αυτονομία, autonomia

Φωτιά στο γενικό επιτελείο, Α

Θέλετε να οικειοποιηθείτε ξανά της ζωή σας;
Προς το παρόν, καταστρέψτε το αφεντικό που βρίσκεται
μέσα σας, καταστρέψτε τα καπιταλιστικά χαρακτηριστικά
μέσα σας.
Καταστρέψτε τους εαυτούς σας ως αφεντικά.
Καταστρέψτε τους εαυτούς σας ως ανεξάντλητες ηλεκτρικές σκούπες
της οικιακής μας εργασίας.

Οι γυναίκες της οικιακής εργασίας, ιούνιος-ιούλιος του 1976.

128 Un comunismo más fuerte que la metrópoli

Δεν είναι εύκολο να επισημάνουμε ποιες κινήσεις, ποιες πολιτικές πρακτικές, ποιες
συναντήσεις ήταν πράγματι θεμελιώδεις για την εκρηκτική ανάπτυξη και την αυθεντικότητα ενός κινήματος όπως το ιταλικό, αλλά μπορούμε να βεβαιώσουμε ότι αυτό που συνήθως συγκαταλέγεται κάτω από το όνομα του «φεμινισμού»
αποτέλεσε για την Ιταλία της δεκαετίας του ’70 μια εμπειρία της οποίας η έκταση και η σημασία -τόσο σε προσωπικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο- ξεπερνούν
μακράν αυτό που είναι συχνά διατεθειμένοι να αναγνωρίσουν
οι πιο γενναιόδωροι σχολιαστές, και αυτό, άλλωστε, για πολύ απλούς λόγους. Για παράδειγμα, η μη αναγωγιμότητα εκείνης της πολιτικής εμπειρίας στη δημόσια εκπροσώπησή της, το κατά το ήμισυ αόρατο των τροχιών της, ή η αδυναμία διαχωρισμού της πολιτικής πρακτικής από την καθημερινή ζωή. στην πραγματικότητα εκείνος
ο φεμινισμός, όπως και εκείνα τα κινήματα, τελείωσε ακριβώς όταν
η δυνατότητα να επιμείνουν στον τρόπο ζωής τους διακόπηκε: τα χρόνια
του ογδόντα ήταν μια δεκαετία σκληρής αντεπανάστασης, τεράστιας και βαθιάς.

Η ικανότητα μετάδοσης που είχε ο αυτόνομος φεμινισμός —να μη
συγχέεται με τον δημοκρατικό φεμινισμό—σε σχέση με τα υπόλοιπα
κινήματα είναι ευθέως ανάλογη με τη δύναμη που μπόρεσαν να εκφράσουν όλα μαζί μεταξύ 1975 και 1977. Η τεράστια ικανότητα του
αποσύνθεσης εισέβαλε στις κολεκτίβες, τις οργανώσεις, τα κοινωνικά κέντρα, τα κατεχόμενα σπίτια, τις εφημερίδες, τη ζωή, αποδιοργανώνοντας
την πρακτική εκπροσώπηση της στράτευσης, κάνοντας τον υφέρποντα αυταρχισμό να κραυγάζει (και μέσα στην Αυτονομία) και εισάγοντας νέες
πρακτικές κοινωνικοποίησης, αποτρέποντας ταυτόχρονα την άμεση
ιδεολογική ανάκαμψη του από πλευράς των οργανώσεων, όπως συνέβαινε συχνά με άλλες υποκειμενικότητες σε απόσχιση, που «ερμηνεύτηκαν» και επέστρεψαν στο μονοδιάστατο επίπεδο της εργοστασιακής ταξικής πάλης
ή τις αναγκαιότητες του Κόμματος.

