ανατρεπτική τέχνη, arte ribelle

Η αναρχία του Fabrizio De André

του Paolo Lago

Che non ci sono poteri buoni. Il pensiero (anche) anarchico di Fabrizio De André – Δεν υπάρχουν καλές εξουσίες. Η [και] αναρχική σκέψη του Fabrizio De André, που επιμελήθηκε ο Paolo Finzi, ειδικό νούμερο του αναρχικού περιοδικού «A», εκδοτικός οίκος A, Milano, 2019, σελ. 196, € 40,00.

Είκοσι χρόνια πλέον, από τον θάνατο του Fabrizio De André, βιβλία που αφιερώνονται στο έργο του και στη βιογραφία του γεννιούνται σαν μανιτάρια, μια πραγματικά ενοχλητική και μονότονη επανάληψη λέξεων και φωτογραφιών που στοχεύουν στη διερεύνηση κάθε πτυχής της ύπαρξης του γενουάτη τραγουδοποιού. Στον De André υπάρχει κίνδυνος να προκύψει αυτό που συνέβη στον Pasolini ο οποίος, σύμφωνα με μια αποτελεσματική έκφραση που χρησιμοποιήθηκε από έναν μελετητή, έχει μετατραπεί σε ένα είδος «αυγού kinder» της ιταλικής κουλτούρας, υπό την έννοια ότι όλοι αναμένουν να βρουν, εκεί μέσα, την έκπληξη που τους ευχαριστεί περισσότερο, από τους πολιτικούς της δεξιάς μέχρι εκείνους της αριστεράς. Και ο γενουάτης τραγουδοποιός κινδυνεύει να μετατραπεί σε ένα είδος αισθητικής εικόνας που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από κάθε πολιτική σημαία, ακόμα και από εκείνες που είναι πιο απομακρυσμένες από την σκέψη του (και το μυαλό τρέχει στις πρόσφατες θετικές παρατηρήσεις, στα όμορφα σχόλια του υπουργού Εσωτερικών). Ωστόσο, έχει κυκλοφορήσει πρόσφατα ένας τόμος που διαφέρει από τα περισσότερα των βιβλίων που αφιερώνονται στην εξέταση των πιο ποικίλων πτυχών του έργου του De André: πρόκειται για μια συλλογή από δοκίμια και συνεντεύξεις που αποσκοπούν στη διερεύνηση της σκέψης του De André από ένα σημείο αμιγώς πολιτικό και κοινωνικό.

Εάν διαβάσουμε το Δεν υπάρχουν καλές εξουσίες. Η [και] αναρχική σκέψη του Fabrizio De André – Che non ci sono poteri buoni. Il pensiero (anche) anarchico di Fabrizio De André, που επιμελήθηκε ο Paolo Finzi, διευθυντής του αναρχικού περιοδικού  «A» – ένα τόμος που αντιπροσωπεύει ακριβώς ένα ιδιαίτερο τεύχος του περιοδικού – συνειδητοποιούμε πόσο δύσκολο είναι να μετατρέψουμε τα τραγούδια του Fabrizio De André σε πολλά «kinder αυγά» που μπορεί να μανουβράρει και να ανοίξει ο καθένας, διότι πίσω από κάθε μεμονωμένη φράση, πίσω από κάθε μεμονωμένη νότα, είναι δυνατό να συναντηθούμε με μια σαφώς καθορισμένη σκέψη υποστηριζόμενη από μια σταθερή ηθική ευθύτητα. Μιλάμε ουσιαστικά για μια ελευθεριακή σκέψη, που στοιχίζεται στην πλευρά των τελευταίων, των περιθωριοποιημένων, αυτών που ουσιαστικά, την εξουσία δεν την έχουν και την αμφισβητούν διαρκώς. Μια σκέψη αναμφισβήτητης αναρχικής προέλευσης: ο De André, παρά την προέλευσή του από μια οικογένεια της ανώτερης μπουρζουαζίας της Γένοβας, έδειξε πάντα, από νεαρή ηλικία, τη συμπάθεια του για την σκέψη και το αναρχικό κίνημα. Με λίγα λόγια, η «σκέψη (και) αναρχική» του De André, όπως δείχνει το βιβλίο που επιμελήθηκε ο Finzi, δεν είναι μια αδιαφόρητη φιλοδοξία για μια ελευθερία ουτοπικής μήτρας, αλλά μάλλον πρόκειται για μια σκέψη υποστηριζόμενη από σταθερές αναγνώσεις αναρχικών μελετητών όπως οι Malatesta, Bakunin, Stirner και από την συναναστροφή αναρχικών αγωνιστών. Το εν λόγω βιβλίο διαφέρει από το σύνολο των άλλων ακριβώς επειδή εξετάζει το έργο και τη ζωή του De André μέσα από το φίλτρο της αναρχίας και της ελευθεριακής σκέψης του τραγουδοποιού: πρόκειται, όπως ήδη αναφέρθηκε, για μια προσέγγιση πολιτικής και κοινωνικής φύσεως.

Ο ίδιος De André, εξάλλου, άρεσε να εισάγει τη λέξη «αναρχία» σε μερικά τραγούδια σε ζωντανή έκδοση, τροποποιώντας το κείμενο. Για παράδειγμα, στο Εάν σε έκοβαν κομμάτια, η λέξη «φαντασία» αντικαθίσταται από την λέξη «αναρχία»: «Και τώρα θα περιμένω αύριο / να έχω νοσταλγία / κυρία ελευθερία, δεσποινίς αναρχία / τόσο πολύτιμη όσο το κρασί όσο το ελεύθερο όσο η θλίψη / με το σύννεφο των αμφιβολιών και της ομορφιάς σου». Ή, στον εύθραυστο Φίλο, στο οποίο η «αναρχία» αντικαθιστά τη λέξη «θα τα ξαναπούμε, γεια σου-arrivederci»: «…Θα μπορούσα να σας ρωτήσω πως λέγεται το σκυλί σας / ο δικός μου είναι εδώ και λίγο καιρό που ονομάζεται Ελεύθερος / Θα μπορούσα να προσλαμβάνω ένα κανίβαλο την ημέρα / για να με διδάσκει την απόσταση μου από τα αστέρια / θα μπορούσα να διασχίζω λίτρα και λίτρα κοραλλιών / για να φθάσω ένα μέρος που να ονομάζεται Αναρχία….». Και, κάτω από τις κόκκινες-μαύρες σημαίες της αναρχίας, τελέστηκαν επίσης αρκετές συναυλίες του De André: μία στη Carrara το 1982, μία στη Napoli το 1991 (υπέρ της »Umanità nova-νέας Ανθρωπότητας» και του »Arivista») αλλά επίσης, πολύ λιγότερο γνωστές, μια στο Rimini το 1975 και μια στη Bologna το 1976.

Στην αρχή του βιβλίου (το οποίο παίρνει τον τίτλο του από ένα στίχο του «In the hour of my freedom-Στην ώρα της ελευθερίας μου», ένα τραγούδι από την Ιστορία ενός υπαλλήλου, ένα concept album του 1973) συναντάμε μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη στον De André του 1993, όπου ο τραγουδοποιός μιλά για την προδιάθεση του για κάθε τύπο ελευθεριακού περιβάλλοντος, είτε αυτό εκπροσωπούνταν από τα carruggi [1] της Γένοβας είτε από την ύπαιθρο της Σαρδηνίας, και αυτή η προδιάθεση ωρίμασε και χάρη σε «κουβέντες με ανθρώπους που πίστευαν ανοιχτά στην αναρχία». Και μετά, για την ελευθεριακή φλέβα του συγγραφέα, η ανακάλυψη του George Brassens, του οποίου ο De André μετέφρασε επίσης μερικά τραγούδια, ήταν θεμελιώδης: «Και ο Brassens ήταν επίσης ελευθεριακός, τα τραγούδια του έσκαβαν μέσα στο κοινωνικό. Ο Brassens δεν υπήρξε μόνο ένας δάσκαλος από εκπαιδευτική άποψη, για εκείνο που μπορεί να είναι η τεχνική για την παραγωγή ενός τραγουδιού, ήταν επίσης δάσκαλος της σκέψης και της ζωής. Μου έμαθε για παράδειγμα να αφήνω τους κλέφτες μήλων να τρέχουν, όπως έλεγε αυτός. Μου δίδαξε τελικά ότι την λογική και την αυθεντική κοινωνική συνύπαρξη την βρίσκουμε περισσότερο σε εκείνο το ταπεινωμένο και περιθωριοποιημένο κομμάτι της κοινωνίας μας παρά ανάμεσα στους ισχυρούς».

Όπως αναφέρει ο Paolo Finzi σε μεταγενέστερη συνέντευξή του στον Renzo Sabatini, «η εξαιρετική ανθρώπινη και πολιτισμική του ευαισθησία απέναντι στους πιο »άτυχους» ανθρώπους περιέχει »και τον αναρχισμό του». Σύμφωνα με τον Finzi, «ο Fabrizio δεν περιορίζεται να φέρνει στο φως» τα περιθωριοποιημένα κοινωνικά στρώματα, »αλλά μοιάζει να υποδεικνύει την πορεία της συγκεκριμένης επιβεβαίωσης της αξιοπρέπειάς τους σε αντίθεση με την εξουσία».

Ο σημαντικότερος πυρήνας του τόμου αποτελείται όντως από μια σειρά ραδιοφωνικών συνεντεύξεων που πραγματοποιήθηκαν από το 2005 έως το 2006 από τον Renzo Sabatini, που τότε κατοικούσε στην Αυστραλία και στη συνέχεια δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Α» από το 2012 έως το 2014. Οι συνεντευξιαζόμενοι είναι όλοι οι χαρακτήρες που, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, περιστρέφονται ή περιστράφηκαν γύρω από την φιγούρα του De André: μουσικοί, συγγραφείς, αγωνιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Κάθε συνέντευξη ασχολείται με ένα θέμα που συνδέεται με την ελευθεριακή σκέψη του Fabrizio, αγκαλιάζοντας διάφορες θεματικές που σχετίζονται με φιγούρες της περιθωριοποίησης, από κρατούμενους σε πόρνες και τρανσεξουαλικούς, από μετανάστες σε ρομά και τοξικομανείς. Για παράδειγμα, για να εστιαστεί η φιγούρα της γυναίκας στα τραγούδια του τραγουδοποιού, λαμβάνονται συνεντεύξεις από την Carla Corso, ιδρυτή της Επιτροπής για τα Δικαιώματα των ιερόδουλων, και την Gabriella Gagliardo, στρατευμένης για τα δικαιώματα των γυναικών, κυρίως στο Αφγανιστάν. Σύμφωνα με αυτή την τελευταία, εάν σε πολλά τραγούδια, «το αρσενικό, ιδωμένο με έναν πολεμοχαρή τρόπο, επιθετικό, καταχρηστικό, καταγγέλλεται αναμφισβήτητα», στο Θα έρθουν να σε ρωτήσουν για την αγάπη μας, που βρίσκεται στην Ιστορία ενός υπαλλήλου, ο στίχος «θα συνεχίσω να σε κάνω να επιλέγεις ή επιτέλους θα διαλέξεις;» υποδηλώνει ένα είδος συνειδητοποίησης του εαυτού και της ζωής από την πλευρά του θηλυκού χαρακτήρα του τραγουδιού, την δυνατότητα να βγει επιτέλους από τον μύθο (μέσα στον οποίον είναι τυλιγμένες πολλές άλλες γυναικείες φιγούρες του De André από την Nancy στη Marinella) και να εισέλθουν στην ιστορία διαμέσου μιας χειρονομίας που διεκδικεί μια αυτονομία λήψης αποφάσεων.

Μεταξύ των ερωτηθέντων υπάρχουν και πρώην κρατούμενοι οι οποίοι, στη φυλακή του San Vittore, συμμετείχαν στην «παραβατική Oμάδα», μια ομάδα προβληματισμού που εμπλέκει τους κρατούμενους για να τους βοηθήσει στο ανθρώπινο ταξίδι τους και, μέσα σε αυτό, θεμελιώδους σπουδαιότητας ήταν τα τραγούδια του De André, που οδηγούσαν στο να αναλογιστούν επάνω στις αμέτρητες πράξεις ανθρωπιάς (και, μιλώντας για τη φυλακή, ο συγγραφέας αυτής της ανασκόπησης μπορεί να θυμάται με ευχαρίστηση, στο τέλος ενός χρόνου διδακτικής εμπειρίας στη φυλακή, να έχει παίξει με την κιθάρα, μαζί με τους κρατούμενους μαθητές του, τραγούδια όπως Don Raffaè και Στην ώρα της ελευθερίας μου, στο οποίο μπορούμε να ακούσουμε το στίχο: «Να αναπνέω τον ίδιο αέρα / με έναν φύλακα δεν μου κάθεται καλά».

Ένα άλλο σημαντικό θέμα που εξετάζεται είναι ο αντιμιλιταρισμός και ο παραλογισμός των πολέμων, θεματικές που δίδονται παραδειγματικά κυρίως από Τον πόλεμο του Piero και το Fiume Sand Creek, αφιερωμένο, αυτό το τελευταίο, στην εξόντωση των Cheyenne από τον συνταγματάρχη Chivington. Ένα άλλο θέμα αγγίζει την προσοχή που αφιερώνεται από τον De André στον λαό των ρομά, έναν λαό που – έλεγε – θα άξιζε το βραβείο Νόμπελ για την ειρήνη καθώς γυρίζει την Ευρώπη για δύο χιλιάδες χρόνια χωρίς ποτέ να έχει προκαλέσει έναν πόλεμο. Σύμφωνα με τον Santino “Alexian” Spinelli, rom από το Αμπρούτσο, ερευνητή της γλωσσολογίας και μουσικολογίας, καθηγητή του πολιτισμού των Ρομά στο Πανεπιστήμιο της Τεργέστης, με το τραγούδι Khorakhané, που βρίσκεται στο Anime salve (1996), ο De André κατανόησε άριστα την ευαισθησία των Ρομά, θεωρώντας τους επιπλέον φορείς αξιών, σε αντίθεση με την κοινή χυδαιότητα μέσα στην κοινωνία, η οποία τους θεωρεί φορείς προβλημάτων.

Στις συνεντεύξεις αντιμετωπίζεται επίσης και ένα θέμα καυτής επικαιρότητας όπως η μετανάστευση: ο Amara Lakhous, ένας αλγερινός συγγραφέας που ζει στην Ιταλία και αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει όλες τις κακουχίες τις δυσκολίες και τα δεινά των μεταναστών, δηλώνει ότι ο De André, σε μια στιγμή που βλέπει να αντιπαρατίθενται βάναυσα το Ισλάμ και η Δύση, «είναι ένας εξαιρετικός μάρτυρας που μας θυμίζει ότι υπάρχουν κοινά σημεία, υπάρχει μια κοινή ιστορία», μαζί με μια διαφορετικότητα που μετατρέπεται σε πλούτο (σε σχέση πάνω απ’ όλα με τους αραβικούς και ανατολικούς ήχους που υπάρχουν στο άλμπουμ Creuza de mä). Και, όσον αφορά τη μετανάστευση, ο συνεντευκτής Renzo Sabatini θυμάται μια φράση του De André επάνω στο γεγονός ότι, σήμερα, οι άνθρωποι αξίζουν λιγότερο από τα νομίσματα: εάν η χρηματαγορά είναι ελεύθερη, οι άνθρωποι αντιθέτως όχι, »σε κάθε σημείο επιβίβασης πρέπει να διασχίσουν ωκεανούς από σφραγισμένα χαρτιά».

Τέλος, ένα θέμα που συχνά επιστρέφει στις συνεντεύξεις είναι η η αντιστοιχία μεταξύ της Σαρδηνίας και των ιθαγενών αμερικανικών λαών (μια αντιστοιχία που εφαρμόστηκε από τον ίδιο τον τραγουδοποιό στο άλμπουμ που μετονομάστηκε σε L’indiano, του 1981 και, επιπλέον, πρέπει να θυμόμαστε ότι ο De André έγραψε πολλά τραγούδια στην διάλεκτο της Σαρδηνίας, ειδικά στην παραλλαγή της gallurese): λίγο όπως οι ινδιάνοι, οι οποίοι έχουν περιθωριοποιηθεί και κλείστηκαν στις riserve [2]από τους ευρωπαίους εισβολείς, έτσι οι φτωχότεροι σάρδοι έχουν εκμεταλλευτεί από τους πλούσιους που προέρχονται από την ήπειρο. Και, θύμα μιας απαγωγής μαζί με τη γυναίκα του Dori Ghezzi στο αγρόκτημα τους στη Σαρδηνία, το 1979, ο τραγουδοποιός συγχώρησε τους απαγωγείς του επειδή αντιπροσώπευαν μόνο τα «εργατικά χέρια» του εγκλήματος, αναγκασμένοι να καθίστανται εκτός νόμου από την αναγκαιότητα, από την εκμετάλλευση εντολέων πλούσιων και αδίστακτων. Για άλλη μια φορά, ο αναρχικός και ελευθεριακός De André στάθηκε στην πλευρά των περιθωριοποιημένων, των χαμένων, των «θυμάτων αυτού του κόσμου», όπως έγραψε στην Παλιά Πόλη, La città vecchia, χαρίζοντας τους μια βαθιά αξιοπρέπεια ενάντια στις δυναμικές όλων των εξουσιών.

[1]. carruggio: Στενός δρόμος της πόλης ανάμεσα σε ψηλά κτίρια, χαρακτηριστικός των πόλεων της Λιγουρίας

[2]. riserva: Μια ινδιάνικη riserva δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια κατά το μάλλον ή ήττον μεγάλη έκταση γης στην οποία η δικαιοδοσία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών και του Καναδά είναι κατά κάποιο τρόπο περιορισμένη όπου ζουν οι αυτόχθονες φυλές

ένοπλη πάλη, lotta armata

ΑΝΑΛΗΨΗ ΕΥΘΥΝΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ RAY LEAMON HUNT

BRIGATE ROSSE – PCC

Στις 15/2/84 ένας ένοπλος πυρήνας της οργάνωσής μας εκτέλεσε τον RAY LEAMON HUNT, γενικό διευθυντή της «ΠΟΛΥΕΘΝΙΚΗΣ ΔΥΝΑΜΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ» στο Σινά, που ιδρύθηκε ως εγγύηση των συμφωνιών του Camp David που υπογράφηκαν μεταξύ της Αιγύπτου και του Ισραήλ υπό τον άμεσο έλεγχο των ΗΠΑ.
Αυτό το γουρούνι μπορούσε να καυχηθεί για μια μακρά «εμπειρία» σε εκείνο το βρώμικο έργο που οι yankee ιμπεριαλιστές επιτελούν καθημερινά σε κάθε μέρος του κόσμου. Το βιογραφικό του, “curriculum vitae”, το μαρτυρεί εύγλωττα: από την Ιερουσαλήμ στην Τουρκία, από την Κεϋλάνη στην Αιθιοπία, από την Κόστα Ρίκα στο Λίβανο, έρχεται να αναλάβει τη θέση βοηθού του Kissinger το ’74. Το ’76 βρίσκεται στη Βηρυτό, και τότε ασχολείται ιδιαίτερα με τα προβλήματα της Μέσης Ανατολής αναλαμβάνοντας τέλος τη θέση του γενικού διευθυντή μιας δυτικής στρατιωτικής δύναμης, οργανωμένης και χρηματοδοτούμενης άμεσα από τις USA.
Είναι ακριβώς αυτοί οι «γεμάτοι ζήλο αξιωματούχοι» που εξαπολύονται σε όλο τον κόσμο για να οργανώσουν τις πολλές αγριότητες που ο ιμπεριαλισμός ΗΠΑ διαπράττει ενάντια στους λαούς που αγωνίζονται για μια πραγματική αυτοδιάθεση και ανεξαρτησία. Είναι αυτοί οι άνθρωποι που βρίσκονται πίσω από τις χειρότερες σφαγές που διαπράχθηκαν από τον ιμπεριαλισμό από το Tall El-Zaatar στην Sabra και Chatila στους κανονιοβολισμούς του New Jersey. Το ότι τερματίσαμε την άθλια ύπαρξη αυτού του βρωμερού υπηρέτη του ιμπεριαλισμού αποτελεί τιμή για την οργάνωση μας και ταυτόχρονα ένα καθήκον προς το διεθνές επαναστατικό κίνημα.
Γιατί χτυπήσαμε τον RAY LEAMON HUNT; Ποια είναι η λειτουργία και η σημασία της «πολυεθνικής δύναμης ελέγχου” (MFO); Η λειτουργία αυτής της στρατιωτικής δύναμης στην οποία συμμετέχει ένα ιταλικό σώμα, όχι τυχαία, είναι να εξασφαλίσει τη διαφύλαξη των συμφερόντων των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή μέσω συμφωνίας μεταξύ Αιγύπτου και Ισραήλ, εις βάρος του παλαιστινιακού λαού, που υποστηρίζεται από δισεκατομμύρια δολάρια. Η πολιτική σημασία είναι πολύ σημαντική για την εξέλιξη των διεθνών σχέσεων, προς την ενεργοποίηση του πολέμου μεταξύ των δύο «μπλοκ» διότι, από τη μία, επικυρώνονται επίσημα, με δομές διεθνούς χαρακτήρα, φαινομενικά νόμιμες, περιφερειακά δυτικά συμφέροντα ή επιρροές. από την άλλη ξεκινά μια ιδιόμορφη πρακτική που έχει ήδη ακολουθηθεί στη διαμόρφωση μιας δεύτερης πολυεθνικής δύναμης, αυτή τη φορά στο Λίβανο, έξω από τον ΟΗΕ και σαφώς αφήνει να εννοηθεί μια συνέχιση με αυτή την έννοια σε περιοχές όπως η κεντρική Αμερική.

