ανατρεπτική τέχνη, arte ribelle

Κώστας Καρακίτσος: Η Τέχνη γοητεύει άτομα που έχουν γνώσεις ή έχουν μέσα τους τον δαίμονά της

O Καβαλιώτης εικαστικός, καλλιτέχνης με ιδιαίτερη αδυναμία στην κεραμική τέχνη, μίλησε στην Αγγελική Κερπιτσοπούλου

Γεννημένος στην Καβάλα, πνεύμα σπινθηροβόλο με καλλιτεχνικές ευαισθησίες ο Κώστας Καρακίτσος εκτόνωσε τις καλλιτεχνικές του ανησυχίες στο εργαστήριο Κεραμικής- γλυπτικής της Γεωργίας Γαληνού στις Σέρρες στο οποίο και μαθήτευσε από το 1984-1986. Το 1985 μάλιστα άνοιξε το δικό του εργαστήριο στην Καβάλα.

Έκτοτε έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές εκθέσεις και συμπόσια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Ονομαστές είναι επίσης οι ατομικές εκθέσεις του. Είναι μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος ( Ε.Ε.Τ.Ε), ενώ από το 1997 έως και σήμερα διδάσκει αδιάλειπτα την κεραμική τέχνη σε ομάδες μαθητών στο εργαστήριό του! Ας τον γνωρίσουμε καλύτερα…

Η διαφορά της κεραμικής είναι ότι ως τέχνη εμπεριέχει τη ζωγραφική και τη γλυπτική σε συνδυασμό με τη φωτιά…

Αποτελείτε ένα από τα κορυφαία ονόματα στον κόσμο της κεραμικής τέχνης. Τι είναι αυτό που βρήκατε στη συγκεκριμένη τέχνη και σας κέρδισε; Ποιο είναι το στοιχείο εκείνο που ευθύνεται για την έντονη γοητεία που ασκεί η κεραμική στον θεατή;
Αν δούμε την τέχνη ως ένα ενιαίο σύνολο τότε μπορώ να πω ότι η τέχνη δε με κέρδισε, αλλά επιλέγοντας την τέχνη νιώθω κερδισμένος. Η κεραμική είναι ένα κομμάτι της και απλώς έτυχε να δώσω περισσότερο χρόνο σε αυτό και όπως συμβαίνει πάντα, όταν δίνεις χρόνο για κάτι, αυτό σου επιστρέφεται ως υπεραξία. Η κεραμική από την αρχή, όταν νεαρός την ανακάλυπτα, με ταξίδεψε σε μονοπάτια πρωτόγνωρα. Μου έδωσε χαρά, αυτογνωσία, πολλή αγωνία, αλλά και στιγμές σχεδόν ευτυχίας. Η γοητεία που ασκεί η κεραμική στο θεατή δεν είναι μονοδιάστατη. Ο θεατής πρέπει να μπορεί να μεταφράσει αυτό το οποίο βλέπει και για να το κάνει αυτό, χρειάζονται κάποιες στοιχειώδεις γνώσεις. Όπως όταν βλέπεις έναν πίνακα ζωγραφικής και συγκινείσαι από τη γραμμή, τη φόρμα και το χρώμα, την ίδια ένταση νιώθεις και όταν κοιτάζεις ένα κεραμικό έργο. Μπορείς να ανιχνεύσεις την επίδραση της φωτιάς στο χρώμα, στα οξείδια και στα υαλώματα, όπως και την ικανότητα και τη μαεστρία του κεραμίστα να αποτυπώσει ένα συναίσθημα ή την ένταση που υπήρχε μέσα του τη στιγμή της δημιουργίας. Η τέχνη γοητεύει άτομα που έχουν γνώσεις ή έχουν μέσα τους τον δαίμονά της.

Από όσο γνωρίζω πέρα από δημιουργός, είστε και δάσκαλος κεραμικής. Ποια είναι η ειδοποιός διαφορά της κεραμικής σε σχέση με τις υπόλοιπες τέχνες και από πλευράς δημιουργίας, αλλά και διδασκαλίας;
Η τέχνη είναι μία. Κάθε έκφρασή της έχει τις ιδιαιτερότητές της. Κάθε δημιουργός είναι ένα μοναδικό κύτταρό της, με τη δική του οντότητα και έκφραση. Επίσης, κάθε δάσκαλος, όχι μόνο αποκλειστικά στην τέχνη, έχει έναν τρόπο έκφρασης προσωπικό που μπορεί να ενδιαφέρει κάποια άτομα τα οποία θα εμπνευστούν και θα προσπαθήσουν να εκφράσουν κάτι από το ανεξερεύνητο βαθύτερο εγώ τους. Όταν δάσκαλος και μαθητής δημιουργούν μια ιδιαίτερη σχέση έντονης αλληλεπίδρασης που επιτρέπει να επικοινωνήσουν, τότε τα αποτελέσματα θα είναι εξαιρετικά. Η διαφορά της κεραμικής είναι ότι ως τέχνη εμπεριέχει τη ζωγραφική και τη γλυπτική σε συνδυασμό με τη φωτιά. Το δυσκολότερο σημείο της είναι η δημιουργία υαλωμάτων, το χρώμα που προϋποθέτει καλή γνώση των οξειδίων και η εμπειρία στον χειρισμό της φωτιάς.

Στο βιογραφικό σας υποστηρίζετε πως «ο άνθρωπος δημιούργησε την τέχνη, αλλά η τέχνη εξανθρώπισε τον άνθρωπο». Μιλήστε μας λίγο για αυτό σας το πιστεύω…
Όταν βλέπεις τις βραχογραφίες της Αλταμίρα ή τα κυκλαδικά ειδώλια, τα αρχαία γλυπτά, τη Νίκη της Σαμοθράκης, την Αφροδίτη της Μήλου, τους υπέροχους πίνακες της Αναγέννησης. Όταν, ακόμη και τώρα, βλέπουμε με συγκίνηση το αρχαίο θέατρο ή ακούμε Μπαχ ή Μπετόβεν, τότε δεν μπορείς να πεις παρά ότι ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο και αυτός δημιούργησε την τέχνη. Είμαστε μέρος του θεού ή όπως θέλει κανείς να το ονομάσει, είμαστε μέρος του συνόλου το οποίο διαμορφώνεται και αλλάζει ως ένας ενιαίος οργανισμός. Ο εξανθρωπισμός του συντελέστηκε με τη δύναμη της αυτογνωσίας που κέρδισε χρωματίζοντας τους φόβους του, δημιουργώντας γλυπτά θεών, δοξάζοντας την ίδια τη ζωή με ήχους μουσικούς, δημιουργώντας υφάσματα γεμάτα χρώμα για να καλύψει την γύμνια του, φτιάχνοντας πλεούμενα και χαράζοντας τα πρώτα σύμβολα που τον βοήθησαν να επικοινωνήσει με τους ομοίους του. Αν κοιτάξουμε γύρω μας, θα διαπιστώσουμε πως οτιδήποτε μας περιβάλλει είναι προϊόν της τέχνης και πιστεύω ότι είναι η αιχμή του δόρατος που κρατάει ακόμη ο άνθρωπος.

