αυτονομία, autonomia

Αυτονομία και παραλήρημα του υποκειμένου: χίλιες ομάδες σε πολλαπλασιασμό/δράση, α

H δύναμη, η εξουσία δεν βρίσκεται
μόνο εκεί όπου λαμβάνονται
τρομακτικές αποφάσεις
αλλά παντού όπου η συζήτηση
ταράζει το σώμα
η κραυγή τη χειρονομία της ζωής
.
Colectivo A/traverso, Alice è il diavolo – η Αλίκη είναι ο διάβολος

Μεγάλης σημασίας για κάποιες από τις εξελίξεις του ’77 και για τη
γειτνίαση του με τις πρακτικές του νεανικού προλεταριάτου, ήταν η δραστηριότητα των
μικρών αυτόνομων ομάδων που δημιουργήθηκαν εκείνη την περίοδο γύρω από
περιοδικά όπως το A/traverso – giornale dell’autonomia, εφημερίδα της αυτονομίας και Zut – foglio di
agitazione dadaista, φύλλο ντανταϊστικής αγκιτάτσιας, πειράματα γραφής και ζωής μεταξύ
Μπολόνια και Ρώμης. Η πρώτη, μεταξύ άλλων, λειτούργησε ως έμπνευση
για το Radio Alice, το ελεύθερο ραδιόφωνο της Μπολόνια, το κατ’ εξοχήν ραδιόφωνο
του Κινήματος. Είναι αλήθεια ότι στην Ιταλία υπήρχαν και άλλες ραδιοφωνικές εμπειρίες μέσα στο Κίνημα, όπως το Ράδιο Σέργουντ-Radio Sherwood στην Πάντοβα,

Separ/acción, desubjetivización y «dictadura de las necesidades» 171

η Radio Città Futura-Μελοντική Πόλη στην Ρώμη ή το Radio Popolare-Λαϊκό Ραδιόφωνο στο Mιλάνο, όμως το Ράδιο
Αλίκη είχε σε αυτήν την ιστορία μια ιδιαίτερη σημασία και ιδιαιτερότητα, που πρόσφατα γιορτάστηκε με μια καλή ταινία του Guido Chiesa, Lavorare con lentezza-Να εργάζεσαι χαλαρά. Ως επιβεβαίωση της σημασίας του στο
συλλογικό φαντασιακό εντυπωσιάζει ο αριθμός των κοριτσιών που γεννήθηκαν το 1977
και λίγο μετά τα ονόμασαν Αλίκη. Αυτή η εξαιρετική εμπειρία
δεν είχε συνέχεια, ενώ για παράδειγμα κάποιοι από τους ραδιοφωνικούς σταθμούς που αναφέρθηκαν
συνεχίζουν να εκπέμπουν μέχρι σήμερα. Αυτό συμβαίνει απλά γιατί
εκείνο το ραδιόφωνο δεν ήταν κάτι ξέχωρο από το Κίνημα και ως εκ τούτου, με τη διακοπή του
εξ’ αιτίας του κυνηγητού της αστυνομίας, τελείωσε όταν περατώθηκε κι αυτό.

Όταν
μιλάμε για συλλογικότητες και κινήματα, η συνέχεια δεν καταδεικνύει τίποτα παρά το προφίλ της επανάστασης, επιπλέον, συχνά καταδεικνύει
μόνο τον οπορτουνισμό και το μερκαντιλιστικό πνεύμα των συνεχιστών
σε οποιαδήποτε τιμή, με οποιοδήποτε κόστος δηλαδή. Ωστόσο, το Radio Alice είναι ακόμα ζωντανό, παραμένει μέσα
στη συλλογική μνήμη ως ένα από τα σημαντικότερα επεισόδια της
επαναστατικής μας ιστορίας.