Σύντροφοι, προλετάριοι,
η πρόσφατη εξέλιξη των διεθνών σχέσεων δείχνει αδιαμφισβήτητα ότι οι μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις προχωρούν προς την στρατιωτική αντιπαράθεση. Οι λαοί όλου του κόσμου γίνονται μάρτυρες μιας απειλητικής κούρσας πυρηνικών και συμβατικών εξοπλισμών, την οποία ο θρασύς κυνισμός των αστικών κυβερνήσεων θα ήθελε να δικαιολογήσει με όρους άμυνας και ασφάλειας. Τα στρατιωτικά έξοδα αυξάνονται ολοφάνερα σε κάθε έθνος, κι έτσι βαραίνουν επί των συνθηκών διαβίωσης των μαζών: σαν να μην ήταν αρκετό, είναι ο ίδιος ο καταδικασθείς που πληρώνει τον λογαριασμό του μαρτυρίου του! Η αυξανόμενη διεθνής ένταση εμφανίζεται ολοένα και πιο συχνά στις αποκαλούμενες «περιφερειακές συγκρούσεις», όπου, από φορά σε φορά, συγκεντρώνονται και εκρήγνυνται εκείνες οι αντιθέσεις που, ανήκουσες σε μια δεδομένη τοπική συγκυρία, εντάσσονται εν τούτοις σε ένα γενικό πλαίσιο που χαρακτηρίζεται από την βαθιά αντιπαράθεση των δύο μεγάλων ιμπεριαλιστικών συνασπισμών.
Σε αυτό το σενάριο που προηγείται παραδοσιακά του ξεσπάσματος του άμεσου πολέμου μεταξύ των ιμπεριαλισμών, η υποκρισία της μπουρζουαζίας και των κυβερνήσεων της δεν έχει όρια: κάθε διαχειριστική ομάδα παραπονείται για την επιθετικότητα της άλλης, κάθε «μπλοκ κάνει επάγγελμα τον πασιφισμό και την καλή θέληση σχετικά με το πρόβλημα του αφοπλισμού και, γενικότερα, σχετικά με την κατεύθυνση της δικής της εξωτερικής πολιτικής. Στην πραγματικότητα τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά: η βαθιά οικονομική κρίση που κατακλύζει ολόκληρο τον καπιταλιστικό κόσμο αυξάνει δραματικά τον ανταγωνισμό μεταξύ μεγάλων μονοπωλιακών ή χρηματοπιστωτικών ομίλων και, κατά συνέπεια, και μεταξύ των Κρατών υπάρχει επείγουσα ανάγκη για επέκταση των αγορών και ενός αυστηρού ελέγχου των πρώτων υλών με σκοπό τη γενική αναζωογόνηση της καπιταλιστικής παραγωγής. Η στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ ιμπεριαλισμών επιβάλλεται ως η υποχρεωτική λύση, η αντικειμενική διέξοδος της τρέχουσας κρίσης η οποία, συνεχιζόμενη ουσιαστικά από τις αρχές της δεκαετίας του ’70, αμφισβήτησε τις ίδιες τις μορφές συσσώρευσης που αναλήφθηκαν από το κεφάλαιο σε διεθνή κλίμακα μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο μέχρι σήμερα.
Στην ουσία η μπουρζουαζία δεν μπορεί να αποφύγει τον πόλεμο, αφού το ίδιο της το κοινωνικό σύστημα παράγει τις βασικές αιτίες του. Το ότι τα πράγματα στέκονται με αυτόν τον τρόπο το βλέπουμε στρέφοντας την προσοχή μας προς την προοδευτική ανικανότητα του ΟΗΕ μπροστά στις πολλές εστίες πολέμου και στην αυξανόμενη διεθνή ένταση σε ολόκληρο τον κόσμο. Αυτή η οργάνωση η οποία θα έπρεπε να αντιπροσωπεύει τη γενική βούληση των κυβερνήσεων των κρατών μελών να αποφεύγουν τη χρήση του πολέμου ως μέσο επίλυσης των διεθνών συγκρούσεων, παρακολούθησε ανίκανη, όταν δεν ήταν συγκαταβατική, τον πόλεμο των νησιών Μαλβίνες [Φώκλαντ], την ισραηλινή επίθεση στο Λίβανο, την κατοχή yankee της Γρενάδα. Η οργάνωση αυτή εξακολουθεί να παρακολουθεί, σπαταλώντας χρόνο και εξαπατώντας, με «ψηφίσματα καταδίκης» που διαπραγματεύονται επιδέξια διπλωμάτες δίχως ντροπή, τις συνεχείς προκλήσεις της διοίκησης του Ρέιγκαν προς τη Νικαράγουα, την βρώμικη και αηδιαστική λειτουργία των ρατσιστών της Νότιας Αφρικής κατά της Αγκόλα και της Μοζαμβίκης, την παρέμβαση του «σοσιαλιστή» Μιτεράν στο Τσαντ, την παρατεταμένη σοβιετική κατοχή στο Αφγανιστάν. Η απόλυτη και γκροτέσκα ανικανότητα των Ηνωμένων Εθνών είναι μια τόσο εύγλωττη όσο ποτέ άλλοτε ένδειξη της επιδείνωσης των διεθνών σχέσεων, υπενθυμίζοντας μας το πτώμα της «κοινωνίας των εθνών» που ποδοπατήθηκε στο Μονακό από τον αγγλο-γαλλικό «κατευνασμό-appeasemen», που τελικά συνθλίβεται από τη ναζιφασιστική μπότα. Επιστρέφει επίκαιρο, θα λέγαμε, το γνωστό adagio που θέλει την ιστορία να επαναλαμβάνεται δύο φορές: την πρώτη ως τραγωδία, τη δεύτερη ως φάρσα. Οι λόγοι πίσω από την ίδρυση της MFO για το Σινά είναι το συγκεκριμένο παράδειγμα του πώς εκδηλώνεται η γενική τάση που παρουσιάστηκε παραπάνω. εδώ το βλέπουμε με πολύ ουσιαστικό τρόπο, που αφορά από κοντά και το ιταλικό προλεταριάτο, το πώς οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις περνούν όμορφα πάνω από τον ΟΗΕ όταν διακυβεύονται τα συμφέροντά τους και όταν πρόκειται να δοθεί ένα αποφασιστικό πλήγμα στα απελευθερωτικά λαϊκά και εθνικά κινήματα που πολεμούν ενάντια στην καταπίεση και κατά της εκμετάλλευσης. Η MFO για το Σινά είναι όντως μια στρατιωτική δύναμη που έχει συσταθεί εκτός των Ηνωμένων Εθνών, για να εξασφαλίσει την εφαρμογή των συμφωνιών του ’78 του Camp David οι οποίες, όπως είναι γνωστό, αντιπροσωπεύουν ένα σκληρό πλήγμα για την παλαιστινιακή υπόθεση και, γενικότερα για την αντίθεση στον σιωνιστικό ιμπεριαλισμό. Η αποσύνθεση του αραβικού μετώπου με την προδοσία του Σαντάτ, η ενίσχυση του γοήτρου της σιωνιστικής οντότητας που νομιμοποιήθηκε να συνεχίσει την κτηνώδη πολιτική προσάρτησης των κατεχόμενων εδαφών στη Δυτική Όχθη και τη Γάζα, η γενική συρρίκνωση της σοβιετικής επιρροής στη Μέση Ανατολή, είναι μερικά μόνο από τα επιτευχθέντα αποτελέσματα των ΗΠΑ και των σιωνιστών μετά το Camp David. Είναι αυτά άλλα τόσα κομμάτια ενός ευρύτερου μωσαϊκού που προβλέπει μια γενική αναδιάταξη της περιοχής της Μέσης Ανατολής ικανή να εξασφαλίσει στις Usa τον πλήρη έλεγχο αυτής της ζωτικής περιοχής, που ήδη υπονομεύεται επικίνδυνα από την σοβιετική διείσδυση στο Αφγανιστάν, από το σιιτικό Ιράν και τα δημοκρατικά-λαϊκά χαρακτηριστικά της παλαιστινιακής επανάστασης. Υπό αυτή την έννοια, υπάρχει μια εμφανής και εγκληματική συνέχεια μεταξύ του Camp David και της επιχείρησης «ειρήνης στη Γαλιλαία» του Ιουνίου του ’82, υπάρχει σαφής σύνδεση μεταξύ της MFO για το Sinai και της σημερινής, πιο γνωστής, «πολυμερούς ειρηνευτικής δύναμης «στο Λίβανο, αμφότερες ένοπλες εκπρόσωποι του δυτικού ιμπεριαλισμού, εγγυητές και παράγοντες μιας λειτουργικής ισορροπίας για τα στρατηγικά συμφέροντα των Ηπα και του Νατο στη Μέση Ανατολή.
Παρά τον εντυπωσιακό όγκο της εμετικής προπαγάνδας, η θέση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων κάτω από αυτή την οπτική είναι ξεκάθαρη: βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κούρσας για μια λύση στο ζήτημα της Μέσης Ανατολής η οποία, χωρίς να θίγονται οι σχέσεις με τις μετριοπαθείς αραβικές χώρες, να επιτρέπει την καλύτερη εκμετάλλευση των οικονομικών πόρων (πρωτίστως ενέργειας) στο στρατηγικό πολιτικό πλαίσιο που εγγυάται “manu militari” – ‘στρατιωτικά’ ο σιωνισμός.
Πώς να εξηγήσουμε την αποχή στα Ηνωμένα Έθνη της Γαλλίας, της Μεγάλης Βρετανίας, της Δυτικής Γερμανίας και της Ιταλίας για το πρόβλημα της σύγκλησης της «διεθνούς διάσκεψης για το θέμα της Παλαιστίνης», αν όχι ως σιωπηρή συγκατάθεση για την αναίσχυντη αντίθετη ψήφο των ΗΠΑ και του Ισραήλ; Δεν είναι αυτή μια σκαιά εγκληματική υποστήριξη στις σιωνιστικές αχρειότητες; Και πάλι, πώς να ερμηνεύσουμε τη γαλλική υποστήριξη στο Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν και τις τεράστιες γερμανικές στρατιωτικές συμβάσεις με τη Σαουδική Αραβία; Τέλος, είναι ή δεν είναι η Γαλλία, η Ιταλία και η Μεγάλη Βρετανία που ασχολούνται με στρατιωτικές αποστολές σαφούς ιμπεριαλιστικού τύπου;
Οι ευρωπαϊκές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις δεν είναι καθόλου «ουδέτερες» στη Μέση Ανατολή, αλλά αντιθέτως δείχνουν μεγάλη κινητικότητα, στρατευμένες καθώς είναι στο πλευρό του αμερικάνικου και σιωνιστικού ιμπεριαλισμού σε μια γενική δράση περιορισμού της σοβιετικής επιρροής και συνολικής στρέβλωσης των χαρακτηριστικών του δημοκρατικού-λαϊκού εθνικού παλαιστινιακού αισθήματος.
Και η ιταλική κυβέρνηση δεν είναι ουδέτερη, η μπουρζουαζία μας δεν είναι ουδέτερη, η οποία, κατά τη διάρκεια ενός μόνο έτους, του 1982, συμμετέχει σε δύο στρατιωτικές ενέργειες στη Μέση Ανατολή: στην MFO στο Σινά και στην »ειρηνευτική» δύναμη στη Βηρυτό, ανησυχώντας να φιλοξενήσει στη Ρώμη το γενικό αρχηγείο της πρώτης – έχει το θράσος να δηλώσει φιλική των παλαιστινίων βοηθώντας στη διασφάλιση της εφαρμογής των συμφωνιών του Camp David που επιτρέπουν στους σιωνιστές την αναγκαστική προσάρτηση των παλαιστινιακών εδαφών. Η ιταλική κυβέρνηση μπορεί να γεμίσει ένα αεροπλάνο με παιδιά από την Παλαιστίνη και να τα πάει δωρεάν επίσκεψη στη χώρα μας, αλλά το διεθνές προλεταριάτο και οι λαοί που αγωνίζονται ενάντια στον ιμπεριαλισμό γνωρίζουν καλά ότι τα ιταλικά στρατεύματα καταπατούν το λιβανέζικο έδαφος συνένοχοι των Ηπα και των τοπικών φασιστών, πως ναρκαλιευτικά που φέρουν τη σημαία μας επιβάλλουν μια συμφωνία που βασίζεται στην προδοσία ενός «φαραώ» που πλήρωσε για τις πράξεις του με τη ζωή του. Έτσι όπως γνωρίζουν ότι στο έδαφός μας εγκαθίστανται πυραυλικά συστήματα με πυρηνικές κεφαλές των οποίων ο πρώτος στόχος δεν είναι η ανατολική Ευρώπη, αλλά πρωτίστως τα νεαρά έθνη που αντιτίθενται στους δυτικούς ιμπεριαλιστικούς στόχους. Η ιταλική κυβέρνηση θέλει να κάνει τη χώρα μας τον χωροφύλακα της μεσογείου, θέλει να αυξήσει το βρώμικο διεθνές της κύρος πνίγοντας τις νόμιμες και προοδευτικές φιλοδοξίες των λαών που απελευθερώνονται από την αποικιακή κυριαρχία και εκείνων που αγωνίζονται για την εθνική απελευθέρωση, αλλά ο κοινός αγώνας του ιταλικού προλεταριάτου με εκείνο το διεθνές και με τους προοδευτικούς λαούς όλου του κόσμου θα κάνει αυτό το σχέδιο να αποτύχει κάνοντας τον Craxi και τους συνεργάτες του να ανακαλέσουν τις προθέσεις τους.

ΟΙ ΑΡΧΟΥΣΕΣ ΤΑΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΗΔΗ ΕΠΙΛΕΞΕΙ
Η επιτάχυνση της ωρίμανσης της καπιταλιστικής κρίσης επιβάλλει στις αστικές κυβερνήσεις θεμελιώδεις και ουσιαστικές επιλογές όσον αφορά τη συνολική πολιτική τους. Ειδικότερα, η ιταλική μπουρζουαζία, βρίσκεται μπροστά σε μια πολύ ξεκάθαρη εναλλακτική λύση: έναν επαναπροσδιορισμό της κοινωνίας κατά τρόπο αυταρχικό και πολεμικό ικανό να την στηρίξει μέσα στις τάξεις των μεγάλων δυνάμεων, ή έναν βαθμιαίο υποβιβασμό στον κύκλο των λεγόμενων χωρών της »Β κατηγορίας». Οι μεγάλες μονοπωλιακές και χρηματοπιστωτικές ομάδες δεν έχουν καμία αμφιβολία: μόνο μια επιθετική εξωτερική πολιτική και μια αυταρχική εσωτερική πολιτική είναι κατάλληλες για την αναδιάρθρωση και το τεχνολογικό άλμα, στο οποίο είναι στρατευμένη η ιταλική οικονομία και το κοινωνικό κόστος της οποίας αντιπροσωπεύεται από χιλιάδες απολύσεις, την ανεργία και την αυξημένη εκμετάλλευση στα εργοστάσια. Και οι άρχουσες τάξεις έχουν ήδη κάνει τις επιλογές τους: ο «νέος ρόλος της Ιταλίας» στο NAT0 και στη μεσογειακή σκακιέρα, από την εγκατάσταση των πυραύλων στο Comiso, μέχρι τη στρατιωτική δέσμευση στη Μέση Ανατολή, είναι η ξερή απάντηση στο ερώτημα αυτό. Ο Spadolini, επικεφαλής της κυβέρνησης κατά τη στιγμή της αποστολής των στρατευμάτων στο Σινά και τη Βηρυτό, και υποστηρικτής των πυραυλικών εγκαταστάσεων, κάθεται θριαμβευτής στο υπουργείο άμυνας της κυβέρνησης Craxi, σαν να συμβολίζει την πολεμοχαρή συνέχεια που ζωντανεύει τα γραφεία των τελευταίων κυβερνητικών συμμαχιών. Είναι των τελευταίων ημερών η είδηση σχετικά με την έγκριση στη γερουσία στρατιωτικών πιστώσεων για σχεδόν 1.000 δισεκατομμύρια, κατανομή κονδυλίων οι χορηγήσεις των οποίων έγιναν εκτός του αμυντικού προϋπολογισμού, όπως και εκείνες για το ιταλικό σώμα στο Λίβανο. Οι φασίστες του MSI ψήφισαν και αυτοί υπέρ της πρότασης της κυβέρνησης.

ΣΥΝΤΡΟΦΟΙ, ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΟΙ,
ένα ευρύ μαζικό κίνημα έχει αναπτυχθεί στη χώρα μας σε αντίθεση με τις πολεμικές επιλογές της κυβέρνησης Craxi, αυτό ζωντανεύει από την ακριβή συνειδητοποίηση της απόλυτης αναγκαιότητας να εμποδίσει την κούρσα του επανεξοπλισμού ή να αφαιρέσει από τα χέρια μιας χούφτας απατεώνων το πεπρωμένο πολλών εκατομμυρίων ανδρών και γυναικών. Από αυτή την άποψη μιλάμε για ένα κίνημα που αντιτίθεται στον ιμπεριαλισμό και αγωνίζεται για να νικήσει τον ληστρικό και πολεμοχαρή σχεδιασμό της ιμπεριαλιστικής μπουρζουαζίας.
Εν τω μεταξύ είναι σωστό και σημαντικό να υποστηρίξουμε με όλες μας τις δυνάμεις και να συμμετάσχουμε σε αυτό το κίνημα, καθώς είναι απαραίτητο να διευκρινίσουμε ότι μόνο, το προλεταριάτο μπορεί να κερδίσει τον αγώνα ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, διότι μόνο αυτή η κοινωνική τάξη μπορεί να αλλάξει ριζικά τους μηχανισμούς που προκαλούν τον ανταγωνισμό μεταξύ των εθνών μέχρι να τον κάνουν να κυλήσει σε πόλεμο. Ο αγώνας ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο πρέπει τότε να συνδεθεί με την πάλη της εργατικής τάξης ενάντια στην εκμετάλλευση, τις απολύσεις και την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης σε ένα ενιαίο και συμπαγές προλεταριακό μέτωπο, έχοντας επίγνωση του ιστορικού καθήκοντος που καλείται να εκπληρώσει σε αυτήν την κρίσιμη συγκυρία. Πρέπει να τα σπάσουμε με την γενικής χρήσης υπερταξική προοπτική για να κατακτήσουμε την προλεταριακή διεύθυνση αυτού του κινήματος, μοναδική διεύθυνση που μπορεί να εξασφαλίσει μια πραγματική προοπτική στις προσδοκίες ειρήνης παρούσες στη συντριπτική πλειοψηφία του ιταλικού λαού.
Οι Ερυθρές Ταξιαρχίες για το χτίσιμο του Κομμουνιστικού Μαχόμενου Κόμματος δεσμεύονται βαθιά σε αυτό το έργο. Η οργάνωση μας βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του αγώνα κατά του ιμπεριαλισμού και κατά της κυβέρνησης Craxi, αντιπροσώπου της. Με αυτή την μαχόμενη πολιτική πρωτοβουλία οι Ερυθρές Ταξιαρχίες τοποθετούνται στο κέντρο της κοινωνικής σύγκρουσης που συμβαίνει στη χώρα, ερμηνεύοντας με σαφήνεια και αδιαμφισβήτητα τα γενικά συμφέροντα της προλεταριακής τάξης. Ταυτόχρονα, αυτή η πολιτική πρωτοβουλία είναι ένας ξεκάθαρος λόγος, ο λόγος μας είναι αυτός του επαναστατικού προλεταριάτου, απέναντι σε όλους εκείνους που θα ήθελαν να θάψουν την επαναστατική πολιτική στο μουσείο των αρχαιοτήτων, επαιτώντας έτσι ευκολότερα έλεος στα πόδια της μπουρζουαζίας. Μπροστά στα μαζικά κινήματα που αγωνίζονται ενάντια στον ιμπεριαλισμό, αντιμέτωποι με την εργατική κινητοποίηση ενάντια στο κυβερνητικό διάταγμα απάτη, μπάσταρδο παιδί της συμφωνίας της 22ας ιανουαρίου, τι είναι τελικά τα πονηρά κλαψουρίσματα κάποιων επαναστατών οπερέτας; Όλοι αυτοί μπαίνουν ήδη στη χωματερή της ιστορίας. Είναι απαραίτητο να εντατικοποιηθεί ο αγώνας εναντίον της κυβέρνησης για την άμεση απόσυρση όλων των ιταλικών στρατευμάτων από τη Μέση Ανατολή για την απόρριψη των πυρηνικών πυραύλων στο Comiso, για να βγει η χώρα μας από το ΝΑΤΟ. Είναι απαραίτητο να επεκταθεί η μαζική και πρωτοποριακή κινητοποίηση επάνω σε αυτό το πολιτικό πρόγραμμα, σε ενότητα με την εργατική τάξη και τους αγώνες της και υπό την διεύθυνση του επαναστατικού προλεταριάτου. Το σενάριο μπροστά στο οποίο βρίσκεται το διεθνές προλεταριάτο είναι πολύ ακριβές: το κεφάλαιο ετοιμάζεται να το κάνει να πληρώσει τον αλμυρότερο λογαριασμό που αυτό το κοινωνικό σύστημα αναγκάζεται να παρουσιάζει περιοδικά στις μάζες που εκμεταλλεύεται ή καταπιέζει: τον πόλεμο. Αλλά ένα μεγάλο σύνθημα συνενώνει όλους τους εκμεταλλευόμενους: ΝΑ ΜΕΤΑΤΡΕΨΟΥΜΕ ΤΟΝ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ ΣΕ ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΜΟΥΝΙΣΜΟ! Μέσα στην επιταχυνόμενη ωρίμανση της καπιταλιστικής κρίσης προς τον πόλεμο προσφέρεται στο διεθνές προλεταριάτο μια εξαιρετική ευκαιρία: να σηματοδοτήσει ένα ισχυρό βήμα προς τα εμπρός στη συνολική διαδικασία της παγκόσμιας προλεταριακής επανάστασης, κατακτώντας την πολιτική εξουσία σε μία ή περισσότερες καπιταλιστικές χώρες. Ειδικότερα, έχει πλέον ωριμάσει πλήρως η δυνατότητα να νικήσουμε την αστική τάξη στις προηγμένες καπιταλιστικές χώρες και να επιτύχουμε έτσι ένα αποφασιστικό πλήγμα για όλο τον ιμπεριαλισμό. Αλλά για να γίνει αυτό, για να μην πιαστούμε απροετοίμαστοι από την ταχεία κλιμάκωση των γεγονότων, είναι αναγκαίο να αναπτυχθεί η αντικειμενική ενότητα των αγώνων του προλεταριάτου όλου του κόσμου μέσα στην συνειδητοποιημένη ενότητα της κομμουνιστικής εμπροσθοφυλακής του. Οι κομμουνιστές όλων των χωρών πρέπει να τοποθετηθούν με αποφασιστικότητα στο δρόμο για το χτίσιμο της νέας ΚΟΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ, ΒΑΣΙΣΜΕΝΗΣ ΑΥΣΤΗΡΑ ΕΠΑΝΩ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΜΑΡΞΙΣΜΟΥ-ΛΕΝΙΝΙΣΜΟΥ. Η οργάνωση μας είναι βαθιά πεπεισμένη για αυτό και θεωρεί ότι αυτός είναι ένας θεμελιώδης και αμετάκλητος ιστορικός στόχος που πρέπει να επιτευχθεί για το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα.
Οι Ερυθρές Ταξιαρχίες υποστηρίζουν και ενθαρρύνουν με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους τη στρατευμένη αντιπαράθεση μεταξύ των κομμουνιστών κάθε χώρας και τοποθετούνται, με την απαιτούμενη σεμνότητα αλλά και με σταθερή βούληση, ως σημείο αναφοράς για αυτή τη «ουσιαστική πολιτική διαδικασία».

ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΤΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΛΑΟΥΣ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟ!
ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΚΑΙ ΝΑ ΟΡΓΑΝΩΣΟΥΜΕ ΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΕΜΟΚΑΠΗΛΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ CRAXI!
ΝΑ ΕΞΑΠΛΩΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΜΑΖΙΚΗ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΗ ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΝΩ ΣΕ ΑΥΤΑ ΤΑ ΣΥΝΘΗΜΑΤΑ:
ΑΜΕΣΗ ΑΠΟΣΥΡΣΗ ΤΩΝ ΙΤΑΛΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ!
ΟΧΙ ΣΤΟΥΣ ΠΥΡΑΥΛΟΥΣ ΣΤΟ COMISO ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΕΠΑΝΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥΣ! ΕΞΩ Η ΙΤΑΛΙΑ ΑΠΟ ΤΟ NATO!

 

Φεβρουάριος 1984
Ερυθρές Ταξιαρχίες για το χτίσιμο του Μαχόμενου Κομουνιστικού Κόμματος – Brigate Rosse per la costruzione del Partito Comunista Combattente

 

http://www.sebbenchesiamodonne.it/rivendicazione-azione-contro-ray-leamon-hunt/

Αποτέλεσμα εικόνας για RAY LEAMON HUNT

φυλακές, carcere

Κίνημα για την κατάργηση της φυλακής

Αγαπώ σ’ εσένα – Amo in te
την περιπέτεια του πλοίου που πηγαίνει προς τον πόλο – l’avventura della nave che va verso il polo
αγαπώ σ’εσένα – amo in te
το θάρρος των παικτών των μεγάλων ανακαλύψεων – l’audacia dei giocatori delle grandi scoperte
αγαπώ σ’ εσένα τα μακρινά πράγματα – amo in te le cose lontane
αγαπώ σ’ εσένα το αδύνατο – amo in te l’impossibile
μπαίνω στα μάτια σου σαν σε ένα δάσος – entro nei tuoi occhi come in un bosco
γεμάτο ήλιο – pieno di sole
και ιδρωμένος πεινασμένος εξοργισμένος – e sudato affamato infuriato
έχω το πάθος του κυνηγού – ho la passione del cacciatore
για να δαγκώνω στη σάρκα σου – per mordere nella tua carne.
αγαπώ σ’ εσένα το αδύνατο – amo in te l’impossibile
αλλά όχι την απελπισία – ma non la disperazione
Nazim Hikmet 1943]

Μοιάζει απαράδεκτο αλλά δεν είναι απραγματοποίητο

Να επαναδρομολογήσουμε   ΕΝΑ ΚΙΝΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΩΝ ΦΥΛΑΚΩΝ

Ήρθε ο καιρός!

