σύγχρονα κινήματα, movimenti contemporanei

ΟΔΥΣΣΕΑΣ, ZAΠΑΤΙΣΤΑ

Redazione Σύνταξη

του Juan Villoro (*)

Στο βάθος, προς τα ανατολικά, οι στύλοι του Ηρακλή – κάποτε η άκρη του γνωστού κόσμου – κοίταζαν με έκπληξη ένα βουνό που φτάνει από τα δυτικά. Τελειώνει με αυτές τις λέξεις το κείμενο του υποδιοικητή Γκαλεάνο ανακοινώνει il testo con cui il subcomandante Galeano annuncia στο Chiapas και στον κόσμο ότι η διέλευση του Ατλαντικού ολοκληρώθηκε. Το ιστιοφόρο «La Montaña» »Το Βουνό», έφτασε στα νησιά των Αζορών, στην Πορτογαλία, στην Ευρώπη. Ενώ οι πολιτικοί αναλυτές εξακολουθούν να είναι απασχολημένοι να γράφουν τεμπέλικα και κενά σχόλια σχετικά με την ανταπόκριση των μεξικανικών κάλπεων της περασμένης κυριακής, το ταξίδι της ΜοίραςEscuadrón 421 (4 γυναίκες, 2 άνδρες και μιας άλλ@) έφτασε στο λιμάνι. Πρόκειται για ένα ταξίδι ανάποδα, όπως θυμάται ο Juan Villoro σε αυτό το πολύ όμορφο κείμενο, γιατί οι ζαπατίστας, άνδρες και γυναίκες προτείνουν να εξεταστεί ο χρόνος με έναν άλλο τρόπο. Άλλα ημερολόγια και άλλες γεωγραφίες, λένε. Από πάντα. Αυτό το ταξίδι χρησιμεύει για να αποκαταστήσει ένα παιδαγωγικό νόημα στην ελπίδα: αυτό που είναι σημαντικό δεν φαίνεται ακόμη, αλλά θα μεγαλώσει, χάρη στη συνάντηση μεταξύ διαφορετικών εξεγέρσεων. Και ο Οδυσσέας κυριαρχούσε επί της τέχνης της συλλογιστικής ανάποδα, το πεπρωμένο του ήταν η επιστροφή και ούτε το ελιξίριο της Κίρκης ούτε το τραγούδι των σειρήνων θα καταφέρουν να το αποτρέψουν. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, ο Οδυσσέας εκπαιδεύει τη μνήμη να θυμάται για να μπορεί να αφηγηθεί στη συνέχεια. Η μνήμη του είναι ένας εξεγερμένος πόρος: καταγράφει το παρελθόν σε συνάρτηση του μέλλοντος, ταξιδεύει προς έναν άγνωστο ορίζοντα ο οποίος, περίεργα, είναι μια επιστροφή. Χάρη σε αυτή την περίεργη χρήση του χρόνου, έχει στη διάθεση του τις πιο σπάνιες ουτοπίες, εκείνη την δυνατή. Στον ασυνήθιστο αργαλειό τους, σήμερα οι ζαπατίστας, γυναίκες και άνδρες σχεδιάζουν κάτι που δεν υπάρχει ακόμη, ένα αύριο που θα αποκτήσει λογική σιγά σιγά καθώς θα πλέκεται το στημόνι.

“Δεν γνωρίζουμε για εσάς, αλλά αν εμείς, εμείς οι ζαπατίστας άνδρες και γυναίκες, ήμασταν τεμπέληδες στο να σκεφτόμαστε, θα βρισκόμασταν σε ένα θεσμικό πολιτικό κόμμα », έγραφε ο Subcomandante Galeano στις 4 μαΐου 2015. Τα λόγια του αντηχούν μπροστά στις ανοησίας και τη δημαγωγία των προεκλογικών εκστρατειών του 2021. Εκστρατείες που διεξάγονται ανάμεσα στο Σκότος, αρχαίες βασίλισσες ομορφιάς και μισθοφόρους της ναρκοδιακίνησης. Όλα τα κόμματα μοιράζονται το ίδιο σύμπτωμα: το να σκέφτονται τους φέρνει βαρεμάρα.