Η φεμινιστική εξέγερση ήταν
μια αληθινή επανάσταση μέσα στην επανάσταση. Πρέπει να ειπωθεί ότι ακόμη και σήμερα
υπάρχουν μερικοί πρώην πρωταγωνιστές εκείνης της περιόδου που κατηγορούν τον φεμινισμό για
την κρίση του Κινήματος, όταν είναι εκείνοι οι ίδιοι που το κατέστειλαν, αντιπαραθέτοντας τους τυπικούς, αρχαίους, αφόρητους »λόγους
της πολιτικής»: αυτό που είναι πραγματικό γιατί είναι λογικό, αυτό που εκφράζεται πάντα από μια αντρική φωνή, ακόμα κι όταν αυτός που μιλά είναι μια «γυναίκα»,
αυτή που αναφέρεται πάντα και μόνο με όρους ενός «υποκειμένου» που
παραμένει ενσωματωμένο στην πολιτική οικονομία ακόμη και στις
μαρξιστές και μεταμαρξιστές διατυπώσεις της πιο προχωρημένες και διορατικές.
Ο φεμινισμός που προέκυψε ορμητικά μεταξύ 1975 και 1976 στην Ιταλία
δεν ήταν μια συνέπεια του νικηφόρου σταδίου των δημοψηφισμάτων και των πολιτικών δικαιωμάτων (διαζύγιο, άμβλωση, σεξουαλική βία), ούτε των εργατικών αγώνων

Separ/acción, desubjetivización y «dictadura de las necesidades» 129

και φοιτητικών που αφθονούσαν τόσο πολύ μετά το ’68. Τελικά, δεν ήταν ούτε μια
συνέπεια της κινητοποίησης των πολιτών ούτε ένα «πλευρό» του Κινήματος. ήταν αυτόνομος πάνω απ’ όλα γιατί η κυοφορία του ήταν αυτόνομη. Επρόκειτο
για μια άλλη ιστορία, μια άλλη υποκειμενικότητα, με «ατζέντα αγώνα»
δική της και πολύ ριζοσπαστική. Οι μητροπολιτικές συγκρούσεις ήταν μάλλον η
συνθήκη για την οποία η φεμινιστική αυτονομία, όπως και άλλα κινήματα, συνάντησε μεγάλους χώρους για να διατρέξει και να μεταμορφώσει.
Η θέση του αυτόνομου φεμινισμού σχετικά με την «κατάκτηση των
πολιτικών δικαιωμάτων» ήταν ένα σκάνδαλο για την αριστερά. Οι γυναίκες των
κολεκτίβων επεξεργάστηκαν μια αυστηρά αντινομική θέση που
μέχρι σήμερα δεν έχει ξεπεραστεί ακόμα σε ριζοσπαστισμό και ευφυΐα. Δεν απέρριπταν, φυσικά, τις βελτιώσεις των συνθηκών της
ζωής ή τα νέα δικαιώματα που αποκτούσαν, αλλά δεν τους άρεσε
που άλλοι νομοθετούσαν επάνω στα σώματά τους και δεν πίστευαν ότι η απόκτηση «γυναικείων δικαιωμάτων» σε ένα πατριαρχικό σύστημα θα μπορούσε πραγματικά να μεταμορφώσει τα πράγματα, πόσο μάλλον να επιφέρει μια επανάσταση.

Αντιθέτως,
τα «παραχωρημένα δικαιώματα» ήταν συχνά ένα αντίδοτο
ενάντια σε εκείνη την επανάσταση, ένα όργανο ελέγχου περισσότερο από μια κατάκτηση. Και
αν σκεφτούμε τη σημερινή Ιταλία, όπου το «δικαίωμα στην άμβλωση» δεν είναι ένα
πολύ σίγουρο δικαίωμα άσκησης στα δημόσια νοσοκομεία, καταλήγουμε στο ότι
οι φεμινίστριες δεν είχαν τόσο λάθος που διεκδικούσαν την αυτοδιαχείριση
των πρακτικών αμβλώσεων και αντισύλληψης.

Μια γενεαλογία που μοιράζονται πολλοί θέλει ο αυτόνομος φεμινισμός να έχει γεννηθεί
το 1966 με την έκδοση του προγραμματικού Μανιφέστου της ομάδας Demau
—την ίδια χρονιά του Operai e capitale-Εργάτες και κεφάλαιο.17 Αυτό που τραβάει περισσότερο την προσοχή
από την αρχή είναι πως, παρά το ότι το όνομα της ομάδας -Demau σήμαινε «απομυθοποίηση του πατριαρχικού αυταρχισμού»- κατέστησε σαφές
ότι δεν ήταν μια απλή καταγγελία ή ένας απλός αγώνας κατά του
αυταρχισμού και της πατριαρχίας ως συγκεκριμένων αντιφάσεων της
κοινωνίας, αλλά το γεγονός ότι η κοινωνία αυτή καθαυτή ήταν προβληματική
για τις γυναίκες.

