ιστορία, storia

Eldridge Cleaver. Ή η επείγουσα ανάγκη της επανάστασης.

Δημοσιεύτηκε στις  · in Recensioni ·στις Ανασκοπήσεις

του Jack Orlando

Lee Lockwood; Conversazione con Eldridge Cleaver. Intervista al leader delle Pantere Nere; Συζήτηση με τον Eldridge Cleaver. Συνέντευξη με τον αρχηγό των Μαύρων Πανθήρων. Pgreco; milano 2021; 10,00 €; 126 σελ.

Το 1969 ο Eldridge Cleaver, πρώην ληστής, πρώην κατάδικος, πρώην δημοσιογράφος και υπουργός πληροφοριών του Κόμματος των Μαύρων Πανθήρων, Black Panther Party, βρίσκεται στην εξορία στο Αλγέρι.
Η κρατική καταστολή εκείνης της σεζόν αναγκάζει πολλούς ηγέτες και αγωνιστές να επιλέξουν μεταξύ φυλακής (ή θανάτου) και εξορίας. Λίγο μετά από αυτόν, ήταν η σειρά της κομμουνίστριας Angela Davis, στην οποία αποδίδονται σήμερα τα εξώφυλλα των γυαλιστερών φιλελεύθερων περιοδικών, όπως έλαχε νωρίτερα στον λιγότερο διάσημο Robert Williams, ένοχο για το κήρυγμα και την άσκηση της ένοπλης αυτοάμυνας εναντίον των συμμοριών της KKK-Κου Κλουξ Κλαν.
Μετά από μια κουβανέζικη παρένθεση, είναι η επαναστατική Αλγερία που πλαισιώνει στη συνέντευξη με τον δημοσιογράφο Lee Lockwood, η οποία ακολουθεί τις προεξέχουσες φάσεις του σχηματισμού του ανθρώπου που, μετά τους Huey Newton και Malcolm X, επηρέασε περισσότερο το BPP και τη μαύρη ριζοσπαστική σκέψη.
Η βιογραφία του Cleaver είναι συναρπαστική αλλά όχι εξαιρετική, με την έννοια ενός γεγονότος εκτός του συνηθισμένου, πράγματι είναι μια άλλη παραδειγματική ιστορία πολλών νέων μαύρων προλετάριων της εποχής, με μια παιδική ηλικία εξεγερσιακή μέσα στην περιθωριοποίηση, χρόνια νεανικά που χωρίζονται μεταξύ μικρής εγκληματικότητας και σωφρονιστικών ιδρυμάτων και την πρόσβαση στην ενηλικίωση να συμπίπτει με την ευαισθητοποίηση μέσα στις φυλακές της χώρας. Εδώ είναι που πλησιάζει τους μαύρους μουσουλμάνους, τον μαρξισμό, τις δραστηριότητες του πυρήνα του κομμουνιστικού κόμματος, πάντα εδώ ξεκινά να γράφει και γίνεται επιτυχημένος συγγραφέας με το βιβλίο Soul on ice-Ψυχή στον πάγο, και τις ανταποκρίσεις για το περιοδικό Ramparts, έως ότου εισέλθει στην κορυφή του Κόμματος των Μαύρων Πανθήρων.
Ένας δρόμος που διασχίστηκε από πολλούς και πολλές από τους συνομηλίκους του, αλλά επί πλέον μια σημαντική δόση χαρίσματος, αποφασιστικότητας και πολιτικής ικανότητας.
Στα χρόνια στα οποία ήταν διευθυντικό στέλεχος του BPP, ο ιδρυτής Newton ήταν πολιτικός κρατούμενος και είναι ο Cleaver που διευθύνει την οργάνωση, και όχι μόνο δημόσιο πρόσωπο σε πορείες και συγκεντρώσεις, αλλά ιδεολόγος, εκπαιδευτής και οργανωτής. Το κόμμα που δημιουργήθηκε το 1966 από μόνο δύο νέους γίνεται εθνική δύναμη μέσα σε λίγα χρόνια, ακριβώς ενώ βρίσκεται στα χέρια του Cleaver, μέχρι την στιγμή της φυγοδικίας του, και μάλλον είναι περισσότερο με αυτόν παρά στον μυθικό Newton που καταλήγει να μοιάζει.