το A/traverso έρχεται στο φως τον μάιο του 1975. Στην αρχή παράγεται με
γραφομηχανή και μαρκαδόρο και στη συνέχεια αναπαράγεται σε offset. ο τίτλος
αποτελείται από γράμματα που εξάγονται από εφημερίδες όπως l’Unità, il Manifesto
και Rosso. Η Μπολόνια ήταν εκείνη την εποχή μια ιδιαίτερα κατάλληλη περιοχή
για αυτό το είδος «δημιουργικών» εμπειριών: πολλές από τις εξήντα χιλιάδες
φοιτητές της εποχής έφταναν εκεί για να παρακολουθήσουν μαθήματα DAMS (Department of Arts, Media and Entertainment-Departamento de Artes, Medios y Espectáculo-Τμήμα Τεχνών, Μέσων και Ψυχαγωγίας, Θεαμάτων), ένα
νέο πτυχίο στο οποίο εργάστηκαν ορισμένοι ελευθεριακοί καθηγητές,
και ανοιχτοί στη μόλυνση από το Κίνημα. υπήρχαν φοιτητές
προερχόμενοι από όλη την Ιταλία, κυρίως από το Νότο, αλλά και από το εξωτερικό, όπως γερμανοί για παράδειγμα, ορισμένοι από τους οποίους έγιναν
μέρος των εμπειριών για τις οποίες μιλάμε. ο Bifo και οι άλλοι
που έφτιαξαν το περιοδικό ήταν σχεδόν όλοι πρώην αγωνιστές της PO και της Linea di
Condotta
, αλλά υπερασπιστές της γραμμής του »αυθορμητισμού».

Εκείνη την εποχή
είχαν διαβάσει τον Αντι-Οιδίποδα, είχαν ζήσει, έστω και με χίλιες αντιφάσεις,
με μεγάλη χαρά το φεμινιστικό και γκέι κίνημα και τοποθετήθηκαν
αμέσως σε ένα έδαφος στο οποίο η αυτοοργάνωση δεν είναι και
δεν υπήρξε ποτέ «πολιτικός υποκειμενισμός»: η μικρή ομάδα, το περιοδικό και το ραδιόφωνο
βλέπονταν ως όργανο, ποτέ ως κατεύθυνση του τίποτα ή κανενός. Πρότασή του είναι η κολεκτιβοποίηση της καθημερινότητας και η
μικροπολιτική οργάνωση. Επιπλέον, όπως γράφει ο Bifo, δεν ήταν θέμα εργαλείων αλλά «επικοινωνιακών παραγόντων»: «Το Ράδιο Αλίκη δεν ήταν στην υπηρεσία
του προλεταριάτου ή του κινήματος, μάλλον ήταν μια υποκειμενικότητα του

172 Un comunismo más fuerte que la metrópoli

κινήματος».44 Επρόκειτο για την εκτίμηση, την ανάδειξη των ιδιοτήτων της εμπειρίας των συλλογικών κατοικιών, των στεκιών, των ομάδων αυτογνωσίας, των κολεκτίβων εργοστασίων, σχολείων, πανεπιστημίων κ.λπ., υφαίνοντας ένα δίκτυο ικανό
να τροφοδοτήσει τη σύγκρουση και να διατηρήσει τη δυνατότητα αυτονομίας σε
όλες τις αισθήσεις, από τις σωματικές έως τις ψυχικές. Έτσι, με τις πρόσφατες εμπειρίες στον αμφιβληστροειδή, δεν σκέφτονταν πλέον μόνο το εργοστάσιο
ως κέντρο ακτινοβολίας της παρέμβασης αλλά στην καθημερινή ζωή
σε όλη της την πολυπλοκότητα και στην κριτική σχέση που δημιουργούσε
μεταξύ νεανικού προλεταριάτου και μητρόπολης.

