ανατρεπτική τέχνη, arte ribelle

Zehra Dogan: ζωγραφίζω συνεπώς αγωνίζομαι

Δημοσιεύτηκε στις  · in Interventi ·στις Παρεμβάσεις

του Francisco Soriano

Η Zehra Doğan είναι μια αξιοθαύμαστη και πυρακτωμένη καλλιτέχνης. Είναι κούρδη. Το 2016, μετά τα αποτρόπαια τουρκικά εγκλήματα κατά των κουρδικών κοινοτήτων, η Zehra Doğan αποφάσισε να αναπαραστήσει με τα σχέδιά της την μαρτυρική πόλη Nusaybin, η οποία βρίσκεται κοντά στα ασταθή σύνορα με τη Συρία, συχνά μια περιοχή πρωτοφανούς βίας και στοχευμένες εκτελέσεις ακόμη και κατά ακτιβιστών και δημοσιογράφων. Η καλλιτέχνης διώχθηκε και, επειδή κατήγγειλε τις θηριωδίες που διαπράχθηκαν εναντίον του λαού της, καταδικάστηκε από τις τουρκικές αρχές σε κάθειρξη περίπου 3 ετών με ποινή που την είδε να κατηγορείται για τρομοκρατία. Για τον εγκλεισμό της επιφυλάχθηκε η φυλακή με αριθμό 5, η πιο δύσκολη, με τα περιβόητα κελιά, του Diyarbakir. Η κατηγορία για τρομοκρατία κατά πολιτικών αντιφρονούντων σε χώρες όπως η Τουρκία, το Ιράν, η Συρία και η Αίγυπτος, χρησιμοποιείται για αδικήματα απόψεων, προπαγάνδα και πολιτική διαφωνία εναντίον των αρχών. Ωστόσο, σε όλη τη διάρκεια της φυλάκισής της, οι δεσμοφύλακες και οι φρουροί είχαν να κάνουν με την αδάμαστη Zehra. Στη φυλακή η νεαρή ακτιβίστρια δεν είχε υλικά και εργαλεία εργασίας: ούτε βούρτσες ούτε χρώματα, αλλά ήταν πάντα σε θέση να παράγει σχέδια. Η ιδιοφυία της Zehra δεν έχει όρια: δημιουργική και επίμονη χρησιμοποίησε μαλλιά, έμμηνο ρύση, καφέ, τσάι, φαγητό, από τη σάλτσα των πιάτων μέχρι τον καφέ, τον κουρκουμά, τον χυμό φλούδας ροδιού και νερό.

Η Zehra Doğan είναι νεότατη. Γεννιέται ακριβώς στο Diyarbakir της Τουρκίας το 1989. Αποφοίτησε από το Πρόγραμμα Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Dicle, ήταν μία από τις ιδρύτριες του πρώτου τουρκικού γυναικείου πρακτορείου ειδήσεων: «JINHA». Μετά από έξι χρόνια λειτουργίας η υπηρεσία κλείνει από τις τουρκικές αρχές κατά τη διάρκεια της κατάστασης έκτακτης ανάγκης με την κατηγορία της ανταρσίας. Εκείνα τα χρόνια ακριβώς η νέα και πολύπλευρη καλλιτέχνης θα λάβει διάφορα βραβεία, μεταξύ των οποίων το Metin Göktepe Journalism Award. Δημοσιογράφος στη σύγκρουση στο Ιράκ και τη Συρία, ήταν από τους πρώτους ανταποκριτές σε αυτά τα εδάφη που μίλησε με γυναίκες Γιαζίντι, θύματα βασανιστών του ISIS που τις υπέβαλαν σε σεξουαλικά βασανιστήρια και αγοραπωλησίες με συμμορίες, ακριβώς στο βόρειο Ιράκ. Η αφήγηση των μαχών μεταξύ του ΡΚΚ και του τουρκικού στρατού κατοχής στις πόλεις Cizre και Nusaybin, της κόστισε ακριβά: κρατήθηκε στις αρχές του 2016 στην Mardin και τέθηκε σε προφυλάκιση για 5 μήνες. Στη συνέχεια αφέθηκε ελεύθερη υπό δικαστική επίβλεψη και, μετά την πρώτη ακροαματική της συνεδρίαση, που πραγματοποιήθηκε τον δεκέμβριο του 2016, καταδικάστηκε σε 2 χρόνια, 9 μήνες και 22 ημέρες φυλάκιση για τρομοκρατική προπαγάνδα και επειδή απεικόνισε, υπό την «κάλυψη ειδήσεων», τον πίνακα του τουρκικού στρατού να καταλαμβάνει τα κουρδικά εδάφη του Ντιγιαρμπακίρ. Η Ζέχρα είναι η ξεκάθαρη απόδειξη του πόσο πολύ η τέχνη και η δημιουργικότητα μπορούν να αποτελέσουν εντονότατα στοιχεία αγώνα και, κυρίως, αποσταθεροποίησης οποιασδήποτε εξουσιαστικής δύναμης.

