φιλοσοφία, filosofia

«ΕΞΗΓΩ ΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ ΣΤΗΝ ΕΓΓΟΝΗ ΜΟΥ»

danieleB

ο db στοχάζεται επάνω στο βιβλίο του Jean Ziegler

»Πιστεύω πως στη Δύση κανείς δεν τολμά να σκεφτεί τον κόσμο όπως είναι»: έτσι ο Jean Ziegler (παραθέτοντας τον φίλο του Edmond Kaiser) απαντά σε μια ερώτηση της εγγονής του Zohra σχετικά με το γιατί «κανείς δεν διαμαρτύρεται σοβαρά ενάντια στα εγκλήματα που διαπράχθηκαν από τους καπιταλιστές». Βρισκόμαστε σχεδόν στο τέλος ενός καλού βιβλίου όπου ο Ziegler απαντά με απλότητα στις πιο δύσκολες ερωτήσεις. Από την αρχή δεν προσποιείται ότι είναι ουδέτερος και πράγματι εκείνο το ξερό «ο καπιταλισμός που εξηγώ στην εγγονή μου» συμπληρώνεται με τον υπότιτλο «με την ελπίδα πως θα δει το τέλος του»». Ξεκινά με την ιστορία, με τους λόγους, τις αιτίες (και μερικά λάθη) του Μαρξ, φέουδα, δουλεία, πλεονάζουσας αξία, για το Potosì, τα όρια του Ροβεσπιέρου, τα επιτεύγματα-κατακτήσεις των μεγάλων λαϊκών κινημάτων, την προγραμματισμένη αχρήστευση των εμπορευμάτων… για να φτάσουμε στο μετά το 1989. Μια πάντα χρήσιμη ανασκόπηση, λαμβάνοντας υπόψη ότι στα σχολεία (τόσο ελβετικά όσο και ιταλικά) δεν αναφέρεται καθόλου.

Η σαφήνεια, η στρατευμένη δέσμευση και η εμπιστοσύνη στη δύναμη της ουτοπίας είναι οι ποιότητες του «παππού» Ziegler, όπως θυμίζει ο Vladimiro Giacchè στον χρήσιμο πρόλογο.

Ο Ziegler μιλά για τους αριθμούς της απόλυτης κυριαρχίας, αλλά και αυτό που είδε στη Γουατεμάλα ή στο Kivu (δηλαδή στο Κονγκό του κολτάν). Θυμίζει τους πρωταγωνιστές. Δύο ονόματα μεταξύ πολλών: ο Pascal Lamy (γενικός διευθυντής του παγκόσμιου Οργανισμού εμπορίου) είναι ένας δεξιός διανοούμενος «ακόμα κι αν, περιέργως, συνδέεται με αριστερούς πολιτικούς κύκλους». Και εκείνος ο συμπαθητικός – «ενεργητικός, χαρούμενος και ειλικρινής» – Gustav Schroeder καταλαβαίνει τον θυμό αυτών που αγωνίζονται (μιλάμε για γερμανικές μετεγκαταστάσεις): θα μπορούσε να αντιταχθεί, αλλά δεν θα το κάνει γιατί σύμφωνα με αυτόν το πεπρωμένο είναι γραμμένο.

«Το πρώτο πράγμα που «κάνουν οι ηγέτες των πλουσιότερων Χωρών το πρωί» είναι να συμβουλευτούν τα δεδομένα του Χρηματιστηρίου για να συνειδητοποιήσουν το περιθώριο χιλιοστομέτρου για δράση που έχουν». Ναι, χιλιοστό: Η σύνθεση του Ziegler είναι τέλεια. Αλλά ακόμη και αυτό το «χιλιοστόμετρο» είναι πάρα πολύ, όπως δείχνει η προσπάθεια του Ομπάμα να «εντοπίσει ορυκτά που εξάγονται σε απάνθρωπες συνθήκες»: ένα μικρό νόμο που στην αρχή δεν εφαρμόστηκε και στη συνέχεια ακυρώθηκε από τον Τραμπ. Εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν ή ζουν σε κατάσταση σε ημι-δουλείας την ώρα που ο παγκόσμιος κοινωνικός πλούτος θα μπορούσε να τους εγγυηθεί να ζήσουν αξιοπρεπώς.

«Ο νεοφιλελευθερισμός είναι παρόμοιος με το Aids, καταστρέφει το ανοσοποιητικό σύστημα των θυμάτων του» συνοψίζει ο Ziegler, αναφέροντας τον Pierre Bourdieu. Εξηγεί πώς ο έλεγχος των μέσων ενημέρωσης και της εκπαίδευσης είναι το πρώτο βήμα για να πείσει τους καταπιεσμένους ότι αυτός που πιπιλίζει, ρουφά το αίμα τους είναι ένας φίλος, ένας ευεργέτης.

“Τι μπορώ να κάνω εγώ;» είναι μία από τις ερωτήσεις της Zohra σε αυτό τον σοφό και μαχητικό παππού. Ο οποίος προσπαθεί να απαντήσει ξεκινώντας από την καθημερινή ζωή (τα ρούχα που φοράμε), από φυτοφάρμακα και εντομοκτόνα, από τον μαζοχισμό των ελβετών που καταψηφίζουν την επέκταση των δικαιωμάτων στα δημοψηφίσματα. Είναι ο καπιταλισμός αναμορφώσιμος; Όχι, ο σοφός γέρος απαντά στο κορίτσι: πρέπει να τον καταρρίψουμε. Με κάθε κόστος; Εκείνοι που διαβάζουν σκέφτονται τον Babeuf που αναφέρεται στην αρχή για να μας υπενθυμίσουν ότι ο ταξικός πόλεμος δεν είναι αναπόφευκτος.

Ίσως ο αναγνώστης να βρει τις απαντήσεις του Ziegler στις τελικές ερωτήσεις της εγγονής αδύναμες – Τι πρέπει να γίνει; Τι θα συμβεί τώρα; Αλλά η σύγχυση δεν είναι σίγουρα του Ziegler, αλλά της μη ύπαρξης μιας αντι-καπιταλιστικής στρατηγικής. Εδώ ο Vladimiro Giacchè έχει δίκιο, εξηγώντας στον πρόλογο ότι ίσως «η εξέγερση των συνειδήσεων» και «ο πολλαπλασιασμός των μετώπων της αντίστασης» δεν αρκούν. Χρειαζόμαστε «ευέλικτες, αποτελεσματικές και δημοκρατικές» οργανώσεις. Η οικοδόμησή τους αφορά τη Zohra, όπως όλες / όλους μας.

Jean Ziegler

«Il capitalismo spiegato a mia nipote» »ο καπιταλισμός επεξηγημένος στην εγγονή μου»

Meltemi

124 σελίδες, 12 ευρώ

(*) Η ανασκόπηση μου αυτή δημοσιεύτηκε στο τεύχος μαΐου της ιταλικής έκδοσης της εφημερίδας «Le monde diplomatique»”

danieleB

taggato con BorsacoltanCongocontrollo dei mediaEdmond KaiserfeudiGracchus BabeufGuatemalaGustav SchroederJean ZieglerKarl MarxKivuLe monde diplomatiqueObamaobsolescenza programmataOrganizzazione mondiale commercioPascal LamyPierre BourdieuplusvalorePotosìRobespierreschiavismotracciabilità mineraliVladimiro Giacchè

«Il capitalismo spiegato a mia nipote»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s