Το Α/Τραβέρσο ξεκαθαρίζει από την αρχή ότι θεωρεί τον αγώνα του
εργοστασίου εκείνης της εποχής ως αμυντικό. εξ ου και η ανάγκη για μια
ρήξη, ενός άλματος στο κενό που προαναγγέλλεται γεμάτο δυνατότητες.
Αλλά διάβασα και τα σημάδια αγωνίας και αυτοκαταστροφής που
γίνονταν αισθητά στο Κίνημα, τα οποία προέρχονταν από την αδυναμία να λογαριαστεί με την αποσύνθεση του πρόσφατου παρελθόντος μαζί με όλες τις πολιτικές και υπαρξιακές του εγγυήσεις. Από αυτή την αγωνία, κατά τη γνώμη του, προέρχονταν
τόσο οι μπερδεμένες παρορμήσεις και η χρήση ηρωίνης καθώς και
οι μιλιταριστικές και υπερμπολσεβίκικες παρορμήσεις, όπου αυτές οι τελευταίες αναπαρήγαγαν με θεαματικό τρόπο την κρατική μηχανή στη μετατροπή του Κόμματος
σε μια φαντασμαγορική οντότητα, προτείνοντας εκ νέου την πολιτική ως διάσταση
διχασμένη και αποξενωμένη από το κίνημα: η πολιτική, είπε, ήταν και μετριέται πάντα και μόνο με τους χρόνους του Κράτους. Αντίθετα έπρεπε
να αναχαιτίσει τις μικροσυμπεριφορές, τα συμπτώματα μιας λανθάνουσας υποκειμενικότητας που θα μπορούσε να εμφανιστεί μόνο στο πεδίο της αυτονομίας,
στην απόρριψη της εργασίας, στην αποξένωση, στην οικειοποίηση, ή σε αυτό που είναι
το ίδιο μέσα στο ξεχωριστό/δράση (προφανώς είναι οι άνθρωποι του Α/τραβέρσο που
δημιούργησαν αυτόν τον διχασμένο τρόπο γραφής).

Η πολιτική δίδεται και μεγαλώνει πάνω στην «ακύρωση» του υποκειμένου. καθώς το
κάνει και η επαναστατική πολιτική που, σε προηγούμενες εμπειρίες, την ημέρα
μετά την εξέγερση, ανέκαθεν αναδημιουργούσε την κυριαρχία της κυβερνητικής μηχανής πάνω στον χωρισμό/δράση, της μεταρρυθμιστικής γραφειοκρατίας
πάνω στην αυτονομία, του σοσιαλισμού του κεφαλαίου πάνω στον κομμουνισμό της
απελευθέρωσης. Η δυνατότητα που είδε το A/traverso στη διάχυτη αυτονομία
είχε τις ρίζες της στο γεγονός ότι το Κράτος δεν κατάφερε να αγγίξει σε βάθος τις αποκλίνουσες μικροσυμπεριφορές, παρά μόνο να τις καταστείλει.
εξ ου και η σημασία που αποκτούσαν οι ψυχίατροι,
44 F. Berardi «Bifo», «La specificità desiderante nel movimento dell’autonomia – Η επιθυμητική ιδιαιτερότητα στο κίνημα της αυτονομίας» στο Οι Αυτόνομοι Ι, Gli autonomi I, op. cit.

Separ/acción, desubjetivización y «dictadura de las necesidades» 173

κοινωνιολόγοι, εγκληματολόγοι, συνδικαλιστές και δημοσιογράφοι ως παράγοντες της
κοινωνίας ελέγχου. Η συνάντηση με την εργασία που εκείνη την ίδια εποχή
επιτελούσε ο Foucault ήταν πολύ σημαντική για την κατανόηση αυτής της αλλαγής στις κυβερνητικές δυναμικές.
Με αυτόν τον τρόπο, προέκυπτε η ανεπίδεκτη αλλοιώσεως αντίφαση μεταξύ
πολιτικής και Κινήματος: η πρώτη ως η στιγμή της ακύρωσης,
η ιδρυματοποίηση, το θέαμα και η διαταξικότητα· και η δεύτερη
ως αποξένωση, επιθυμία, αυτονομία. Στη συνέχεια, η τάξη επαναπροσδιορίστηκε
ως «διαδικασία ανασύνθεσης ενός συστήματος επιθυμούντων μονάδων,
μικρών ομάδων σε πολλαπλασιασμό, απελευθερωτικών κινημάτων, που
αναγνωρίζουν την πρακτική τους ενότητα στην απελευθέρωση του χρόνου εργασίας,
της μορφής ύπαρξης της εργατικής παροχής […] στον διαχωρισμό/ΔΡΑΣΗ
το κεφάλαιο βλέπει το τέλος του
».45