Η πλήρης αποτυχία του σωφρονιστικού συστήματος τονίζεται από πολλές πλευρές. Η φυλακή, όπως και κάθε άλλο σύστημα που στερεί την ελευθερία, δεν έχει επιτύχει κανέναν από τους στόχους που είχε υποσχεθεί στο μακρύ ταξίδι της για περίπου τριακόσια χρόνια: προκαλεί πάρα πολλά δεινά, δεν επανεκπαιδεύει, δεν επανεντάσσει, ούτε ο φόβος μιας τιμωρίας αποτρέπει να καταπατηθεί ο νόμος.

Οι δημιουργοί, οι θεωρητικοί και οι υπεύθυνοι του σωφρονιστικού συστήματος δήλωναν ότι η φυλακή θα είχε αντιμετωπίσει το έγκλημα και / ή θα είχε κρατήσει σε χαμηλά επίπεδα την υποτροπή.

Κανένα από αυτά δεν συνέβη. Πλήρης αποτυχία!

Είναι υποχρεωτικό στο σημείο αυτό να αναρωτηθούμε: γιατί η φυλακή εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο της κατασταλτικής πρακτικής, έστω και αν μετρά μόνο αποτυχίες; Γιατί εξακολουθεί να αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της διατήρησης αυτής της τάξης;

Η αποκάλυψη αυτής της φάρσας, η οποία διαρκεί πάρα πολύ καιρό, δεν μπορεί να διαχωριστεί από την επιθυμία να πορευτούμε με αποφασιστικότητα στην προοπτική να θέσουμε τέλος στο σύστημα επιβολής κυρώσεων που βασίζεται στη στέρηση ή τον περιορισμό της ελευθερίας, δηλαδή της φυλακής και όλων των παρόμοιων δομών και μηχανισμών.

ΕΙΝΑΙ ΚΑΙΡΟΣ ΝΑ ΚΑΤΑΡΓΗΣΟΥΜΕ ΤΙΣ ΦΥΛΑΚΕΣ !

Μερικοί άνθρωποι θα αμφισβητήσουν αυτόν τον στόχο σε μια εποχή κατά την οποίαν οι ultra-αντιδραστικοί τομείς της κοινωνίας βρίσκονται στην επίθεση. Δεν είναι μια ευνοϊκή στιγμή, θα πουν. Αντιθέτως ακριβώς για αυτούς τους λόγους πρέπει να επαναδρομολογήσουμε, ακριβώς σήμερα, μια σημαντική πρόταση που συγκεντρώνει τον ενθουσιασμό εκείνων που θέλουν να εμπλακούν σε μονοπάτια για τον κοινωνικό μετασχηματισμό, αλλά και εκείνων που δεν θέλουν να παραιτηθούν για να υποβληθούν στον σκοταδιστικό ζυγό.

Η καθεμιά και ο καθένας από εμάς θα έρθει να εξετάσει αυτό το θέμα της κατάργησης μέσα από ιδιαίτερες εμπειρίες, διαφορετικές διαδρομές ή συγκεκριμένες-ειδικότερες θεωρητικές και κοινωνιολογικές αναλύσεις.

Ποικιλομορφία των πρακτικών και των γνώσεων που πρέπει να παραμείνει και να ξεχωρίζει ως απόδειξη ότι, απ’ όπου κι αν τη δούμε, η φυλακή δεν έχει κανένα χρήσιμο σκοπό, είναι απλώς και μόνο αποκρουστική.

Οι διαφορετικές διαδρομές, μέσω των οποίων έχουμε καταλήξει να κατανοούμε την κατάργηση της φυλακής, είναι καλό να εκφραστούν για να επιτρέψουν την πρόσβαση σε διάφορους κοινωνικούς τομείς.

Η πρόταση αυτών των γραμμών είναι να συνδέσει και να συντονίσει όλες τις ήδη υπάρχουσες δραστηριότητες κριτικές προς τη φυλακή, για να ξεκινήσει το χτίσιμο ενός Κινήματος κατάργησης της φυλακής – Movimento abolizionista del carcere (M.Abo.C) και όλων των δομών που στερούν ή περιορίζουν την ελευθερία.

Οποιοσδήποτε ενδιαφέρεται για αυτό το κοινό ταξίδι για την κατάργηση είναι σημαντικό να καταστήσει σαφές, στους χρόνους και με τους τρόπους που θεωρεί κατάλληλους, τις δικές του εκτιμήσεις για τον λόγο που θεωρεί απαραίτητο να τεθεί τέλος στο σύστημα των φυλακών. Όλες αυτές τις απόψεις θα μπορέσουμε να τις βάλουμε σε ένα blog ή σε έναν ιστότοπο που ρητά θα δημιουργηθεί για το σκοπό αυτό, έτσι ώστε ο καθένας και η καθεμία να μπορεί να αναγνωριστεί σε μία ή περισσότερες εκφρασμένες αναλύσεις.

Κάθε συλλογικό όργανο (ακόμα και αν αποτελείται από ένα μόνο άτομο) θα συνεχίσει τη δραστηριότητα που τρέχει στα διάφορα επίπεδα αντιπαράθεσης στην καταπίεση-καταστολή και αλληλεγγύης με εκείνους που την υποφέρουν, μια δραστηριότητα που, πιθανώς, να τονωθεί με τη συμβολή των άλλων συλλογικοτήτων. Το blog ή ο κοινός ιστότοπος θα επιτρέψει να μοιραστoύμε όλες τις πληροφορίες που κατέχει κάθε άτομο, να γνωρίσουμε όσο καλύτερα γίνεται την πραγματικότητα της φυλακής και την κατασταλτική πραγματικότητα, να συντονίσουμε όλες τις διάφορες μάχες, να ενισχύσουμε την καθεμιά και να την εισαγάγουμε στην προοπτική της αμφισβήτησης του τιμωρητικού έργου και της ύπαρξης του ποινικού και κατασταλτικού συστήματος με την φυλακή στην κορυφή του! Κάθε κολεκτίβα ή ομάδα δεν θα πρέπει να αλλάξει την πρακτική επάνω στην οποία ασχολείται, μοναχά να προσθέσει σε κάθε παρέμβαση ή πρωτοβουλία την ένδειξη ότι λειτουργεί για την κατάργηση των φυλακών. Μέσα σε κάθε διαμάχη, μεγάλη ή μικρή, τοπική ή γενική, θα είμαστε σε θέση να ξεκινήσουμε και να διευκρινίσουμε ότι ο πραγματικός στόχος για τη μεταρρύθμιση της φυλακής είναι η κατάργησή της – il vero obiettivo per riformare la galera è la sua abolizione!

=*=*=*=

Αυτή η πρόταση απευθύνεται σε όλες και όλους. Εκείνες που ακολουθούν είναι οι εκτιμήσεις μου σχετικά με το γιατί πιστεύω ότι ήρθε η ώρα να καταργηθούν οι φυλακές. Δεν είναι απαραίτητο να συμφωνήσουμε με τις ακόλουθες γραμμές για να εργαστούμε μέσα στο Κίνημα κατάργησης. Όπως προαναφέρθηκε, προτείνουμε ένα διαφοροποιημένο και πλουραλιστικό κίνημα, το οποίο θέλει να καταργήσει τη φυλακή.

Για μένα είναι πρωταρχικής σημασίας να γνωρίζουμε και να επικρίνουμε αποφασιστικά την άποψη με την οποία οι πολιτισμοί και οι κοινωνίες, που διαδέχθηκαν η μια την άλλη με την πάροδο του χρόνου, έχουν παρατηρήσει τη φυλακή:

– μέχρι στιγμής ήταν γνωστός και αποδεκτός ως ξεχωριστός, απομονωμένος, μη-επικοινωνιακός χώρος με την κοινωνία όπου κλειδώνουμε τους ανθρώπους για να τους αποβάλουμε από την κοινωνική συνάντηση,

– ο φυλακισμένος θεωρήθηκε σαν ένας μηχανισμός που πρέπει να διορθωθεί,

– αυτή η οπτική αντιστάθμισε την πεποίθηση ότι η κοινωνία που κρίνει και αποβάλλει είναι ένας ενιαίος και συνεκτικός οργανισμός που πρέπει να διατηρείται καθαρός και να μην μολύνεται από άρρωστα ξένα σώματα.

Η φυλακή, όπως δηλώνουν όλοι όσοι την γνώρισαν ή την παρακολουθούν με προσοχή, δεν έχει διατηρήσει καμία πρόθεση εκείνων που υποσχέθηκε. Γιατί, λοιπόν εξακολουθεί να βρίσκεται όρθια έχοντας μια τεράστια σημασία; Και εξίσου τεράστιο κόστος; Προφανώς η φυλακή επιτελεί μια άλλη λειτουργία, που δεν λέγεται, που δεν καθίσταται σαφής: η φυλακή είναι ένα μαζικό ιδεολογικό ναρκωτικό για να καταπραΰνει τους πολλούς φόβους, την δυσαρέσκεια, την δυσφορία που ωριμάζουν από όσους ζουν αυτούς τους καιρούς:

-ο φόβος προέρχεται κυρίως από οικονομικούς-κοινωνικούς παράγοντες, όπως ο κίνδυνος να χάσει κανείς τη δουλειά του ή να μην βρίσκει δουλειά, να μην είναι σε θέση να εξοφλήσει χρέη και υποθήκες κ.λ.π.

δυσαρέσκεια-ο φθόνοςαποστροφή και η δυσφορία δείχνουν ότι τα αποτελέσματα που αναμένονταν από το καθένα ή την καθεμία δεν έχουν επιτευχθεί, αλλά έχουν παραμείνει στην ανωνυμία,

-οι φόβοι, οι δυσαρέσκειες οι δυσφορίες οι πικρίες και η εχθρότητες εκτρέπονται από τη μονότονη χορωδία των θεσμών και των μέσων ενημέρωσης εναντίον ενός υποθετικού εχθρού. Είναι ένας εχθρός που αλλάζει εμφάνιση, φυσιογνωμία, από καιρό σε καιρό, για να προσαρμόζεται στις εντάσεις που προκαλούν οι φόβοι και οι εχθρότητες, η δυσαρέσκεια. Η υποτιθέμενη ύπαρξη του εχθρού φέρνει μαζί της την επιθυμία να τον εξοντώσει, να τον περικλείσει, να τον αποβάλει, να τον απομονώσει. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της φυλακής!

Κάτω από τα αποτελέσματα-τις συνέπειες αυτού του ιδεολογικού φαρμάκου-ναρκωτικού, η φυλακή εκτιμάται ως αναπόφευκτη και μόνιμη συνιστώσα της κοινωνικής μας ζωής. Για ορισμένες πολιτικές δυνάμεις θα έπρεπε μάλιστα να επεκταθεί (στην Ιταλία οι παρουσίες στη φυλακή διπλασιάστηκαν το τελευταίο τέταρτο του αιώνα ενώ τα εγκλήματα μειώνονταν, ομοίως στην Ευρώπη, στις Ηπα αυξήθηκε επτά-7 φορές ο πληθυσμός των φυλακών). Άνδρες και γυναίκες έχουν συνηθίσει στην παρουσία της, είναι μέρος του τοπίου, μοιάζει «φυσιολογική», «φυσική». Είναι το σημείο άφιξης της μαζικής υποταγής που έχει εσωτερικεύσει την απώλεια της ικανότητας για κριτική και αυτόνομη σκέψη. Αποτυγχάνουμε να αμφισβητήσουμε την ύπαρξη της φυλακής, δηλαδή της εκμετάλλευσης, των πολέμων, των εξοπλισμών, των μαζικών σφαγών κλπ., που θεωρούνται γεγονότα που πρέπει να υπάρχουν, τα οποία αποτελούν μέρος αυτού του πολιτισμού. Η φυλακή είναι σε τέτοιο βαθμό μέρος του κόσμου μας που χρειάζεται μια μεγάλη φαντασία για να συλλάβουμε μια κοινωνική ζωή δίχως φυλακή.

Η ιδεολογία της φυλακής μας την παρουσιάζει ως ένα αφηρημένο μέρος όπου υποβάλλονται συγκεκριμένα άτομα, τα ανεπιθύμητα άτομα, απελευθερώνοντας τον υπόλοιπο πληθυσμό από το βάρος- την υποχρέωση να αναρωτηθεί το γιατί ορισμένων συμπεριφορών και απαλλάσσοντας τον από την ευθύνη να προβληματιστεί για τα πραγματικά προβλήματα που επηρεάζουν συγκεκριμένα κοινωνικά στρώματα. Το ίδιο για τους φόβους, τις μνησικακίες και τη δυσαρέσκεια που ωριμάζουν μέσα σε φτωχοποιημένες κοινότητες που τιμωρούνται από χείριστες οικονομικές επιλογές. Οι περισσότεροι κρατούμενοι προέρχονται από αυτά τα τμήματα της κοινωνίας. Η ιδεολογία που διαιωνίζει την ύπαρξη της φυλακής είναι ένα είδος πίστης που μας εξαπατά κάνοντας μας να πιστεύουμε πως μας ελαφρύνει από το καθήκον να αντιμετωπίζουμε με σοβαρότητα τα προβλήματα της κοινωνίας μας, να αγωνιζόμαστε να επιβάλουμε σημαντικές πολιτικές αλλαγές στις κυβερνήσεις, ουσιαστικές αλλαγές, ή να αλλάζουμε κυβερνήσεις και καθεστώτα.

Η φυλακή απέτυχε να εκπληρώσει την υπόσχεσή της να είναι μία από τις πολλές λύσεις που επινοήθηκαν για την καταπολέμηση του εγκλήματος. η φυλακή, αντιθέτως, έχει αποδειχθεί ότι είναι μέρος του προβλήματος που είναι ικανό να διευρύνει και να ενισχύσει την εγκληματικότητα. Πλέον το λένε από κάθε πλευρά, πάνω από όλα τα στοιχεία που καταγράφουν στο 70% το ποσοστό εκείνων που, βγαίνοντας από τη φυλακή, πορεύονται ξανά κατά μήκος του δρόμου που τους οδήγησε μέσα. όποιος μπαίνει νέος λόγω ελαφράς παράβασης, βγαίνει μέλος σε κάποια μπάντα. Ποσοστό που μειώνεται μόνο για εκείνους που δεν εκτελούν όλη την ποινή φυλάκισης αλλά το τελευταίο μέρος το διανύουν με έναν εναλλακτικό τρόπο, έξω από τη φυλακή.

Ακόμα και το χρονικό των επιθέσεων στην Ευρώπη, τα τελευταία χρόνια, από τα χέρια των λεγόμενων «τρομοκρατών» μας μιλά για ιστορίες πολύ νεαρών που φυλακίστηκαν για μικρές κλοπές ή για μικρή διακίνηση και στη συνέχεια «ριζοσπαστικοποιήθηκαν» στη φυλακή και βγήκαν με όλες το μίσος που απαιτείται για να εκδικηθούν με επιθέσεις. Είναι το χρονικό της τελευταίας επίθεσης του Στρασβούργου της 11ης δεκεμβρίου 2018. σε κανενός το μυαλό δεν ήρθε να αναρωτηθεί γιατί τον Chérif Chekatt, 29χρονο βομβιστή δράστη μικρών κλοπών και μικρής διακίνησης, τον χώσαν στη φυλακή; Λαμβάνοντας υπόψη ότι ακόμη και η κοινή λογική, εκτός από τους κανόνες σχετικά με την προδικαστική κράτηση, συμβούλευαν το αντίθετο;

Σε αυτό το σημείο, καθώς είναι τεράστια η παραγωγή αναλύσεων και της συλλογιστικής για να τελειώνουμε με την βαρβαρότητα της φυλάκισης, των νεανικών ινστιτούτων και των κέντρων κράτησης για μετανάστες, προσπαθώ να ανιχνεύσω κάποιες από τις πολλές και διαφορετικές αξιολογήσεις που οδήγησαν πολλούς και πολλές να αναλάβουν το καταργητικό μονοπάτι. Είναι εκτιμήσεις τις οποίες μοιράζομαι με τις οποίες συμφωνώ και προτρέπω οποιονδήποτε να θέσει επιχειρήματα που μπορούν να αντιτεθούν σε αυτές.

Αλλά πρώτα θα ήθελα να προτείνω εκείνη που είναι για μένα η πρωταρχική αξιολόγηση. Να τη: ποια στοιχεία θέλουμε να θέσουμε στη βάση μιας κοινωνίας όλη να χτίσουμε αποφασιστικά εναλλακτική σε αυτή που επικρατεί σήμερα; Εν ολίγοις, αν μαχόμαστε για να επαναστατήσουμε αυτό το οικονομικό, κοινωνικό, σχεσιακό και πολιτισμικό καθεστώς και να οικοδομήσουμε ένα άλλο που ταιριάζει καλύτερα στις ανάγκες των ανθρώπων, γύρω από ποια βασικά στοιχεία θα θέλαμε να το χτίσουμε; Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο θα ήθελα να πω ότι μία από αυτές τις αξίες δεν μπορεί παρά να είναι: να οικοδομήσουμε μια κοινωνία χωρίς φυλακές! Μια κοινωνία που να μην έχει ανάγκη της φυλακής για να διατηρήσει την κοινωνική της τάξη-ισορροπία! Με ότι αυτό συνεπάγεται, ήτοι δίχως καταστολή, δίχως δικαστές και τιμωρίεςδίχως αφεντικάδίχως ατομική ιδιοκτησία άνισα εντοπισμένη, δίχως ποινικό κώδικα, κλπ.

Για μένα αυτή η πτυχή είναι σημαντική διότι παντού ακούγονται παράπονα για την έλλειψη δέσμευσης των νέων ανθρώπων για πολιτική δράση με στόχο τον κοινωνικό μετασχηματισμό. Αντί να διαμαρτυρόμαστε, γιατί δεν αναρωτιόμαστε πόσο μεγάλο είναι το πολιτιστικό κενό που εκφράζουμε προς τα μεγάλα κοινωνικά ζητήματα; Για ποιο λόγο πρέπει αυτά τα κορίτσια και τα αγόρια να είναι παθιασμένα; Ίσως για ένα ρετουσάρισμα, για μερικά φτιασίδια εδώ και εκεί που δεν αλλάζουν ουσιαστικά τα τρέχοντα χαρακτηριστικά; Αν είναι δυνατόν! Δεν μπορούμε να παραπλανούμε τους εαυτούς μας ότι μπορεί να διεγείρει, ξέρω εγώ, μια λιγότερο βάναυση εκμετάλλευση, μια ανεργία με λίγα ψίχουλα στην τσέπη, όταν η πραγματικότητα παρουσιάζει ένα μαύρο και τρομακτικό μέλλον το αποτέλεσμα του οποίου θα εξαρτηθεί από εξωτερικούς παράγοντες, σίγουρα όχι από την δική μας θέληση, ούτε από την ικανότητα μας! Κανένας και καμία δεν θα εμπλακεί στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας που διατηρεί τη φυλακή, κι ας είναι λίγο καθαρότερη και ομορφότερη!

Όσον αφορά εμένα θέλω να είμαι σαφής. Το κίνημα που προτείνει την κατάργηση των φυλακών περιέχει μέσα του την πρόταση οικοδόμησης μιας κοινωνίας που δεν χρειάζεται φυλακές, συλλήψεις, καταδίκες, τιμωρίες, καταστολή, δικαστές, ατομική ιδιοκτησία και ιεραρχία. Μια κοινωνία στην οποία οι άνθρωποι δεν θα  χρησιμοποιούνται από εκείνους που επενδύουν κεφάλαια σε μια δραστηριότητα, που λαθεμένα ονομάζεται «εργασία», η οποία αντίθετα είναι μόνο μια ιδιοποίηση του «εργατικού δυναμικού» των άλλων για τη συσσώρευση κερδών, μια δραστηριότητα που παράγει αύξηση κεφαλαίου και πλούτου για τους καπιταλιστές και ένα πενιχρό μισθό, όχι πάντα επαρκή για την επιβίωση και με τον τρόμο της απώλειας, για τη συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων.

Η φυλακή και η τιμωρία, η κρίση και η καταδίκη, ο εξιλασμός και ο μηχανισμός της φυλακής είναι όλα πανάκεια για να αποφευχθεί η αντιμετώπιση και η μετατροπή των χαλασμένων και διεφθαρμένων κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων στις οποίες είμαστε βυθισμένοι:

*αν μια κοινωνία εκδιώκει, περιθωριοποιεί και εκτοπίζει από το εσωτερικό της όσους παραβιάζουν έναν κανόνα, δεν είναι μια κοινωνία που αγκαλιάζει –  και έχει μέσα της τη βάση του ρατσισμού,

*αν μια κοινωνία χρειάζεται τη φυλακή, είναι μια άρρωστη κοινωνία,

*εάν μια κοινωνία δεν ξέρει πώς να ρυθμίζει τις σχέσεις και δεν αποδέχεται τις συγκρούσεις μεταξύ των ανθρώπων, αλλά πρέπει να καταφεύγει στον τρόμο της τιμωρίας και της φυλάκισης, είναι μια κοινωνία που δεν επιδιώκει την κοινωνική δικαιοσύνη,

*αν για να αντιμετωπίσει τα κοινωνικά ή πολιτικά προβλήματα, τον εθισμό στα ναρκωτικά, τη μετανάστευση, την αύξηση της σύγκρουσης, καταφεύγει στη φυλακή, η κοινωνία στρατιωτικοποιείται καταστρέφοντας εκείνο το λίγο δημοκρατίας που υπάρχει,

*εάν μια κοινωνία για να είναι σε θέση να κάνει τους ανθρώπους να σέβονται τους κανόνες ξέρει μόνο να περιθωριοποιεί και να απομονώνει, να δωρίζει πόνο και εξόντωση σε εκείνους που έχουν δυσκολία στην προσαρμογή, είναι μια κοινωνία που δεν έχει νομιμοποίηση,

*αν μπροστά στις παραβιάσεις των κανόνων, που μπορούν να προκαλέσουν δυστυχία σε άλλους ανθρώπους, η μόνη απάντηση που προτείνει η κοινωνία είναι εκείνη της επιβολής εξίσου πόνου και ταλαιπωρίας-δυστυχίας, αν όχι περισσότερης, είναι μια παραμορφωμένη κοινωνία, άρρωστη,

*εάν μια κοινωνία δεν είναι σε θέση να μειώσει τις παραβάσεις που προκαλούν ταλαιπωρία, αλλά μόνο να επιβάλλει άλλα βάσανα, είναι μια άγρια εκδικητική κοινωνία,

*αν μια κοινωνία δεν έχει την ικανότητα να αμφισβητήσει εκείνους τους κανόνες που παραβαίνουν πολλοί άνθρωποι, προσπαθώντας να τους αλλάξει, είναι μια βαλσαμωμένη κοινωνία,

*αν μια κοινωνία προσποιείται ότι θα πρέπει να είναι ο φυλακισμένος που έχει την υποχρέωση να «προσαρμοστεί» στους κανόνες της τιμωρίας και αποφεύγει να αναλάβει τα βάρη και τις ευθύνες να εφαρμόσει κυρώσεις που να προσαρμόζονται στους ανθρώπους, είναι μια κοινωνία που παραβιάζει την συνταγματική υπαγόρευση: “οι ποινές … πρέπει να έχουν την τάση προς την αναμόρφωση του καταδικασμένου” [Άρθρ. 27 του Συντάγματος].

Αντιμετωπίζοντας τα εντεινόμενα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα, οι άρχουσες τάξεις, που βρίσκονται είτε μέσα σε θεσμούς, είτε σε επιχειρήσεις ή στα οικονομικά, δεν επιδιώκουν να προϊδεάζουν πολιτικές και οικονομικές λύσεις που να λειτουργούν σύμφωνα με τις προσδοκίες των μαζών που τις εκμεταλλεύονται και τις καταπιέζουν, αλλά βάζουν στο παιχνίδι μόνο «στρατιωτικές» αποκρίσεις ελέγχου και καταστολής. Είναι μια άσκηση που ανήκει σε όλες τις διαφορετικές ψυχές των αρχουσών τάξεων, λαμπρό παράδειγμα είναι τα δύο πρόσφατα πακέτα ασφάλειας, το πρώτο του υπουργού εσωτερικών Minniti (2017), το δεύτερο του υπουργού εσωτερικών Salvini (2018 και 2019). Οι δύο ανήκουν σε «αντίθετες» παρατάξεις, μοιράζονται το κοινοβουλευτικό κοινό, αλλά η έννοια της «ασφάλειας» είναι πολύ παρόμοια, οικτρά η ίδια.

