις τέσσερις συλλογές στίχων, ακολουθεί ένας ανθρωπολογικός στοχασμός από τον Mauro Ceruti, καθηγητή Λογικής και Φιλοσοφίας της Επιστήμης στο IULM του Μιλάνο. Ένα εικονογραφικό μονοπάτι αναπαραγωγών σχετικών με την τέχνη της ζωγραφικής, για το οποίο μίλησε και σχολίασε η M. Cristina Rodeschini, διευθύντρια της Ακαδημίας Carrara του Μπέργκαμο, και στολίζει τα ημερολόγια των τεσσάρων ποιητών με μια αντίστιξη εικόνων. Η εισαγωγή και τα δοκίμια του επιλόγου στις τέσσερις συλλογές, που προετοιμάστηκαν από τον επιμελητή, χτίζουν το αφηγηματικό και κριτικό πλαίσιο που ενώνει και δίνει συνοχή σε ολόκληρη την ιστορία του βιβλίου.

Διδάξατε για πολλά χρόνια στην Ιταλία και στο εξωτερικό. Ποιο είναι το πιο σημαντικό μάθημα που έχετε μάθει;

Είμαι πεπεισμένος ότι ένας δάσκαλος διδάσκει πάντα τον εαυτό του. Γι’ αυτό οι αποτυχίες είναι προσωπικές πριν από επαγγελματικές. Πρέπει να παρακολουθείς τον εαυτό σου, να τον προσέχεις και να ενημερώνεσαι συνεχώς. Να είσαι ταπεινός και να εμπνέεις εμπιστοσύνη ταυτόχρονα. Πάνω απ’ όλα αυθεντικός. Εάν είσαι, θα είναι μαζί σου και οι μαθητές. Εάν κρύβεσαι πίσω από το ρόλο, θα το κάνουν κι αυτοί. Και ο ρόλος τους ως μαθητών είναι είτε να υποταχθούν βίαια σε εσένα, είτε να προσπαθήσουν να σε κοροϊδέψουν. Και στις δύο περιπτώσεις δεν θα έχουν μια ελεύθερη και διαμορφωτική σχέση με το σχολείο. Αντιθέτως, όπως έγραψα στο βιβλίο μου Odissei senza nostos-Οδύσειες δίχως νόστο, ο πραγματικός σκοπός της σχολικής μάθησης δεν είναι τόσο πολύ να μάθουμε αυτό ή εκείνο, αλλά πάνω απ’ όλα (μέσω της εκμάθησης αυτής ή της άλλης ύλης) να γίνουν αυτόνομοι πολίτες και συνειδητοποιημένοι, ικανοί να επεξεργαστούν ελεύθερα τις ιδέες τους και να τις υποστηρίζουν. Η μελέτη της λογοτεχνίας είναι πολύ κατάλληλη σε αυτό, καθώς επίσης να σε κάνει να ανακαλύψεις και να μάθεις όμορφα και σημαντικά πράγματα.

Για πάνω από 30 χρόνια ασχολείστε με τη λογοτεχνία διοργανώνοντας πολιτιστικές εκδηλώσεις που προέβλεπαν συναντήσεις με συγγραφείς και ποιητές. Πιστεύετε ότι το Μπέργκαμο είναι μια δεκτική πόλη; Τι θα μπορούσε να γίνει για τη βελτίωση της πολιτιστικής ζύμωσης; (σε χρόνους διαφορετικούς από την παγκόσμια πανδημία)