Δεν ήταν θέμα επίλυσης του «γυναικείου ζητήματος», αλλά
αμφισβήτησης της ολότητας του κοινωνικού. Γι’ αυτό και ο στόχος της πολεμικής του
Demau, όπως και ο αυτόνομος φεμινισμός γενικότερα, ήταν οι πολιτικές ένταξης και χειραφέτησης των «γυναικών» σε αυτή την ίδια κοινωνική φυλακή
που όλοι θεωρούσαν κάτι δεδομένο, συμπεριλαμβανομένων γυναικείων δυλλόγων και ομάδων
της αριστεράς. Η φεμινιστική αυτονομία έπρεπε να σταματήσει να θεωρείται 17

Αυτό το βιβλίο του Mario Tronti είχε μεγάλη σημασία για τον εργατισμό, του οποίου θεωρείται
ένα θεμελιώδες κείμενο: Obreros y capital, Εργάτες και κεφάλαιο, Μαδρίτη, Akal. Cuestiones de Antagonismo, Ζητήματα Ανταγωνισμού, 2001

130 Un comunismo más fuerte que la metrópoli

ως «λειτουργίες» της κοινωνίας, για να υπονομεύσει αυτή την κοινωνία στις ρίζες της
«ξεκινώντας από τον εαυτό», από την καθημερινή εμπειρία, από την αμφισβήτηση του τι
κρατιόταν δίπλα ή μέσα σε κάθε μια γυναίκα. Αν οι αγώνες για τη χειραφέτηση
επιλύονταν πάντα στην αναγνώριση μιας ταυτότητας, οι αγώνες της
απελευθέρωσης έριχναν κάτω και αυτό το τελευταίο φράγμα, υποδηλώνοντας την
υλοποίηση ενός επαναστατικού μέλλοντος.
Επιπλέον, η αποξένωση που βίωναν οι γυναίκες, δεν περιοριζόταν στο
περιβάλλον εργασίας ή σπουδών, αλλά περιελάμβανε το σύνολο
των επίσημων και άτυπων θεσμών που παρήγαγαν και αναπαρήγαγαν αυτή την καταραμένη κοινωνία στην οποία όλα συνωμοτούσαν ενάντια σε κάθε δυνατότητα αληθινής απελευθέρωσης
.

Η θλίψη των σοσιαλιστικών χωρών ήταν
εκεί για να το θυμίζει σε όλους, αλλά οι ιταλίδες φεμινίστριες το έβλεπαν στα μέρη όπου ζούσαν, στο σπίτι, στις οργανώσεις αγώνα,
μεταξύ συντρόφων, στην ατέλειωτη επανάληψη των συμπεριφορών
υποταγής σε μια κοινωνική ηθική που αμφισβητούνταν μόνο στα λόγια, εξωτερικά, ενώ εσωτερικά οι δυνατότητες μιας σύγκρουσης ικανής να εμποδίσει τις ροές αναπαραγωγής του κεφαλαίου ήταν όλο και πιο εμφανείς: «Δεν παράγουμε πράγματα, αλλά ανθρώπους. To να παράγουμε εργάτες σε
τόπους βιοποριστικών πηγών συνεπάγεται νέες αντιφάσεις σε
σχέση με την απεργία ως μορφή αγώνα ή την απουσία ως άλλη
αγωνιστική μορφή. Αν εμείς κάνουμε απεργία δεν αφήνουμε πίσω αντικείμενα
για φινίρισμα, ακατέργαστες πρώτες ύλες κ.λπ
., δηλαδή, διακόπτοντας
την εργασία μας δεν παραλύουμε τη μετατροπή ενός πράγματος σε άλλο,
αλλά παραλύουμε την καθημερινή αναπαραγωγή της εργατικής τάξης. Αυτό
θα ήταν πλήγμα στην καρδιά του κεφαλαίου γιατί θα μετατρέπονταν σε
μια απεργία συνεπακόλουθη και με εκείνες αυτών που συνήθως έχουν πάει
στην απεργία χωρίς να το κάνουμε εμείς
».18

