αυτονομία, autonomia

Διαχωρισμός/δράση, αποϋποκειμενοποίηση και «δικτατορία των αναγκών»: ο κοινωνικός εργάτης, ο φεμινισμός, η ομοφυλοφιλία, το νεανικό προλεταριάτο και άλλες εγκαρσιότητες

Κατάσταση εκτάκτου ανάγκης

Σύγχρονος είναι αυτός που δέχεται κατά πρόσωπο τη δέσμη του σκότους
που προέρχεται από την εποχή του. Τι είναι το σύγχρονο;

Giorgio Agamben

Στις 29 απριλίου 1975, το τελευταίο αμερικανικό ελικόπτερο πέταξε από την οροφή της αμερικανικής πρεσβείας στη Σαϊγκόν.
Την επόμενη μέρα ο κομμουνιστικός στρατός των Βιετκόνγκ, μετά από επίθεση
πενήντα ημερών, κατέλαβε την πρωτεύουσα του Νοτίου Βιετνάμ, τερματίζοντας την αμερικανική παρουσία στη νοτιοανατολική Ασία. Στις 17 απριλίου οι
Κόκκινοι Χμερ τερμάτιζαν τη φιλοαμερικανική κυβέρνηση της Καμπότζης. Στις 11
νοεμβρίου το Λαϊκό Κίνημα για την Απελευθέρωση της Αγκόλα κήρυξε την ανεξαρτησία από την Πορτογαλία, η οποία, ύστερα από την εξέγερση του προηγούμενου έτους
με την «Επανάσταση των Γαρυφάλλων», την αναγνώρισε αμέσως. Στις 20
νοεμβρίου στο ισπανικό Κράτος, πέθανε επιτέλους ο Francisco Franco,
φασίστας και φιλοατλανιστής δικτάτορας που μόλις λίγους μήνες νωρίτερα είχε
υπογράψει την τελευταία εκτέλεση από γκαρότα πέντε αντιφασιστών αγωνιστών.

Ο Τρίτος Κόσμος απομακρύνονταν από την άμεση κυριαρχία του Πρώτου.
Ολόκληρη η υδρόγειος βρισκόταν σε κίνηση ενάντια στην κυριαρχία του κεφαλαίου. Έμοιαζε,
επομένως, όχι μόνο πως ήταν δυνατή η επανάσταση, αλλά ήταν ήδη σε εξέλιξη, και στη Δύση, η Ιταλία ήταν το «μέσο σημείο» της. Επρόκειτο για
μια πεποίθηση παρούσα όχι μόνο στα αντισυστημικά κινήματα:
και οι κυβερνώντες διατηρούσαν μια παρόμοια αίσθηση και δεν είναι καθόλου
έκπληξη το γεγονός ότι κατέφυγαν στις πιο σκοτεινές δυνάμεις κυριαρχίας για να την αντιμετωπίσουν. Ίσως θα μπορούσε να είχε προχωρήσει αλλιώς, πράγμα που συνέβαλε εκείνα τα γεγονότα

100 Un comunismo más fuerte que la metrópoli

να οδηγήσουν σε μια θεαματική ετερογένεια των άκρων, ήταν ο θρυμματισμός των
δύο μπλοκ (Ανατολή/Δύση) και η αρχή μιας νέας αυτοκρατορικής φάσης, που αποκαλύπτει νέες γεωπολιτικές δυνάμεις μέσα της και μια νέα διεθνή διαίρεση
της εργασίας, η οποία κυριαρχείται από μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης που
θα είναι εμφανής τόσο στη διαχείριση των μεταναστεύσεων, όσο και στη δίχως ανησυχία χρήση
νομοθεσιών εξαίρεσης για την επίλυση κοινωνικών συγκρούσεων. Ήταν στην Ιταλία της δεκαετίας του 1970 που το κράτος άρχισε
να αποκαλεί «τρομοκράτη» όποιον προσπαθούσε να μεταμορφώσει το παρόν
με επαναστατική έννοια
και μόνο από κακή ειρωνεία ο τότε
υπουργός Εσωτερικών, Francesco Cossiga, έφτασε να αναγνωρίσει την αλλοιωμένη ουσία
αυτού που ο ίδιος είχε το θράσος να χαρακτηρίσει ως
μια «μεγάλη σημασιολογική επιχείρηση».1