Είχα την τύχη να δουλέψω πάντα με μεγάλη χαρά κερδίζοντας ικανοποίηση σε συνεργασία με διάφορες δημόσιες διοικήσεις τόσο στην Ιταλία όσο και στο εξωτερικό. Εξαρτιόταν πολύ από τους ανθρώπους που γνώριζα στα θεσμικά όργανα. Πολλοί άνθρωποι έρχονταν πάντα στις εκδηλώσεις που πρότεινα, και με συνέχεια στους μήνες και τα χρόνια. Το μήνυμα που προσπάθησα να μεταδώσω είναι αυτό της κουλτούρας όχι ως «απόσπασης της προσοχής, αποσύνδεσης από την πραγματικότητα», αλλά ως εκπαίδευση στον πολιτισμό. Το γράψιμο είναι μια ασυνήθιστη ικανότητα να λες, να διηγείσαι, όπως να μιλάς και για εσένα τον ίδιο, οπότε μια λογοτεχνία είναι πάντα η μεγάλη επική αφήγηση που έχει φτιάξει ένας πολιτισμός για τον εαυτό του. Για τα επιτεύγματά του, τις ήττες του, τις αξίες του. Τα λόγια των μεγάλων συγγραφέων και ποιητών χρησιμεύουν για να μας κάνουν να διερευνήσουμε τη λειτουργία των πραγμάτων της ζωής και της ιστορίας, και να μας κάνουν να ορίσουμε τη σημασία και την αξία τους, να μας παράσχουν νέα ερμηνευτικά κλειδιά του κόσμου. Αντί να απλοποιεί, όπως τα συνθήματα των κοινωνικών δικτύων, των μέσων μαζικής ενημέρωσης ή της διαφήμισης, η λογοτεχνία συνηθίζει σε μια περίπλοκη σκέψη επί της πραγματικότητας και επομένως μας ανακρίνει για τα πράγματα της ζωής και τις ιδέες που έχουμε γι’ αυτά. Και μας βοηθά να τις επεκτείνουμε και να τις αλλάζουμε.

«Αναστολή αναπνοής-Sospeso respiro» είναι ο τίτλος της συλλογής που επιμεληθήκατε. Η αναφορά στην συμπτωματολογία του Covid-19 ή τουλάχιστον στο άγχος απέναντι στην αβεβαιότητα είναι σαφής. Αλλά ποια σχέση υπάρχει μεταξύ ποίησης και πανδημίας;

Πρώτα απ’ όλα, η ποίηση έχει πάντα έναν παρηγορητικό ρόλο, αντίδοτου στον πόνο. Αυτό που λέει ο ποιητής έχει έναν χορωδιακό και παγκόσμιο χαρακτήρα, που επιτρέπει στον αναγνώστη να το καλωσορίσει και να το μοιραστεί και έτσι να ανακουφίσει τη μοναξιά ή την απόγνωση που μπορούμε να νιώθουμε σε μερικές στιγμές της ύπαρξής μας. Η ποίηση είναι ένας τόπος ανθρώπινης αντίστασης στον αποπροσανατολισμό και την ήττα, ένα μέρος για να ανακαλύψουμε εκ νέου την πιο αληθινή και αυθεντική ανθρωπιά, ακόμα και όταν ο κόσμος γύρω μας φαίνεται ανούσιος. Η πανδημία μας αποκάλυψε την κατάσταση της ευθραυστότητας στην οποία ζει ο σύγχρονος άνθρωπος, μας έδειξε πώς η ανθρωπότητα διέρχεται μια πραγματική εξελικτική κρίση στη σχέση μεταξύ του ανθρώπινου πολιτισμού και του πλανήτη (οι οικονομικές, περιβαλλοντικές, κοινωνικές, πολιτικές, δημογραφικές, πολιτισμικές και υγειονομικές κρίσεις είναι μόνο επιφαινόμενα αυτής της πιο παγκόσμιας κρίσης) οπότε εκτός μιας ριζικής-ριζοσπαστικής αναδιοργάνωσης αυτής της σχέσης, διακυβεύονται μορφές εξαφάνισης ειδών και οικοσυστημάτων και τίθεται υπό συζήτηση η ύπαρξη της ανθρώπινης ζωής στον πλανήτη ή ακόμη και η ύπαρξη του πλανήτη ως τόπου όπου η ζωή είναι δυνατή. Η πανδημική ποίηση μας δίνει γλώσσα και σκέψη για να καταλαβαίνουμε, μάλλον να «νιώθουμε», όλα αυτά σε βάθος, ξεκινώντας από εμάς τους ίδιους, από την εσωτερική μας ζωή.