Μεταξύ των πολυάριθμων συνεισφορών τους στον στοχασμό, οι ζαπατίστας προτείνουν να εξεταστεί ο χρόνος με έναν άλλο τρόπο. Οι μεγάλες ιδέες μπορούν να προέλθουν από το μέλλον που ξέρουμε να προβλέπουμε. Στο “La genealogia del crimineΗ γενεαλογία του εγκλήματος” (βλέπε εδώ qui στη σελίδα 278, ndr), ο Galeano προτείνει να σκεφτούμε προς τα πίσω, από πίσω προς τα εμπρός · εάν η μοίρα υποτεθεί με σύνεση, οραματιζόμενοι πού θα πάνε τα πράγματα, μπορούμε να αντιδράσουμε επαρκώς προτού να είναι πολύ αργά: εν αναμονή της πλημμύρας, ο Νώε χτίζει την κιβωτό.

Ομοίως, οι ντετέκτιβ αντιμετωπίζουν ένα αποτέλεσμα, μια έκβαση για την οποία πρέπει να ανακαλύψουν προηγούμενες. ξεκινώντας από το έγκλημα ανακατασκευάζουν αυτό που συνέβη προηγουμένως. Για να εξηγήσει τη μέθοδο, ο Galeano παραθέτει μια έγκυρη πηγή, τον Sherlock Holmes: «Υπάρχουν λίγοι άνθρωποι που, αν τους μιλήσετε για μια έκβαση των γεγονότων, είναι σε θέση να εξαγάγουν από τα μεγαλύτερα βάθη της συνείδησής τους τα βήματα που οδήγησαν σε αυτό το αποτέλεσμα. Αναφέρομαι σε αυτή την ικανότητα όταν μιλάω για σκέψη ανάποδα. δηλαδή αναλυτικά”.

Πριν από λίγους μήνες, αυτή η στρατηγική οδήγησε στην κατασκευή ενός ξύλινου σκάφους στο Semillero Ramona για να προκαταλάβει τι θα συνέβαινε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού προς την Ευρώπη. Στο σκάφος έλειπε μόνο μία λεπτομέρεια: η θάλασσα γύρω. Και όμως, ξεκινώντας από αυτό το αποτέλεσμα, θα είχαμε το συμπέρασμα αυτού που στη συνέχεια θα έπρεπε να συμβεί στον ωκεανό. Στην ξηρά, το πλοίο προκαταλάμβανε την πλοήγηση. Ήταν μια αίθουσα για να μάθουμε όλα όσα είναι απαραίτητα για να επιβιώσουμε στην καταιγίδα των στοιχείων και στις ακόμη πιο σοβαρές απειλές, όπως η καταστροφική δίνη της ιστορίας, η οποία – προειδοποίησε ο Walter Benjamin – θέλει συχνά να παρουσιάζεται με το παραπλανητικό όνομα της «προόδου»”.

Η σκέψη ανάποδα είναι ένας τρόπος πρόβλεψης με γνώση των γεγονότων, δηλαδή, δίνοντας παιδαγωγικό νόημα στην ελπίδα. Δεν είναι τυχαίο πως οι σύντροφοι/συντρόφισσες l@s compañer@s του Chiapas αποφάσισαν ότι οι συναντήσεις στις οποίες ευδοκιμούν οι ιδέες τους ονομάζονται semilleros (που σήμερα προτιμάται να μεταφράζεται σε «semenzai», ‘φυτώρια’, αλλά και «σεμινάρια», έχουν την ίδια λατινική καταγωγή, ndt, σημείωμα του μεταφραστή). Αυτό που είναι σημαντικό είναι εκείνο που δεν φαίνεται ακόμη, αλλά θα μεγαλώσει χάρη σε αυτή την συνάντηση.