Η καριέρα αυτού που είναι ένα είδωλο για την αμερικανική επαναστατική νεολαία των χρόνων ’60 θα τελειώσει έπειτα σε μια δραματική πολιτική και ανθρώπινη εσωστρέφεια, τίποτα περίεργο δεδομένου ότι εγγράφεται στη τραγική παραβολή των Πανθήρων που από πρώτη αφρικανική-αμερικανική επαναστατική δύναμη, πρωτοπορία ενός γενικού επαναστατικού κινήματος, καταλήγει, πιεσμένη από την καταστολή και τον Κρατικό τρόμο, στην διασπαστικότητα και τον αδελφοκτόνο πόλεμο, για να χρεοκοπήσει σε μια απόλυτη και τρομερή περιθωριοποίηση.
Αλλά ο «αλγερινός» Cleaver στη συνέντευξη εξακολουθεί να βρίσκεται σε σχέση με ένα ισχυρό κίνημα και είναι στο αποκορύφωμα του θεωρητικού δυναμισμού του.
Ακριβώς σε αυτή την μακρά συνέντευξη εκθέτει τη σκέψη του με σαφήνεια: έναν αιρετικό μαρξισμό, που ξεκινά από το φυλετικό ζήτημα για να το ξεπεράσει υπέρ μιας επαναστατικής σοσιαλιστικής σκέψης που υιοθετεί τα ιστορικά προηγούμενα των ρωσικών, κινεζικών και κουβανικών επαναστάσεων χωρίς να τις αναλαμβάνει σε ιδανικό μοντέλο, που κάνει διάλογο με τις εμπειρίες του αντι-αποικιακού αγώνα οι οποίες βάζουν φωτιά στη μισή υδρόγειο και αγκαλιάζουν την προοπτική του απελευθερωτικού πολέμου, αλλά που ούτε απορρίπτει, ακόμη και μέσα σε έναν πεπεισμένο και ρητό αντιιμπεριαλισμό, την αμερικανική πολιτική και πολιτιστική παράδοση.
Είναι δύσκολο να δοθεί μια ξεκάθαρη τοποθέτηση σε μια τέτοια αντίληψη της επανάστασης και ο ίδιος ο Cleaver αρνείται να περιχαρακωθεί: είναι ένας σοσιαλιστής, σίγουρα, αλλά είναι ένας αμερικανός που γνωρίζει την ανθρωπιά και την ιστορία της χώρας του και ξέρει ότι δεν είναι δυνατόν να εμφυτευτεί όμορφα κι ωραία ένα μοντέλο που αναπτύχθηκε σε ένα εντελώς διαφορετικό πλαίσιο, μιαν άλλη συγκυρία, επομένως επιδιώκει μια πρωτότυπη και «τοπική» εφαρμογή, έναν σοσιαλισμό Yankee-Doodle-Dandy, ικανό να μεταμορφώσει τις Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνοντας και κομμάτια της Ιστορίας της, βάζοντας ναι στην ημερήσια διάταξη την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας, αλλά παραμένοντας αγκυροβολημένος στην κεντρική θέση του ατόμου στην κοινωνική αρχιτεκτονική.
Και αν ακούγεται περίεργο ένας αφροαμερικανός ηγέτης, που αγωνίζεται με τον ρατσισμό και την αυτοκρατορία ΗΠΑ, να αναλαμβάνει πατριωτικούς μύθους είναι επειδή το μαύρο δέρμα, στη διαδικασία της πολιτικής υποκειμενοποίησης, κατέστη το σημείο παρατήρησης από το οποίο πρέπει να κινήσει την επίθεση. Απλά:

Αυτό που χρειαζόμαστε στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ένα Βορειοαμερικανικό Μέτωπο Απελευθέρωσης που να μην είναι ούτε μια μαύρη οργάνωση ούτε μια λευκή οργάνωση, ούτε μια μεξικανική οργάνωση ούτε μια πορτορικανική οργάνωση. Θα πρέπει να είναι μόνο ένα όργανο σύνδεσης μεταξύ των επαναστατικών δυνάμεων όλων των κοινοτήτων, ώστε να επιτρέψει σε αυτές τις τελευταίες να ασκούν τις δραστηριότητές τους με πειθαρχημένο και συντονισμένο τρόπο. Όποιος είναι αληθινός επαναστάτης ξεπερνά όλα αυτά τα κοινοτικά όρια και μιλά στο όνομα όλης της ανθρωπότητας […]
Ο πιο καταπιεσμένος λαός σε ένα δεδομένο κοινωνικό πλαίσιο έχει μια καλή πιθανότητα να είναι ο πιο επαναστατικός λαός. Στην περιοχή που είναι η πιο καταπιεσμένη, είναι πιθανό να απαιτηθούν περισσότερες διεκδικήσεις. Το οποίο σημαίνει ότι σε αυτή την περιοχή υπάρχουν πιο απελπισμένοι άνθρωποι, και μια πιο επείγουσα ανάγκη για λύσεις και μια μεγαλύτερη πιθανότητα να δημιουργηθούν επαναστάτες και μια επαναστατική ιδεολογία σε αυτό τον χώρο. Λέμε ότι ο μαύρος πληθυσμός είναι ο πιο καταπιεσμένος στην Αμερική και ως εκ τούτου οι μαύροι έχουν πιο αξιόλογους λόγους να δράσουν από άλλους. Αλλά δεν λέω ότι δεν υπάρχουν άλλοι καταπιεσμένοι. Στην πραγματικότητα, ο πιο καταπιεσμένος άνθρωπος είναι ο αμερικανός ινδιάνος. Αλλά καθώς υπάρχουν περισσότεροι μαύροι απ’ ότι ινδιάνοι στην Αμερική, φαίνεται να υπάρχουν περισσότερα να κάνουμε στις μαύρες περιοχές.1

Το κεντρικό σημείο της συζήτησης είναι ότι το αφροαμερικανικό θέμα βρίσκεται σε μια προχωρημένη θέση μάχης: υπόκειται στην φυλετική κυριαρχία που το καθιστά εσωτερική αποικία, το συνδέει με τα άλλα εθνικά απελευθερωτικά κινήματα του νότου του κόσμου. ενσωματωμένο στα κυκλώματα της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης, βρίσκεται να κινείται στις ίδιες ταξικές αντιφάσεις της εργατικής τάξης, και είναι παρόν στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην πρώτη γραμμή της κυριαρχίας του κεφαλαίου και του παγκόσμιου ιμπεριαλισμού, βρίσκεται στη θέση που παίρνοντας την εξουσία, θα αποκεφάλιζε το μεγαλύτερο εμπόδιο στην αυτοδιάθεση της ανθρωπότητας.
Αυτό που ο Cleaver υπογραμμίζει είναι μια σκέψη βαθιά ριζωμένη στην ιστορική συγκυρία. Και στην πρόσφατη εκ νέου ανακάλυψη των Μαύρων Πανθήρων είναι θεμελιώδες να το έχουμε αυτό στο μυαλό μας: την συγκυρία ενός κόσμου σε πόλεμο, όπου υπάρχουν συγκεκριμένες και πιθανές διεθνείς συμμαχίες όχι μόνο με άλλα κινήματα αλλά και με άλλα Κράτη που ενσαρκώνουν τη δυνατότητα μιας εναλλακτικής πολιτικής και κοινωνικής οικοδόμησης εχθρικής του ιμπεριαλιστικού καπιταλισμού του οποίου οι ΗΠΑ βρίσκονται επικεφαλής. Δεν είναι τυχαίο ότι η αλγερινή προεδρία θα αναγνωρίσει στο BPP το καθεστώς ενός εθνικού απελευθερωτικού κινήματος, και στον Cleaver το ρόλο του «πρεσβευτή» των αφροαμερικανών, αφού έκλεισε τις διπλωματικές σχέσεις με τον Λευκό Οίκο.
Είναι στο σταυροδρόμι αυτής της εμπειρίας, όπου τάξη, φυλή, αποικία, αυτοκρατορία συνυπάρχουν, που εμφανίζονται οι πάνθηρες και για να κατανοήσουμε το βάθος και τη νοημοσύνη αυτού του πειράματος, είναι απαραίτητο να κατανοήσουμε πως ήταν παιδιά αυτού του πλαισίου. ένα unicum, κάτι μοναδικό, ίσως όχι επαναλήψιμο σε απόλυτο, αλλά σίγουρα έξω από τα ραντάρ του σήμερα.