Πρέπει λοιπόν να αναρωτηθούμε πώς να αναδιοργανώσουμε τον πολιτισμό με τρόπο ώστε να είναι συμβατός με τον πλανήτη που μας φιλοξενεί…

Βεβαίως, ωστόσο, οι άρχουσες τάξεις είναι κοντόφθαλμες μυωπικές και απροετοίμαστες, ή εξυπηρετούν συμφέροντα που δεν οδηγούν στην επιδίωξη αυτής της πορείας. συνδέονται με γραμμικά και επαναλαμβανόμενα πρότυπα σκέψης. Φαίνεται να παρατηρώ με πικρία ότι σε παγκόσμιο επίπεδο δεν υπάρχουν άρχουσες τάξεις που τρέφουν και κινούν τη συνείδηση ​​των ανθρώπων προς αυτή την ριζική-ριζοσπαστική αναδιοργάνωση. Εκτός από μερικούς σπουδαίους στοχαστές και τον Πάπα Φραγκίσκο, απ’ ότι γνωρίζω. Γι’ αυτό πρέπει να δούμε πράγματα που δεν βλέπαμε πριν και να μάθουμε να λέμε για έναν άλλο κόσμο και μιαν άλλη ανθρωπότητα. Είναι απαραίτητο να εκπαιδεύσουμε τους εαυτούς μας σε νέες γλώσσες και νέους τρόπους σκέψης για τον εαυτό μας και την προσωπική και συλλογική εμπειρία, του κόσμου. Σε αυτό, η ποίηση παίζει έναν σημαντικό και αναντικατάστατο ρόλο, δίνοντάς μας πίσω σκέψεις που δεν γνωρίζαμε πως έχουμε ή κάνοντάς μας να καλωσορίζουμε νέες. Για να σχεδιάσουμε έναν νέο κόσμο, πρέπει να έχουμε τη γλώσσα και τις λέξεις για να τον σκεφτούμε και να τον αφηγηθούμε. Η γλώσσα είναι το πρώτο εργαλείο, το πιο σημαντικό: στην ελληνική λέξη «ποίηση» συγχωνεύονται η ιδέα του λέγειν και η ιδέα του ποιείν. Η ποίηση είναι μετά ένα αντίδοτο στην κατανάλωση άμεσων και προσυσκευασμένων πληροφοριών που δεν διεγείρουν τη σκέψη και τη φαντασία. Χάρη στη γλωσσική πολυπλοκότητα και τον πλούτο της, αυτή αντιθέτως προσκαλεί να διαλογιζόμαστε, να αναρωτιόμαστε, να επεξεργαζόμαστε ιδέες και αισθήσεις, να «τις βλέπουμε» … για να χτίζουμε στη συνέχεια μια αυτόνομη σκέψη.

Lorenzo Lotto, “Απόθεση του Χριστού στον τάφο”, 1516 Accademia Carrara

Ποιοι είναι οι τέσσερις συγγραφείς που έχετε επιλέξει για τη συλλογή; Και πώς προέκυψε η ιδέα της δημιουργίας μιας συλλογής ποιημάτων;

Κατά τη διάρκεια της περιόδου κατά την οποία δούλευα στο Μπέργκαμο σε διάφορα φεστιβάλ και πολιτιστικές εκδηλώσεις, γνώρισα πολλούς σπουδαίους ιταλούς ποιητές και ποιήτριες που προσκάλεσα και παρουσίασα σε μια ή την άλλη πρωτοβουλία. Συνέχισα να έρχομαι σε επαφή με πολλούς από αυτούς, και με κάποιους, που ήρθαν πιο συχνά στο Μπέργκαμο και με μεγαλύτερη συνέχεια, γίναμε πολύ στενοί φίλοι. Κατά τη διάρκεια της καραντίνας μερικοί από αυτούς τους τελευταίους, δηλαδή ο Alberto Bertoni, ο Paolo Fabrizio Iacuzzi, ο Giancarlo Sissa και ο Giacomo Trinci, μου έστειλαν τα ποιήματα που έγραφαν σχεδόν καθημερινά σε εκείνες τις εβδομάδες και σύντομα συνειδητοποίησα ότι αυτό ήταν πολύτιμο υλικό που έπρεπε να οργανωθεί και να προταθεί αμέσως στον στοχασμό του κοινού, διότι επρόκειτο για σημαντικές και βαθιές σκέψεις και αισθήσεις σχετικά με αυτό που συνέβαινε. Το αποτέλεσμα είναι αυτή η ανθολογία τεσσάρων ποιητικών συλλογών, σε κάθε μία από τις οποίες έχω προσθέσει ένα δοκίμιο που παρουσιάζει τη φιγούρα και απεικονίζει την ποιητική δραστηριότητα του συγγραφέα και τέλος σχολιάζει τη συλλογή. Κάθε «ποιητικό προφίλ» είναι ένα στάδιο μιας ευρύτερης κουβέντας σχετικά με τη ζωτική, γνωστική, εκπαιδευτική και αστική λειτουργία της ποίησης και επί της ανθρωπολογίας της λογοτεχνικής γραφής.