Στη φυλακή και σε πολλές περιπτώσεις όταν επέστρεψε στην ελευθερία, η καλλιτέχνης επικοινωνούσε με τους πίνακές της με έναν πρωτότυπο, αυθεντικό τρόπο, εκφράζοντας την τραγική καταπιεστική ολίσθηση της τουρκικής πολιτικής προς τους Κούρδους. Στην πραγματικότητα, η Zehra κατέληξε στη φυλακή και υπέστη βασανιστήρια επειδή αναπαρήγαγε, με ένα από τα σχέδιά της, μια εικόνα που διαδόθηκε από ιστότοπους που επαινούσαν την τουρκική εισβολή στα κουρδικά εδάφη στα κοινωνικά μέσα. Οι εικόνες της τουρκικής νίκης και της ήττας του PKK, με άρματα μάχης και τουρκικές σημαίες στα ερείπια μιας κατεστραμμένης πόλης, είχαν επίσης εμφανιστεί στο Twitter. Η φωνή της Zehra Doğan είναι εξαιρετικά έγκυρη στον κόσμο της τέχνης, στη δημοσιογραφία, στον αγώνα κατά των καταπιεστών και για τα δικαιώματα του φύλου. Οι προβληματισμοί της ξεκινούν από τις ιδεολογικές και θεωρητικές παραδοχές που χαράχτηκαν από τον πολιτικό κρατούμενο Apo, Abdullah Öcalan, ο οποίος όχι μόνο αγωνίζεται για την αυτονομία των κουρδικών λαών αλλά συνέβαλε στην ανάπτυξη, την επεξεργασία και κατανόηση, και από μια ανθρωπολογική άποψη, των πατριαρχικών δυναμικών, σοβινιστικών ανδροκρατικών και αυταρχικών μιας κοινωνίας που βασίζεται σε αρχαίες φεουδαρχικές ισορροπίες. Η συμβολή του κούρδου ηγέτη είναι απεριόριστη, κυρίως διότι οι διαισθήσεις του μεταφράστηκαν σε πραγματικές κυβερνητικές πρακτικές χειραφέτησης και αυτοπροσδιορισμού, στην επιτυχημένη προσπάθεια κάτω από τα μάτια όλου του κόσμου για το πόσο η τάση για κοινή χρήση, το μοίρασμα και για ισονομία είναι πρακτικές δυνατές και εφικτές στην πραγματικότητα, χωρίς να χρειάζεται να παραχωρηθεί η θέση στη ρητορική της αδυναμίας πραγματοποίησής τους. Επεξεργάστηκε επίσης ένα νέο όραμα γυναικείας εξέγερσης, απαραίτητης για την απελευθέρωση ολόκληρης της κοινωνίας από τους πατριαρχικούς και αυταρχικούς περιορισμούς που επιβάλλονται από τις παραδόσεις και διαχειρίζονται από τα αρσενικά. Η γυναικεία επανάσταση είναι η απαραίτητη προϋπόθεση οποιασδήποτε προόδου που δεν είναι μια απλή αναπαράσταση ή καλλωπισμός μιας κοινωνίας δήθεν ίσων, η οποία, στην πραγματικότητα, αντιθέτως είναι η προέκταση, η προβολή της υποκρισίας και της κακοποίησης: “To πεδίο του πιθανού μετασχηματισμού της κοινωνίας καθορίζεται από την έκταση, το μέτρο του μετασχηματισμού που επιτυγχάνεται από τις γυναίκες. Ομοίως, το επίπεδο ελευθερίας και ισότητας των γυναικών καθορίζει την ελευθερία και την ισότητα σε όλους τους τομείς της κοινωνίας. Συνεπώς, ο εκδημοκρατισμός της γυναίκας είναι καθοριστικός για τη μόνιμη οικοδόμηση της δημοκρατίας και της κοσμικότητας. Για ένα δημοκρατικό έθνος, η ελευθερία των γυναικών έχει επίσης μεγάλη σημασία, επειδή μια απελευθερωμένη γυναίκα αποτελεί την απελευθερωμένη κοινωνία. Η απελευθερωμένη κοινωνία με τη σειρά της αποτελεί το δημοκρατικό έθνος. Επιπλέον, η ανάγκη ανατροπής του ρόλου του ανδρός είναι επαναστατικής σημασίας”. Αυτή η επεξεργασία είναι μια πραγματική “ιδεολογία γυναικείας απελευθέρωσης» που ορίζεται ως γυναικολογία: «απαραίτητος επιστημονικός όρος που βασίζεται στην αρχή ότι χωρίς την ελευθερία των γυναικών στην κοινωνία και δίχως μια πραγματική συνείδηση ​​που περιβάλλει τις γυναίκες, καμία κοινωνία μπορεί να οριστεί ως ελεύθερη”.