To A/traverso κάνει επίσης ένα σημαντικό βήμα προς την οριστική αμφισβήτηση της έννοιας του υποκειμένου. οι μπολονιέζοι
έλεγαν μάλιστα ότι το υποκείμενο επανεμφανιζόταν πάντα ως
ακύρωση της σχιζοειδούς πολλαπλότητας αναγκών και επιθυμιών που βιώνει η ατομικότητα, επιβάλλοντας της μια εσωτερική ιεραρχία και έναν εξωτερικό συγκεντρωτισμό,
ακριβώς όπως η πολιτική. Το υποκείμενο, όπως η πολιτική, αποκεντρώνει και
ολοκληρώνει, διαχωρίζει και συγκεντρώνει, διαφοροποιεί και ιεραρχεί αναπαράγοντας διαρκώς μια Νόρμα στην οποία πρέπει να προσαρμοστεί. Ο λενινισμός υπήρξε μια
πολύ ιδιαίτερη έκφραση αυτού του γεγονότος που, ξεκινώντας από τις γραμμές
επαναστατικής απόδρασης, οδήγησε τελικά στη δημιουργία της Εργατικής Τάξης
ως υποκείμενο του Κόμματος-Κράτους και στη σοσιαλιστική πολιτική ως Νόρμα
της αδυναμίας της απελευθέρωσης της εργασίας, στην ουσία της αδυναμίας να ζεις χωρίς Κεφάλαιο.

Η εργατική αυτονομία, τα φεμινιστικά κινήματα, αυτά των ομοφυλόφιλων, των τρανσέξουαλ ή των προλετάριων μητροπολιτάνων, από την άλλη πλευρά, ενοποιούν μέσα στην πολλαπλότητα αυτό που είναι φαινομενικά ξεχωριστό, καταστρέφουν τη διαλεκτική δημόσιο/ιδιωτικό-ατομικό, μετουσιώνουν τη σεξουαλική συμπεριφορά: το πρόβλημα είναι η εφεύρεση μιας
πολεμικής μηχανής ικανής να χρησιμοποιήσει όλες τις αποδράσεις της Norma χωρίς
να μετατραπεί σε μια συγκεντρωτική μηχανή, χωρίς να επανεντάσσει όλες τις ιδιομορφίες-μοναδικότητες σε ένα μοναδικό πολιτικό υποκείμενο. Σήμερα είναι σαφές ότι και ο
μαρξισμός-λενινισμός είναι μια δομή της επιθυμίας, ή καλύτερα, όλες
οι συζητήσεις επάνω στην Οργάνωση είναι πραγματικά συζητήσεις γύρω από την
επιθυμία. Γεγονός είναι ότι η ρητή παρουσία αυτής δεν έχει επιτραπεί ποτέ από τα κομμουνιστικά κόμματα ή από τις καρικατούρες που τα ακολούθησαν, και αυτό τα οδήγησε ακόμη πιο κάτω στο δρόμο της νοσηρής επανεδαφικοποίησης

45 A/traverso, marzo, μάρτιος de 1976.

174 Un comunismo más fuerte que la metrópoli

στον ρεφορμισμό ή/και στον μιλιταρισμό, στην εξάχνωση
του υποκειμένου μέσα στο Κόμμα και στην επιστημονική καταστροφή κάθε γραμμής
απόδρασης. Η επιθυμία, είπε ο Γκουαταρί, είναι ένας «αποπρογραμματιστής». να γιατί
μέσα στο Μεγάλο Κόμμα όπου όλα είναι Πρόγραμμα, όλα είναι πενταετές ή χιλιετές Σχέδιο, η επιθυμία γίνεται κάτι που πρέπει να εξουδετερωθεί.

συνεχίζεται

 #free_Michailidis 

Click to access TS-HIS16_Autonomia.pdf

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s