Το «Sospeso respiro» είναι ένα συλλογικό βιβλίο: παράλληλα με τα ποιήματα και τα ποιητικά προφίλ των συγγραφέων υπάρχει πράγματι μια εικονογραφική διαδρομή που επιμελήθηκε η διευθύντρια της Ακαδημίας Carrara, Maria Cristina Rodeschini και ένα post-faction, ένας επίλογος με τον εύγλωττο τίτλο «ένα αναπόσπαστο κουβάρι» από τον καθηγητή Mario Ceruti. Γιατί αυτή η επιλογή;

Όπως είπα, αυτό το βιβλίο γεννιέται από μια σχέση έντονης και μακράς φιλίας. Και η φιλία όπως η ποίηση επιτρέπει να αναγνωρίζουμε τον άλλο, η οποία εμπλουτίζει και συμπληρώνει την ταυτότητά σου με ιδιότητες-ποιότητες που δεν είχες ή δεν ήξερες πριν. Ως εκ τούτου, ήταν φυσικό για μένα να επεκτείνω τη συνεργασία σε άλλους αγαπητούς φίλους. Η Cristina και ο Mauro ήταν συμμαθητές μου στο γυμνάσιο και από τότε είμαστε σε δυνατή φιλία. Συμφώνησε να προτείνει την ανάγνωση ορισμένων αριστουργημάτων της Καρράρα, σχετικά με το θέμα της πανδημίας, ως αντίθεση στα γραπτά του βιβλίου και, μαζί, αφηγείται τις αισθήσεις που προέρχονται από το να βρεθεί με ένα έρημο μουσείο. Στο τελικό δοκίμιο «Ένα αναπόσπαστο κουβάρι» ανέλυσε τα πρότυπα και τα πολιτιστικά μοντέλα, ανοιχτά στην πολυπλοκότητα, τα οποία έχουμε ανάγκη για να επανεξετάσουμε τον ανθρώπινο πολιτισμό του πλανήτη και να επεξεργαστούμε μια νέα ανθρωπολογία, μάλλον μια νέα οικολογία. Εν ολίγοις, προσπαθήσαμε να καταστήσουμε ένα έργο λογοτεχνικής κριτικής προσβάσιμο και ελκυστικό από διάφορες απόψεις και να το επεκτείνουμε σε έναν ευρύτερο λόγο για την ανθρωπολογία της λογοτεχνικής γραφής και της «πολιτικής» αξίας της, με την έννοια ακριβώς της οικοδόμησης της «πόλης-polis».

Σε ένα άρθρο, Εσείς χαρακτηρίζετε αυτά τα ποιήματα ως ένα «χορικό έπος» το οποίο αναλαμβάνει μια συλλογική διάσταση. Πρόκειται για μια επιλογή που έρχεται σε αντίθεση με τον πυρήνα της σύγχρονης ποίησης η οποία τείνει να είναι ιδιαίτερα ενδοσκοπική και ατομική. Η ανάκληση μιας συλλογικής διάστασης προέρχεται και μια πολιτική επιλογή;