Αν θέλουμε να ξαναπάρουμε τα θέματα που έμειναν σε εκκρεμότητα από τους Πάνθηρες τότε, είναι καλό να διαβάζουμε και να αναλύουμε τα ντοκουμέντα, τις σκέψεις και τις ομιλίες τους, έξω από τη μυθοποίηση και το φετιχισμό, πρώτα απ’ όλα κατανοώντας τους δεσμούς μεταξύ στρατηγικής και συγκυρίας, μεταξύ πρακτικής και θεωρίας, εδώ βρίσκεται ο πραγματικός πλούτος, η επικαιρότητα, του BPP, πολύ περισσότερο από ότι στους μπερέδες και τις καραμπίνες.
Το θέμα δεν είναι η αναζήτηση ενός υπερήρωα να λατρέψουμε και για τον οποίο να τρέφουμε νοσταλγία, αλλά ενός προηγούμενου που να εγείρει το ζήτημα του επείγοντος και της επαναστατικής δυνατότητας.


Διότι, κατά βάθος, όπως λέει ο ίδιος ο Cleaver:

Καταλαβαίνεις, εγώ έτσι βλέπω τα πράγματα, σαν ο καταπιεστής να κάνει τους ανθρώπους να σπαταλούν πολύ χρόνο. Για μένα είναι αυτό στο οποίο καταλήγει το πράγμα, γιατί υπάρχουν άλλα πράγματα που θα μου άρεσε να κάνω. Αντιθέτως είναι οι άλλοι που παρεμβαίνουν στις υποθέσεις σου, και ξέρεις ότι δεν μπορείς να κάνεις αυτό που θέλεις, γιατί εάν δεν προσέχεις σε αυτό που συμβαίνει γύρω σου, μπορείς να καθίσεις εκεί κάτω από ένα δέντρο, καταλαβαίνεις, διαβάζοντας ποίηση και καπνίζοντας ένα τσιγάρο μαριχουάνας και μιλώντας στο άλλο μισό σου, και φτάνουν δύο ή τρία γουρούνια και σε μεταφέρουν στο θάλαμο αερίου ή σε πυροβολούν ή σου σπάζουν το κεφάλι. Πρέπει λοιπόν να σηκωθείς από κάτω από το δέντρο, να θυμάσαι ότι αυτό που θέλεις να κάνεις είναι να επιστρέψεις κάτω από εκείνο το δέντρο μόλις μπορέσεις, και τότε είναι καλύτερα να σηκωθείς και να καθαρίσεις το μυαλό σου, να αναβάλλεις το «ταξίδι» σε μιαν άλλη στιγμή και να ασχοληθείς μόνο με τα γουρούνια, και μόνο τότε θα μπορείς να λες να επιστρέψεις να κάνεις τα δικά σου πράγματα.2

1 Lee Lockwood; Conversazione con Elridge Cleaver. Intervista al leader delle Pantere Nere; Pgreco; milano 2021; σελ. 107-109

2 Ivi pp. 125-126.

TAGGED WITH → afro-americani • Black Panther • Black Power • Eldrige Cleaver

https://www.carmillaonline.com/2021/07/08/elridge-cleaver-o-lurgenza-della-rivoluzione/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s