Όταν, ακόμη και τώρα, βλέπουμε με συγκίνηση το αρχαίο θέατρο ή ακούμε Μπαχ ή Μπετόβεν, τότε δεν μπορείς να πεις παρά ότι ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο και αυτός δημιούργησε την τέχνη…

Πώς θα περιγράφατε την τέχνη, σύγχρονη ή μη σήμερα;
Για την τέχνη του σήμερα θα μιλήσουν οι κριτικοί τέχνης του αύριο. Πιστεύω ότι ο κάθε δημιουργός οργώνει και σπέρνει ιδέες. Υπάρχουν έργα που σε αφήνουν άφωνο και σου δημιουργούν ερωτήματα. Ας μην ξεχνάμε όμως ότι πολλά έργα τα οποία τώρα τα θαυμάζουμε, στην εποχή τους αντιμετώπισαν τη χλεύη και την κοροϊδία. Πολλές φορές ένα έργο είναι χρόνια μπροστά μας και δεν μπορούμε να συλλάβουμε την καινοτομία αλλά ούτε την αισθητική του η οποία βρίσκεται χρόνια πολύ μπροστά στο μέλλον.
Το ίντερνετ έφερε εικόνες από όλες τις τέχνες μέσα στα σπίτια μας. Υπάρχει μια διαρκής δημιουργία σε όλα τα επίπεδα που έτσι κι αλλιώς υπήρχε, αλλά τώρα βρίσκεται μπροστά μας με το πάτημα ενός κουμπιού κάνοντας την κριτική εύκολη υπόθεση. Στις επιστήμες οι επιστήμονες είναι αυθεντίες αλλά στην τέχνη όλοι έχουν λόγο υπερθεματίζοντας ή αναθεματίζοντας. Μπορώ να πω ότι η τέχνη σήμερα εξακολουθεί να τραβάει την ανηφόρα όπως έκανε πάντα. Απορρίπτουμε εύκολα κάτι και κάνουμε κριτική σε οτιδήποτε πέσει στην αντίληψή μας, κάνουμε φασαρία τη στιγμή που κάποιοι χρειάζονται ησυχία διότι εργάζονται. Η τέχνη χρειάζεται το χρόνο της ώστε να κατακαθίσει και να αποκαλυφθεί μέσα μας με όλη την λαμπρότητα που την περιβάλλει.

Τι θέση κατέχει η κεραμική τέχνη στην Ελλάδα σε σχέση με άλλες χώρες στα Βαλκάνια και όχι μόνο;
Η κεραμική σε εκπαιδευτικό επίπεδο υπάρχει μόνο κατ’ επίφαση. Προς το παρόν υπάρχουν τμήματα κεραμικής στην Αθήνα και Θεσσαλονίκη, αλλά δεν υπάρχουν δάσκαλοι κεραμίστες να διδάξουν. Το οξύμωρο είναι ότι έχουμε εξαιρετικούς κεραμίστες των οποίων το έργο ταξιδεύει και εκτίθεται σε μουσεία και γκαλερί στο εξωτερικό. Επίσης, συμμετέχουν σε συμπόσια κεραμικής που διοργανώνονται κάθε χρόνο από πανεπιστήμια και άλλους φορείς σε ολόκληρο τον κόσμο. Είναι εξαιρετικά λυπηρό η Ελλάδα που είναι γεμάτα τα μουσεία της από αρχαιοελληνική κεραμική και που οφείλει την ακμή και τον πολιτισμό της στην άνθηση  αυτής της τέχνης και στο εμπόριο των εξαιρετικών αγγείων της, να μην έχει σχολές κεραμικής. Πολλοί κεραμίστες μας σπουδάζουν στην Ευρώπη όπου υπάρχουν σχολές υψηλού επιπέδου. Όσον αφορά τα Βαλκάνια, η Τουρκία βρίσκεται πολύ μπροστά και ακολουθεί η Βουλγαρία. Νομίζω ότι είναι περιττό να μιλήσουμε για τη θέση της κεραμικής στην χώρα μας. Είμαστε ουραγοί.

Στις επιστήμες, οι επιστήμονες είναι αυθεντίες αλλά στην τέχνη όλοι έχουν λόγο υπερθεματίζοντας ή αναθεματίζοντας. Μπορώ να πω ότι η τέχνη σήμερα εξακολουθεί να τραβάει την ανηφόρα όπως έκανε πάντα…

Ποια είναι η σχέση του καλλιτέχνη σήμερα με τους εκθεσιακούς χώρους τέχνης; Θεωρείτε ότι υπάρχει περισσότερος «χώρος»;
Σε μια χώρα όπου η κεραμική λείπει από το ανώτατο εκπαιδευτικό σύστημα είναι δύσκολο να ανοίξουν οι κλειστές πόρτες των γκαλερί. Τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα κάποιες αίθουσες δίνουν χώρο στους κεραμίστες ώστε να εκθέσουν τη δουλειά τους. Η κεραμική στη χώρα μας στηρίζεται στην ιδιωτική πρωτοβουλία. Μεμονωμένα άτομα, ομάδες ή ιδιωτικοί φορείς διοργανώνουν συμπόσια και παρουσιάσεις κεραμιστών, δημιουργούν εκθεσιακούς χώρους, οργανώνουν θεματικά σεμινάρια για άτομα που ενδιαφέρονται για την τέχνη. Όλα αυτά επιτρέπουν να αναπτυχθεί ένα κοινό το οποίο πλέον υποστηρίζει με πάθος αυτήν την αρχαία τέχνη και, τα αντικείμενά της, αρχίζουν και κοσμούν τα σπίτια μας, δίνοντας ομορφιά και προσωπικότητα στο χώρο μας. Είναι τα χρηστικά αντικείμενα που υπάρχουν γύρω μας και παίρνουμε χαρά όταν απλώνουμε στο τραπέζι μας έργα όπως πιατέλες, μπολ, φλιτζάνια και κούπες για καφέ ή τσάι, που διεκδικούν και απαιτούν το απαλό μας χάδι καθώς εκδηλώνουμε την ευχαρίστησή μας που υπάρχουν γύρω μας. Σε γενικές γραμμές μπορώ να πω ότι κατακτάμε την οικία και πολεμάμε για να κερδίσουμε τις αίθουσες τέχνης.

Σε συνέχεια της προηγούμενης ερώτησης θα ήθελα να σας ρωτήσω πώς βλέπεται τη σχέση ανάμεσα στον δημιουργό – καλλιτέχνη και τον θεωρητικό – ιστορικό τέχνης. Θεωρείτε πως πλέον έχει επιτευχθεί να ανοιχτεί ένας ουσιαστικός διάλογος;
Ένας θεωρητικός τέχνης μπαίνει σε διάλογο μόνο αν υπάρχει ένα εκτεθειμένο σύνολο δουλειάς σε μια αίθουσα ώστε να μπορέσει να βγάλει τα συμπεράσματα του. Επίσης, νομίζω ότι είναι σπάνιο να βρεις στην Ελλάδα έναν κριτικό ο οποίος έχει μελετήσει και ξέρει σε βάθος την κεραμική. Οι περισσότεροι όταν μιλάν για τέχνη μιλάν για ζωγραφική, γλυπτική και χαρακτική. Αυτές είναι οι σχολές στη χώρα μας και γύρω από αυτές κινούνται.

Το έργο σας «Γυναίκες», κέρδισε ιδιαίτερη θέση τόσο στην καρδιά όσο και στη συνείδηση όλων όσοι σας γνωρίζουν και όχι μόνο. Πού πιστεύετε ότι οφείλεται αυτή η ανταπόκριση;
Οι «Γυναίκες» είναι η τελευταία μου δουλειά. Πριν από αυτές υπήρχαν οι «Ταξιδιώτες» και πριν από αυτούς τα «Spiritual Contact». Οι γυναίκες είναι μια καθαρή φόρμα με έντονους χρωματισμούς. Ίσως αυτή η πολυχρωμία να τις κάνει θελκτικές, ίσως η στωικότητα που κρύβει η φόρμα και κατ’ επέκταση η ίδια η γυναίκα. Οι γυναίκες για μένα είναι το σύμβολο της δύναμης και της αναγέννησης. Είναι πολύχρωμες και εντυπωσιακά διακοσμημένες, κρατούνε στα χέρια τους δώρα, προσφέροντάς τα σε όλους εμάς που είμαστε τα παιδιά τους. Τα δώρα τους είναι ποικιλόμορφα. Καράβια, σπίτια και ζώα, λουλούδια, καρποί και βιβλία, τα οποία κρύβουν έννοιες και ιδέες όπως: όνειρα, ελευθερία, ταξίδι, αισιοδοξία, χαρά και αναζήτηση. Οι γυναίκες είναι ο κόσμος μας. Ένας κόσμος που χωρίς την παρουσία τους θα ήταν μαυρόασπρος.