Ο ρόλος της ποίησης σε καιρούς όπως αυτοί είναι και εκείνος να μας ξαναεκπαιδεύσει στη γλώσσα και την ευαισθητοποίηση που είναι απαραίτητες για να κατανοήσουμε (και να δράσουμε στην εποχή που διασχίζουμε. Γι’ αυτό χρειαζόμαστε μια επική ποίηση, με χορική δομή. Το να φτιάχνουμε ποίηση, κατά την γνώμη μου, σημαίνει να αναλαμβάνουμε ευθύνες απέναντι στον κόσμο. Ότι οι νέοι κάνουν λυρική ποίηση επικεντρωμένη στο υποκείμενο μπορεί και να είναι καλό διότι βρίσκονται σε μια φάση αυτοανακάλυψης. Έχοντας πει αυτό χρειάζεται προσοχή: η ατομική ταυτότητα πραγματοποιείται πάντα μέσα στη συλλογική. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η κεντρικότητα του «εγώ» που προωθεί η ατομικιστική και ανθρωποκεντρική κοινωνία στην οποία ζούμε έχει παράξει μια λυρική-υποκειμενική ποίηση. στην οποία το ατομικό συναίσθημα του εαυτού γίνεται φίλτρο και μεταφορά του συναισθήματος όλων. Ωστόσο, σε αυτούς τους καιρούς μετάβασης, είναι απαραίτητο να αρχίσουμε να θέτουμε το πρόβλημα του «εμείς»: και η επική ποίηση είναι ακριβώς αυτό το τραγουδάμε το «εμείς», δηλαδή, το συναίσθημα του χορωδιακού, μέσω της ικανότητας του ποιητή να μιλήσει γι’ αυτό. Η λυρική ποίηση πετραρχικής προέλευσης τείνει να «ξεφεύγει από την ιστορία του καθενός στο εγώ», για να αποσυρθούμε και να αλληλοκατανοηθούμε. ενώ η επική ποίηση που κατάγεται από τον Δάντη «εισβάλλει στον εαυτό με την ιστορία όλων» για να την ανακρίνει και να αναζητήσει απαντήσεις στον εαυτό της και σε όλους. Να λοιπόν, υπάρχουν ιστορικές στιγμές στις οποίες ένα ποίημα αυτού του τύπου είναι απαραίτητο.

Το βιβλίο είναι αφιερωμένο «Στην Μπέργκαμο, την πληγωμένη πόλη». Διασχίζουμε καιρούς μεγάλης αβεβαιότητας και ανησυχίας για την υγεία μας και εκείνη του πλανήτη που μας φιλοξενεί. Μια ευχή και μια συμβουλή που θα ήθελε να δώσει στα μέλη του Τρίτου Πανεπιστημίου

Φυσικά προτείνω να διαβάζουμε πολλή ποίηση! Μην νιώθετε φοβισμένοι από τους μεγάλους κλασικούς που μπορεί να φαίνονται δύσκολοι ή βαρετοί, δοκιμάστε αντιθέτως! Θα ανακαλύψετε υπέροχους κόσμους που θα σας βοηθήσουν να αλλάξετε ή να ζήσετε καλύτερα αυτόν τον κόσμο. Το σημαντικό είναι να συνεχίσουμε να διαβάζουμε, πρέπει να καλλιεργήσουμε έναν καθημερινό χώρο για να τον αφιερώσουμε στην ανάγνωση, έτσι ώστε να θρέφουμε το μυαλό, έτσι όπως αφιερώνουμε στα γεύματα, για να θρέφουμε το σώμα. Στην πραγματικότητα δεν είναι λιγότερο σημαντικό ώστε να είμαστε συνειδητοποιημένοι άνδρες και γυναίκες.

La Bottega del Barbieri

La Bottega del Barbieri

taggato con Alberto Bertoniantropologia della scritturaapprendimento scolasticoBergamoeducazione alla civiltàepica coraleGabrio VitaliGiacomo TrinciGiancarlo SissaletteraturaLorenzo LottoMaria Cristina RodeschiniMauro Cerutinuovi linguaggipandemia Covid-19Paolo Fabrizio Iacuzzipoesia come resistenza umanarieducare al linguaggioTerza Universitàwww.terzauniversita.it

https://www.labottegadelbarbieri.org/sospeso-respiro-poesia-di-pandemia/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s