Απαιτείται ένας πρώτος προβληματισμός: το τόξο των αρχουσών τάξεων και όλων των θεσμικών οργάνων έχουν τις ίδιες προθέσεις: να σταματήσουν με κάθε τρόπο την επανάληψη της ταξικής σύγκρουσης, να αυξήσουν τον διαμελισμό, τη διασπορά και την αποδιοργάνωση του εργατικού δυναμικού και των νέων γενεών, για να μειώσουν την ικανότητα σύγκρουσης του και, κατά συνέπεια, το κόστος της εργατικής δύναμης.

Και να το αποτέλεσμα: μια ακόμη συμπίεση των κοινωνικών χώρων και της κοινωνικής λειτουργικότητας που οι κατώτερες τάξεις είχαν κατακτήσει για να αγωνιστούν, να μην λυγίσουν στην επίθεση των αφεντικών.

Έτσι καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, πακέτα ασφάλειας, προσπάθειες μηδενισμού των κατακτήσεων των προηγούμενων ετών, στρατιωτικοποίηση των πόλεων, μετασχηματισμός των συνηθισμένων και νόμιμων συμπεριφορών της ταξικής σύγκρουσης σε εγκλήματα του ποινικού κώδικα (οδικό μπλοκ, κατάληψη κτιρίων, πικετοφορία, κλπ] και ο ποινικός κώδικας επεκτείνεται. Ποινικός κώδικας σημαίνει φυλακή. Στην πραγματικότητα η φυλακή εξακολουθεί να καταπίνει όλο και περισσότερους προλετάριους παρότι τα εγκλήματα βρίσκονται σε μεγάλη πτώση.

Στις φυλακές πολλαπλασιάζονται ακριβώς τα δράματα της κράτησης: υπερπληθυσμός, ενίσχυση των αυτοκτονιών, αύξηση των θανάτων λόγω έλλειψης ιατρικής φροντίδας (το 2018, 67 οι πρώτες, 148 οι δεύτεροι), αλλά και η αύξηση των προσπαθειών αυτοκτονίας και αυτοτραυματισμού (πάνω από δέκα χιλιάδες), ισχυρή αύξηση των συμπλοκών μεταξύ φυλάκων και κρατουμένων οι οποίοι, σπάνια σήμερα, κατακτούν τη διάσταση του συλλογικού αγώνα.

Εδώ εμφανίζεται ένα πολύ σημαντικό σημείο επάνω στο οποίο να επικεντρώσουμε τις ενέργειες και την αποφασιστικότητα αυτών που θέλουν να συσχετιστούν εποικοδομητικά με εκείνους που βρίσκονται πίσω από τα κάγκελα. Μέγιστη προσπάθεια υποστήριξης και συμβολής στη δημιουργία οργανωμένων συλλογικών αγώνων εκεί όπου υπάρχει ατομική αντιπαράθεση μεταξύ φύλακα και κρατούμενου προσώπου.

Φτάνει με την φυλακή! Να την καταργήσουμε!

Πιστεύετε ότι είναι ένας μέγιστος στόχος; Πολύ προχωρημένος; Ότι θα πάρει πολύ καιρό, θα χρειαστεί πολύς χρόνος;

Ο χρόνος που θα χρειαστεί θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα κινητοποίησης που θα μπορέσουν να εκφράσουν οι γυναίκες και οι άνδρες, αλλά τουλάχιστον θα είμαστε βέβαιοι ότι κάθε βήμα που θα αναληφθεί, έστω και μικρό, θα είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Αντιθέτως αν τυλιχθούμε στην αναζήτηση στρεβλών και απίθανων μεταρρυθμίσεων, οι οποίες σε καμία περίπτωση δεν θα μπορέσουν να λειτουργήσουν μέσα σε αυτό το περιβάλλον, θα περπατήσουμε επάνω σε έναν δρόμο που οδηγεί σε όλο και περισσότερη φυλακή.

Στις επόμενες αναρτήσεις θα αναφερθούμε στις καταργητικές συνεισφορές από τη δεκαετία του Εξήντα μέχρι σήμερα.

 

Movimento per l’abolizione del carcere

ένοπλη πάλη, lotta armata

ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ DOZIER – ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΕΝ N. 4

BRIGATE ROSSE – PCC

Σύντροφοι, προλετάριοι,
η πρωτοβουλία των Ερυθρών Ταξιαρχιών, με την επίθεση στο υψηλότερο σημείο του ιμπεριαλιστικού συστήματος, το Νατο, έφερε την ταξική σύγκρουση σε ένα υψηλότερο επίπεδο, κατέστησε το παγκόσμιο σενάριο περισσότερο εμφανές, το πολιτικό έδαφος της μετωπικής σύγκρουσης του ταξικού πολέμου. Ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος ως κεντρική επιλογή πάνω στην οποία προσαρμόζονται οι γενικές και ειδικότερες επιλογές της ιμπεριαλιστικής αστικής τάξης που τις μεταφέρει με συνειδητό τρόπο και με επιστημονική αποφασιστικότητα, διαχωρίζουν ολοένα και περισσότερο τα συμφέροντα των μαζών από τα συμφέροντα της μπουρζουαζίας. Η επαναστατική πρόταση του εμφυλίου πολέμου για τον Κομμουνισμό, αναλαμβάνει όλο και περισσότερο πραγματικό βάρος ως συμφέρον των μαζών. Η καπιταλιστική κρίση δημιουργεί τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Μόνο ο αντιιμπεριαλιστικός εμφύλιος πόλεμος μπορεί να θάψει τον πόλεμο!!! Η επίθεση στο προλεταριάτο, στην ικανότητα του για οργάνωση, στο πολιτικό του Σχέδιο με όλα τα μέσα έχει γίνει το κεντρικό καθήκον της ιμπεριαλιστικής μπουρζουαζίας. Η κυβέρνηση φόρεσε την στρατιωτική στολή της, οι τέσσερις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης έχουν συνοψιστεί σε μία κεντρική οδηγία: επίθεση στο προλεταριάτο με όλα τα μέσα. Το C.I.I.S. ως κέντρο διοίκησης ενσωματωμένο στις Ηπα ανέλαβε την πρωτοβουλία: στο κοινοβούλιο εκχωρούνται τα χειροκροτήματα, και οι κοινοβουλευτικές επερωτήσεις στους ηλίθιους. Γιατί η ιμπεριαλιστική αστική τάξη φοβάται τα περιεχόμενα του επαναστατικού Προγράμματος και των κοινωνικών αιτιών του ταξικού πολέμου; Γιατί προσπαθεί να συγκαλύψει την επαναστατική πρόταση με κάθε μέσο, χρησιμοποιώντας την επιστημονική χρήση των μέσων μαζικής ενημέρωσης; Ποτέ όπως σήμερα η ιμπεριαλιστική αστική τάξη δεν ήταν συνειδητοποιημένη πως ο μητροπολιτικός ανταρτοπόλεμος πλησιάζει σε μια αλλαγή των σχέσεων εξουσίας, σε μια αλλαγή στις ισορροπίες δυνάμεων-στους συσχετισμούς δύναμης: την κατάκτηση των μαζών στο έδαφος του ένοπλου αγώνα, στο πολιτικό πρόγραμμα της μετάβασης στον Κομμουνισμό. Και γνωρίζει πολύ καλά ότι αυτή είναι η αρχή του τέλους της. Η μπουρζουαζία γνωρίζει πολύ καλά ότι δεν έχει να λογαριαστεί μονάχα με τις Κομμουνιστικές Μαχόμενες Οργανώσεις, αλλά με μια μαζική διαδικασία που όλο και περισσότερο αναλαμβάνει παγκόσμια χαρακτηριστικά, εκείνα του διάχυτου κοινωνικού εμφυλίου πολέμου. Ξέρει ότι πρέπει να λογαριαστεί με ένα Αντιιμπεριαλιστικό Μαχόμενο Μέτωπο που έχει ως κεντρικό σύνθημα του τον πόλεμο ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Ο ιμπεριαλισμός εμφανίζεται ολοένα και περισσότερο σαν ένας «ουρανοξύστης από πεπιεσμένο χαρτί» πληγωμένος μέσα του από μια άνευ προηγουμένου κρίση η οποία, εξαλείφοντας τα περιθώρια ελιγμών του, τον κάνει να χτυπιέται μόνος του. Καταφανής απόδειξη είναι το σχέδιο ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης ως μονολιθικού μπλοκ υποταγμένου στα συμφέροντα των Ηπα, το οποίο δεν καταφέρνει να βρει ομόφωνη γνώμη ούτε ακόμη και σε ένα ζήτημα όπως το πολωνικό, σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσει την πίστη στη Δύση σε επίπεδο μαζών, δηλαδή το νέο πατριωτισμό της σύγχρονης εποχής. Αλλά ακόμη και σε αυτό το πρόβλημα τόσο η Γερμανία όσο και η Γαλλία παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις, κι ας εντάσσονται στο πλαίσιο της δυτικής συμμαχίας. Επιπλέον αναπτύχθηκε στην Ευρώπη ένα τεράστιο αντιιμπεριαλιστικό κίνημα για την οικοδόμηση ενός νέου προλεταριακού Διεθνισμού, για να πολεμήσουν μαζί και ενωμένοι για να νικήσουν μαζί με όλους τους κομμουνιστές και με όλους τους λαούς που μάχονται ενάντια στον ιμπεριαλισμό. Θεωρούμε απαραίτητο να αναλάβουμε ως κεντρικό άξονα της επαναστατικής εξέλιξης της αντιιμπεριαλιστικής πάλης το αντιιμπεριαλιστικό μαχόμενο Μέτωπο, αυτό αντιστοιχεί στη φάση της ωριμότητας της ταξικής διαμάχης στα επίπεδα συνείδησης που επιτυγχάνει όλο το προλεταριάτο. Το σημαντικότερο πολιτικό περιεχόμενο αυτής της φάσης αντιπαράθεσης είναι όλο αυτό που περιέχεται στην τεράστια αναζωπύρωση του διαλόγου, του αγώνα και της προλεταριακής μάχης και παίρνει ζωή από ένα στοιχείο στρατηγικής σημασίας: τη βούληση και την ώθηση για ενότητα του επαναστατικού κινήματος ενάντια στον ιμπεριαλισμό. 
Ενάντια στη βία του προλεταριακού σχεδίου, ενάντια στον πλούτο και τη ζωτικότητα των αγώνων, εφορμά με όλη τη βία του ο μηχανισμός της αντεπανάστασης αυτού του καθεστώτος που αγωνιά. Δίπλα στα αυτόματα των καραμπινιέρων-CC κινείται το σύνολο του συστήματος που σε επίπεδο προπαγάνδας, πληροφόρησης, χειρισμού συνειδήσεων, σχεδιάζει, διαχειρίζεται και νομιμοποιεί τα αντιπρολεταριακά σχέδια εκμηδένισης. Το ιμπεριαλιστικό σύστημα των πολυεθνικών θέλει να γκετοποιήσει και να στεγανοποιήσει τα κοινωνικά ζητήματα, τους αγώνες του μητροπολιτικού προλεταριάτου για να αποτρέψει την προλεταριακή και επαναστατική κοινωνική επικοινωνία.

Σύντροφοι, προλετάριοι,

η ιμπεριαλιστική αστική τάξη ενεργοποιεί όλα τα μέσα ενημέρωσης της για να υποστηρίξει και να νομιμοποιήσει την επίθεση που οδηγεί κατά των αγώνων, της ανάγκης του μητροπολιτικού προλεταριάτου και κατά της πολιτικής-στρατιωτικής πρωτοπορίας της. εάν η προσπάθεια είναι να καταστραφούν οι δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ των μαζών προσπαθώντας να αναπαραχθεί η ιδεολογία της άρχουσας τάξης μέσα στο προλεταριάτο. αν το πρόβλημα δεν είναι μόνο να χειριστεί την πληροφορία αλλά κυρίως εκείνο το ναζιστικό να εκβιάζει, ακόμη και παθητικά, ένα είδος προλεταριακής νομιμοποίησης στο αναπόφευκτο του ιμπεριαλιστικού πολέμου, καθήκον του συστήματος της ένοπλης προλεταριακής Εξουσίας είναι να φέρει στη ζωή το επίπεδο της καταστροφής που είναι δυνατό των καναλιών της καπιταλιστικής κοινωνικής επικοινωνίας, ως κυρίαρχο χαρακτηριστικό, μέσα στην συγκυρία, της διαχείρισης, της διείσδυσης μέσα στις μάζες του αντεπαναστατικού σχεδίου και της ανάγκης της ιμπεριαλιστικής μπουρζουαζίας να επιβάλει και να επεκτείνει την κυριαρχία της.
  Για το Προλεταριάτο και για το αναδυόμενο σύστημα της ένοπλης προλεταριακής Εξουσίας δεν είναι μόνο θέμα αποκάλυψης των σχεδίων της μπουρζουαζίας, δεν είναι πλέον απλώς θέμα αντιπληροφόρησης σχετικά με την ιμπεριαλιστική χειραγώγηση των ειδήσεων, αλλά αντιθέτως είναι ζήτημα αποδιοργάνωσης όλων των προϋποθέσεων και των εργαλείων επί των οποίων στηρίζεται η προετοιμασία του ιμπεριαλιστικού πολέμου, είναι ζήτημα οικοδόμησης της προλεταριακής και επαναστατικής κοινωνικής επικοινωνίας. Είναι προφανές ότι η προλεταριακή και επαναστατική προσοχή κατευθύνεται στα δικά της συμφέροντα και δημιουργεί ενότητα και αγώνες, για το λόγο αυτό τα καπιταλιστικά όργανα πληροφόρησης σιωπούν εδώ και μήνες σε αυτό που γνωρίζουν καλά: τα βασανιστήρια και τις σφαγές που υπέστησαν οι προλετάριοι κρατούμενοι στο kampo της Pianosa, και στο Nuoro πρόσφατα κατά τη διάρκεια των αγώνων, και ταυτόχρονα σχετικά με τους πειραματισμούς στο Cuneo της στρατηγικής της εξόντωσης των προλετάριων κρατουμένων και των κομμουνιστών, και για αυτά που συμβαίνουν στους προλετάριους και τους επαναστάτες όταν πέφτουν στα χέρια της αστυνομίας και των καραμπινιέρων: βασανισμένοι, απαχθέντες για μήνες κρατούμενοι κρυμμένοι σε μυστικούς τόπους.
  Τα προβλήματα, οι δυσκολίες, ακόμη και τα λάθη της επαναστατικής διαδικασίας είναι όλα εσωτερικά στο έδαφος της αντιπαράθεσης, της πολιτικής μάχης μεταξύ των επαναστατών. Δεν θα επιτρέψουμε στην μπουρζουαζία να χρησιμοποιήσει και να στρεβλώσει αυτά τα προβλήματα για να χτίσει τα «τέρατα που πρέπει να ριχθούν στην πρώτη σελίδα», να χτίσει ρωγμές και πλήγματα, να νομιμοποιήσει, χωρίς να έχει ούτε το θάρρος να διαχειριστεί ανοιχτά, τις αργεντίνικες πρακτικές των βασανιστηρίων,των απαγωγών και των σφαγών. Το απαξιωτικό χαμογελάκι για τις ζωές των μαχόμενων κομμουνιστών συλληφθέντων αγωνιστών, των δημοκρατικών δημοσιογράφων τόσο απροκάλυπτο στις συνεντεύξεις τύπου, θα ξέρει πώς να το σβήσει το επαναστατικό κίνημα με το μόνο μέσο που μπορούν πλέον να καταλάβουν τώρα: το μολύβι! Αντί να χαμογελούν με ηλίθιο τρόπο θα έπρεπε να χαμογελούν για τη μοίρα που έχει ήδη αγγίξει τον βασανιστή Simone, μεγάλο σε εμπειρία ενάντια στον ένοπλο και ψυχικό ανταρτοπόλεμο. Είναι σίγουρο ότι αυτός δεν θα χαμογελάσει ξανά!!!

Σύντροφοι,

αυτά τα τελευταία χρόνια σκληρών αγώνων, νικών αλλά και ηττών, έδειξαν ότι τη δύναμη της η αστική τάξη τη βρίσκει στις αβεβαιότητες, στα λάθη, στις διαιρέσεις του προλεταριακού μετώπου. Η ανανεωμένη επιθετική ικανότητα του επαναστατικού κινήματος, η ανανεωμένη βούληση για αντιπαράθεση και ενότητα βρίσκουν σήμερα τις συνθήκες υλοποίησης μέσα στην τεράστια ενότητα που διαμορφώνεται μεταξύ της κομμουνιστικής πρωτοπορίας και ολόκληρου του προλεταριακού κινήματος. Η μεταμόρφωση του ανταγωνιστικού προλεταριακού κινήματος και των αγώνων για τις πολιτικές και άμεσες ανάγκες που έχουν μέσα τους όλα τα περιεχόμενα της μετάβασης στον κομμουνισμό, σε επαναστατικό κίνημα για την καταστροφή αυτού του καθεστώτος και για την οικοδόμηση της κοινωνίας δίχως τάξεις, είναι η μόνη πραγματική δυνατότητα για την οικοδόμηση της ενότητας ολόκληρου του προλεταριάτου μέσα στο σύστημα της κόκκινης εξουσίας: το μαχόμενο κομμουνιστικό κόμμα και τους επαναστατικούς μαζικούς οργανισμούς.
 Για το λόγο αυτό, για τις ανάγκες που επιβάλλει η σύγκρουση, δεν είναι πλέον αρκετό να έχουμε ως στόχο την ενότητα επάνω στα μεμονωμένα σημεία του επαναστατικού προγράμματος. Μόνο με την εμβάθυνση της αντιπαράθεσης επάνω στην πολιτική ανάγκη που είναι σήμερα θεμελιώδους σημασίας για ολόκληρο το μητροπολιτικό προλεταριάτο, δηλαδή την οικοδόμηση ενός συστήματος εξουσίας, το μόνο που μπορεί να επιβάλει ένα επαναστατικό πρόγραμμα, το οποίο να δίνει τη δυνατότητα επίθεσης στο πολιτικό, οικονομικό, στρατιωτικό και ιδεολογικό σχέδιο της ιμπεριαλιστικής μπουρζουαζίας σε αυτή τη συγκυρία και την κατάκτηση των πολιτικών και υλικών αναγκών της τάξης, μέσα στη μόνη δυνατή στρατηγική: τον αντιιμπεριαλιστικό εμφύλιο πόλεμο.
 Αυτή σήμερα δεν είναι μια ουτοπία αλλά ζωντανή πραγματικότητα που ενεργεί μέσα στη συζήτηση και τους αγώνες όλου του μητροπολιτικού προλεταριάτου, δεν είναι ένα όμορφο όνειρο αλλά ένα επιστημονικά κατασκευασμένο σχέδιο που, στον αγώνα ενάντια στη βαρβαρότητα της ιμπεριαλιστικής τάξης, στα όρια που επιβάλλει ο νόμος του κέρδους, χτίζει το μέλλον μας. Η επίθεση των επαναστατικών δυνάμεων ενάντια στα νευραλγικά κέντρα του εχθρικού σχεδίου, από τη δίκη του Νατο με την σύλληψη του εχθρού yankee γουρουνιού Dozier, στην επίθεση στην ιμπεριαλιστική φυλακή με την απελευθέρωση των συντροφισσών από τη φυλακή του Rovigo, από τις ένοπλες επιθέσεις στις δομές που εκπροσωπούν την κυριαρχία της ιμπεριαλιστικής αστικής τάξης στην Ιταλία, στους εργοστασιακούς αγώνες, στα αστικά γκέτο, στις φυλακές, στην ενίσχυση των καναλιών και τα μέσων διαλόγου και επικοινωνίας των επαναστατικών αγώνων και γνώσεων: αυτά είναι σήμερα τα υλικά στοιχεία από τα οποία πρέπει να ξεκινήσουμε για την υλοποίηση της επαναστατικής ενότητας.
 Αυτό είναι το καθήκον των επαναστατών σε αυτή τη συγκυρία: αυστηρή συζήτηση και αντιπαράθεση και πολιτική μάχη για την ήττα μέσα στο επαναστατικό κίνημα των λανθασμένων γραμμών: τον φραξιονισμό, τον υποκειμενισμό, τον οικονομισμό … Αυτές οι τάσεις που έχουν ήδη προκαλέσει τόσο μεγάλη ζημιά στο επαναστατικό κίνημα σήμερα, σε αυτή την αποφασιστική φάση της σύγκρουσης, είναι ο ευκολότερος δρόμος για να φτάσουμε στην ήττα μας. Ο κεντρικός στόχος της πολιτικής μάχης είναι το χτίσιμο της σωστής γραμμής διότι σήμερα αυτό είναι που διακυβεύεται: η υποχώρηση ή η νίκη της επαναστατικής διαδικασίας. Τα άλματα προς τα εμπρός, οι τυπικές εκκλήσεις, η ομοφωνία στην πρόσοψη κρύβουν το πραγματικό πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε: την ενότητα στη σαφήνεια σχετικά με το επαναστατικό πολιτικό πρόγραμμα για αυτή τη φάση της σύγκρουσης.

Να χτίσουμε το αντιιμπεριαλιστικό μαχόμενο μέτωπο! Να πολεμήσουμε μαζί και ενωμένοι για να κερδίσουμε με όλους τους κομμουνιστές και όλους τους λαούς που αγωνίζονται ενάντια στον ιμπεριαλισμό! Να χτίσουμε επαναστατικές μαζικές οργανώσεις! Να οικοδομήσουμε το μαχόμενο κομμουνιστικό κόμμα! Η ιμπεριαλιστική φυλακή είναι το κεντρικό εργαστήριο για την εξόντωση του ταξικού ανταγωνισμού.

Η στρατηγική της διαφοροποίησης είναι η φιλοσοφία που αποτυπώνει τις ιμπεριαλιστικές πολιτικές σε όλες τις περιοχές οικονομικής και κοινωνικής διαμόρφωσης. Η διαφοροποίηση ακόμη πριν και από χαρακτήρας της σωφρονιστικής πολιτικής, ορίζεται ως κεντρική πολιτική στρατηγική του ιμπεριαλισμού, και αυτό πέρα και ανεξάρτητα από τις συγκεκριμένες μορφές που μπορεί να καλύψει και οι οποίες διαφοροποιούνται ανάλογα με τη φάση και τη συγκυρία. Αυτές οι μορφές αν και εξαιρετικά ποικίλες διασταυρώνονται και διασχίζονται από μία και μόνη ουσία: την εξόντωση της διαδικασίας πολιτικής ανασυγκρότησης του μητροπολιτικού προλεταριάτου. Είναι ξεκινώντας από την συνειδητοποίηση της ανεκρίζωτης φύσης των ταξικών αντιφάσεων που κινείται ο ιμπεριαλισμός. Στρατηγικός του στόχος είναι η εξόντωση της ταξικής ταυτότητας, δηλαδή να αποτρέψει τα διαφορετικά στρώματα της τάξης που συνθέτουν το μητροπολιτικό προλεταριάτο και τους αγώνες που αναπτύσσονται από αυτά να ανασυνταχθούν μέσα σε μια ενιαία στρατηγική για την εξουσία. Η διαφοροποιημένη στρατηγική στη φυλακή παίρνει τη μορφή μίας διαδικασίας συνεχούς αναδιάρθρωσης, που αποσκοπεί όχι μόνο στη συγκράτηση και την καταστολή των αγώνων, αλλά ανταποκρίνεται σε δύο θεμελιώδεις ανάγκες του ιμπεριαλιστικού κράτους των πολυεθνικών: να χτυπήσει το επαναστατικό κίνημα και να προετοιμάσει σύμφωνα με μια συγκεκριμένη στρατηγική γραμμή τα μέσα για να κερδίσει τον αντιιμπεριαλιστικό εμφύλιο πόλεμο στη γέννηση του. Η ιμπεριαλιστική φυλακή, στο στρατηγικό σχεδιασμό της ιμπεριαλιστικής αστικής τάξης, πρέπει να ανταποκρίνεται σε πολλά καθήκοντα: την πειθάρχηση των μεγάλων προλεταριακών μαζών, την επιστημονική και επιλεκτική εξόντωση των κομμουνιστών πρωτοποριών, τη διάδοση μιας εικόνας τρόμου και παντοδυναμίας, τη μελέτη και συλλογή στοιχείων για τον ανταρτοπόλεμο, σαν σε ένα εργαστήριο που ανατέθηκε στους νέους «σούπερ εγκεφάλους» της αντεπανάστασης και της προλεταριακής εξόντωσης. Το όλο κύκλωμα διαφοροποίησης έχει θεωρητικοποιηθεί και οικοδομηθεί πάνω σε αυτά τα θέματα και το οποίο σήμερα η μπουρζουαζία ετοιμάζεται να επεκτείνει με τα νέα «υπερμυστικά» μέτρα: σαν το ότι θέλει να εξολοθρεύσει και να σφαγιάσει το φυλακισμένο προλεταριάτο θα μπορούσε να είναι μυστικό για κάποιον.
 Το σημερινό επίπεδο εφαρμογής αυτού του σχεδίου αποτελεί σημαντικό βήμα προς τα εμπρός στην κατεύθυνση της ομοιογενοποίησης των αντεπαναστατικών πρακτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η προοπτική της επίλυσης των τρεχουσών αντιφάσεων μεταξύ των δύο μπλοκ, μέσω του ιμπεριαλιστικού πολέμου, υποχρεώνει κάθε μεμονωμένο κράτος να επιταχύνει τα στάδια της ειρήνευσης στο εσωτερικό μέτωπο, δηλαδή το υποχρεώνει να ακολουθήσει με κάθε μέσο την εξολόθρευση κάθε μορφής ανταγωνισμού που το μητροπολιτικό προλεταριάτο εκφράζει.