Οι γυναίκες για μένα είναι το σύμβολο της δύναμης και της αναγέννησης. Είναι πολύχρωμες και εντυπωσιακά διακοσμημένες, κρατούνε στα χέρια τους δώρα, προσφέροντάς τα σε όλους εμάς που είμαστε τα παιδιά τους…

Το έργο σας συνολικά αποπνέει κάτι το αισιόδοξο, το κινούμενο προς τα εμπρός, το ωραίο (με την Καντιανή έννοια). Είναι συνειδητή σας επιλογή αυτό ή διαμορφώνεται ασυνείδητα;
Ο εαυτός μας διαμορφώνει την πραγματικότητα, και με τις αισθήσεις μας αντιλαμβανόμαστε οτιδήποτε υπάρχει έξω και γύρω από εμάς. Αυτό το ακατάστατο υλικό που περιστρέφεται μπορεί να μεταμορφωθεί παίρνοντας μορφή από άλλους συνειδητά, από άλλους ασυνείδητα. Η τέχνη βοηθάει νομίζω να ενώσεις υλικά και να δημιουργήσεις κάτι το οποίο αν μη τι άλλο πρέπει να έχει ισορροπία στο χώρο. Προσωπικά, πιστεύω ότι δεν υπάρχει απαισιόδοξο ή αισιόδοξο έργο. Ο καθένας μπορεί να δώσει τη δική του διάσταση και ερμηνεία. Τι είναι μπρος και τι είναι πίσω; Εξαρτάται που χρησιμοποιείς τη φράση. Αν πεις σε κάποιον οδηγό αυτοκινήτου κάνε μπρος ή πήγαινε πίσω υπάρχει νόημα. Στην τέχνη αυτή η έννοια δεν υφίσταται διότι η τέχνη απλά υπάρχει στο αιώνιο σήμερα, και με το ένα πόδι της πατάει στο αύριο. Η πάλη του δημιουργού στην προσπάθεια του να δημιουργήσει κάτι όμορφο, ισορροπημένο και μοναδικό, επιτυγχάνεται πολλές φορές χάρη στην επέμβαση της θεάς τύχης, και άλλες φορές χάρη στην ικανότητά και τη γνώση του. Η σύνθεση όλων αυτών των περιστρεφόμενων υλικών γύρω μας και η σωστή επιλογή τους έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός νέου έργου στο οποίο πολλοί αστάθμητοι παράγοντες παίζουν ρόλο ουσιαστικό.

Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια, τόσο σε προσωπικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο προώθησης της κεραμικής τέχνης περαιτέρω; Ήδη από το 2009, οργανώνετε και υλοποιείτε το Συμπόσιο Κεραμικής, «Με χώμα και νερό». Μιλήστε μας για αυτό!
Το «Με χώμα και νερό» δημιουργήθηκε για να κρατήσει μια ζωντανή φλόγα για την κεραμική τέχνη. Λειτούργησε αυτοχρηματοδοτούμενο για τρία χρόνια και έληξε το 2011 όταν η οικονομική κρίση μας έδειξε τα δόντια της. Μπορώ να πω ότι είχε μεγάλη επιτυχία και ο κόσμος έδειξε ένα ενδιαφέρον τρομερό, οι επισκέψεις στο χώρο μας, στο χωριό Αβραμηλιά, την τρίτη χρονιά ήταν κάτι το ανεπανάληπτο. Δυστυχώς οι διάφοροι φορείς και θεσμοί της περιοχής δεν έδειξαν κάποιο ενδιαφέρον ώστε να στηρίξουν αυτήν την πρωτοβουλία με αποτέλεσμα να σβήσει η προσπάθεια στο απόγειό της. Μπορώ να κρίνω θετικά το όλο εγχείρημα διότι στο πλαίσιο των συμποσίων έγιναν πολλά σεμινάρια, ήρθε κόσμος που είχε την πρώτη του επαφή με τον πηλό, εμπνεύστηκαν άνθρωποι από την απλότητα του υλικού, γνωρίσαμε κεραμίστες και μοιραστήκαμε εμπειρίες. Στα μελλοντικά σχέδια υπάρχει ο προγραμματισμός μιας έκθεσης στο Baden της Ελβετίας, τον Απρίλιο στη Γκαλερί “Anixis” και μια έκθεση στην πόλη μου την Καβάλα. Η τελευταία φορά που εξέθεσα έργα στη γενέθλια πόλη ήταν το 2007! Επίσης, θα ήθελα να δημιουργήσω ένα χώρο όπου θα δίνονται διαλέξεις, θα παρουσιάζονται δουλειές κεραμιστών από όλο τον κόσμο, θα γίνονται εκθέσεις κεραμικής όπως και μαθήματα για αρχάριους και προχωρημένους. Αυτά ελπίζω ότι θα συμβούν σύντομα. Για το απώτερο μέλλον υπάρχει ως όνειρο, φυσικά με τη βοήθεια κάποιας αρχής, η δημιουργία ενός μουσείου σύγχρονης κεραμικής στην Καβάλα μιας και δεν υπάρχει πουθενά στην Ελλάδα κάτι ανάλογο.

Πηγή: stellasview.gr

 

Κώστας Καρακίτσος: Η Τέχνη γοητεύει άτομα που έχουν γνώσεις ή έχουν μέσα τους τον δαίμονά της

ιστορία, storia

15 αυγούστου 1987 : ο θάνατος των μαχητών της ΕΤΑ Maite και Rafa – 15 agosto 1987: la morte di Maite e Rafa, militanti dell’Eta

Αέναη κίνηση

infoaut 3.0

Σάββατο 15 Αυγούστου 2015 05:17

15 αυγούστου 1987: ο θάνατος των Maite και Rafa, μαχητών της Eτα

 15 αυγούστου 1987, στους δρόμους της Donostia – Χώρα των Βάσκων – ακούστηκε μια βοή: ήταν γύρω στις 14 ενός σαββατιάτικου μεσημεριού. Σε μια 25f1

από τις κεντρικές οδούς της πόλης, μια έκρηξη ακούσια είχε προκαλέσει τον θάνατο της Maria Teresa Pérez και του Rafael Etxebeste, μαχητών της ένοπλης οργάνωσης ETA.