Τον απρίλιο του 2015, στο “La tormenta, la sentinella e la sindrome della vedetta”, Η καταιγίδα, ο φρουρός και το σύνδρομο επιφυλακής ο Galeano προκαταλάμβανε αυτό που θα συμβεί τον μάιο του 2021. Ανέφερε τη σημασία της 3ης μαΐου, “ημέρα της σποράς, της γονιμότητας, της συγκομιδής, από τον σπόρο. Είναι η ημέρα του Τιμίου Σταυρού […] η ημέρα που ζητάμε το νερό για τη σπορά και μια καλή συγκομιδή”. Με εμβληματικό τρόπο, ήταν η ημέρα που επιλέχθηκε για τον απόπλου: ο ωκεανός ως milpa, χωράφι καλαμποκιού, πεδίο για μελλοντικά σεμινάρια.

“Chi semina vento raccoglie tempesta, Αυτός που σπέρνει άνεμο κομίζει θύελλα”, λέει η λαϊκή σοφία. 500 χρόνια από την πτώση τουTenochtitlan, οι φυτείες ζαπατίστας χαρακτηρίζονται για την ποικιλία των καρπών τους. Η επιλογή του πληρώματος (τέσσερις γυναίκες, δύο άνδρες και ένας άλλη, un altr@) θυμίζει την ποικιλομορφία, έτσι όπως το όνομα του σκάφους, La Montaña, το οποίο διασχίζει τη θάλασσα, υπαινισσόμενο σε αυτό που στη θάλασσα δεν βρίσκεται. Σε αντίθεση με την ενιαία σκέψη και τις δυαδικές διαφορές που προκαλούνται από την πόλωση, οι ζαπατίστας, γυναίκες και άνδρες στοιχηματίζουν στην πολυπλοκότητα του πολλαπλού.

Που πηγαίνουν; Προς ένα μέρος που για πολύ καιρό προκαταλαμβάνονταν στη θάλασσα. Και ο Ulisse, τον οποίο οι έλληνες ονόμαζαν Οδυσσέα, κυριαρχούσε την τέχνη της συλλογιστικής ανάποδα. Δεν θα μπορούσαμε να περιμένουμε τίποτα λιγότερο από έναν βασιλιά που περιγράφεται ως ο πιο έξυπνος της Μεσογείου. Κατά τη διάρκεια του πολυτάραχου ταξιδιού του, ο Οδυσσέας θα μπορούσε να συμμορφωθεί με τη μοίρα του. Γιατί δεν σταμάτησε; Απέρριψε τους πιο διαφορετικούς πειρασμούς: παραισθησιογόνα άνθη λωτού, το σαγηνευτικό τραγούδι των σειρήνων, το ελιξίριο της Κίρκης, τις προφητείες του Τειρεσία, την αθανασία που προσέφερε η Καλυψώ στο παραδεισένιο νησί της. Το αμετάβλητο πεπρωμένο του ήταν ο nóstos, η επιστροφή στο σπίτι.

Στην »Διαλεκτική του Διαφωτισμού», “Dialettica dell’Illuminismo“, οι Adorno και Horkheimer περιγράφουν τον Οδυσσέα ως τον πρώτο σύγχρονο ήρωα λόγω της εξωεδαφικής του κατάστασης. Είναι ένας εξόριστος που αγωνίζεται να επιστρέψει στην πατρίδα. Οι μετανάστες και οι άνθρωποι που αναγκάζονται να φύγουν από εκεί που ζουν την εποχή μας γνωρίζουν τις δοκιμασίες που φαντάστηκε ο Όμηρος τον 7ο αιώνα π.Χ.