Η τουρκική δικαιοσύνη με δίκες-παρωδία εναντίον όλων των αντιφρονούντων στο καθεστώς του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έδειξε πόσο, αυτό το θεσμικό όργανο πρωταρχικής σημασίας για την επιβίωση μιας αποτελεσματικής-αληθινής δημοκρατίας, μπορεί να είναι υποτακτικό στο σύστημα μιας κατασταλτικής και βάναυσης δύναμης που έχει καταπνίξει χιλιάδες αντιφρονούντες με εγκλήματα που αποδίδονται σε μια μελετημένη στρατηγική τρόμου. Η επέκταση της ερμηνείας του εγκλήματος της τρομοκρατίας κατά των αντιφρονούντων είναι μια αφόρητη στρατηγική: η αρχιτεκτονική του τουρκικού δικαστικού συστήματος έχει μια ιδιότυπη καφκαϊκή και διωκτική προβολή που θεωρούσαμε δυνατή μόνο στη λογοτεχνία. Εκτός από την έλλειψη ανεξαρτησίας και την αδυναμία αμφισβήτησης δικαστικών αποφάσεων με νομικά μέσα, οι τούρκοι δικαστές έχουν συλλάβει επανειλημμένα τους δικηγόρους υπεράσπισης όσων κατηγορούνταν για τρομοκρατία, για τον μοναδικό λόγο ότι έχουν εκφράσει τις απόψεις τους διαδίδοντας την ιστορία των γεγονότων που συνέβησαν πραγματικά ή για πράξεις που έχουν κριθεί επιβλαβείς για την ακεραιότητα του Κράτους. Η απόφαση που καταδίκασε την Ζέχρα ανέφερε έτσι σε ένα από τα μέρη της: «Η κατηγορούμενη φωτογράφησε μια σκηνή στη Nusaybin και ζωγράφισε τουρκικές σημαίες επάνω σε κατεστραμμένα κτίρια. Είναι ξεκάθαρο ότι αυτός ο πίνακας είναι ενάντια στις επιχειρήσεις που πραγματοποιήθηκαν ως αποτέλεσμα της πολιτικής οδοφραγμάτων και χαρακωμάτων της τρομοκρατικής οργάνωσης του PKK, η οποία αναμφίβολα περιλαμβάνει βία και δύναμη. Αυτός ο πίνακας ξεπερνά το όριο της κριτικής στις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν οι δυνάμεις ασφαλείας για την αποκατάσταση της δημόσιας τάξης και αποτελεί προπαγάνδα για την πολιτική των οδοφραγμάτων και χαρακωμάτων του PKK”. Ο μηχανισμός περιέχει ψεύδη: Η Zehra δεν έχει τραβήξει ποτέ φωτογραφίες που απεικονίζουν την τουρκική κατοχή (αλλά άντλησε έμπνευση από τη φωτογραφία που διαδόθηκε από τα τουρκικά κοινωνικά δίκτυα για να διηγηθεί με ένα σχέδιο αυτό που είχε συμβεί πραγματικά στους κούρδους). Επιπλέον, η τουρκική επίθεση δεν οφείλεται στην «πολιτική οδοφραγμάτων και χαρακωμάτων» των κουρδικών λαών που, στην πραγματικότητα, υφίστανται μια συστηματική επιθετικότητα και έχουν το δικαίωμα να υπερασπιστούν τους εαυτού τους. Είναι πλανητικής κυριαρχίας η στρατιωτική πολιτική των τούρκων στις παραμεθόριες περιοχές απέναντι στους κουρδικούς λαούς και τους αντιφρονούντες εντός της Τουρκίας. Η πρόταση μάλιστα αναφέρει ότι ο πίνακας της Ζέχρα «υπερβαίνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις», υπογραμμίζοντας πρακτικά ότι ούτε το δικαίωμα αναπαράστασης των γεγονότων επιτρέπεται στους κατειλημμένους. Το ζήτημα της «τρομοκρατικής προπαγάνδας» που αναφέρεται ως κατηγορία στη συνέντευξη της Ζέχρα σχετικά με ένα παιδί που χτυπήθηκε από τις συγκρούσεις στη Nusaybin, αποτελεί μια προσβολή στο δικαίωμα δημοσιογράφων να αναφέρουν τις ειδήσεις και τα χρονικά, μια πράξη αφόρητης διαστρέβλωσης σε μια προσπάθεια συγχύσεως των θυμάτων με τους δημίους.