η Maite,25 χρόνων, με καταγωγή από το Bilbao, και ο Rafa, 24 χρόνων, με καταγωγή από την Orereta (Errenteria) σκοτώθηκαν ενώ χειρίζονταν ένα εκρηκτικό μηχανισμό που βρίσκονταν στο εσωτερικό ενός αυτοκινήτου, του οποίου δεν απέμεινε παρά μια μάζα από λαμαρίνες. Οι δυο νέοι, των οποίων η ταυτότητα επιβεβαιώθηκε μόνο αργά το απόγευμα, είχαν καταφύγει στις γαλλικές Χώρες των Βάσκων το 1986 για να μπουν στην παρανομία και να πολεμήσουν στις γραμμές της ένοπλης βασκικής οργάνωσης.  Με το που μαθεύτηκε η είδηση του θανάτου…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 537 επιπλέον λέξεις

φιλοσοφία, filosofia

Σχετικά με την ευχαρίστηση που λείπει – Sul piacere che manca

Sul piacere che manca

«Κατά της υποδούλωσης της επιθυμίας,
για μια χαρά της ύπαρξης»

Sul piacere che manca – Σχετικά με την ευχαρίστηση που λείπει

Ηθική της επιθυμίας και πνεύμα του καπιταλισμού

Αυτό το βιβλίο γεννιέται από την αίσθηση ότι σε εμάς, τους μη ειρηνευμένους κατοίκους των σύγχρονων κοινωνιών, μας λείπει κάτι θεμελιώδες: η ευχαρίστηση. Μιλάμε για μια ευχαρίστηση που δεν έχει καμία σχέση με την ανεξέλεγκτη έκσταση ή με κάποιες θλιβερές γιορτές-πάρτυ των καιρών μας, και αντιθέτως που μοιάζει περισσότερο με την χαρμόσυνη καρποφορία της ύπαρξης. Μας λείπει αυτή η ευχαρίστηση (για την οποίαν θα μιλήσουμε προσπαθώντας να κάνουμε να αντηχήσουν τα αρχαία λόγια του μαέστρου της, Επίκουρου) γιατί είμαστε υποκείμενοι, ίσως όπως ποτέ άλλοτε μέχρι σήμερα, σε μια παραγωγική μηχανή που κάνει την επιθυμία,τη φιλοδοξία, το άγχος της αναγνώρισης, την αιώνια μηχανή της. Η καταστροφή αυτής της κοινωνικής μηχανής σίγουρα δεν θα συμβεί στην θεωρία, αλλά η θεωρία μπορεί να βοηθήσει στην ταυτοποίηση τουλάχιστον των μηχανισμών, των εργαλείων, τόσο ψυχολογικών όσο και κοινωνικών, που μας αφαιρούν τη δύναμη να αντισταθούμε σε αυτήν. Η συμβολή που επιδιώκει να δώσει αυτό το βιβλίο είναι διττή: πρώτα απ ‘όλα, θα πρέπει να διαμορφώσουμε μια κριτική της επιθυμίας και της πολιτικής της χρήσης. μετά, να δείξουμε με ποιους τρόπους η ευχαρίστηση μπορεί να αποτελέσει ένα ισχυρό αντίδοτο ενάντια στην υποδούλωση στην επιθυμία για εργασία.

Un assaggio…

UN ASSAGGIO, ΜΙΑ ΓΕΥΣΗ

 

Αυτό το βιβλίο γεννιέται από την αίσθηση ότι εμείς, οι μη ειρηνευμένοι κάτοικοι των σύγχρονων κοινωνιών, στερούμαστε κάτι θεμελιώδες. και αυτό το κάτι που μας λείπει με μια ουσιαστική έννοια (αλλά του οποίου κινδυνεύουμε να μην αισθανόμαστε πλέον ούτε καν την έλλειψη) είναι η ευχαρίστηση.

Να μην ταράζονται εκείνοι που θεωρούν τις ζωές μας ντοπαρισμένες με απόλαυση, ούτε να χαίρονται υπερβολικά οι ενθουσιώδεις ηδονιστές. Μιλώ για μια ευχαρίστηση – που για τους μεν και για τους δε – θα φανεί σεμνή, μετριοπαθής, δίχως αξιώσεις, μια ευχαρίστηση που δεν έχει καμία σχέση με την ξέφρενη στάση ορισμένων θλιβερών γιορτών, θλιβερών πάρτυ της εποχής μας. Θα μιλήσω για μια ευχαρίστηση η οποία, από την άλλη πλευρά, δεν έχει τίποτα να κάνει ούτε και με την ασυμβίβαστη επιβεβαίωση της επιθυμίας ή με την απελευθέρωσης της, και που αντιθέτως αποκτά το νόημα και τη δύναμή της μόνο αν την παρατηρήσουμε, να το πούμε, εναντίον ή χωρίς την επιθυμία. Μια ευχαρίστηση που δεν είναι επομένως η νωθρή διάλυση μιας νευρικής έντασης, ούτε η ικανοποίηση κάποιου θέλω ή φιλοδοξίας.

Είναι αυτή η ευχαρίστηση – για την οποία θα μιλήσω προσπαθώντας να κάνω ν’ αντηχήσουν ξανά τα αρχαία λόγια του δασκάλου της, Επίκουρου – που μας λείπει. Και μας λείπει όχι τόσο γιατί είμαστε βυθισμένοι στην απόλαυση, αλλά επειδή είμαστε υποκείμενοι, ίσως όπως ποτέ άλλοτε, σε μια παραγωγική μηχανή που κάνει την επιθυμία τον αιώνιο κινητήρα της. Έχει ειπωθεί εδώ και καιρό με κάθε τρόπο: ο καπιταλιστικός κοινωνικός σχηματισμός, ειδικά στη νεοφιλελεύθερη εκδοχή του, συνεπάγεται τη θέση σε λειτουργία των συναισθημάτων και των επιθυμιών. Τώρα ίσως αρχίζουμε να νιώθουμε τι είναι μια ζωή που υπόκειται σε μια μηχανή επιθυμίας που κατέστη ένα γενικευμένο παραγωγικό σύστημα. Το νιώθουμε επειδή βλέπουμε να αναπτύσσεται μέσα μας μια νέα μορφή συστατικής νεύρωσης, εκείνη που συνεπάγεται όχι τόσο την υποβολή των επιθυμιών στην επιλογή μιας αυταρχικής εξουσίας, αλλά την υπαγωγή-υποταγή της ζωής στις ίδιες τις δικές μας μηχανές επιθυμίας.Τα σώματα, πριν ακόμη από τα μυαλά, δεν μπορούν πλέον αυτή τη συνεχή προσπάθεια για την υλοποίηση των φιλοδοξιών μας, αυτή την αδιάκοπη αναζήτηση δίχως στάσεις της αναγνώρισης, αυτή την έμμονη εντατικοποίηση των εμπειριών και των ικανοτήτων – με μια λέξη, όλη αυτή την εργασία της επιθυμίας.

Ας μην τρέφουμε ψευδαισθήσεις. Το να έχουμε τη επίγνωση ότι τα πράγματα είναι έτσι δεν έχει κυριολεκτικά κανένα αποτέλεσμα. Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι κανείς δεν βγαίνει από την δυσφορία αυτής της κοινωνίας δοκιμάζοντας την. Καμία άσχημη διάθεση αυτού του είδους δεν μας εμποδίζει να επαναλαμβάνουμε κάθε ημέρα την ίδια, παράφρονη ρουτίνα που μας σέρνει εξαντλημένους και ανικανοποίητους κάθε φορά μέχρι το βράδυ.

Είναι από την άλλη πλευρά, αν μη τι άλλο, πως μπορούμε να βρούμε τη δύναμη μιας αντίστασης. Από την πλευρά της απόλαυσης, από την πλευρά της έκστασης. Έτσι συμβαίνει ότι σε μια συγκεκριμένη στιγμή – στον σταματημένο χρόνο που χάνεται μέσα στην αγάπη, στη μελέτη, στην εξέγερση – λέμε στους εαυτού μας: αλλά τι μας νοιάζει όλο αυτό; Είναι η ίδια στιγμή κατά την οποία ο ύμνος του Michaux ενάντια στη φιλοδοξία απλά μας αποκαλύπτει την αναγκαιότητά του. Σαν μια τέλεια μέρα.