Να καταστρέψουμε το κύκλωμα της διαφοροποίησης! Να απελευθερώσουμε το φυλακισμένο προλεταριάτο! Πόλεμος στην διαφοροποιημένη στρατηγική και στην πειθάρχηση της εξόντωσης! Να κλείσουμε τα τμήματα μακρών ελέγχων με κάθε μέσο! Πόλεμος στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο! Πόλεμος στο Nato! Πόλεμος στην προληπτική αντεπανάσταση! Πόλεμος στην υλοποίηση του σχεδίου για την αποπομπή του εργατικού δυναμικού! Πόλεμος στη νέα οργάνωση της εργασίας! Πόλεμος στον επαναπροσδιορισμό – σιδηρά κυβέρνηση της αγοράς εργασίας !!! Πόλεμος στο σχέδιο διαφοροποιημένης συμπίεσης του κόστους της κοινωνικής αναπαραγωγής!!!

Για τον Κομουνισμό-Per il Comunismo.
Ερυθρές Ταξιαρχίες για το χτίσιμο του Μαχόμενου Κομουνιστικού Κόμματος-Brigate Rosse per la costruzione del P.C.C.

16/01/82

Αποτέλεσμα εικόνας για rapimento dozier

http://www.sebbenchesiamodonne.it/campagna-dozier-comunicato-n-4/

σύγχρονα κινήματα, movimenti di oggi

Ρουβίκωνας: Παλεύουμε για την τάξη μας, πληρώνουμε τον λογαριασμό.


Το γκαρσόνι κράτους και πλούσιων, η υποτίθεται ανεξάρτητη και διακριτή εξουσία που ονομάζεται «δικαιοσύνη» μας έφερε τον λογαριασμό. Ειλικρινά, ποιος μπορεί να πιστέψει ότι ο λόγος για τον οποίο μας φόρτωσαν κακούργημα και στην συνέχεια ζήτησαν 30 χιλιάδες ευρώ απο το μέλος μας που συνελήφθη για να μην πάει φυλακή, ήταν μερικές μπογιές στον τοίχο ενος «μνημείου ιδιαίτερης πολιτιστικής αξίας»; Και δεν μιλάμε για τον Παρθενώνα, ούτε για τον ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο. Μιλάμε για την Βουλή. Το τόπο που λαμβάνονται όλες οι αποφάσεις που έχουν κάνει τις ζωές μιας ολόκληρης κοινωνίας τόσο μίζερες, τον τόπο που οι ισχυροί εξευτελίζουν τους ανίσχυρους. Έχει την σημασία του ότι ακόμα και η «δικαιοσύνη» το μόνο πρόβλημα που βρήκε στο να δέχεται επίθεση το κοινοβούλιο ήταν ότι έπαθε ζημιά ως μνημείο…

Η αλήθεια είναι ότι δεν φανταστήκαμε ότι η βουλή μπορεί να είναι «μνημείο ιδιαίτερης πολιτιστικής αξίας». Πώς αλλωστε επιτράπηκε ένα τέτοιο μνημείο να φθείρεται καθημερινά απο την παρουσία των ανθρώπων της εξουσίας; Αλλά και πώς έτυχε, λίγους μήνες πριν, μια δράκα ακροδεξιών στο Μακεδονικό συλλαλητήριο, να προκαλεί πολλαπλάσιες φθορές και να μην κατηγορηθεί κανείς τους για τίποτα; Όσοι και όσες διαβάζουν αυτό το κείμενο, ειλικρινά, θα μπορούσαν να φανταστούν ότι μια επίθεση στην βουλή θα μπορούσε ποτέ να καταδικαστεί ποινικά για κάτι τέτοιο;

Ας μην κοροιδευόμαστε. Δεν μας ήρθε ο λογαριασμός για την συγκεκριμένη ενέργεια. Ούτε νοιάστηκε κανένας ανακριτής για τα δύο κιλά πλαστικό χρώμα που χρειάστηκε για να ξαναβαφτεί ο τοίχος. Ο λογαριασμός μας ήρθε για τις δεκάδες δράσεις μας εδώ και πέντε χρόνια. Για όλους αυτούς απο τον εσμό κράτους και κεφάλαιου που ξεμπροστιάσαμε, γιαυτούς που εκβιάσαμε να υποχωρήσουν, για τους ισχυρούς που ταράξαμε τον ύπνο τους. Κι αν μιλήσουμε με όρους πολιτικής συγκυρίας ο λόγος αυτής της επίθεσης είναι ότι ο Σύριζα αποφάσισε να απαντήσει στις προκλήσεις της δεξιάς για το ζήτημα «νόμος και τάξη» λίγες μέρες πριν τις εκλογές. Αφού εξασφάλισε με τις πρόσφατες ελεημοσύνες ότι οι άτολμοι αριστεροί ψηφοφόροι θα παραμείνουν στο μαντρί υπό τον φόβο μιας δεξιάς που δεν μπορεί να συγκρατήσει τα σάλια της για «φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις» αποφάσισε να βάλει χέρι και στους νοικοκυραίους. Αυτούς που ανησυχούν μεν για τις υπερβολές στον λόγο της ΝΔ αλλά τρομοκρατούνται απο τα δελτία του ΣΚΑΙ για την «ανομία» και τους «νέους εαμοβούλγαρους» που απειλούν την τάξη. Με απλά λόγια η δίωξη κατά του Ρουβίκωνα είναι το προεκλογικό αντίστοιχο της μισής σύνταξης φιλοδώρημα αλλά στο ζήτημα της καταστολής.

Για άλλη μια φορά να θαυμάσουμε την σιωπηλή αποτελεσματικότητα του νέου ΠΑΣΟΚ σε σύγκριση με τους δεξιούς κάφρους. Να θυμίσουμε ότι ο Σύριζα έχει κλείσει πολύ περισσότερες καταλήψεις από ότι ΠΑΣΟΚ και ΝΔ μαζί. Και τώρα βλέπουμε πως φιλοδοξεί να τελειώσει και εμάς. Αντί όμως να σηκώσει πόλεμο με αντιτρομοκρατικούς νόμους και μαζικές συλλήψεις όπως θα έκανε η ΝΔ, αρχίζει να βάζει δεκάδες χιλιάδες ευρώ εγγυήσεις. Και δεν είναι μόνο το συλληφθέν μέλος μας. Η ΓΑΔΑ διαρρέει ότι θα κατηγορηθούν άλλα τρία μέλη μας. Υπάρχει η πιθανότητα να πρέπει να μαζέψουμε 120 χιλιάδες ευρώ. Αστείο ποσό για πολλούς απο όσους κατεβαίνουν υποψήφιοι ευρωβουλευτές, βουλευτές ή δήμαρχοι, αδιανόητο ποσό για όσους ζουν δουλεύοντας.

Θα πούμε μερικά πράγματα και καλό είναι να τα θυμούνται όλοι. Και το νέο ΠΑΣΟΚ και η παλιά Δεξιά.

Α. Την ίδια τακτική με τις υπέρογκες εγγυήσεις την είχε πρωτοεφαρμόσει ενάντια στο αναρχικό κίνημα ο Χρυσοχοϊδης αρχές του 2000. Μας ζόρισε, μας έπληξε αλλά εμείς συνεχίσαμε και μεγαλώσαμε. Ο Χρυσοχοϊδης όμως σαπίζει στον πολιτικό σκουπιδοντενεκέ. Ο Τσίπρας εκτός απο την πλατεία Κολωνακίου καλά θα κάνει να κοιτάει και προς τον ΧΥΤΑ της Φυλής.

Β. Θα προσπαθήσουμε να μαζέψουμε τα λεφτά στο εικοσαήμερο που έχουμε διορία. Μόνοι μας, με την βοήθεια του κινήματός που ανήκουμε, απευθυνόμενοι στην λαική υποστήριξη αλλά και την διεθνή αλληλεγγύη. Αν τα καταφέρουμε έχει και καλώς. Αν όχι, κάποιοι απο εμάς θα πάνε μέσα. Το να πιστεύουν οι δεξιοί ότι κάτι τέτοιο θα μας σταματήσει είναι λογικό. Να το πιστεύουν όμως τα παλιά παράσιτα του κινήματος, ο πάλαι ποτέ «Συνασπισμός» είναι δείγμα πολιτικού αλτσχάιμερ. Ξέρουν πολύ καλά τι έχει γίνει στο παρελθόν, ξέρουν ότι για εμάς η φυλακή όση ζημιά κι αν κάνει στις προσωπικές μας ζωές είναι ένας τόπος που ο αγώνας μπορεί να συνεχιστεί με νέες δυνατότητες. Θα πολεμήσουμε παράλληλα μέσα κι έξω απο τις φυλακές, να μην έχει κανείς τους αμφιβολία

Γ. Εμείς έχουμε μια συγκεκριμένη στρατηγική. Ο πυρήνας της είναι η κινητοποίηση, η οργάνωση και ο αγώνας των ανθρώπων της τάξης μας, το ξύπνημα του κοιμώμενου λαικού γίγαντα. Το να ανοίξουμε στοχευμένο μέτωπο με συγκεκριμένες δυνάμεις του καθεστώτος μέχρι τώρα δεν ήταν στις προθέσεις μας. Αλλά το γάντι θα το σηκώσουμε. Και μπορεί να είμαστε πιο αδύναμοι, χωρίς χρήματα και άκρες, αλλά έχουμε κάτι που δεν έχουν: την αφοσίωση στην υπόθεση της κοινωνικής βάσης, την πλήρη στράτευση στην ιδέα της επανάστασης και της κοινωνικής αλλαγής αλλά και δεκαετίες στην πρώτη γραμμή της μάχης. Και γιαυτό δεν έχουμε να χάσουμε πολλά. Εμας οι φυλακές δεν μπορούν να μας τελειώσουν το έχουμε αποδείξει πολλές φορές. Αυτούς όμως οι εκλογές μπορούν να τους τελειώσουν. Και εκτός απο αύριο εκλογές θα έρθουν και θα ξαναέρθουν. Να το θυμούνται αυτό κάθε φορά που σηκώνουν υπουργοί το τηλεφωνο για να δώσουν γραμμή στους δικαστικούς.

Δ. Είδαμε την εκστρατεία που άρχισε πάνω στο «πως βρήκε ο Ρουβίκωνας 30.000 Ευρώ». Δεν τα βρήκαμε, τα ψάχνουμε. Αλλά οι προπαγανδιστικοί μηχανισμοί που χρηματοδοτούνται απο τα μαύρα ταμεία των καπιταλιστών, οι υποψήφιοι μετακλητοί των κομμάτων που παλεύουν για μια θέση καφετζή σε υπουργικά γραφεία δεν προκαλούν παρα μόνο την περιφρόνησή μας. Κάτι ανέκδοτα τύπου Ψαριανού, κάτι βλαμμένες κυρίες, επικοινωνιολόγοι του περιβάλλοντος της Μπακογιάννενας, ας κοιμούνται εντελώς ήσυχοι. Ποτέ δεν θα χαλάγαμε πόρους για να ασχοληθούμε μαζί τους. Ας λένε ότι θέλουν για μας όλοι αυτοί. Το μόνο που έχουν να φοβούνται είναι ότι μια στο τόσο θα τους ρεζιλεύουμε. Αλλωστε στον βούρκο που έμαθαν να ζουν αυτό τους είναι οικείο…

Ε. Οπως κι αν εξελιχθεί αυτή η κατάσταση, ακόμα κι αν επικεντρώσουμε σε συγκεκριμένες πολιτικές μονομαχίες ένα είναι βέβαιο. Δεν θα πάψουμε ποτέ να κάνουμε όσα κάνουμε. Θα είμαστε εδώ, στην πρώτη γραμμή του κοινωνικού πολέμου. Σάρκα απο την σάρκα της εκμεταλλευόμενης και καταπιεζόμενης κοινωνίας θα βγάζουμε στη φόρα τους εχθρούς όλων μας, θα χτυπάμε την οικονομική και πολιτική κυριαρχία, θα ουρλιάζουμε στο αυτί της κοινωνικής βάσης μέχρι να ξυπνήσει. Και κάποια στιγμή θα ξυπνήσει. Και τότε θα τους πάρει ο διάολος όλους αυτούς που τώρα νομίζουν ότι είναι ανίκητοι.

Αυτά για την ώρα και να είναι όλοι σίγουροι ότι σύντομα θα επανέλθουμε. Με περισσότερα λόγια και με ακόμα περισσότερες πράξεις. Συνηθισμένα τα βουνά στα χιόνια.

Αναρχική συλλογικότητα Ρουβίκωνας

   

https://athens.indymedia.org/post/1598194/

ένοπλη πάλη, lotta armata

Ανταρτοπόλεμος στη Γερμανία: συζήτηση επάνω στην ιστορία της RAF

                                                                        (il Manifesto 22.05.1975)
                       StefanWisniewski: 

Ήμασταν τόσο τρομερά συνεπείς.

Μια συνέντευξη επάνω στην ιστορία της RAF

 ID Berlin 2003, TAZ 11/10/97  (tageszeitung, μια αριστερή βερολινέζικη εφημερίδα)

Premessa 

20 χρόνια από το φθινόπωρο του 1977 υπήρξε μια επικοινωνιακή παράσταση που δεν είχαμε ξαναδεί. Σε όλα τα τηλεοπτικά κανάλια, με τα ραδιοφωνικά προγράμματα, σε ειδικά ένθετα και σε μια σειρά από εφημερίδες με μεγάλο όνομα αντιμετωπίζονται τα γεγονότα σχετικά με την απαγωγή Schleyer, τους νεκρούς του Stammheim και τη δράση του GSG9[1] στο Mogadiscio. Εκατοντάδες δημοσιογράφοι και σχολιαστές εξυπηρετούν το δημόσιο ενδιαφέρον τους τελευταίους μήνες χωρίς να γίνονται γνωστά νέα γεγονότα.
Στην συνέντευξη που ακολουθεί μιλάει ένας που έλαβε μέρος στην απαγωγή του Schleyer, μιλώντας για τα γεγονότα του 1977.
Ο Stefan Wisniewski έπαιρνε μέρος στο κομάντο της RAF Siegfried Hausner. Τον μάιο του 1978 συνελήφθη στο Παρίσι και εκδόθηκε στη Γερμανία. Το 1981 καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη για την απαγωγή και τη δολοφονία του Schleyer. Δεν έκανε οποιαδήποτε δήλωση στις αρχές. Τον οκτώβριο του 1997 μπόρεσε να παραχωρήσει μια ελεύθερη συνέντευξη σε δύο δημοσιογράφους της TAZ, τους Petra Groll και Jürgen Gottschlich. Αναδημοσιεύουμε υπό μορφή βιβλίου αφού τα άρθρα των εφημερίδων συχνά καταπίνονται γρήγορα από τη φρενίτιδα της αγοράς. Πρώτα απ ‘όλα επειδή το κείμενο θεωρήθηκε ως μια συμβολή συζήτησης και, πράγματι, έτσι ήταν.[2]
Ο Stefan Wisniewski έχει συναινέσει στην αναδημοσίευση, παρά το ότι οι συνθήκες της συνέντευξης επέτρεπαν μόνο μια περιορισμένη αναφορά στη συζήτηση εκείνης της εποχής και συνεπώς προσέλαβαν μόνο έναν προσωρινό χαρακτήρα.
Η συζήτηση είναι μεταξύ των σημαντικότερων εγγράφων για τα γεγονότα του 1977. Υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά με τον τόνο της σύγχρονης κουβέντας στα μέσα μαζικής ενημέρωσης που ξεχωρίζει για την απουσία άβολων μαρτυριών των πρωταγωνιστών. Έτσι, στην εξαιρετικά υπερβολική ταινία του Erich Breloer «Todesspiel» δεν συμβουλεύτηκαν κανένα από τους κρατούμενους που βρίσκονται ακόμα στη φυλακή. Πρώην αριστερίζοντες του 68 κάνουν εικασίες για την RAF και απλώς αγνοούν το γεγονός ότι κατά το πρώτο μισό της δεκαετίας του ’70 πολλοί άνθρωποι θεωρούσαν τον ένοπλο αγώνα μια πιθανή πολιτική στρατηγική. Σε αντίθεση με το γενικό ξεπούλημα και τις ανοησίες των αποκαλούμενων ειδικών της τρομοκρατίας, ο Stefan Wisniewski περιγράφει τις εξελίξεις στην πολιτική του βιογραφία επίμονος, νηφάλιος και αυτοκριτικός και μας δίνει μια ματιά επάνω στην RAF εκείνης της εποχής.                                           

Ήμασταν τόσο τρομερά συνεπείς

Το έτος 1977 ήταν το έτος της αντιπαράθεσης μεταξύ της RAF και του κράτους. Όταν εστιάσατε όλες τις δυνατότητές σας στην απελευθέρωση των κρατουμένων, αυτοί ήταν μέσα μόνο από λίγα χρόνια (5/7).

 Stefan Wisniewski: Η πρώτη ένοπλη δράση της RAF, σχεδόν η γέννησή της, ήταν [14 μαρτίου] η απελευθέρωση του Andreas Baader, ο οποίος είχε μερικά χρόνια πίσω και μπροστά του (είχε 3 χρόνια και ήταν φυλακισμένος από 1). Μετά την εμπειρία των 4/5 ετών πριν από το 1977, είπαμε: με αυτόν τον τρόπο δεν μπορεί πλέον να προχωρήσει η κατάσταση. Η Ulrike Meinhof ήταν νεκρή, ο Holger Meins ήταν νεκρός, η Katharina Hammerschmidt ήταν νεκρή όπως και ο Siegfried Hausner ήταν νεκρός[3].

Καταδικάστηκες στη μέγιστη ποινή για τη χώρα αυτή, σε ισόβια κάθειρξη, και εξέτισες σχεδόν 20 χρόνια.

Παρ ‘όλα αυτά δεν έχασα την επανάσταση. Εκ των υστέρων πρέπει φυσικά να αναλύσουμε «την εποχή της ανυπομονησίας μας.”

Ποια είναι η κατάσταση τώρα;

Η φυλακή φυσικά δεν έχει καμία προοπτική εκτός από το να κρατείσαι εδώ χωρίς κανένα νόημα.

Πώς είναι οι επαφές σου προς τα έξω εκτός από την οικογένεια; Πώς ενημερώνεσαι;

Με τα χρόνια, μέσω των επισκέψεων, αναπτύχθηκαν επαφές, με όλες τις διάφορες πολιτικές διαφορετικότητες. Μερικοί από εμάς εν τω μεταξύ έχουν απελευθερωθεί και έχουν φτάσει νέοι άνθρωποι. Πολλά από αυτά που κάνουν, πολύ δύσκολα μπορώ να παρακολουθήσω και να μοιραστώ: να έχω παιδιά, βλέποντάς τα να μεγαλώνουν και να παίζουν, τον αιώνιο υπαρξιακό αγώνα μεταξύ ζωής και θανάτου που παίζεται έξω από τους τοίχους … διαβάζω πολύ, κυρίως βιβλία. Στα πρώτα 10 χρόνια είχα απαγόρευση της τηλεόρασης, αλλά δεν έχασα πολλά, εκτός από μερικές λεπτομέρειες: το ταχυδρομείο μου καταχωρήθηκε στο δικαστήριο και υπάρχουν πάντα απαγορευτικές διατάξεις. Ζω και καταριέμαι τη φυλακή όπως και οι υπόλοιποι κρατούμενοι, δουλεύω εδώ και 2 μήνες μετά την απαγόρευση της εργασίας για όλα αυτά τα χρόνια.

ΠΑΝΤΑ ΑΓΩΝΙΣΤΗΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΦΥΛΑΚΗ

Έχω πάντα αρνηθεί την ιδέα, γιατί δεν πιστεύω ότι αυτό το σωφρονιστικό ίδρυμα είναι φυσιολογικό, ακόμα και για τους άλλους κρατούμενους. Αλλά πάντα έβλεπα τη φυλακή ως ένα κοινωνικό έδαφος, από το οποίο δεν ήθελα να απομονώσω τον εαυτό μου.

Αντιθέτως η RAF πάντα ζητούσε τη συνάντηση των πολιτικών κρατουμένων και όχι την ένταξη σε κανονική φυλακή.

Αρχικά και η RAF προσπάθησε την συνάντηση με τους άλλους κρατούμενους. Υπήρχαν επίσης προσδοκίες για ένα επαναστατικό κίνημα μεταξύ των κρατουμένων. Το γεγονός είναι ότι από την αρχή αυτές οι διατάξεις απομόνωσης ελήφθησαν εναντίον μας. Στη συνέχεια ξεκίνησαν οι δίκες και έγιναν προσπάθειες να τις χρησιμοποιήσουμε ενωμένοι και με πολιτικό τρόπο. Ήταν και είναι θεμιτό να ζητηθεί η συνάντηση των πολιτικών κρατουμένων για να συζητήσουμε μαζί και να σπάσουμε την απομόνωση στις φυλακές.

Το έχουμε διαβάσει από τα πρώτα ανακοινωθέντα. Αλλά η γραμμή άλλαξε γρήγορα: όλα αναφέρονταν στο καθεστώς των αιχμαλώτων πολέμου.

Όταν αυτό έγινε απόλυτο ως γραμμή, είπα: εντάξει μπορούμε να το συζητήσουμε πολιτικά, αλλά εγώ μπορώ επίσης να ακολουθήσω μια άλλη πολιτική πορεία. Αν δεν μπορούμε να καταφέρουμε να συναντιόμαστε εδώ με άλλους κρατούμενους, πώς μπορούμε να το κάνουμε στη συνέχεια έξω με τον κόσμο. Εδώ, όπου είναι έγκλειστοι, μαθαίνουν πραγματικά τι είναι το σύστημα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν είναι απαραίτητη μια κοινωνιολογική έρευνα, αν και μια ανάλυση της νέας σύνθεσης και δομής των φυλακών θα ήταν κάτι περισσότερο από λογική.

Περισσότεροι από τους μισούς κρατούμενους είναι αλλοδαποί, και πολλοί από αυτούς απειλούνται με μεταφορά σε χώρες όπου ασκούνται τα βασανιστήρια.

Είναι σε αυτό το σημείο που υπήρξε μια ρήξη ανάμεσα σε εσένα και τους φυλακισμένους της RAF;

Εγώ δεν την είδα ούτε την εννόησα ως ρήξη. Το θέμα ξεκίνησε με τη δίκη μου το 1981, ήταν η πρώτη δίκη για την απαγωγή του Schleyer.

Ήθελα να διεξάγω τη δίκη μου με επιθετικό τρόπο.