Η Zehra Doğan ζωγραφίζει συνεπώς αγωνίζεται. Από τη φυλακή το έκανε γράφοντας ένα αληθινό ρεπορτάζ για τα βασανιστήρια, την άδικη φυλάκιση και την ψυχολογική βία: «Φυλακή αριθμός 5» (Edizioni-Εκδόσεις Becco Giallo, σελίδες 128). Ένα συγκινητικό, μοναδικό και πρωτότυπο έργο, αυθεντικό, που αντιπροσωπεύει τη φρίκη της κατοχής και μιας σιωπηλής γενοκτονίας, υποκριτικά αποσιωπημένης στη Δύση, επειδή απλά την συμφέρει στρατηγικά, δεδομένης της σημασίας της Τουρκίας στη γεωπολιτική σκακιέρα της Μεσογείου, ειδικά για το εμπόριο όπλων και τις πολιτικές περιορισμού στη μετανάστευση. Αυτό το έγκλημα κατά της Ανθρωπότητας έχει ένα τρομερό ιστορικό βάρος που θα είναι δύσκολο να κρυφτεί. Κανείς δεν μπορεί να του στερήσει τη βαθιά αίσθηση της αδικίας και της απανθρωπιάς. Η Ζέχρα αγωνίζεται στο όνομα των γυναικών. Είναι πρωταγωνίστρια μιας νόμιμης και έγκυρης φωνής της τρέχουσας κουρδικής πολιτικής: “Ο πατριαρχικός κόσμος ξερνά επάνω μας τους πολέμους του, επιβάλλει τις διακρίσεις φύλου, κοινωνικές και οικονομικές. Ο πόλεμος που διεξάγει εναντίον μας δεν είναι ένας απλός πόλεμος φύλων, κυριαρχίας, είναι και ένας ιδεολογικός πόλεμος, ο οποίος εξακολουθεί να υπαγορεύει κανόνες στον τρόπο συμπεριφοράς, στο ντύσιμο, στον τρόπο να ήμαστε όμορφοι-ες, στο πως θα κάνουμε έρωτα, στην αναπαραγωγή. Οι γυναίκες όμως παλεύουν. Βρίσκονται, σε διάφορες γωνιές του κόσμου, σε πολλά μέτωπα, αλλά είναι ένας αγώνας. Πρέπει να τερματίσουμε την κυριαρχία που διαιωνίζεται από τον καπιταλισμό, καθώς και από την πατριαρχία. Στο Κουρδιστάν η θέση των γυναικών είναι πολύ διαφορετική. Επειδή υπάρχει μια αντίσταση όπως αυτή της Ροζάβα, και είναι οι γυναίκες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Είναι η πρώτη φορά στη Μέση Ανατολή που μιας επανάστασης ηγούνται οι γυναίκες”. Το “Prigione numero 5-Φυλακή νούμερο 5” είναι ένα κείμενο που περιέχει μια τεράστια ιδεολογική φόρτιση, δύναμη, αντιπροσωπεύει ένα αναπόφευκτο ιστορικό ντοκουμέντο και αναγνωρίζεται ως εξαιρετικά πρωτότυπο-αυθεντικό στο πανόραμα του είδους της λογοτεχνίας της φυλακής και σε εικόνες.