Ο καθένας το μαθαίνει όπως μπορεί ότι δίπλα στην ανδροπρεπή απόλαυση για τις κατακτήσεις, τις ικανοποιήσεις, τις νίκες που επιτεύχθηκαν, παράλληλα με την διαλείπουσα εργασία της επιθυμίας υπάρχει μια ανεπιτήδευτη ευχαρίστηση, δίχως αξιώσεις, στην οποία δεν λείπει τίποτα, ήδη πάντα ικανοποιημένη. Αλλά φυσικά, αν μη τι άλλο, το μαθαίνουμε στον ελεύθερο χρόνο. Στο χρόνο που χάνουμε αιωρούμενοι στα πράγματα της αγάπης και της φιλίας, της τέχνης, της σκέψης και της πολιτικής. Να καθαγιάσουμε, να αφιερώσουμε όλο μας τον χρόνο, ότι κι αν κάνουμε από φορά σε φορά, σε αυτή την σπέσιαλ απώλεια του, είναι αυτό ακριβώς που δεν συμβαίνει σήμερα στις ζωές μας, και είναι επομένως αυτό στο οποίο προσπάθησα να αφιερώσω αυτές τις σελίδες.

Ελλείψει φίλων, συνενόχων ψυχών, αυτός ο χρόνος χωρίς ανάπαυση σύντομα τείνει να εξαφανιστεί. Να τον μοιραζόμαστε είναι και ο μόνος τρόπος για τη συντήρηση του.

ISBN: 978-88-6548-277-3
PAGINE: 160
ANNO: 2019
COLLANA: OPERAVIVA
TEMA: Filosofia
AUTORE, ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

PAOLO GODANI

Paolo Godani, ερευνητής της Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Macerata, είναι συγγραφέας των: Deleuze (Carocci 2009), Bergson e la filosofia (ETS 2008), L’informale. Arte e politica (ETS 2005), Estasi e divenire: un’estetica delle vie di scampo (Mimesis 2001).

RASSEGNA STAMPA

«Sul piacere che manca» su @OperaViva Magazine

Qui un’anticipazione del libro


ανατρεπτική τέχνη, arte ribelle

Ίσως το πιο φωτισμένο κείμενο όλων των εποχών

στο Αρχαίο Θέατρο των Φιλίππων

Η παράσταση «Προμηθέας Δεσμώτης» του Αισχύλου παρουσιάζεται στο πλαίσιο του 62ου Φεστιβάλ Φιλίππων με την σκηνοθετική ματιά του Σταύρου Τσακίρη και στον κεντρικό ρόλο (για πρώτη φορά μια γυναίκα) η Ελληνικής καταγωγής Κάθρυν Χάντερ

Ο«Προμηθέας Δεσμώτης» του Αισχύλου, παρουσιάζεται από το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας την Κυριακή 18 Αυγούστου στις 9 το βράδυ στο Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων, στο πλαίσιο του 62ου Φεστιβάλ Φιλίππων. «Ίσως το πιο φωτισμένο κείμενο όλων των εποχών», όπως σημειώνει ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του ΔΗΠΕΘΕ, Σταύρος Τσακίρης, ο οποίος υπογράφει τη σκηνοθεσία.

Ο Σταύρος Τσακίρης είδε στο πρόσωπο και την ερμηνευτική δεινότητα της βραβευμένης με Olivier Award, ως καλύτερη ηθοποιός, Kathryn Hunter (Κάθρυν Χάντερ) τον ιδανικό Προμηθέα και η διεθνούς φήμης ελληνικής καταγωγής ηθοποιός, αποδέχτηκε με θέρμη την πρόσκλησή του να ενσαρκώσει τον ομώνυμο ρόλο. Ας σημειωθεί ότι ο ρόλος του Προμηθέα ερμηνεύεται για πρώτη φορά παγκοσμίως από μια γυναίκα ηθοποιό. Πώς όμως αλλιώς, όταν μιλάμε για ένα ρόλο που αντιπροσωπεύει το ανθρώπινο είδος να υπάρχει διαχωρισμός σε άντρα ή γυναίκα.

Η συνάντηση του Σταύρου Τσακίρη με τη μεγάλη Βρετανίδα ηθοποιό έγινε πέρυσι το καλοκαίρι, οπότε και συμφωνήθηκε να παρουσιαστεί η τραγωδία του Αισχύλου και μάλιστα στα Ελληνικά. «Η Κάθρυν Χάντερ είναι Ελληνικής καταγωγής αλλά δεν είχε ερμηνεύσει έως τώρα κάποιον ρόλο στα Ελληνικά», τονίζει ο Σταύρος Τσακίρης. «Έχει παρουσιάσει τη δουλειά της στα μεγαλύτερα θέατρα του κόσμου κι έχει αναγνωρισθεί παντού σαν μια από τις σπουδαιότερες ηθοποιούς της εποχής μας.»

Το πιο εμβληματικό έργο του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου παρουσιάζεται από την παράσταση σαν ένας παντοτινός λαϊκός θρύλος που ισχύει ακόμη στο σημερινό ταραγμένο κόσμο χωρίς ετεροχρονισμούς γιατί παραμένει να είναι μια ανοιχτή πληγή.

Όσο οι προκαταλήψεις απέναντι στην Ελευθερία του ατόμου ισχύουν, όσο ο ανθρώπινη σκέψη ποδηγετείτε από θρησκείες και εξουσίες, όσο υπάρχει εκμετάλλευση από άνθρωπο σε άνθρωπο κι όσο η βία απλώνει τον ιστό της ο Προμηθέας θα παραμένει δεσμώτης κάπου στη γη, μέσα στις μεγαλουπόλεις. Περιμένει ακόμη να τον ελευθερώσουμε.

Ο Σταύρος Τσακίρης έχει παρουσιάσει έως τώρα 19 παραστάσεις τραγωδιών στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ο «Προμηθέας» είναι η πέμπτη παρουσία του στο Φεστιβάλ Επιδαύρου.

Στην παράσταση τον κεντρικό ρόλο του «Αφηγητή» κρατά ο πλέον εμβληματικός Έλληνας ηθοποιός στο Αρχαίο Δράμα Νικήτας Τσακίρογλου, ο οποίος έχει υποδυθεί ο ίδιος τον Προμηθέα στο παρελθόν δυο φορές.

Στο ρόλο του Ήφαιστου είναι ο Δημήτρης Πιατάς που για πρώτη φορά ερμηνεύει έναν τραγικό ρόλο, παρά την πλούσια παρουσία του στο φεστιβάλ Επιδαύρου.

Η Πέγκυ Τρικαλιώτη υποδύεται την Ιώ. Ο Αλέξανδρος Μπουρδούμης στο ρόλο του «Κράτους» και ο Γεράσιμος Γενατάς κρατά τον ρόλο του Ωκεανού.

Τέλος, το ρόλο του Ερμή μοιράζονται τρεις από τους πιο πολλά υποσχόμενους ηθοποιούς της νεότερης γενιάς: η Ηλιάνα Μαυρομάτη, η Αντιγόνη Φρυδά και ο Κωσταντίνος Νικούλι.

Ο εννεαμελής χορός έχει ως Κορυφαίο το παλαιό στέλεχος του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας Περικλή Βασιλόπουλο.

Η μετάφραση, που έγινε ειδικά για τη παράσταση, είναι του Δημήτρη Δημητριάδη, τα σκηνικά του διεθνούς φήμης Έλληνα γλύπτη Κώστα Βαρώτσου και τα κοστούμια του σημαντικού ενδυματολόγου Γιάννη Μετζικώφ που έχει «ντύσει» περισσότερες από 80 παραγωγές Αρχαίου Ελληνικού Δράματος.