Ήμουν σε προληπτική φυλακή μέχρι τότε. Είχα ήδη δύο ανοιχτές δίκες: η πρώτη γιατί έδωσα μια γροθιά στη μύτη ενός δικαστή, ήταν αμέσως μετά την έκδοσή μου από τη Γαλλία, όταν προκλητικά διέκοψε ένα τηλεφώνημα με τον δικηγόρο μου, αφού την προηγούμενη ημέρα, στο αεροδρόμιο Orly , εμποδίστηκα να μιλήσω με έναν γάλλο δικηγόρο.

Η έκδοσή σου ήταν αστραπιαία, πιθανώς επειδή με το αντιγερμανικό κλίμα της εποχής, θα έπρεπε ίσως να ασχοληθούν με τη δυνατότητα πολιτικού ασύλου.

Ναι όλα συνέβησαν σε αστυνομικό επίπεδο. Και ο δικαστής αναγνώρισε ότι δεν έγιναν όλα σε κανονική βάση. Αλλά δεν ήταν το πιο σημαντικό. Το σημαντικό ήταν ότι πλέον με είχαν. Για την μπουνιά στον ομοσπονδιακό δικαστή μου έδωσαν 7 μήνες, που μου προστέθηκαν στα 20 χρόνια της ποινής και άλλα 6 χρόνια μου προστέθηκαν για μια προσπάθεια διαφυγής και αυτή η καταδίκη χρησίμευσε για να αποδείξει την επικινδυνότητα μου. Το φόντο αυτής της δικαστικής υπόθεσης ήταν ότι δεν είχαν σχεδόν τίποτα στο χέρι τους εναντίον μου. Έτσι προσπάθησαν να δείξουν την επικινδυνότητα μου με τη δίκη Schleyer. Σε κάθε περίπτωση παρέμεινα απομονωμένος για 3 χρόνια πριν ξεκινήσει η δίκη. Οι κρατούμενοι σχεδίαζαν τότε μια απεργία πείνας. Δεδομένου ότι ο τύπος ήρθε στη δίκη έπρεπε να διαβάσω σχεδόν αμέσως τη δήλωση της έναρξης της απεργίας πείνας. Εκεί είπα αρκετά, φτάνει. Αν βρισκόμαστε σε απεργία πείνας, η δίκη γίνεται μια αντιπαράθεση γύρω από την απεργία πείνας. Εμένα ενδιέφερε ωστόσο να οδηγήσω τη δίκη με επιθετικό τρόπο. Ήθελα την αντιπαράθεση γύρω από το 1977.[4]

Οι φυλακισμένοι άρχισαν την απεργία πείνας ούτως ή άλλως.

Είχαν βρει έναν άλλο δρόμο για να καταστήσουν δημόσια την απεργία πείνας. Στη συνέχεια αυτό που έπρεπε να συμβεί συνέβη. H κατάσταση η σχετική με τα πολιτικά ζητήματα στο δικαστήριο και στην κοινή γνώμη επιδεινώνεται ολοένα και περισσότερο. Τα ερωτήματα ήταν: Μπορούν οι κρατούμενοι να επιβιώσουν; Ποιοι θέλουν να συναντούνται με ποιους; κ.λπ. Ευτυχώς υπήρχαν επίσης πολλοί κοινωνικοί κρατούμενοι με τους οποίους συμμεριζόμασταν εν μέρει τις απαιτήσεις της απεργίας πείνας και στους οποίους θα μπορούσα να αναφερθώ, όταν συμμετείχα επί 6 εβδομάδες, με αιτήματα που είχαν ωριμάσει μέσα από τη συγκεκριμένη εμπειρία μου.

Ο Sigurd Debus πέθανε κατά τη διάρκεια αυτής της απεργίας πείνας μέσω του βασανιστηρίου της αναγκαστικής σίτισης. Στη συνέχεια στο δικαστήριο πέρασα λιγάκι πέρα από τα συνήθη εθιμοτυπικά της αντιπαράθεσης με τη γερουσία.

Συνεπώς σημαίνει ότι απομακρύνεσαι από την RAF το 1981.

Η απάρνηση και η υποβολή δεν είναι για μένα. Έψαχνα άλλες δυνατότητες, αφού είχαμε τοποθετήσει την πρόκλησή μας απέναντι στο κράτος γύρω από το καθεστώς των αιχμαλώτων, το αδύναμο σημείο μας. Αυτό το κραυγαλέο λάθος δεν ήθελα να επαναλάβω σε καμία περίπτωση ως φυλακισμένος.

Αλλά η ιστορία της RAF συνεχίστηκε με αρκετούς νεκρούς.

Θα έπρεπε να ρωτήσεις τους συγγραφείς και τους υποστηρικτές της γραμμής του αντιιμπεριαλιστικού μετώπου στην οποία δεν ανήκω. Το βήμα μου υπήρξε μια επιστροφή στις ρίζες, ένα «Back to the Roots», σε όλα τα ζητήματα που μας έκαναν να γίνουμε θυμωμένοι και αγωνιστές.

Πώς έφτασες στη RAF;

Λοιπόν, πρώτα πρέπει να σας πω πώς ήρθα στο αντιαυταρχικό κίνημα..…

Γεννήθηκα στη δεκαετία του 1950 σε ένα ειδυλλιακό χωριουδάκι στο Μέλανα Δρυμό, γιος ενός πολωνού εξαναγκασμένου εργάτη. Καμία θεαματική ιστορία, στην Πολωνία θα ήταν μια ιστορία όπως χίλιες, αλλά σε αυτό το χωριό η μητέρα μου με πίεζε: «Μη λες τίποτα για την ιστορία του πατέρα σου, αλλιώς θα έχεις πρόβλημα» στο χωριό υπήρχαν αρκετοί πρώην SS ή SA και πολλοί που έκαναν τα στραβά μάτια, μετρούσαν ως πολίτες με κύρος. Ο πατέρας μου επέζησε μόνο 8 χρόνια μετά το τέλος του πολέμου από την εξολόθρευση των στρατοπέδων συγκέντρωσης, εγώ τότε ήμουν παιδί και η αδελφή μου είχε φύγει. Η μητέρα μου ήθελε να με μεγαλώσει χωρίς μίσος στην ψυχή, αλλά ούτε και η προοπτική της σιωπής δεν ήταν εφικτή. Για διάφορους λόγους βρέθηκα σε ένα κέντρο υποδοχής το οποίο γέμιζαν με παιδιά που ήταν «δύσκολο να εκπαιδευτούν». Η πλειοψηφία προέρχονταν από τα χαμηλότερα στρώματα, πολλά ήταν έγχρωμα, παιδιά πρώην Gl (στρατιώτες των ΗΠΑ), Sinti και ένα αγόρι πολωνικής καταγωγής. Έπρεπε να κάνουμε μαθήματα με τους δασκάλους που μας συμπεριφέρονταν με κουβέντες όπως «Με σας κάτω από τον Χίτλερ θα είχαμε κάνει μια σύντομη δίκη». Το έσκασα 7 φορές μέσα σε ένα χρόνο από εκεί και μερικές φορές με έπιαναν μετά από περιπετειώδες κυνήγι από την αστυνομία. Όταν όλα τέλειωσαν και με τη βοήθεια της μητέρας μου, πήγα στο Αμβούργο για να μπαρκάρω. Δεν ήταν καθόλου ρομαντικό, εκεί είδα την δυστυχία του τρίτου κόσμου, όταν στα αφρικανικά λιμάνια έρχονταν οι άνδρες για να προσφέρουν τις γυναίκες τους σε αντάλλαγμα αυτών που περίσσευαν από το φαγητό μας. Εκείνοι που δεν ντρέπονται γι αυτό, πρέπει να δοθούν τροφή στους καρχαρίες. Στη συνέχεια παρέμεινα στο Αμβούργο, δούλευα και πήγαινα σε ένα νυχτερινό σχολείο.

Πόσων χρόνων ήσουν;

Ήμουν μόλις 20 ετών. Σε κάθε μία από αυτές τις φάσεις θα μπορούσα να είχα πάρει μια διαφορετική πορεία. Για μένα το αντιαυταρχικό κίνημα και οι νέες μορφές ζωής ήταν καθοριστικές. Οι κοινότητες, οι Πέτρες-Gli Stones, οι μακρυμάλληδες, αυτό ασκούσε μια τεράστια έλξη επάνω μου. Ο σοσιαλισμός και οι επαναστατικές θεωρίες προστέθηκαν, πρώτα απ ‘όλα η αίσθηση του δικαιώματος που γεννήθηκε από την εξέγερση. Εγώ μπήκα στο Rote Hilfe (Red Rescue-Κόκκινη Βοήθεια), ήμουν στην κατάληψη της Eckhoffstrasse ένα σπίτι της  Neuen Heimat [5]. Ήμασταν ναι αγωνιστές, αλλά κάναμε και κοινωνική εργασία για τους άστεγους και υποστήριξη σε μαθητές. Αστυνομία και Τύπος Springer[6], ορισμένοι κάνανε ένα χρόνο στη φυλακή, και ήταν μόνο σύμπτωση ότι δεν ήμουν ένας από αυτούς. Τότε είχαμε πραγματικά την αίσθηση ότι μπορούσαμε να αλλάξουμε κάτι παρά το γεγονός ότι η υποχώρηση αυτών του 68 γίνονταν αισθητή εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα και ο κατασταλτικός μηχανισμός χτυπούσε όλο και πιο σκληρά.

Σε αυτή την κατάσταση η RAF μας φαινόταν αξιόπιστη, καθώς έβαζαν τη ζωή τους σε κίνδυνο για ένα ιδανικό. Όταν συνελήφθησαν οι πρώτοι άνθρωποι υπήρξε μια απίστευτη εκστρατεία κατασυκοφάντησης. Ήδη από αυτό μας φάνηκε ενδιαφέρουσα, βλέποντας αυτή την παραπληροφόρηση. Υπήρχαν πολλά διαφορετικά ερεθίσματα, τα οποία με οδήγησαν να δεσμευτώ με την RAF,στρατεύτηκα. Πήγα λοιπόν στο Βερολίνο.

Ήμουν κι εγώ το 1974 στο Βερολίνο και για πρώτη φορά έφαγα πραγματικό ξύλο στη διαδήλωση μετά το θάνατο του Holger Meins. Πολλοί βίωσαν αυτήν την κατάσταση αλλά πολύ λίγοι πήγαν στην RAF.

Θα μπορούσαμε να είχαμε συναντηθεί εκεί. Εκείνη την εποχή βρισκόμουν στο κέντρο νεότητας της Potsdamerstrasse, εξαιτίας της απεργίας πείνας. Είχαμε κινητοποιήσει όλους, από τη Διεθνή Αμνηστία μέχρι τον πάστορα Albertz, όλα όσα μας φαίνονταν χρήσιμα. Έκανα μια ομιλία εκεί, όταν ήρθε η είδηση «ο Holger είναι νεκρός». Δάκρυα ήρθαν στα μάτια μου – και όχι μόνο σε εμένα. Μερικοί από εκείνους που ήταν οι κύριοι επικριτές της RAF άρχισαν να κατασκευάζουν μολότοφ, και στη συνέχεια κατέβηκαν στην Kudamm[7].

“Αν αυτοί αρχίσουν να σκοτώνουν ή αφήνουν τους φυλακισμένους να πεθάνουν – σκεφτόμασταν – τότε έπρεπε να συμβεί κάτι άλλο ». Όλα όσα είχα κάνει για τους κρατούμενους μέχρι τότε, μου φάνηκαν να μην έχουν κανένα αποτέλεσμα. Έτσι δεν μπορούσαμε να συνεχίσουμε. Η συμμετοχή στην οργάνωση της κηδείας του Holger Meins ήταν η τελευταία μου νόμιμη πολιτική δράση. Εκείνο το γεγονός για μένα ήταν σαν να περνούσα ένα κατώφλι.

Τότε είχα επαφές και με την 2 Ιουνίου αλλά κάποιος άφησε άδειο το ταχυδρομικό κουτί [8] ή μου είπαν για ένα λαθεμένο, οπότε η επαφή δεν είχε αποτέλεσμα.

Θα σου ταίριαζαν καλύτερα.

Ναι, μου το είπαν πολλοί, αλλά τα πράγματα πήγανε αλλιώς[9].

Ίσως δεν ήταν σημαντικό;

Στην 2 Ιούνη- 2 Giugno δεν υπήρχαν μόνο εργαζόμενοι και στην RAF όχι μόνο baby αστοί, αυτό πρέπει να το διευκρινίσουμε. Όταν ήμουν στο Βερολίνο, ακόμη νόμιμος, επισκέφτηκα τις γυναίκες του Κινήματος της 2ας Ιουνίου και της RAF. Είχαν τις αντιθέσεις τους, αλλά για μένα αυτό δεν σήμαινε πολλά.

Γνώριζες τις διαφορές ανάμεσα στις δυο ομάδες;

Αν επισκέφτηκα την Ina Siepmann του Κινήματος 2 Ιουνίου ή την Ingrid Schubert της RAF, δεν είχε σημασία. Το μόνο σημαντικό πράγμα ήταν ότι κάποιος από το κίνημα ήταν μέσα και δεν μπορούσαμε ούτε θέλαμε να τον αφήσουμε στον άσσο.

Φυσικά ήξερα τις διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων! Αλλά τότε οι θεωρίες δεν είχαν τεθεί ακόμη σε εφαρμογή. Η απαγωγή Lorenz[10] και η δράση της Στοκχόλμης δεν είχε ακόμη λάβει χώρα. Σήμερα θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να διερευνηθεί η εξέλιξη των θεωριών. Η αποδέσμευση της RAF από τα κοινωνικά κινήματα με τις καταστροφικές συνέπειές της θα έλθει με το ’77. Το Κίνημα 2 Ιουνίου, το οποίο χαμήλωσε τη δύναμη του και τις επιπτώσεις της ρητορικής στην αλληλεπίδραση με το κοινωνικό περιβάλλον του, σίγουρα είχε σε αυτή τη σχέση καλύτερα χαρτιά να παίξει. Όταν το κοινωνικό του πεδίο αναφοράς και η βάση του σταδιακά άρχισαν να χάνονται ή απευθύνθηκαν σε νέα θέματα, ένα μέρος από αυτούς δεν έμεινε μακριά από λάθη όπως εμείς. Το ίδιο μπορεί να λεχθεί και για τις RZ και Rote Zora11] οι οποίες διερεύνησαν τις αδυναμίες μας σε βάθος και οι οποίες παρέμειναν με τη δομή τους δίπλα το κίνημα. Ούτε η διεθνής τους πτέρυγα διασώθηκε από την καταστροφή.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 οι ενέργειες της RAF αφορούσαν τον πόλεμο στο Βιετνάμ.

Υπήρξε μια συναίνεση στο κίνημα που παρέμεινε από το 1968. Εάν πραγματοποιηθεί εδώ μια επανάσταση, πρέπει να έχει έναν αντιιμπεριαλιστικό χαρακτήρα και να σκέφτεται να μελετά, να εξετάζει τα κινήματα στον τρίτο κόσμο. Χωρίς το Βιετνάμ, χωρίς την ανάπτυξη στον τρίτο κόσμο, η RAF δεν θα είχε γίνει αυτό που έγινε. Οι ελπίδες μας ήταν οι Μαύροι Πάνθηρες και οι Tupamaros.

Αλλά γρήγορα εστιάσατε στο ερώτημα πώς να βγάλετε έξω τους κρατούμενους.

Προβληματιστήκαμε και επάνω στις δυνατότητες που υπήρχαν σε άλλους τομείς. Όντες όμως μια μικρή ομάδα, νομίζαμε ότι θα γινόμαστε ισχυροί αν είχαμε επιτύχει κάτι σε αυτό το σημείο. Η αντικειμενική μας εκτίμηση ήταν ότι κράτος και κεφάλαιο κυριαρχούσαν τόσο πολύ στην τρέχουσα κατάσταση ώστε το κίνημα που είχε ξεσπάσει το 67/68 δεν μπορούσε πλέον να επιβιώσει. Σχετικά με το ζήτημα των κρατουμένων θέλαμε να επικοινωνήσουμε κάτι στο κράτος: τον χαρακτήρα του και την ιστορία του.

Σε ποιον θέλατε να το επικοινωνήσετε;

Δεν ήμασταν προσανατολισμένοι στο βιομηχανικό προλεταριάτο, όπως οι ομάδες ΜΛ. Απορρίψαμε αυτές τις σκέψεις με την ανάλυση της αριστοκρατίας της εργατικής τάξης στη μητρόπολη. Για εμάς το επαναστατικό υποκείμενο δεν ήταν εκτιμητέο οικονομικά. Είπαμε: όποιος παλεύει μπορεί να είναι επαναστάτης. Δεδομένου ότι ενεργήσαμε ευρύτερα, δεν είχαμε το απαραίτητο διορθωτικό μιας κοινωνικής βάσης. Αυτό ήταν αλήθεια για τις BR που ήταν αρκετά ριζωμένες στο εργοστάσιο.

Η Ιταλία ήταν διαφορετική

Η Ιταλία ήταν άλλο πράγμα, και η Ιρλανδία, αλλά είδαμε τους εαυτούς μας σε σχέση με αυτούς. Φυσικά, εάν είχαμε βρεθεί στην Ιταλία, θα είχαμε κάνει σαν τις Ερυθρές Ταξιαρχίες, το έχουμε πει ήδη από τα πρώτα κείμενα. Στην Ιταλία υπήρξε μια μεγάλη αντίσταση, στην οποία είχε συνδεθεί η ιστορία των χριστιανοδημοκρατών. Εδώ ο φασισμός είχε καταστρέψει αυτό που παρέμενε από το εργατικό κίνημα. Εδώ υπήρχε ένα άλλο είδος συνέχειας που έπρεπε να διαρραγεί.

Η διεθνής υποστήριξή μας βασίζονταν στο γεγονός ότι μέσω της πολιορκίας της υπαίθρου εις βάρος της πόλης θα μπορούσαμε να γονατίσουμε το «μοντέλο Γερμανία» έτσι ώστε να μπορέσουμε να αγκιστρωθούμε και να συνδεθούμε κοινωνικά σε αυτή τη ρωγμή σε μια μακροπρόθεσμη προοπτική.

Πως επιζητούσατε την αναγνώριση, με τις εδώ συνθήκες ή με το παγκόσμιο κίνημα;

Ενδεχομένως και με τους δύο, αλλά αυτή η ερώτηση δεν έχει επιλυθεί στρατηγικά μέχρι σήμερα. Είναι ένα γεγονός πως ζούμε σε μια μητρόπολη, με τεράστιο πλούτο και προνόμιο, ενώ σε άλλες χώρες βασιλεύει η μιζέρια και η προσέγγιση για ένα επαναστατικό κίνημα είναι εντελώς διαφορετική. Σήμερα προστίθενται τα «νησιά του τρίτου κόσμου» στις μητροπόλεις και τις φτωχές περιφέρειες στα ανατολικά. Και για τις δύο αυτές πραγματικότητες, η επίλυση του κοινωνικού ζητήματος έχει γίνει ζήτημα επιβίωσης που πρέπει να κάνει να εκραγούν τα όρια του εθνικού κράτους και ταυτόχρονα να εξαφανιστεί οποιοσδήποτε αφηρημένος διεθνισμός. Αν τοποθετηθούμε σε αυτή τη διεθνή σχέση, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να χάσουμε τις κοινωνικές επαφές και τα κρίσιμα σημεία τριβής καθώς και να αποφύγουμε οποιαδήποτε κριτική επικαλούμενοι αποκλειστικά τις διεθνείς συνθήκες.

Έτσι μου φάνηκαν και οι συζητήσεις των ομάδων Κόκκινης Βοήθειας-Red Aid που έζησα στα μέσα των χρόνων ’70 στο περιβάλλον μου του Kreuzberg.

Πρέπει να ρωτήσουμε τους βερολινέζους συντρόφους/σες. Την εποχή εκείνη γνώριζα το RH του Αμβούργου. Υπήρξαν πολλές διαφορετικές προσεγγίσεις εκεί. Αυτό δεν οδήγησε σε εκείνο που συνεπάγονταν σχετικά με κοινωνικές ουτοπίες, σήμερα συνειδητοποιώ ότι πολλές μεμονωμένες ομάδες που ασχολούνται με τις φυλακές προωθούνται από δεξιές οργανώσεις που προσπαθούν να δημιουργήσουν μια ρατσιστική δυναμική. Με αυτούς βρέθηκα αρκετές φορές σε αντιπαράθεση και σε διαφορετικά σωφρονιστικά ιδρύματα. Αυτό είναι ένα έδαφος που έχει εγκαταλείψει το κίνημα, και η TAZ, που τότε είχε μια σελίδα για την φυλακή.

Δεν αμφισβητούμε ότι τότε υπήρχε μια ουσιαστική δουλειά, και σήμερα επίσης. Τότε όμως είχαμε την εντύπωση ότι εκείνοι που αποκαλούνται πρωτοπορία δεν μιλούσαν καθόλου για τα θέματα που μας ενδιέφεραν.

Μιλήσαμε γι ‘αυτό, στο μέτρο του δυνατού, για μια ανταλλαγή απόψεων με τους συντρόφους μέσα στη νομιμότητα, χωρίς να δεχόμαστε εμφανώς τα ζητήματα αυτά στην πρακτική μας. Θα προχωρήσω περισσότερο σε κριτική ενδοσκοπική σκέψη: Το ζήτημα των κρατουμένων συμμορφώνονταν σε μεγάλο βαθμό με τους κανόνες της ηθικής από ένα μέρος των κρατουμένων και τις επιτροπές ενάντιες στα βασανιστήρια, με αυτόν τον τρόπο ξενερώσαμε πολλούς από τους αριστερούς που συζητούσαν μαζί μας με κριτικό πνεύμα αλλά με συμπάθεια. Ο Peter Brückner και άλλοι προσβλήθηκαν, υπάρχουν πολλά δυσάρεστα πράγματα που πρέπει να επανεξετάσουμε. Το πρόβλημα δεν τελείωνε εκεί, διότι, παράλληλα με την υποχώρηση του 68, υπήρχε μια μαζική εγκατάλειψη της αλληλεγγύης. Αυτό είχε ένα μπούμερανγκ αποτέλεσμα: Όσοι προσποιήθηκαν ότι δεν βλέπουν τις συνθήκες των κρατουμένων στις ακτίνες απομόνωσης και δεν ανέλαβαν τις ευθύνες τους, για παράδειγμα μέσω μιας δικής τους θέσης, δεν πρέπει να εκπλήσσονται του γεγονότος ότι το ζήτημα των κρατουμένων έφτασε στο στρατιωτικό επίπεδο το φθινόπωρο του 1977.

«Θέλαμε να συνεχίσουμε να φέρουμε τις επαναστατικές αρχές»

Όπως ήδη ειπώθηκε, η κατάστασή μας ήταν διαφορετική. Είχαμε χαρακτηριστεί από την κατάρρευση της εξέγερσης του 68. Θέλαμε να συνεχίσουμε να φέρουμε τις επαναστατικές αρχές και ο ορίζοντας των νέων κοινωνικών κινημάτων δεν ήταν ακόμα εφικτός για εμάς. Υποβαθμίσαμε εδώ και πολύ καιρό τη σημασία του αντιπυρηνικού κινήματος ή το αντιμετωπίσαμε μόνο από την άποψη της αγωνιστικότητας τους έναντι του κράτους. Ίσως ακόμη πιο βαριά ήταν η έλλειψη αντιπαράθεσης και διαλόγου με το φεμινιστικό κίνημα. Δεν θα ήθελα να ψάξω δικαιολογίες γι ‘αυτό. Αν και είχαμε διαλυθεί μέσα στο κίνημα, κάτι που δεν θα είχε αναγκαστικά νόημα, το θέμα των κρατουμένων θα παρέμενε. Ήταν μέσα και για την κοινή ιστορία του κινήματος και γι ‘αυτό ακριβώς είχαν ταφεί στους ειδικούς βραχίονες για χρόνια και χρόνια. Θέλαμε να τραβήξουμε έξω τους φυλακισμένους και να εστιάσουμε σε αυτό την αναμέτρηση με την εξουσία. Ήταν ακριβώς από την ήττα της Στοκχόλμης που αναπτύχθηκε η ιδέα ότι πρέπει να αναπτυχθεί μια πιο ακριβής δράση.