Από τέτοιου είδους στοχασμούς
γεννήθηκαν πολλές συλλογικότητες για την απελευθέρωση της οικιακής εργασίας,
υπέρ ενός μισθού για τις νοικοκυρές, για το τέλος του οικογενειακού καθεστώτος,
εκκινώντας από τον εργάτη: «Κανείς μέσα στην αριστερά δεν θέλει να
δει ότι ο μισός κύκλος παραγωγής γίνεται στα σπίτια μας: πως
αν δεν επρόκειτο για την δωρεάν εργασία μας οι σύζυγοί μας δεν θα μπορούσαν
να εμφανίζονται κάθε πρωί στα εργοστάσια και τα γραφεία, έτοιμοι να τους
εκμεταλλευτούν
. Πρέπει να ξεκινήσουμε από εδώ, από την δωρεάν εργασία, αν θέλουμε να τινάξουμε στον αέρα τα θεμέλια της καταπίεσής μας: από την έλλειψη
χρημάτων που μας καταδικάζουν στην εξάρτηση του αρσενικού μισθού. Και
τον αγώνα για να έχουμε τα χρήματά μας πρέπει να τον κάνουμε εμείς σε πρώτο πρόσωπο, γιατί αυτός ο αγώνας θα κλονίσει όλες τις σχέσεις της εξουσίας
18, 8 μαρτίου 1974, Venecia, Marsilio Editore, 1975.

Separ/acción, desubjetivización y «dictadura de las necesidades» 131

και τα προνόμια που κατέχει ο άντρας μέσα στην οικογένεια. Μόνο εμείς,
οι γυναίκες, κάνοντας να μας πληρώνουν τις δουλειές του σπιτιού, μπορούμε να ανοίξουμε ένα
νέο μέτωπο αγώνα κατά του Κράτους, που πηγαίνει από σπίτι σε σπίτι
».19 Το
περιεχόμενο του παρόντος εγγράφου, καθώς και άλλων παρόμοιων, που έκαναν μια
«μισθολογική» ανάγνωση της φεμινιστικής σύγκρουσης, κρατούσε την καταγωγή του σε μια διάσπαση
που υπέστη το Potere Operaio το 1971 και η οποία οδήγησε, στην αρχή, στη γέννηση της Lotta FemministaΦεμινιστικής Πάλης και από εκεί σε πολλές
κολεκτίβες για τον οικιακό μισθό. Παρά την απόσταση που κρατούσε
όσον αφορά τους άνδρες, μοιράζονταν με αυτούς μια παρόμοια προσέγγιση, «εργατιστικού» στυλ, η οποία, ξεκινώντας από τον αγώνα για τον πολιτικό μισθό οδηγούσε στην απόρριψη της εργασίας.

Πέρα από την αφέλεια
να σκέφτεται κάποιος ότι ο οικιακός μισθός θα μπορούσε να έχει σπάσει όλες τις
σχέσεις εξουσίας, το πιο σημαντικό, όπως συνέβη με τους εργάτες,
ήταν ότι δρομολογήθηκαν μια ολόκληρη σειρά από πράξεις δολιοφθοράς,
απουσίες και απεργίες που έκαναν οι γυναίκες στο «τμήμα» τους
του κοινωνικού εργοστασίου, στο σπίτι και στις στοργές, τα αισθήματα. συμπεριφορές που
ουσιαστικά επρόκειτο να πιέσουν και να ανατρέψουν τις επισφαλείς ισορροπίες
επάνω στις οποίες υποστηρίζονταν η διαχείριση της αναπαραγωγής του εργατικού δυναμικού.

συνεχίζεται

 #free_Michailidis 

Click to access TS-HIS16_Autonomia.pdf

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s