Ο Οδυσσέας χρησιμοποιεί έξυπνα τεχνάσματα για να ξεπεράσει τα εμπόδια, αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι εκπαιδεύει την ικανότητά του να θυμάται για να μπορεί να μιλήσει γι’ αυτά. Όταν συναντά τους λωτοφάγους, φοβάται ότι το παραισθησιογόνο αποτέλεσμα μπορεί να σβήσει τις θύμησες του. Στο »Γιατί να διαβάζουμε τους κλασσικούς», “Perché leggere i classici“, ο Italo Calvino επισημαίνει ότι ο αληθινός φόβος του δεν συνίσταται στο να ξεχνά το παρελθόν, αλλά το μέλλον, την ιστορία που ζει και που θα πρέπει να αφηγηθεί. Το παρόν έχει σημασία για να το θυμόμαστε πλήρως. τα μαθήματά του είναι μελλοντικά. επιστρέφουν ως ένα παρελθόν γεμάτο νόημα. Αιώνες αργότερα, μπροστά στην ίδια θάλασσα, ο Πλάτων θα πει ότι η γνώση είναι μια μορφή της μνήμης.

Όσον αφορά το κείμενο του Calvino, ο κομμουνιστής ποιητής Edoardo Sanguineti επεσήμανε ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο Οδυσσέας ταξιδεύει γυρνώντας πίσω. επιδιώκει επομένως να αποκαταστήσει κάτι, κάτι το οποίο δεν συνεπάγεται μια υποβάθμιση, αλλά την εκπλήρωση ενός μέλλοντος, δηλαδή μιας «αληθινής ουτοπίας».

Η μνήμη του Οδυσσέα είναι μια επαναστατημένη πηγή: καταγράφει το παρελθόν σε συνάρτηση του μέλλοντος, ταξιδεύει προς έναν άγνωστο ορίζοντα ο οποίος, περιέργως, είναι μια επιστροφή. Χάρη σε αυτήν την περίεργη χρήση του χρόνου, διαθέτει την πιο σπάνια από τις ουτοπίες, εκείνη τη δυνατή. Στον ασυνήθιστο αργαλειό τους, οι zαπατίστας άνδρες και γυναίκες σχεδιάζουν κάτι που δεν υπάρχει ακόμη, ένα αύριο που θα αποκτήσει λογική σιγά σιγά καθώς πλάθεται το στημόνι, φτιαγμένο με νήματα που προέρχονται από πολύ μακριά, από μια παράδοση που δεν ξεχνά το μέλλον.

Ulises, zapatista

Η οδύσσεια που έχουν αναλάβει οι zαπατίστας επιβεβαιώνει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν τον κόσμο, έναν τρόπο που αποδέχεται τους κινδύνους και είναι ο μεταδότης της αλλαγής, κουβαλά την αλλαγή. Πεντακόσια χρόνια αναμονής τους έχουν μετατρέψει σε επαγγελματίες της ελπίδας. Δεν ταξιδεύουν με προθέσεις εκδίκησης, αλλά για να μάθουν στη διαφορά.

Όπως ο Οδυσσέας στην γηραιά θάλασσα, θα περάσουν μέσα από τους πειρασμούς των μαγεμένων νησιών και θα αφήσουν τα ίχνη τους για να επιστρέψουν στο σημείο αφετηρίας.

Οι αγώνες που διαρκούν δεν ξεχνούν το μέλλον τους.

25 μαίου 2021

Αρχική πηγή: Comunizar – Μετάφραση για το Comune-info: Marco Calabria

(*) Link στο αρχικό άρθρο: https://comune-info.net/ulisse-zapatista/

Redazione Σύνταξη

Redazione

Η συντακτική ομάδα της bottega αποτελείται από τον Daniele Barbieri και εκείνους που, με έναν εντελώς ελεύθερο, εθελοντικό και δωρεάν τρόπο, συνεισφέρουν με περιεχόμενα, πληροφορίες και απόψεις.

taggato con Comune-infoEdoardo SanguinetiEzlnItalo CalvinoJuan VilloroMarco CalabriaMessicoPlatoneSemillero RamonaSubcomandante Insurgente GaleanoTenochtitlanUlissezapatisti

https://www.labottegadelbarbieri.org/ulisse-zapatista/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s