Την ευθύνη για την κίνηση έχει ο Ιταλός Marcello Magni, ένας εκ των συνιδρυτών του διεθνώς γνωστού θιάσου Complicite.

Σκηνοθετικό Σημείωμα

Ίσως η αρχαιότερη τραγωδία.
Ίσως το πιο φωτισμένο κείμενο όλων των εποχών.
Ίσως το πιο κρυπτικό κείμενο του κόσμου.
Ίσως το πιο βλάσφημο που γράφτηκε ποτέ.
Ίσως το πιο ευσπλαχνικό κείμενο γι’ αυτό το ον που σπαράζει ανάμεσα στο πολύ φως του σύμπαντος και το βαθύ σκοτάδι που προσπαθούν να του επιβάλουν στο μυαλό.
Μέγας τυραννισμένος ο Άνθρωπος και νυν και αεί.
Αναρωτιέσαι αν η ζωή που βιώνουμε είναι μια τιμωρία που ακολούθησε το προπατορικό αμάρτημα ή μια επιλογή του ανθρώπου να ορίσει ο ίδιος τη γήινη μοίρα του.
Η φωτιά που έκλεψε ο Προμηθέας είναι το φως που συνεχίζει να καίει.

Σταύρος Σ. Τσακίρης

Προμηθέας Δεσμώτης – Η Παράσταση

Ο αφηγητής αφού εξιστορήσει τη μάχη των θεών για την εξουσία των ουρανών και την επικράτηση του Δία, παρακολουθεί την πτώση του ανθρώπου και του μόνου υποστηρικτή του, του Προμηθέα, στη γη.
Στην κορυφή του Καυκάσου, ο Ήφαιστος και οι συνοδοί του στήνουν ένα ψηλό στύλο όπου δένουν τον τιμωρημένο Προμηθέα. Αυτός, μόνος πια, θρηνεί για την άδικη έκπτωσή του και μέμφεται την αχαριστία του Δία.
Μόνοι του συμπαραστάτες οι άνθρωποι που νίκησαν τον φόβο τους. Κάποια στιγμή φτάνει και ο Ωκεανός. Πλάσμα της φαντασίας του Προμηθέα ή πραγματικός ευσπλαχνικός Θεός; Άγνωστο. Του προτείνει να συμβιβαστεί με τον Θεό και να ζητήσει συγνώμη. Ο Προμηθέας δεν τον εμπιστεύεται και τον διώχνει. Μόνος στα δεσμά του συνεχίζει.
Μετά φτάνει η Ιώ, που φέρνει την Άνοιξη στον έρημο τόπο. Ο Προμηθέας χαίρεται, αλλά γνωρίζει ότι σύντομα η Ιώ θα χαθεί μέσα στους μεγάλους δρόμους, όπως είναι η μοίρα που της έδωσε η κατάρα της Ήρας. Έτσι και θα συμβεί. Καταχνιά σκεπάζει τα πάντα και πάλι.
Ο Προμηθέας πιο απελπισμένος από ποτέ και μόνος. Τότε εμφανίζεται ο τρισυπόστατος και ερμαφρόδιτος Ερμής που του ανακοινώνει την τελική καταδίκη του. Ο Προμηθέας χάνεται στο σκοτάδι.
«Γιατί εμένα Θεέ μου;», αναρωτιέται για πολλοστή φορά.
Μένει παντοτινά δέσμιος περιμένοντας τον λυτρωτή του που μπορεί να μην είναι άλλος παρά η επικράτηση του πνεύματος του.
Η Ιστορία εξελίσσεται σαν ένας παλιός λαϊκός μύθος με συνεχείς ανατροπές, όπου το πραγματικό και το υπερβατικό εναλλάσσονται διαρκώς. Οι μορφές των ονείρων μιλούν, άνθρωποι πουλιά τιμωρούν και ο Ουρανός με τ’ άστρα «κατεβαίνει» στη γη. Οι εποχές αλλάζουν και μόνο ο αλυσοδεμένος άνθρωπος (μέχρι και σήμερα) περιμένει τη σωτηρία του από κάθε σκλαβιά, κάθε προκατάληψη.

Γιατί όμως μια γυναίκα να ενσαρκώσει έναν ανδρικό ρόλο;

Ο Προμηθέας είναι ο άνθρωπος – Θεός. Ένας εκπεπτωκώς άγγελος. Δεν είναι ούτε άντρας, ούτε γυναίκα. Είναι αυτός/αυτή που αρνήθηκε τον όποιον διαχωρισμό ανάμεσα στους ανθρώπους. Τους αγάπησε και τους υπερασπίστηκε. Θρηνεί για τη γήινη μοίρα τους, που είναι ο Θάνατος. Μια μοίρα κοινή για όλους.

Ο Σκηνικός Χώρος

Ένα έρημο, παγωμένο τοπίο όπου δεσπόζει ένας κόκκινος στύλος πάνω στον οποίο είναι δεμένος ο Προμηθέας. Γύρω του ένας δεκαοχταμελής θίασος με προεξάρχοντα έναν αφηγητή, αναβιώνει τα πάθη του ήρωα με ελπίδα να κρατήσει ζωντανό το μύθο του.
Μουσικές λαϊκές από τον Καύκασο, την Ελλάδα, την Ανατολή, αλλά και σύγχρονες. Συντεθειμένες και αυτοσχεδιαστικές, σταχυολογημένες σαν μια κιβωτός, απόηχος ενός κόσμου που επιμένει να υμνεί τη ζωή.

Σκηνοθεσία – Δραματουργική επεξεργασία: Σταύρος Σ. Τσακίρης
Μετάφραση: Δημήτρης Δημητριάδης
Σκηνογράφος: Κώστας Βαρώτσος
Κοστούμια: Γιάννης Μετζικώφ
Κίνηση: Μαρτσέλο Μάνι
Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης
Βοηθοί σκηνοθέτη: Έφη Ρευματά, Μαρία Φλωράτου
Φωτογραφίες: Μαριλένα Αναστασιάδου
Αφίσα – Πρόγραμμα: Πέτρος Παράσχης
Παίζουν: Kathryn Hunter, Νικήτας Τσακίρογλου, Δημήτρης Πιατάς, Πέγκυ Τρικαλιώτη, Αλέξανδρος Μπουρδούμης, Γεράσιμος Γεννατάς, Περικλής Βασιλόπουλος, Ηλιάνα Μαυρομάτη, Αντιγόνη Φρυδά, Κώστας Νικούλι, Έφη Κιτσαντά, Μπέτυ Αποστόλου, Δημήτρης Παγώνης, Περικλής Σκορδίλης, Νίκος Μπακάλης, Αντώνης Βλάσσης.