Στην Ιταλία στις 8 μαρτίου 1975, το κοινοβούλιο ψήφισε τον κανόνα που
παραχωρούσε την ενηλικίωση στην ηλικία των 18 ετών. Στις 22 μαΐου,
λίγες μέρες μετά τις εξεγερτικές του απρίλη, με την
αποφασιστική αποχή του Κομμουνιστικού Κόμματος, εγκρίθηκε ο νόμος Reale (από
το όνομα του Υπουργού Δικαιοσύνης, Oronzo Reale), που θεωρείται ρητά ως νόμος εξαίρεσης για την καταστολή της «νεανικής παρέκκλισης», πράγμα που είναι το ίδιο, της κοινωνικής σύγκρουσης που διέσχιζε
ολόκληρη τη χώρα. Ο νόμος Reale εισήγαγε την προληπτική σύλληψη, επέκτεινε την
προληπτική κράτηση, τιμώρησε την απόκρυψη του προσώπου, διεύρυνε δυσανάλογα τον ορισμό του ακατάλληλου όπλου, χαρακτήρισε τα κοκτέιλ
μολότοφ ως πολεμικά όπλα και αναγνώρισε το δικαίωμα των δυνάμεων
της τάξης να πυροβολούν για να σκοτώσουν τη στιγμή που ένας αστυνομικός το θεωρεί απαραίτητο: αυτός ο νόμος θα ακολουθηθεί από μια μυριάδα νεκρούς και τραυματίες. Ως συνέπεια της «ευνοϊκής» αποχής στο νόμο Reale,
οι σχέσεις μεταξύ του PCI (Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος) και του Κινήματος,
ειδικά με την Αυτονομία, σίγουρα χειροτέρεψαν, οριστικά. το
επίπεδο αντιπαράθεσης μεταξύ Κράτους και κινημάτων δεν μπορούσε παρά
να ξεκινήσει μια ανάβαση, κλιμάκωση. Είναι η αρχή των λεγόμενων ειδικών νόμων που
έχουν μετατρέψει την Ιταλία σε μια χώρα σε μόνιμη κατάσταση έκτακτης ανάγκης
. κανόνες που, αξίζει να θυμόμαστε, αν και στην αρχή
παρουσιάζονταν ως «προσωρινοί», παραμένουν σε ισχύ, σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και επιδεινούμενοι – επιπλέον, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη αυτό το ιστορικό-πολιτικό υπόβαθρο

1Συνέντευξη στον Francesco Cossiga, en AA.VV., Una sparatoria tranquilla-Μια ήρεμη ανταλλαγή πυροβολισμών. Per una storia orale del ‘77, για μια προφορική ιστορία του ’77
Roma, Odradek, 1997.

Separ/acción, desubjetivización y «dictadura de las necesidades» 101

δεν θα μπορούσε κάποιος να καταλάβει το ενδιαφέρον ορισμένων ριζοσπαστών ιταλών στοχαστών, ιδιαίτερα του Τζόρτζιο Αγκάμπεν, για την
«κατάσταση εξαίρεσης«.

Κατάσταση εξαίρεσης που δεν ανακοινώθηκε ποτέ ρητά
για να μην χρειαστεί να γίνει παραδεχτή η ύπαρξη λανθάνοντος εμφυλίου
, ούτε
ακόμα κι όταν τα τανκς βγήκαν στους δρόμους στη Μπολόνια για να δαμάσουν
την εξέγερση του μαρτίου 1977 και στη Ρώμη απαγορεύτηκαν όλες οι δημόσιες διαδηλώσεις. Στο μεταξύ αυτή μετατράπηκε στο κλειδί της πολιτικής δράσης
όλων των «δημοκρατικών κρατών»: «Στην πραγματικότητα, οι εξαιρετικοί μηχανισμοί, αφού εμφυτευθούν, ενσωματώνονται μόνιμα
στο σύστημα, το οποίο μετασχηματίζεται χωρίς να γυρίζει πίσω, γεννώντας νέες
εκστρατείες εξαίρεσης και διαδοχικές «σεζόν» έκτακτης ανάγκης
».2

Το βράδυ μεταξύ 1ης και 2ας νοεμβρίου δολοφονήθηκε στην ακτή
της Ostia, σε συνθήκες που δεν ήταν απολύτως ξεκάθαρες, ο Pier Paolo Pasolini,
του οποίου τα άρθρα εκείνων των τελευταίων μηνών, που σήμερα φαίνονται πραγματικά προφητικά, ασχολούνταν με την ανθρωπολογική γενοκτονία των
ιταλικών λαϊκών τάξεων στα χέρια ενός «νέου φασισμού», που
δείχνει μέσα από τη δικτατορία που ασκείται από μια «νέα μπουρζουαζία
η οποία αντιλαμβάνεται όλο και πιο βαθιά ακόμη και τις εργατικές τάξεις, να τείνει τελικά στην ταύτιση μεταξύ αστικής τάξης και ανθρωπότητας».3