H Zehra γνωρίζει τα όπλα που έχει στη διάθεσή της για τον αγώνα και το λέει επανειλημμένα σε διάφορες συνεντεύξεις: “Κατά τη διάρκεια της ανάκρισης μετά τη σύλληψή μου, με ρωτούσαν συνεχώς, με αυτό τον αντρικό τρόπο: «Γιατί κάνεις αυτή τη δουλειά; Γιατί κάνεις ρεπορτάζ; Γιατί ζωγραφίζεις;» Στην πραγματικότητα, όταν ξεκινήσαμε τη δουλειά μας στη JINHA, η οποία γεννήθηκε από τη γυναικεία αντίσταση, πιάσαμε το στυλό και είπαμε στους εαυτούς μας: «Θα γράψουμε χωρίς να σκεφτόμαστε τι θα πουν οι άντρες για αυτό. “Και ενώ γράφαμε μάθαμε ότι «όταν οι γυναίκες αρχίζουν να γράφουν, η εικόνα των ανδρών στον καθρέφτη αρχίζει να ξεθωριάζει». Αυτός είναι ο λόγος που δεν ένιωθα υποχρεωμένη να απαντήσω. Ακόμα και κλειδωμένη πίσω από σιδερένιες μπάρες, δεν μπορούσαν να μου πάρουν τα καλύτερα όπλα μου εναντίον των καταπιεστών: το στυλό και το πινέλο”. Ακριβώς η εμπειρία στη φυλακή είχε ενισχύσει την ιδέα του μη αναστρέψιμου του αγώνα που η Ζέχρα συνέχιζε από τη φυλακή παρακάμπτοντας τους ελέγχους των φυλάκων-βασανιστών, χάρη στη διαίσθηση να σχεδιάζει στο πίσω μέρος των γραμμάτων που έμεναν σε λευκό και που τα έστελνε ο φίλος Naz Oke, που της έγραφε σε χαρτί kraft για να επιτρέψει στην καλλιτέχνη μας να συνεχίζει περιοδικά την διήγηση της φυλακισμένης καθημερινότητας. Ένα δίκτυο ακτιβιστών και φίλων ανέδειξαν αυτά τα αφηγηματικά αριστουργήματα κάνοντας τα γράμματα να ξεφύγουν από τη φυλακή και δίνοντας μια διάσταση «ζωντανών ειδήσεων» στη βία που υφίστανται οι φυλακισμένες γυναίκες, όπως ποτέ άλλοτε. Η Ζέχρα θα ήθελε να μιλήσει και να πει περισσότερα, για τα παιδιά που φυλακίστηκαν μαζί με τις μητέρες τους, για τις άρρωστες κρατούμενες και χωρίς θεραπεία, για τα σωματικά και ψυχικά βασανιστήρια που υπέστησαν συστηματικά: “Είναι η πρώτη φορά στη Μέση Ανατολή που μια επανάσταση οδηγείται από γυναίκες. Και στην Τουρκία, ιδιαίτερα από τη δεκαετία του 1990, υπήρξε μια πολύ σημαντική αντίσταση από τις γυναίκες. Παραθέτω παραδείγματα από τη γη μου, αλλά υπάρχουν παντού παρόμοιες περιπτώσεις. Δεν είναι μόνο ένας αγώνας για την ταυτότητα. Ταυτόχρονα με τον αγώνα για την ταυτότητα, οι γυναίκες διεξάγουν έναν αγώνα φύλου. Αυτό συναντά σχεδόν συστηματικά μια βίαιη απάντηση από τα κράτη, επειδή ο αγώνας των γυναικών αντιμετωπίζεται ως μια απειλή, διότι όλοι οι νόμοι είναι κυρίως πατριαρχικοί και φαλλοκρατικοί. Και ο τομέας της τέχνης δεν αποτελεί εξαίρεση”.

Η κούρδη καλλιτέχνης διεκδικεί τον ρόλο των γυναικών και έχει επίγνωση της χιλιετούς κληρονομιάς στη διαχείριση της εξουσίας, με τις καταχρήσεις της, από πλευράς ανδρικού φύλου: αναλύει και εκθέτει τις δυναμικές της εξουσίας, δηλώνει με σοφία ότι είναι απαραίτητο να «εξαλείψουμε το αρσενικό μέσα μας», νομίζω ότι αυτή η προσταγή θεωρείται φυσική, ως ένας κανόνας, που υπάρχει στους άνδρες όπως και στις γυναίκες, αλλά νομίζω ότι οι γυναίκες – με τον αγώνα τους – σηματοδοτούν αυτή την εποχή και θα αλλάξουν τον κόσμο”.