«Προμηθέας Δεσμώτης» του Αισχύλου
Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων
Κυριακή 18 Αυγούστου, ώρα 21.00

 

Ίσως το πιο φωτισμένο κείμενο όλων των εποχών στο Αρχαίο Θέατρο των Φιλίππων

θεωρία, teoria

Η εφικτή ουτοπία – L’utopia possibile

L’utopia possibile

«Οι λόγοι για τη μεγάλη ελευθεριακή ουτοπία εξηγούνται σε όλους»

Η εφικτή ουτοπία

Ελευθεριακές σημειώσεις – Appunti libertari

Μια παθιασμένη ανασκόπηση των εμπειριών της συμβουλευτικής-συλλογικής δημοκρατίας, τόσο ιστορικής (από την Κομούνα του Παρισιού του 1871 μέχρι την αναρχική εμπειρία στην Ισπανία του 1936-38) όσο και πρόσφατης (από το Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ, στο Occupy Wall Street, στους Indignados). Αλλά και μια ακριβής ανάλυση των χώρων συζήτησης και συνελευσιακής αυτοκυβέρνησης, σχετικά με τις ενέργειες αντίστασης και αλληλεγγύης στον αγώνα ενάντια σε κάθε ποινικοποίηση των μεταναστευτικών διαδικασιών, των ΜΚΟ, της κριτικής πνευματικότητας. Για τον συντάκτη – ενάντια στους πολύ λίγους που κατέχουν το μεγαλύτερο μέρος του πλούτου του πλανήτη, και την εξουσία καθορισμού του πεπρωμένου του – μια άλλη δημοκρατία είναι συγκεκριμένα δυνατή ξεκινώντας από μια συλλογική διαχείριση των δημόσιων πόρων, διαφεύγοντας από τις εξωφρενικές πολιτικές λιτότητας, από την ανάκτηση μιας διαδικασίας να λαμβάνονται οι αποφάσεις που να είναι ξένη προς το ισχυρό διεφθαρμένο και διαβρωτικό κύκλωμα των συμφερόντων των τραπεζών και των πολυεθνικών χρηματοδοτικών εταιρειών. Για να αναβιώσει ένα τεράστιο δημόσιο επενδυτικό σχέδιο. Για μια πειστική ανάκαμψη στο σχεδιασμό ενός νέου welfare.

ISBN: 978-88-6548-285-8
PAGINE: 192
ANNO: 2019
COLLANA: FuoriFuoco
TEMA:

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

RUGGERO D’ALESSANDRO

Ruggero D’Alessandro (Palermo, 1962), ζει στο Lugano (Ελβετία). Èκαθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης «La Sapienza» και Varese Insubria. Ασχολείται με την κοινωνιολογία και την ιστορία του πολιτισμού, πολιτολογία και σύγχρονη ιστορία. Διεξάγει διαλέξεις σε πανεπιστήμια σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Έχει 17 εξειδικευμένα βιβλία στο ενεργητικό του (με μεταφράσεις στα γαλλικά και αγγλικά στις οποίες συνεργάζεται), τρία μυθιστορήματα, μια πενηνταριά άρθρα, κριτικές σε περιοδικά και κεφάλαια σε συλλογικούς τόμους.


STESSO AUTORE ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

θεωρία, teoria

Να ελευθερώσουμε το είδος, να πραγματώσουμε τη ζωή

του Sandro Moiso

Raoul Vaneigem, Για την αυτοδιαχείριση της καθημερινής ζωής. Συμβολή στην επείγουσα ανάγκη απελευθερωμένων εδαφών από την κρατική και εμπορική επιχείρηση – Sull’autogestione della vita quotidiana. Contributo all’emergenza dei territori liberati dall’impresa statale e mercantile, DeriveApprodi, Roma 2019, σελ. 140, Euro 12,00

Αυτό που βρίσκεται σε εξέλιξη κάτω από τα μάτια μας δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια αλλαγή πολιτισμού

Ο Raoul Vaneigem, γεννημένος το 1934, τελευταίος και ίσως σημαντικότερος εκπρόσωπος (μετά τον Guy Debord, που απουσιάζει από τον κόσμο των ζωντανών από το 1994) της εμπειρίας της Internazionale Situazionista-Situationist International-Καταστασιακής Διεθνούς (από την οποία απομακρύνθηκε οικειοθελώς το 1970) δείχνει για άλλη μια φορά, στο κείμενο που μόλις δημοσίευσε το DeriveApprodi, πως δεν είναι μόνο η αναγραφική ηλικία που καθορίζει τη νεότητα και την επικαιρότητα μιας σκέψης, αλλά και πως η ριζοσπαστική κριτική εξακολουθεί να είναι ένα έγκυρο αξιόπιστο αναγκαίο και απαραίτητο εργαλείο για να κατανοηθούν οι τάσεις που εμπεριέχονται στα τρέχοντα πραγματικά κινήματα και για να καθοριστεί μια αυθεντική πορεία απελευθέρωσης του είδους από τα δεσμά και τους περιορισμούς που επιβάλλει ο κυρίαρχος τρόπος παραγωγής.

Αυτή η νεανικότητα και εγκυρότητα των σχημάτων-διατυπώσεων που περιέχονται στο έργο (άπειρη και δύσκολα να αναφερθεί σε μια βιβλιογραφία που θα έπρεπε να περιλαμβάνει και έναν τεράστιο αριθμό γραπτών που έμειναν ανώνυμα ή αποδίδονται σε συγγραφείς με ονόματα που επινοήθηκαν από τον ίδιο) του στρατευμένου, στοχαστή και μελετητή αναρχο-καταστασιακού (όμως δεν είμαι εξ ολοκλήρου βέβαιος ότι αυτός ο ορισμός θα άρεσε στον συγγραφέα) αποκαλύπτεται αμέσως από τη συνέχεια μεταξύ αυτού του τελευταίου γραπτού και εκείνου του Avis aux civilisés relativement à l’autogestion généralisée, που περιέχεται στον αριθμό 12 του 1969 της «Internationale Situationniste».

Έχουν περάσει ακριβώς πενήντα χρόνια και η επικαιρότητα των προβληματισμών του Vaneigem δεν είναι δεδομένη λόγω της βούλησης να υπερασπιστούμε και να επαναλαμβάνουμε ως μάντρα την προσφορά και τα σχήματα μιας εποχής που έχει περάσει εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα (όπως δυστυχώς εξακολουθεί να συμβαίνει πολύ συχνά για πολλά σχήματα που αναφέρονται ταλμουδικά από τις διάφορες μαρξιστικές και ελευθεριακές αιρέσεις, απομακρυσμένες από το παρόν και αγνοώντας το αδυσώπητο ξεδίπλωμα μιας Ιστορίας που πάντοτε αποδεικνύεται κάτι άλλο παρά γραμμικό), αλλά ακριβώς λόγω της χρησιμότητας τους ώστε να κατανοήσουμε και να αναλύσουμε τα μονοπάτια της απελευθέρωσης που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη μέσα στην κοινωνία. Πάνω απ’ όλα εκείνα που ανάγονται λιγότερο στο παλαιότερο και ορθόδοξο φαντασιακό της αριστεράς και συνδικαλιστικό.

Από την άλλη πλευρά το γεγονός ότι αυτά τα κινήματα, που σχεδόν ποτέ δεν μνημονεύονται άμεσα αλλά συνοψίζονται προφανώς σε εκείνο από τα απελευθερωμένα εδάφη που περιλαμβάνεται στον τίτλο, είναι κατά κάποιον τρόπο η φυσική και ζωντανή αναπαράσταση της ζωντάνιας εκείνης της σκέψης που επιβεβαιώνει επίσης ότι υπήρξε η πρακτική δράση των ζωντανών που πηγαίνει προς την κατεύθυνση που υποδεικνύει εδώ και καιρό ο βέλγος αγωνιστής και θεωρητικός και αντιθέτως δεν οφείλεται με τίποτα σε κάποιο τέχνασμα του ίδιου για να αναπροσαρμοστεί ή να την αναπροσαρμόσει στις εποχές.

Θα αρκούσε η αφιέρωση που περιέχεται in esergo [1] για να συνοψίσουμε την κατευθυντήρια αρχή ολόκληρου του κειμένου και του συνόλου του έργου του Vaneigem: Σε όλους εκείνους που προτιμούν να αγωνίζονται για να ζήσουν παρά να μάχονται για να επιβιώσουν.
Ο αγώνας δεν μπορεί ποτέ να είναι για έναν μακρινό στόχο, για ένα στόχο που αναβάλλεται.
Ο αγώνας δεν μπορεί να αποτελεί στόχο από μόνος του. Ακόμη περισσότερο σε καθαρά πολιτικό-στρατιωτικό επίπεδο.