Ακριβώς επειδή υπάρχει πολλή αλήθεια σε
αυτά τα ζοφερά παζολίνια οράματα, μπορούμε να πούμε ότι η ατμόσφαιρα
στα ιταλικά κινήματα της δεκαετίας του ’70 δεν είναι αναγώγιμη, όπως πολλοί διαμορφωτές κοινής γνώμης σήμερα θα ήθελαν να μας κάνουν να πιστέψουμε, σε
ένα σκοτεινό μηδενισμό—ο μαύρος θρύλος των «χρόνων του μολυβιού»—, αλλά
ούτε, όπως θα επιθυμούσαν οι απολογητές της χαμένης αθωότητας, σε ένα
είδος ευφορικής ελαφρότητας. Το σκοτάδι, αυτό που επιθυμεί η εξουσία,
βάραινε πολύ, πάρα πολύ στα πνεύματα και τις πράξεις εκείνων που
επαναστάτησαν, αλλά εξίσου σοβαρή ήταν η αποφασιστικότητα με την οποία χιλιάδες
γυναικών και ανδρών προσπάθησαν να γκρεμίσουν τον τοίχο του παρόντος
ενάντια σε αυτή τη σκοτεινότητα. Το πρόβλημα δεν επιλύεται με την περιγραφή της
σύνθεσης των συναισθημάτων που υπάρχουν στο Κίνημα ως μόνο χαρούμενα ή μόνο γεμάτα μίσος, με περισσότερη έλλειψη ανησυχίας ή
πιο πολυσυζητημένη σοβαρότητα. Το ουσιαστικό γεγονός είναι ότι όσοι ήταν μέρος του,
ήταν εν τούτοις ικανοί να ζήσουν συλλογικά και με μεγάλη ένταση

2 O. Sclazone και P. Persichetti, La revolution et l’État, Η επανάσταση και το Κράτος, París, Dagorno, 2000.
3 P. P. Pasolini, «La prima, vera rivoluzione di destra, η πρώτη αληθινή δεξιά επανάσταση» στο Saggi sulla politica e la società – Δοκίμια για την πολιτική και την κοινωνία, Milán,
Mondadori, 1999.

102 Un comunismo más fuerte que la metrópoli

τις στοργές που κυκλοφορούσαν σε εκείνη την Ιταλία στα τέλη του αιώνα: αν μισούσαν ο ένας τον άλλον,
αν αγαπούσαν ο ένας τον άλλον, αν η χαρά ή η λύπη κυρίευαν τα σώματα, ενεργούσαν
ανάλογα και με όλους τους τρόπους. Τα συναισθήματα, που μέχρι τότε περιορίζονταν στο κενό της ιδιωτικής ζωής της
ύπαρξης, μετατράπηκαν μετά από μια ορισμένη στιγμή σε αληθινές
πολιτικές πρακτικές, ενεργώντας ρητά ως τέτοιες. Ποτέ δεν θα
είναι αργά για να κάποιος ξαναβρεί μέσα του αυτή την ικανότητα να νιώθει
μαζί, πράγμα που, από μόνο του, κάνει μια κοινότητα ικανή να αντιμετωπίσει
το ανυπόφορο εκείνης της εχθρικής δύναμης που κατοικεί μέσα και έξω
από εμάς. Θα είναι αυτή η ίδια ικανότητα που θα μετατρέψει σε μια ηδονή
το γεγονός να ζεις μέσα στο Κίνημα και να κυκλοφορείς με όλο και
μεγαλύτερη ένταση την επιθυμία για επανάσταση.

Άλλα σημαντικά γεγονότα έλαβαν χώρα στην Ιταλία κατά τη διάρκεια
του έτους 1975, αλλά, αυτή τη στιγμή, εκείνο που μας ενδιαφέρει είναι να συνεχίσουμε μέσα
στα πλαίσια της συνέπειας, της συνοχής των ιταλικών κινημάτων και ειδικότερα των
διαρθρώσεων των αυτονομιών που, μεταξύ 1975 και 1976, θα γνωρίσουν μια
ανεξέλεγκτη ανάπτυξη, η οποία οδήγησε σε αυτό που ο Walter Benjamin αποκάλεσε «την πραγματική κατάσταση εξαίρεσης».

συνεχίζεται

#FreePanoulis #free_Michailidis How can I help #freepanoulis

Click to access TS-HIS16_Autonomia.pdf

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s