Συνεπώς η δράση Schleyer ήταν ένα άμεσο αποτέλεσμα της αναγνώρισης της Στοκχόλμης ως λάθους;

Η Στοκχόλμη ήταν ο λάθος δρόμος. Τα αποτελέσματα το έδειξαν, οι συνέπειες: 4 νεκροί, δύο σε κάθε πλευρά, κανείς δεν βγήκε, αντίθετα η κλιμάκωση ήταν ακόμα πιο πικρή.

Η ανάλυση σας ήταν ότι η κατάληψη μιας πρεσβείας δεν αρκεί για να αναγκάσει στην απελευθέρωση των κρατουμένων;

Ότι μια πρεσβεία δεν είναι αρκετή και ότι πρέπει να πιάσουμε πολιτικά ένα σημείο που να είναι εναντίον τους αν δεν κάνουν πίσω.

Σε αυτό τον προβληματισμό υπήρξε ήδη συγκεκριμένα το πρόσωπο του Schleyer;

Όχι, όχι, το πράγμα δεν πήγε τόσο γρήγορα. Δεν χρειάζεται να φανταστείτε ότι μια δράση έρχεται αμέσως μετά την άλλη. Πριν μπω στην παρανομία, είχα κι εγώ άλλες προσδοκίες για το τι είναι η RAF και για το τι είναι δυνατό. Όταν ήμουν ακόμη νόμιμος άκουγα πολλούς ανθρώπους να μιλούν για το πώς ήθελαν να στηρίξουν την RAF. Μετά όταν κι εγώ ο ίδιος βρισκόμουν στη παρανομία συνειδητοποίησα ότι τα πράγματα δεν πήγαιναν καθόλου κατ’ εκείνο τον τρόπο. Μετά τη Στοκχόλμη, βρισκόμουν σχεδόν μπροστά στο τίποτα. Υπήρχαν μόνο ένα δυο Marchi και δύο πιστόλια που κι αυτά δεν δούλευαν καλά.

Πως φτάσατε στον Schleyer;

Ο Schleyer για το πως παρουσιάζονταν στην κοινή γνώμη, στις συνεντεύξεις και σε όλες τις εμφανίσεις, ήταν απλώς ένας μαγνήτης. Μια προφανής σκέψη. Υπήρχαν και άλλες υποθέσεις, όπως για παράδειγμα ο Filbinger, ο υπουργός [δικαιοσύνης;] της Baden Württemberg. Το παρελθόν του ως ναζιστή δικαστή του ναυτικού δεν ήταν ακόμη δημόσια γνωστό. Ωστόσο, ήταν γνωστό ότι, μετά την ναζιστική εποχή, είχε γίνει ανενόχλητα σχεδόν πατέρας της πατρίδας. Στην περίπτωσή του όμως είδαμε ότι έπρεπε να επιτεθούμε στο περιφερειακό συμβούλιο (Landtag). Φυσικά δεν κάναμε τίποτα. Έτσι έμεινε μόνο ο Schleyer. Προς στιγμήν, αμέσως μετά τη Στοκχόλμη, ήταν μόνο προβληματισμοί, η ομάδα δεν είχε ακόμη σχηματιστεί. Δύο ομάδες που δεν αναφέρονταν στη RAF συγχωνεύθηκαν. Δεν υπήρχαν ακόμα συγκεκριμένα σχέδια, αλλά υπήρξε μια κατεύθυνση και θέλαμε, συνειδητοποιημένα διαφορετικά από τη Στοκχόλμη, να ξεκαθαρίσουμε με αυτό τον άνθρωπο ποιοι είμαστε, από πού προερχόμαστε και για τι πράγμα ακριβώς αγωνιζόμαστε.

Νομίζατε ότι με τον Schleyer ο Schmidt δεν θα είχε παραμείνει στη σκληρή γραμμή και ότι θα τον αντάλλαζε;

Όχι, αυτός ο προβληματισμός δεν είχε προχωρήσει τόσο πολύ. Πρώτα είδαμε τον Schleyer, επειδή σε αυτόν ήταν συγκεντρωμένα όλα εκείνα εναντίον των οποίων όλοι, η αριστερά είχε εξεγερθεί. Θυμάμαι καλά όλη την ιστορία του Schleyer στο περιοδικό Stern του 1974. Εκείνη την εποχή δεν επρόκειτο μόνο για τη ναζιστική του ιστορία αλλά, πρώτα απ’ όλα, γι αυτή την τερατουργία, το πώς εννοούσε μια αδιάλειπτη μετάβαση την επόμενη καριέρα του και την άνοδό του στο BDI και BDA[12]σαν πολιτικός αρχηγός του κεφαλαίου. Είχε καυχηθεί για όλα αυτά. Δεν ήταν σίγουρα ένα ακροβατικό να φτάσουμε σε αυτόν.

Εσείς όμως δεν είπατε «Απαγάγουμε τον Schleyer για να δείξουμε τη συνέχεια του φασισμού στην Γερμανία. Στην Ιταλία υπήρξαν σαφείς δράσεις. Οι BR προσπάθησαν να επιτεθούν μέσα στο πλαίσιο των τρεχόντων εργατικών αγώνων: έχουν απαγάγει manager που τους απελευθερώνοντας με κατεβασμένα τα βρακιά μπροστά στο εργοστάσιο κατά την αλλαγή βάρδιας. Αυτό μιλούσε από μόνο του.

Και εμείς πάντα λέγαμε ότι οι καλύτερες ενέργειες είναι αυτές που μιλούν από μόνες τους. Με τον Schleyer δεν έπρεπε να αφήσουμε ένα μεγάλο ανακοινωθέν για να πούμε γιατί απαγάγαμε αυτόν και όχι έναν άλλο εκπρόσωπο της άρχουσας τάξης. Όπως στην Ιταλία, συνέβη επίσης στην Αργεντινή όταν οι Μοντονέρος απήγαγαν έναν εκπρόσωπο της Daimler-Benz. Απαίτησαν την επανένταξη εκείνων που είχαν υποστεί απολύσεις και υψηλότερους μισθούς. Πιστεύω ότι στις διαπραγματεύσεις ήταν παρόν και ο Schleyer.

Μα δεν είναι εύκολο να πραγματοποιηθούν τέτοιες ενέργειες, μετά κοιτάξτε τη διαφορά των μισθών μεταξύ ενός εργαζομένου της Daimler στη Στουτγάρδη και ενός στο Μπουένος Άιρες. Προς στιγμήν όμως το πράγμα δεν είχε ακόμη καθοριστεί. Ο περιορισμός στην ανταλλαγή των κρατουμένων οφείλονταν και στην κλιμάκωση, την επιδείνωση της κατάστασης, στην οποία κινηθήκαμε με το ζήτημα των κρατουμένων καθ ‘όλη τη διάρκεια του 1977.

Μίλησε μας για την δραματουργία σας. Πριν από την απαγωγή Schleyer υπήρξε η εκτέλεση του Buback και του Ponto[13]

Ο Buback ήταν ο επικεφαλής «κυνηγός τρομοκρατών» με τoν υψηλότερο βαθμό και ήταν υπεύθυνος για τις συνθήκες στις φυλακές τους. Για εμάς ήταν επίσης υπεύθυνος για το θάνατο του Siegfried Hausner, τον οποίο επανέφερε στην πατρίδα από τη Στοκχόλμη, παρά το γεγονός ότι τραυματίστηκε σοβαρά και διέτρεχε κίνδυνο για τη ζωή του. Τον βλέπαμε επίσης υπεύθυνο για το νεκρό βραχίονα και τις συνθήκες της Ulrike Meinhof. Θέλαμε να τον σταματήσουμε.

Να προσθέσουμε ότι είχατε ισχυρές πιέσεις από τους κρατουμένους του Stammheim όπως διηγείται ο Peter Jürgen Boock.

Δεν θέλω να σχολιάζω τις νέες παραλλαγές του Boock κάθε φορά. Για αυτόν ταιριάζει καλά αυτό που έγραψε ο Regis Debray στο βιβλίο του για τη Λατινική Αμερική «Κριτική των όπλων»: «Οι μεγαλύτεροι μιλιταριστές, γίνονται οι μεγαλύτεροι αποστάτες». Ενώ ο Boock μοιάζει με εκπαιδευμένο αρκουδάκι στα Talk show, υπάρχουν άλλοι που δεν έχουν τη δυνατότητα να κάνουν δηλώσεις, όπως η Brigitte Mohnhaupt που είναι θαμμένη ζωντανή σε μια βαυαρική φυλακή.

Εσύ τώρα έχεις αυτή τη δυνατότητα: Οι φυλακισμένοι σας έθεσαν υπό πίεση;

Μπορούμε να το εξετάσουμε μόνο όταν όλοι οι κρατούμενοι έχουν τη δυνατότητα να πουν κάτι. Ο Boock αναφέρεται ακριβώς σε μια φερόμενη ή πραγματική αλληλογραφία με εκείνους του Stammheim που, εκτός από τον ίδιο, πρέπει να γνωρίζει μόνο την Brigitte Mohnhaupt. Τι πρέπει να προσθέσω; Σίγουρα ότι οι φυλακισμένοι ήθελαν να βγουν ούτως ή άλλως, και αυτό το συναίσθημα να περνάς μέσα από τους τοίχους με το μυαλό σου, σίγουρα όλοι οι κρατούμενοι το γνωρίζουν. Το ερώτημα είναι ποια δράση είναι ηθικά και πολιτικά βιώσιμη, υποστηρίξιμη. Κατ αρχήν οι συνθήκες οι ίδιες άσκησαν πίεση. Επιπλέον υπήρχε η θεωρία για τον νέο φασισμό που προέρχονταν από τα θεσμικά όργανα και δεν χρειάζονταν καμία μαζική βάση. Και οι δύο δεν στέκονταν. Αυτή η λανθασμένη θεωρία που δεν επαναλαμβάνονταν παπαγαλία μόνο από την RAF, μας οδήγησε να περιορίσουμε τη δράση μας σε μια στρατιωτική ανταλλαγή χτυπημάτων. Ταυτόχρονα υποτιμήσαμε την παραγωγή ρατσιστικών νοοτροπιών που λειτουργούσαν απ’ τα ψηλά στα χαμηλά και δεν είναι κάτι καινούργιο. Το 1977 ήταν επίσης το έτος κατά το οποίο πολλές παραδοσιακές ενώσεις SS, εκτός από μερικές διαμαρτυρίες από το VVN[14], συναντιούνται ανενόχλητες. Γιατί δεν επιτεθήκαμε σε αυτούς; Αντί αυτού, έγιναν ξέγνοιαστοι και απερίσκεπτοι συσχετισμοί μεταξύ της απομόνωσης και της εξόντωσης στη φυλακή και στο Άουσβιτς, που οδήγησαν όχι μόνο σε αλλόκοτα λανθασμένες εκτιμήσεις και σε ενέργειες υπό καθεστώς πίεσης, αλλά που υπήρξαν επίσης μικροπρεπείς προς τα θύματα των στρατοπέδων συγκέντρωσης. Οι συνθήκες στους βραχίονες απομόνωσης ήταν ήδη σκληρές από μόνες τους, δεν χρειάζονταν καμία πρόσθετη πίεση για να ενεργήσουμε εναντίον τους. Δεν ήμασταν ούτε μια ομάδα που περίμενε διαταγές από το Stammheim. Με τέτοιες δηλώσεις κάποιος προσπαθεί να αποφύγει τις ευθύνες του. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα έπρεπε να ασκήσουμε κριτική σε εκείνους του Stammheim. Συχνά αναρωτιόμουν τι θα συνέβαινε εάν πραγματικά τους είχαμε τραβήξει έξω. Τότε το θεωρούσα δεδομένο, σήμερα είμαι αρκετά σκεπτικιστής. Όμως αν είχαν βγει θα μπορούσαμε τουλάχιστον να τους είχαμε κριτικάρει. Ο πόνος πως δεν στάθηκε δυνατό παραμένει μέχρι σήμερα. Τότε πιστεύαμε ότι, αν τους είχαμε απομακρύνει, θα είχαμε επιστρέψει στην RAF των πρώτων ημερών, στους στόχους και τους σκοπούς που ήδη υπήρχαν στην εξέγερση του 1968. 

Προηγουμένως ξεκίνησες να περιγράφεις τη δυναμική του 1976/77. Σταμάτησες στη δράση του Buback. Η επίθεση εναντίον του έπρεπε να προστατεύσει τους φυλακισμένους. Πετύχατε τους στόχους σας;

Όχι, αλλιώς θα είχαμε μπορέσει να αποφύγουμε την κλιμάκωση που ακολούθησε. Μετά το Meins και τον δικαστή Drenkmann, υπήρξε μια συνέντευξη στο Spiegel, όπου εκείνοι του Stammheim είπαν σαφώς: Αν υπάρχουν κηδείες, πόνος, στενοχώρια και θλίψη, ας είναι και στις δύο πλευρές[15].

Δεν θα μπορούσατε να είχατε αποφύγει αυτή την αντιπαράθεση;

Θα σήμαινε ότι εγκαταλείπαμε τους κρατούμενους και ότι έπρεπε να παραδεχτούμε ότι μια δράση απελευθέρωσης δεν είναι πλέον δυνατή, άλλες πρωτοβουλίες είναι πιο επείγουσες. Σήμερα λέω ότι θα έπρεπε να είχαμε δείξει περισσότερη υπομονή, αν και είναι πολύ δύσκολο να στέκεσαι να κοιτάς πώς το κράτος συμπεριφέρεται σκληρά με άρρωστους κρατουμένους όπως ο Helmut Pohl ή ο Adelheid Schulz.

Έτσι μέσα σε σύντομο διάστημα στήσατε την υποδομή για να απαγάγετε τον Schleyer. Πώς πήγε;

Όπως ήδη αναφέρθηκα αρχικά υπήρξαν αρκετές ομάδες που δεν ήταν σε σχέση με την RAF.

Έτσι το 77 υπήρξε ένας μεταγενέστερος σχηματισμός ή ένας νέος σχηματισμός;

Η έννοια μιας δεύτερης γενιάς της RAF δεν είναι ακριβής. Υπήρχαν και πρόσωπα που είχαν παραμείνει από τα πρώτα χρόνια, καθώς και νέοι άνθρωποι που έλεγαν πως ξεκινούσαν από τις δικές τους εμπειρίες

“ τώρα μαζί με την RAF ανοίγουν νέες ευκαιρίες για το μέλλον.

Οι ελπίδες σας προσανατολίστηκαν στην επιτυχία της Απαγωγής Lorenz; Ή μήπως σκεφτήκατε ότι έναν τόσο σημαντικό όσο ο Schleyer θα τον αντάλλασσαν σε κάθε περίπτωση;

Ναι θα μπορούσαμε να λάβουμε ως παράδειγμα τις παραμέτρους της δράσης του Κινήματος 2 Ιουνίου. Όμως και η απαγωγή του Lorenz άλλαξε τις σχέσεις δύναμης. Στην αρχή ξεκινήσαμε από το γεγονός ότι μόνο ο Schleyer δεν ήταν αρκετός για μια ανταλλαγή. Έτσι, εκτός από τον Schleyer, ο Ponto, ο επικεφαλής της Dresdner Bank, θα έπρεπε επίσης να είχε απαχθεί. Έτσι θα είχαμε με ένα χτύπημα το παρελθόν (SS) του χρηματιστικού κεφαλαίου της και τον Schleyer στο ρόλο του ως πολιτικού ηγέτη, (πρόεδρος της Ένωσης βιομηχάνων). Σκεφτόμασταν ότι από ένα τέτοιο βάρος δεν θα μπορούσαν να προσπεράσουν. Μέσω των γνωριμιών μιας τότε συντρόφισσας με την οικογένεια Ponto[16] η απαγωγή του φαινόταν η ευκολότερη δράση. Όπως είναι γνωστό πήγε στραβά. Ο Ponto κατέληξε πυροβολισμένος, επειδή ένας από μας αξιολόγησε εσφαλμένα την κατάσταση. Ήταν επίσης λάθος να χρησιμοποιούμε τις ιδιωτικές γνωριμίες για κάτι τέτοιο. Αυτό είχε περιορίσει σε μεγάλο βαθμό τις πιθανότητες επιτυχίας ευθύς εξ αρχής. Η δεύτερη δυσκολία ήταν ότι στην αρχή ο Schleyer δεν είχε αυτούς τους σωματοφύλακες SEK[17]. Αυτά τα μέτρα ασφαλείας θεσπίστηκαν μετά την ιστορία του Ponto. Αντιμέτωποι με αυτές τις δυσκολίες είχαμε ήδη επιφυλάξεις μπροστά στην ενέργεια. Επιπλέον υπήρξαν 4 νεκροί, ο οδηγός και οι τρεις σωματοφύλακες. Έτσι η κλιμάκωση σκλήρυνε και μια ανταλλαγή ήταν λιγότερο πιθανή.

“Φοβόμασταν ότι θα υπήρχαν και πάλι νεκροί στη φυλακή” 

Αλλά είχατε παρακολουθήσει λεπτομερώς τον Schleyer και θα έπρεπε να γνωρίζετε για τη συνοδεία.

Ναι, το γνωρίζαμε. Εκείνη την ημέρα όμως υπήρχαν 3 αντί για τους συνηθισμένους 2. Αυτό δεν ήταν προβλέψιμο. Προβλέψιμο ήταν ότι δεν μπορούσαμε να πούμε τώρα βγείτε ήρεμα, αλλά ότι το πράγμα θα λειτουργούσε μόνο αν τους ρίχναμε κάτω. Θέλαμε να σώσουμε τον οδηγό. Ήταν μια κοινή πολιτική επιλογή. Αλλά στη συνέχεια η ενέργεια ολοκληρώθηκε με στρατιωτική λογική. Πρέπει να θρηνήσουμε για κάθε θύμα και από τις δύο πλευρές, αλλά οι αστυνομικοί πέσαν κάτω σε μάχη, έχοντας πυροβολήσει 11 σφαίρες από τα αυτόματα και 3 από τα πιστόλια. Ο οδηγός είχε δίπλωμα εργοστασιακής ασφάλειας, αλλά ήταν άοπλος. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο εγώ, και όχι μόνο, βρίσκω αυτό το θάνατο ιδιαίτερα λυπηρό, δυσάρεστο.

Αλλά παρά όλους τους λόγους του σκεπτικισμού, δεν είχατε σκεφτεί να εγκαταλείψετε τη δράση;

Υπήρξε ναι αυτή η συζήτηση, αλλά φοβόμασταν τις συνθήκες στη φυλακή, ότι εάν υπήρχαν νέοι θάνατοι υπό αυτές τις συνθήκες, εμείς θα μπορούσαμε μόνο να αντισταθούμε και να στενοχωριόμαστε. Αυτά είπαμε μεταξύ μας

«Τώρα πρέπει να είναι σε θέση να βιώσουν το συναίσθημα που έχουν οι φυλακισμένοι μας»

Ο Schleyer κατάλαβε; 

Από το βίντεο προειδοποίησε να μην επιλυθεί στρατιωτικά το πρόβλημα των φυλακισμένων. Είχε ήδη συνειδητοποιήσει ότι οι δικοί του θα τον εγκατέλειπαν. Το καταλάβαμε.

Έτσι σύντομα θα είχατε την εντύπωση ότι η κυβέρνηση δεν θα ανταποκρίνονταν στα αιτήματά σας;

Γνωρίζαμε ότι σε λίγες μέρες θα φαίνονταν τι θα αποφάσιζε η μονάδα κρίσης. Για παράδειγμα αν δημοσίευαν τα βίντεο και τα ανακοινωθέντα που είχαμε κάνει, θα ήταν δύσκολο μετά να αρνηθούν μια ανταλλαγή. Έτσι είχαμε σύντομα τα σημάδια ότι το πράγμα δεν κυλούσε τόσο γρήγορα. Ωστόσο η δράση δεν σχεδιάστηκε για μεγάλη διάρκεια, θέλαμε μια γρήγορη ανταλλαγή. Εάν δεν πήγαινε έτσι, ο Schleyer έπρεπε να σκοτωθεί.

Μιλήσατε γι αυτά με τον Schleyer;

Ναι, ήταν ξεκάθαρο από την αρχή, όταν είδαμε ότι η μονάδα κρίσης αναζητούσε νέους τρόπους για να αναβάλει την ανταλλαγή. Προσπαθούσαν μοναχά να μας βρουν και να μας εξολοθρεύσουν. Όταν βρήκαν το πρώτο διαμέρισμα εφόρμησαν χωρίς να κοιτάξουν αν υπήρχε κάποιος μέσα. Αυτό ξεκαθάριζε τη στάση τους, τη συμπεριφορά τους. Στη συνέχεια έπρεπε να σκεφτούμε πώς θα προχωρούσε, εάν αναβάλαμε το τελεσίγραφο και αν ναι, υπήρχε πιθανότητα να αυξηθεί η πίεση σε αυτή την περίπτωση; Έπρεπε να αποφασίσουμε να βρούμε ένα νέο κρησφύγετο. Ήταν η δεύτερη πιο σημαντική απόφαση.

Είχατε ακόμη ελπίδες;

Είχαμε την άποψη ότι αν υπήρχαν αντιφάσεις στο ενωμένο μέτωπο, ήταν απαραίτητο να τους δοθεί χρόνος να δράσουν. Για παράδειγμα έπρεπε να επιτραπεί στις δυνάμεις του βιομηχανικού πεδίου να δράσουν. Ο Schleyer εργάστηκε επίσης σκληρά, έγραψε στους πολιτικούς του φίλους.

Ήταν δικές του ιδέες; 

Σίγουρα. Είναι σαφές ότι αυτά είναι πράγματα που δεν μπορούσαμε να γράψουμε εμείς, για παράδειγμα μιλά για τρομοκράτες. Γνώριζε τους φίλους του και την πολιτική του τάξη καλύτερα από εμάς και ήξερε πού να στραφεί ζητώντας υποστήριξη. Ο ίδιος ήξερε ότι δεν μπορούσε να κινητοποιήσει όλους για μια ανταλλαγή, αλλά προσπάθησε να κάνει ότι μπορούσε ώστε οι δικοί του να μην τον παρατήσουν αβοήθητο. Ήταν μια από τις εμπειρίες που τον έπληξαν περισσότερο βλέποντας πως παρ όλη τη δύναμη που είχε, ξαφνικά οι φίλοι του έκαναν πίσω. Δεν συνέβη από την αρχή αλλά αυτή την ανθρώπινη τραγωδία που έπαιρνε σιγά σιγά σχήμα τη νιώσαμε κι εμείς ..

Είναι ένα τέτοιο συναίσθημα δυνατό μέσα σε μια κατάσταση που απαιτεί μεγάλη αποφασιστικότητα και σκληρότητα από την πλευρά σας;

Μια τέτοια κατάσταση κανείς δεν την περνά αλώβητος. Με όλη την προσπάθεια, κανείς δεν συμπεριφέρεται τόσο λογικά σύμφωνα με τις πολιτικές πεποιθήσεις του σε μια τέτοια κατάσταση.

Αναπτύχθηκαν καταστάσεις διαλόγου μεταξύ σας και του Schleyer;

Θα έλεγα μόνο καταστάσεις διαλόγου. Δεν μπορούσαμε να κάνουμε τους αστυνομικούς που ανακρίνουν. Ούτε που προσπαθήσαμε να το κάνουμε

Δεν θέλαμε να αποθαρρύνουμε τον Schleyer και να του πετάξουμε στην μούρη την πραγματικότητα.

Μα καταγράψατε την συνομιλία του στην ταινία …

Σίγουρα είχαμε ορισμένα στοχευμένα πολιτικά ερωτήματα, αλλά ήταν αντιπαραθέσεις. Οι συζητήσεις αυτές δεν αποτελούσαν ανάκριση.

Γιατί δεν δουλέψατε δημοσίως επάνω στο παρελθόν του Schleyer;

Ήταν σίγουρα ένα πολιτικό λάθος, αλλά δεν θέλαμε να αποθαρρύνουμε τον Schleyer και να τον επιδεικνύουμε επειδή γνώριζε ότι η δράση θα μπορούσε να τελειώσει θανάσιμα γι ‘αυτόν. Ο Schleyer δεν ήταν ούτε αγαπητός ούτε δημοφιλής και είχαμε την εντύπωση ότι δεν θα ήταν πλέον ανταλλάξιμος αν τον υποβάλαμε σε στραπάτσο.