Αλλά μέσα στην αμεσότητα του αγώνα, ειδικά όταν αυτός θέτει στον εαυτό του το καθήκον να απελευθερώσει τάξεις και είδος από την υποταγή στην εργασία και την κοινωνική υπαγωγή-εξάρτηση στους στόχους της κρατικής και εμπορικής επιχείρησης, ήτοι του Κεφαλαίου, πρέπει πλέον να υλοποιηθούν οι κύριοι στόχοι του ίδιου : η ατομική και συλλογική ευτυχία και η απελευθέρωση του μεμονωμένου υποκειμένου και των συλλογικών υποκειμένων από τα ερείπια, τα απομεινάρια μιας πατριαρχικής, καταναλωτικής και καταπιεστικής κοινωνίας που τώρα προορίζεται να εξαφανιστεί, αλλά σαν τέλειο ζόμπι συνεχίζει να τροφοδοτείται με τα σώματα και τα μυαλά των θυμάτων της.

Τέλος μου φαίνεται χρήσιμο να παραθέσουμε, εδώ στη συνέχεια, ένα απόσπασμα από το κείμενο που συνοψίζει τέλεια τον προσανατολισμό που έχει μέχρι εδώ αναφερθεί.

Εγώ δεν αντιλαμβάνομαι άλλο κίνητρο για τον επαναστατικό αγώνα παρά τη καθιέρωση μιας καθολικής ευτυχίας.
Υπάρχει μια απόλαυση που είναι εγγενής στην αναζήτηση των ζωντανών. Αυτό που την κατατάσσει δικαιωματικά ως εξεγερτική απόλαυση είναι το γεγονός πως είναι δωρεά και απόλυτα ασυμβίβαστη με ένα σύστημα που βασίζεται στο κέρδος. Δεν θα σταματήσουμε ποτέ να το λέμε: η εμπορική οικονομία είναι ένα έγκλημα κατά της ζωής.
Η απόλαυση των όντων και των πραγμάτων ακυρώνει την οικειοποίηση τους. Η αναζήτηση των ζωντανών είναι η τέχνη να έχουν κατακτηθεί από τα δώρα της καρδιάς και της γης. Η εκτροπή- ανωμαλία που παρέδωσε τις έννοιες του Μαρξ στην ιδεολογία (την οποίαν εξάλλου, δεν εμπιστεύονταν), υπήρξε εκείνη πως δεν είδε την αιτία της αλλοτρίωσης μας στο έργο της εκμετάλλευσης της φύσης. πιο δραματικά ακόμη, πως ταυτοποίησε την εργασία με μια διαδικασία εξανθρωπισμού του άνδρα και της γυναίκας.

[…] Συμβαίνει το Κράτος να κάνει ελεημοσύνη μιας μεταρρύθμισης, να καταργεί έναν νόμο, δείχνει ότι είναι συμφιλιωτικό με τα επίμονα, τα πεισματάρικα κινήματα διαμαρτυρίας. Ωστόσο, οι φαινομενικά προς τα πίσω κινήσεις του είναι μόνο πονηράδες και δισταγμοί. Όταν διστάζει, το άγχος του είναι ένα προοίμιο για νέες προσβολές, για μια νέα επιθετικότητα που έρχεται. Αφήνει τον μιλιταρισμό να εκθειάζει τις δράσεις του για μια φαινομενική στρατιωτική νίκη διότι για το Κράτος κάθε πεδίο μάχης είναι ένα έδαφος κατάκτησης.
Ο αγωνιστής θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία για να διακρίνει μέσα του το σύνορο που χωρίζει το παιχνίδι για να ζήσει από εκείνο στο οποίο ο θάνατος οδηγεί το παιχνίδι του σκακιού. Δεν του προτείνω να χυθεί στην ενδοσκόπηση για να ξακαθαρίσει πώς η κίνηση της ζωής υπόκειται σε αιφνιδιαστικές μεταστροφές. Ευελπιστώ μόνο σε έναν προβληματισμό σχετικά με το θέμα: η στρατιωτικοποίηση δεν εγγράφεται ίσως σε μια προοπτική θανάτου;
Από τη στιγμή κατά την οποίαν η αλληλεγγύη ακυρώνει το πνεύμα της θυσίας, ο ριζοσπαστισμός γίνεται μέρα. Αυτή εκδηλώνεται στους στρατευμένους που αγωνίζονται κατά του αποκλεισμού των μεταναστών, κατά της εκδίωξης των καταληψιών μιας περιοχής που υπερασπίζονται (ZAD), κατά της καταστροφής των τοπίων, κατά της ρύπανσης του αέρα, του νερού, της γης, των τροφών. Ακόμη κι αν πολλές από αυτές τις δεσμεύσεις ανακτηθούν από τον αριστερισμό-gauchismo, από τον ριζοσπαστισμό των ελευθεριακών προθέσεων, από τον πολιτικό ανθρωπισμό και από την αγορά της φιλανθρωπίας, αυτές διατηρούν τη ζύμωση ενός ριζοσπαστισμού ικανού να διασπείρει τους σπόρους του πολύ πέρα από την αρχική χειρονομία και κίνητρο.
Κάθε συλλογικότητα κινούμενη από τη βούληση να κυριαρχήσει ο άνθρωπος πάνω στην οικονομία εγκαινιάζει μια γη όπου η βαρβαρότητα έχει απαγορευτεί, μια γη που λιπαίνει τη χαρά της ζωής.
Ακόμη και αν προορίζεται να εξασθενίσει, να ηρεμήσει, ο θυμός έχει από μόνος του κάτι να ξεπεράσει την εκπλήρωση ενός ξεσπάσματος, μιας εκτόνωσης, μιας δυσαρέσκειας που εκσπερμάτωσε πρόωρα. Η ύβρις αποπνέεται από μια κίνηση ζωής ανυπόμονη να συντρίψει τα εμπόδια. Κάτω από την ηλιθιότητα του πολίτη που πιστεύει σε ένα πιο δίκαιο και πιο συμπονετικό Κράτος ξεπροβάλει η μυστική επιθυμία να τελειώνουμε με όλες οι μορφές διακυβέρνησης-governance και εξουσίας.
Το Κράτος ενεργεί μέσω μιας πολιτικής του τετελεσμένου γεγονότος. Είναι ένα προνόμιο των αρχών που στέφθηκαν δημοκρατικά. Όταν ο αγωνιστής είναι κυρίως ένας ψηφοφόρος, δίνει την εγγύηση του σε εκείνο που μάχεται και συγκαταβαίνει να τον γρονθοκοπήσουν στη μύτη δύο φορές.

[…] Το να δημιουργήσουμε τρύπες στον ιστό της αράχνης στον οποίο μας παγιδεύει ο παρασιτικός καπιταλισμός, δεν αρκεί. Για να εξαλείψουμε την βλαπτικότητα του, δεν υπάρχει τίποτα άλλο παρά η ποίηση που φτιάχθηκε από όλους, η συνείδηση και το πάθος να διεργαστούμε μια κοινωνία στην οποία η ζωή ακυρώνει, μηδενίζει όλες τις μορφές καταπίεσης.1

R. Vaneigem, Sull’autogestione della vita quotidiana, pp. 50-53  Για την αυτοδιαχείριση της καθημερινής ζωής

TAGGED WITH →  •  •  •  •  •  •  •  • 

[1] in esergo: Επιγραφή, σύνθημα.

 

Liberare la specie, realizzare la vita