Στη φυλακή νούμερο 5, που γεννήθηκε μετά το πραξικόπημα της 12ης σεπτεμβρίου 1980, οι αντιφρονούντες βρίσκουν τον πόνο και τη βία που σχεδίασαν οι αρχές για να αδειάσουν την ψυχή τους, να τους υποτιμήσουν, να τους ατιμάσουν, ακόμη και να αλλάξουν τα σώματα τους, να υποτάξουν την υπερηφάνεια και την αξιοπρέπεια τυπικές του κουρδικού λαού. Αλλά όπως για τη Ζέχρα, στη πιο παραπλανητική και βαθιά καταστολή, αντιστοιχεί αναγκαστικά μια ίση και αντίθετη αντίδραση. Ανάμεσα σε τραγικές εικόνες και εξαιρετικά οδυνηρές αφηγήσεις, η κωμική ιστορία-μαρτυρία-μνήμη-κινούμενο σχέδιο ρέει σαν ποτάμι πλημμυρισμένο, ενεργοποιώντας μέσα μας λόγω της μοναδικότητας της, την επίγνωση και την πεποίθηση του αγώνα. Αυτό το κείμενο είναι μια λογοτεχνική και εικονιστική εμπειρία που αποτυπώνει και συσσωρεύει τη γνώση, τη διερεύνηση, τον προβληματισμό, την εξέγερση. Το έργο εμπλέκεται στο είδος των κινουμένων σχεδίων της φυλακής: θυμίζοντας τα έργα της Mana Neyestani, πιστής μάρτυρος της ιρανικής φυλακισμένης εμπειρίας και της Marjan Satrapi, που, επί μακρόν, μας εισήγαγε αυτή η τελευταία στις σφαγές της χομεϊνιστικής επανάστασης αντιφρονούντων και κομμουνιστών, αφηγούμενη επίσης την καθημερινή ζωή των νεαρών ιρανών γυναικών σε μια βιωτή καταπίεσης και ανδρικού σοβινισμού. Στην τελευταία σελίδα της φυλακής με αριθμό 5 (το μόνο φύλλο χαρτιού που δεν κατάφερε να »αποδράσει») από τη φυλακή μέγιστης ασφάλειας, όπως αποδεικνύεται από τη σφραγίδα της επιτροπής λογοκρισίας), η Ζέχρα μας μεταδίδει την εικόνα-μεταφορά μιας ελευθερίας με κομμένα φτερά: αυτή ενός πτηνού με τα φτερά του μπλεγμένα στο συρματόπλεγμα του παραθύρου ενός κελιού από το οποίο προεξέχουν άλλα πουλιά-συντρόφισσες στον αγώνα: Όταν διασχίζεις // την πόρτα, αν γυρίσεις, // διασχίζεις το βλέμμα αυτών // που απομένουν. Σε μια στιγμή // νιώθεις πληγωμένη, όπως το πουλί // του οποίου το φτερό πιάστηκε στο // συρματόπλεγμα. Ούτε εντελώς ελεύθερη // ούτε πλέον φυλακισμένη // άλλωστε // τι είναι η ελευθερία; 

Για τους κούρδους, η γλώσσα και η ποίηση, η φωνή και η σιωπή, είναι το μεγάλο κόκκινο νήμα που δένει τις κουρδικές κοινότητες που είναι διασκορπισμένες στην Εγγύς ανατολή και στον κόσμο. Η ποίηση είναι ανάσα, είναι λέξη και, όπως υποστηρίζει η Zehra Doğan, όπλο και όχι απλώς μεταφορά του αγώνα. Η ποίηση είναι χαρακιά, τομή, αμεσότητα, φωνή και γραφή, καλλιτεχνική αναπαράσταση, είναι δίχως χρόνο αλλά μέσα στην ιστορία. Η ποίηση είναι πάνω από όλα ειλικρίνεια, τιμιότητα και συναίσθημα: Νομίζω ότι η πλαστική τέχνη και η ποίηση συμβαδίζουν. Στα σχέδιά μου, αυτό που προσανατόλιζε και κατηύθυνε τα συναισθήματά μου ήταν η ποίηση. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα ποιήματα των Ahmed Arif, Didem Madak, Nilgün Marmara, Forough Farrokhzad είναι σημαντικά για μένα. Με υποστήριξαν, μου δώσαν κουράγιο, με κράτησαν όρθια”. 

Η Zehra Doğan είναι μια θαυμαστή και πυρακτωμένη καλλιτέχνης. Είναι κούρδη: «Δεν καταλαβαίνω γιατί μας ρίχνουν στη φυλακή. Βγαίνουμε ακόμη πιο δυνατοί”.

https://www.carmillaonline.com/2021/08/05/zehra-dogan-dipingo-dunque-lotto/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s