Για αυτό είχαμε αφήσει κατά μέρος την ιδέα να του κρεμάσουμε μια καρτέλα ένα σημάδι με τον αριθμό του μητρώου του στα SS και την επιγραφή: «Αιχμάλωτος της δικής του ιστορίας». Εκ των υστέρων είχε ένα αντίθετο αποτέλεσμα, για εκείνα που είπε και έγραψε, ο S. σχεδόν έγινε ένας παραδειγματικός οικογενειάρχης και ένα θύμα.

Είχατε ιδέα πώς να αντιμετωπίσετε το επιχείρημα της κυβέρνησης πως μια απελευθέρωση θα προκαλούσε νέα αδικήματα από τους κρατούμενους που ua απελευθερώνονταν μόλις βρίσκονταν ξανά στην παρανομία; Σκέφτηκε κάποιος να δηλώσει δημοσίως να δοθεί ένα τέλος στον ένοπλο αγώνα;

ο Baader έκανε μια τέτοια πρόταση σε έναν εκπρόσωπο της κυβέρνησης. Ξέρετε τι επακολούθησε

Δεν εξετάσατε σοβαρά να συνδεθείτε με το αίτημα του Baader;

Δεν γνωρίζαμε τίποτα για αυτή την προσφορά. Δεν είχε προσδιοριστεί αν θα είχαμε συνεχίσει τον ένοπλο αγώνα με τον τρόπο αυτό, αλλά δεν θέλαμε να το παρουσιάσουμε το πράγμα με αυτούς τους όρους.

Γιατί όχι;

Δες το έτσι. Είχαμε τον Schleyer και η άλλη πλευρά όχι μόνο δεν ήταν ευέλικτη αλλά επέβαλε το μπλοκάρισμα των επαφών, παραβίαζαν τους δικούς τους κανόνες. Πάνω απ ‘όλα προκαλούν παντού. Λένε ότι δεν κάνουν καμία έρευνα και παρουσιάζουν εκ των πραγμάτων το μεγαλύτερο κυνήγι της ιστορίας, δίνουν το σήμα να κυνηγηθούν όλοι εκείνοι που έχουν πει κάτι επικριτικό για το κράτος, και τελικά διατάζουν το μπλοκάρισμα των ειδήσεων. Μέσα σε αυτή την κατάσταση η οποία απαιτεί να σκληρύνουμε την στάση μας, εάν είχαμε πει ότι «δεν το εννοούσαμε κατ ‘αυτόν τον τρόπο, απλά θέλαμε μόνο να βοηθήσουμε τα παιδιά των παλαιστινίων σε κάποιο προσφυγικό στρατόπεδο» κανείς δεν θα μας είχε πιστέψει. Το ερώτημα είναι αν θα μπορούσαν να υπάρχουν πρωτοβουλίες, βρίσκουν ένα σημείο εκκίνησης στο επίπεδο μιας ανταλλαγής, για το οποίο θα μπορούσε να ειπωθεί: Τώρα φτάνει, υπήρξαν πάρα πολλοί νεκροί, ψάχνουμε για κάτι άλλο. Δεν μπορώ να πω πως θα είχαμε αντιδράσει, αν είχαμε μάθει αυτό που είχε προσφέρει ο Baader. Θα ήταν τουλάχιστον μια ευκαιρία να αναφερθούμε σε κάτι. Αλλά για εμάς οι φυλακισμένοι είχαν εξαφανιστεί για 6 εβδομάδες. Δεν ξέραμε αυτό που τους συνέβαινε. Στη φαντασία μας μπορούσαμε να φανταστούμε όλες τις παραλλαγές, οι φήμες για την επανεισαγωγή της θανατικής ποινής συνέβαλαν.

Αντιθέτως αυξήσατε την πίεση. Πρώτα ο Schleyer έγραψε στους πολιτικούς του φίλους και έπειτα ήρθε η αεροπειρατεία. Ήταν μια προσφορά από τους παλαιστινίους ή εσείς απευθυνθήκατε στους παλαιστινίους;

Ήρθε ως προσφορά. Δεν ξέρω ακριβώς πώς, επειδή δεν ήμουν με το τμήμα της ομάδας που ήταν στη Βαγδάτη, αλλά οι άλλοι φυσικά μας ρώτησαν αν συμφωνούσαμε.

Δεν είχατε κανένα πρόβλημα με την απαγωγή ενός αεροπλάνου γεμάτου παραθεριστές; Οι απαγωγές δεν έρχονταν σε αντίθεση με τα πιστεύω της RAF;

Μέχρι τότε είχαμε δει την απαγωγή από την οπτική της παλαιστινιακής υπόθεσης, αλλά όχι κατάλληλη για να φέρουμε εις πέρας τους σκοπούς μας στην Ευρώπη. Υπάρχει ένα έγγραφο εκείνων του Stammheim στο οποίο επικρίνουν έντονα τις αεροπειρατείες μετά το Entebbe. Το κριτικό σημείο ήταν η συμμετοχή δύο μελών των γερμανικών RZ σε μια δράση εναντίον του Ισραήλ, μια χώρα διαφυγής μετά το ολοκαύτωμα. Αλλά στο έγγραφο διευκρινίζεται ότι πρέπει να αξιολογηθεί διαφορετικά το εάν καταλαμβάνεται ένα γερμανικό αεροπλάνο. Μετά από μια μακρά συζήτηση υπήρξε ένα αποφασιστικό σημείο για το ψήφισμά μας, διότι οι φυλακισμένοι είχαν αφήσει αυτό το ζήτημα ανοιχτό και εμείς είχαμε την αίσθηση πως δεν πηγαίναμε ενάντια στα συμφέροντά τους. Δεν θα είχαμε ενεργήσει σε καμία περίπτωση ενάντια στη βούληση των κρατουμένων.

Ήταν λοιπόν πρωτοβουλία σας. Ο κόσμος σας, ο Boock και οι άλλοι, είπαν στους παλαιστινίους

«Πρέπει να μας βοηθήσετε, δεν μπορούμε να συνεχίσουμε μόνοι μας»;

Όχι. Σίγουρα δεν πήγε έτσι. Από αυτή την άποψη πρέπει να περιγράψω ακριβώς, πως ήταν συνεργασία μας με τους παλαιστινίους. Οι παλαιστίνιοι είχαν τα δικά τους συμφέροντα σε μια τέτοια ενέργεια. Ήταν επίσης σημαντικό για αυτούς να βγουν οι φυλακισμένοι, υπήρχαν και δύο παλαιστίνιοι που κρατούνταν στην Τουρκία στον κατάλογο, αλλά υπήρχε και ένα άλλο παρασκήνιο γι αυτούς. Είπαν: μια χώρα όπως η Γερμανία, η σημαντικότερη χώρα στην Ευρώπη εμπλέκεται σε μια αντιπαράθεση στην οποία κοιτάζει όλος ο κόσμος, έτσι μπορούμε να εκπληρώσουμε τα αιτήματά μας. Στο στρατόπεδο προσφύγων του Tel al  Zataar[18] στη Βηρυτό οι σύριοι είχαν έρθει σε βοήθεια των φαλαγγιτών, όταν αυτοί σφαγίασαν 6.000 παλαιστίνιους. Η φράξια μέσα στην παλαιστινιακή αντίσταση που απήγαγε τον Landshut[19] ήθελε να αποτρέψει σε αυτή την κατάσταση τη Συρία ή μια άλλη αραβική χώρα να ενωθεί με το Ισραήλ εις βάρος των παλαιστινίων. Σε αυτή τη σύγκρουση συμμετείχαμε και αναφερόμενοι στη γερμανική ιστορία τη σχετική με το Ισραήλ.

Δεν σας ήταν σαφές, τι σημαίνει ότι 80 παραθεριστές σκοτώνονται σε μια αεροπειρατεία;

Σίγουρα δεν αποτελεί μια δικαιολογία, αλλά εμπνευστήκαμε από τις αεροπειρατείες της Leila Kahled, της οποίας το βιβλίο[20] κυκλοφορούσε ήδη από καιρό σαν λατρευτικό κείμενο στα αριστερά βιβλιοπωλεία. Ήταν ένα πρόβλημα για μας να βάλουμε τον Schleyer και τους παραθεριστές της Μαγιόρκα στο ίδιο επίπεδο. Σε αυτή την ειδική κατάσταση, στην δυναμική που αναπτύχθηκε αυτή η προσφορά θα μπορούσε να είναι η λύση. Ξεκινήσαμε από την προϋπόθεση ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση εξ αιτίας της απαγωγής στον αέρα θα έλεγε: εντάξει παραμείναμε σκληροί με τον Schleyer, αλλά τώρα δεν μπορούμε πλέον να το κάνουμε, πρέπει να υποχωρήσουμε στην ανταλλαγή.

Μέσα σε αυτή την στάση κρύβονταν μια γκροτέσκα αντίφαση. Από τη μία πλευρά πιστέψαμε ότι η Δυτική Γερμανία βρίσκονταν σε μια εξέλιξη προς τον φασισμό και θεωρήσαμε επομένως την πολιτική τάξη ικανή για όλα. Αλλά σε αυτό ακριβώς το σημείο, δεν πήραμε στα σοβαρά την ανάλυσή μας και είπαμε: τώρα πρέπει να ανταλλάξουν, δεν μπορούν πλέον να αντέξουν μια τέτοια στροφή. Γιατί όχι, προς την χάρη; Δεν αναλάβαμε τις ευθύνες, επειδή πιστεύαμε ότι θα παραδίδονταν. Αλλά για εμάς η λύση θα ήταν: ο Schleyer δεν σκοτώνεται και οι φυλακισμένοι απελευθερώνονται.

Μετά την απαγωγή του Landshut, πιστεύαμε σε μια ανταλλαγή.

Πιστεύατε ότι οι 80 άνθρωποι δεν βρίσκονταν σε κίνδυνο;

Σκεφτήκαμε ότι πιθανότατα θα ανταλλάσσονταν. Αλλά ξεκινήσαμε υποθέτοντας λαθεμένα. Η ενέργεια πήγε διαφορετικά από ότι είχε προγραμματιστεί. Η απαγωγή επρόκειτο να τερματιστεί στη Νότια Υεμένη. Εκεί η GSG9 δεν θα είχε φθάσει ποτέ στο αεροσκάφος χωρίς να βρει μπροστά της στραμμένα τα όπλα όλης της χώρας και του ανατολικού μπλοκ. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα έπρεπε να είχε διαπραγματευτεί.

Γιατί πήγε στραβά στο Aden;

Απ ότι εγνώριζα για την κατάσταση στο Άντεν, η Ανατολική Γερμανία ή η Σοβιετική Ένωση, ενδιαφέρθηκαν με την προϋπόθεση το αεροπλάνο να μην μείνει εκεί. Η απόφαση αυτή δεν λήφθηκε μόνο στο Aden. Αυτοί είχαν μια εντελώς διαφορετική στάση απέναντι στους παλαιστίνιους, δεν θα τους είχαν στείλει ποτέ στη Σομαλία.

Είχατε από τους παλαιστίνιους την διαβεβαίωση ότι η πιθανότητα 80 νεκρών δεν θα πραγματοποιούνταν σε καμία περίπτωση; Δεν αναρωτηθήκατε τι κάνουμε σαν πολιτική ομάδα αν γι αυτή την ενέργεια σκοτωθούν 80 παραθεριστές;

Γνωρίζαμε ότι οι παλαιστίνιοι είχαν επίγνωση του πως να πραγματοποιήσουν απαγωγές αεροσκαφών. Αν ξέραμε το αποτέλεσμα δεν θα είχαμε συμφωνήσει. Αλλά σκεφτήκαμε μόνο την καλή περίπτωση, την πολιτική λύση

Η σκέψη σας ήταν ομόφωνη;

Ναι, ήταν μια κοινή εκτίμηση. Σκεφτόμασταν την επιτυχία που είχε ο Ιαπωνικός Κόκκινος Στρατός σχεδόν ταυτόχρονα[21]. Από την άλλη πλευρά τίποτα δεν κινήθηκε εδώ. Δεν μιλάω απλά για την μονάδα κρίσης, την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, αλλά κάποιες άλλες πρωτοβουλίες, ηθικές παρουσίες ή άλλες αριστερές ομάδες δεν πήραν με τίποτα τον λόγο. Είδαμε τη Γερμανία μόνο από την πλευρά των «κολασμένων της γης».

Θα είχατε παραδοθεί εάν μια επικριτική κοινή γνώμη σας έλεγε εκείνη τη στιγμή «Αφήστε τον Schleyer ελεύθερο, σώστε τους ομήρους του Landshut»;

Τότε υπήρχε αυτή η με το ζόρι διάσταση. Αν στο εσωτερικό της αριστεράς είχαν φτάσει σε μια ανεξάρτητη θέση, σίγουρα. Αλλά δεν παρουσιάστηκε μπροστά μας αυτή η εναλλακτική.

Είχατε πιστέψει ότι τότε υπήρχε υποστήριξη στα αιτήματα απελευθέρωσης των κρατουμένων ;

Πράγματι ναι. Δεν υπολογίσαμε στο μπλοκάρισμα των ειδήσεων. Ήταν μια κατάσταση στην οποία βρεθήκαμε στριμωγμένοι. Δεν είδαμε πλέον τις αναφορές.

Νιώσατε την έλλειψη τους; Δεν ξαναβρεθήκατε; Δεν είχατε πλέον; αναφορές.

Τι σημαίνει «αισθανόμαστε την έλλειψη»; Σκεφτήκαμε ότι μετά την απαγωγή και άλλοι θα είχαν επίσης ακουστεί.

Με πόσο κόσμο συζητήσατε πραγματικά. Οι συζητήσεις διεξήχθησαν από δύο ή τρία άτομα, ή συζήτησαν όλοι εκείνοι που συμμετείχαν στην απαγωγή;

Υπήρχαν καταστάσεις στις οποίες δεν ήταν όλοι παρόντες. Άνθρωποι με διαφορετικές εμπειρίες συναντιόνταν, αλλά όλοι είχαν καταστεί συμμετέχοντες, σύμφωνα με τις δυνατότητες, στις αποφάσεις. Δεν γνωρίζω κανέναν που τότε να παραπονέθηκε ότι δεν συμπεριλήφθηκε στις συζητήσεις.

Είχε φτάσει σε εσάς κάποια αντίδραση και από την αριστερά;

Δεν ήταν αυτό το σημείο. Η ενέργεια έπρεπε να επιλυθεί μέσα σε μερικές ημέρες. Σε αυτή την κατάσταση είναι αδύνατο να διεξαχθεί δημοσίως συζήτηση. Μετά ήταν επίσης δύσκολο. Εάν είχαμε γράψει ένα έγγραφο για την αριστερά δεν θα είχε φτάσει σε αυτούς. Εάν ο παραλήπτης δεν το παρέδιδε αμέσως στην αστυνομία, κατέληγε στη φυλακή.

Υπήρχε η δυνατότητα επικοινωνίας μέσω της εφημερίδας «Liberation»

Ίσως. Δεν είμαι τόσο σίγουρος αν σε αυτή την περίπτωση θα ήταν δυνατή μια συζήτηση με την αριστερά. Στην πραγματικότητα δεν υπήρξε μια απόπειρα αυτού του είδους από πλευράς μας ούτε από την αριστερά. Η ιστορία είναι όπως είναι και όλοι εμείς πρέπει να αναλάβουμε την ευθύνη. Αν και ντρέπομαι πρέπει να πω ότι κι εγώ κατάλαβα αργότερα, μόνο στην αρχή της δίκης μου όταν άρχισα να το βλέπω από μια άλλη οπτική γωνία το πράγμα, ότι θα έπρεπε να καταστήσουμε περισσότερο σαφέστερο το γιατί παίρναμε ακριβώς τον Schleyer. Θα έπρεπε να είχαμε κάνει αιτήματα που πήγαιναν προς μια άλλη κατεύθυνση. Θα ήταν σωστό να ζητήσουμε από την Daimler Benz να ανοίξει τα αρχεία τα σχετικά με τους καταναγκαστικούς εργάτες και πως το βιομηχανικό συγκρότημα να κατέβαλλε τις ζημίες στους καταναγκαστικούς εργάτες. Θα μπορούσαμε να είχαμε πει, επάνω στο ζήτημα των κρατουμένων υπάρχει μοναχά μια θανατηφόρα αντιπαράθεση, αλλά σε ένα άλλο επίπεδο επιστρέφουμε στο γιατί ακριβώς αυτόν. Από μια τέτοια θέση ίσως θα ήταν εφικτό ένα άλλο τέλος, και να βρούμε για τον Schleyer μια ανθρώπινη λύση.

Μιλήσατε γι αυτά μέσα στην ομάδα;

Μιλήσαμε μόνο για τις συνέπειες αυτής της ενέργειας, όταν ήταν δυνατόν. Εκ των υστέρων πρέπει να πω ότι δεν δοκιμάσαμε τίποτα για να σπάσουμε την αναγκαστική πορεία του πράγματος. Αλλά τότε κανείς δεν ήταν έτοιμος να κάνει μια τέτοια παραχώρηση. Αυτό θα σήμαινε ότι αυτό που είδαμε αργότερα, θα το είχαμε προβλέψει / προτρέξει. Θα έπρεπε να είχαμε πει: ο ένοπλος αγώνας έτσι όπως πραγματοποιήθηκε δεν λειτουργεί.

Στο ανακοινωθέν ήταν σαφές ότι εάν αυτοί δεν έβγαιναν, ο Schleyer θα εκτελούνταν. Αλλά ένα πράγμα είναι τα ανακοινωθέντα και άλλο είναι αυτό που πραγματικά συμβαίνει.

Συμπεριφερθήκαμε και διαφορετικά από το ανακοινωθέν. Επικριθήκαμε από τις άλλες ομάδες, επειδή δεν ολοκληρώσαμε τη δράση πυροβολώντας τον Schleyer. Μας είπαν «από τη στιγμή που διστάζετε και προκαλείτε την τακτική καθυστερήσεων της κυβέρνησης καθιστάτε αδύνατο να ληφθείτε στα σοβαρά υπόψη στην περίπτωση μεταγενέστερων προσπαθειών απελευθέρωσης των κρατουμένων.

Υπήρχε τότε μια τομή, μια στιγμή κατά την οποία έληξε η σπείρα των αμοιβαίων απειλών. Ήταν μετά τις 18 oκτωβρίου. Το αεροπλάνο στο Μογκαντίσου δέχτηκε επίθεση, απελευθερώθηκαν οι όμηροι, τρεις δολοφονημένοι παλαιστίνιοι και οι φυλακισμένοι στο Stammheim ήταν νεκροί. Γιατί δεν μπορούσατε να κάνετε πίσω και να στείλετε τον Schleyer στο σπίτι;

Αυτό θα είχε σημάνει για εμάς ότι επιβεβαιώναμε και νομιμοποιούσαμε την πολιτική της μονάδας κρίσης. Μια απελευθέρωση χωρίς την εκπλήρωση των όρων, δεν θα είχε ληφθεί υπόψη ως ανθρώπινη χειρονομία, αλλά ως παραδοχή της ήττας, ως πλήρης επιτυχία της μονάδας κρίσης, σύμφωνα με το σύνθημα «η σκληρότητα πληρώνει». Με τη σημερινή μου κρίση βλέπω τις χαμένες μας πιθανότητες, αυτό που μας έλειψε, και τις δυνατότητες πολιτικής παρέμβασης που θα μπορούσαν να είχαν προετοιμάσει το δρόμο για την επιστροφή του Schleyer στο σπίτι.

Είχατε σκεφτεί επάνω σε κάποιες εναλλακτικές, υπήρχαν κάποιες γραμμές συμβιβασμού, για παράδειγμα να απελευθερώνονταν λιγότεροι κρατούμενοι, βελτιώσεις του καθεστώτος των φυλακών και της αναγνώρισης του καθεστώτος πολιτικών κρατουμένων;

Αν στην τότε κατάσταση η πρόταση του Andreas, για την υποχώρηση των κρατουμένων είχε προκαλέσει μια απάντηση, εάν υπήρχε μια κάποια ένδειξη πολιτικής αποδοχής, για παράδειγμα εάν είχε προσφερθεί μια διεθνής επιτροπή, τότε φυσικά θα είχαμε αντιδράσει, τότε θα ήταν αδιανόητο για εμάς να αγκιστρωθούμε στις αρχικές απαιτήσεις και να πυροβολήσουμε τον Schleyer. Πολλά πράγματα μπορούν να επικριθούν σε εμάς, αλλά όχι ότι αγνοήσαμε το συμφέρον των κρατουμένων.

«Ένας συμβιβασμός ήταν από την πλευρά μας δυνατός»

Τι ρόλο έπαιξε η γνωριμία σας με τον Schleyer για 6 εβδομάδες;

Φυσικά έπαιξε ρόλο, ήταν ταυτόχρονα συμπονετικός και συνηθισμένος, όπως και για εκείνους που φοβούνται για τη ζωή τους. Αλλά για εμάς ο Schleyer δεν ήταν μόνο ένας που έχει οικογένεια. Μήπως ο Schleyer ανησύχησε για τους φυλακισμένους εργαζόμενους;

Ο Schleyer δεν εξέφρασε ποτέ τη λύπη του για το ρόλο του στο προτεκτοράτο της Βοημίας και της Μοραβίας, ήταν υπεύθυνος των SS για την ένταξη των τσεχικών βιομηχανιών στη γερμανική πολεμική οικονομία, το γραφείο του απείχε μόλις 60 χιλιόμετρα από το στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Terezin, στρατόπεδο διαλογής προς το Άουσβιτς. Επιπλέον η ομοσπονδιακή κυβέρνηση εμπόδισε τη μετάδοση της εκπομπής στην οποία ο ίδιος ο Schleyer απηύθυνε έκκληση στις ανθρώπινες πτυχές. Ούτε μάλιστα επέτρεψε να μιλήσουν οι κρατούμενοι, επειδή η προσφορά του Baader θα είχε γνωστοποιηθεί και οι φυλακισμένοι θα είχαν κατακτήσει μια άλλη εικόνα στην κοινή γνώμη. Και αυτοί είχαν φίλους και οικογένεια που θα ήθελαν ευχαρίστως να δουν ξανά. Αλλά η ανθρώπινη διάσταση, οι οπτικές των ανθρώπων είχαν συνειδητά επισκιαστεί από τη μονάδα κρίσης. Μέσα στη λογική της ενέργειας και το πικρό τέλος της δράσης υπήρχε σαν συνέπεια.

Αλλά για τους ανθρώπινους και πολιτικούς μας σκοπούς ήταν μια καταστροφή.

Ήμασταν τόσο τρομερά συνεπείς και επακόλουθοι, στη φάση που θα έπρεπε να δείξουμε ανθρώπινη δύναμη και γενναιοδωρία και υπήρξαμε πολιτικά τόσο λίγο ριζοσπαστικοί, τόσο αβλαβείς, όταν το διακύβευμα ήταν να ανατρέψουμε τις κοινωνικές συνθήκες και να τις κάνουμε να κλονιστούν.

Ο Stefan Wisniewsi ήταν μέχρι την απόλυση του το 1981, καλλιτέχνης με μερική απασχόληση στην RAF. Στη συνέχεια η φυλακή και σήμερα είναι καλλιτέχνης επιβίωσης με τον κοινωνικό μισθό (…). να θυμίσουμε επίσης τη συνέντευξή του στον Klaus Viehmann «Απέναντι στην αριστερά το κράτος δεν ξεχνά τίποτα».

Πολιτικά συμμετέχει στον κοινωνικό αγώνα και είναι μέρος της ριζοσπαστικής αριστεράς, στην δουλειά αντιφασιστικής και αντιρατσιστικής διαπαιδαγώγησης και κατά της παλιάς και της νέας σωφρονιστικής βιομηχανίας. Διεξήγαγε επίσης πολλές συναντήσεις κριτικής και προβληματισμού για τον ένοπλο αγώνα της δεκαετίας του 70. Πιστεύει ότι η διατήρηση παραδόσεων όπως το 48°G. στο Pfingsten στο Mittenwald (συντεχνία παλαιών και νέων φασιστικών και συναφών στρατιωτικών εργαλείων) πρέπει να δεχτούν επίθεση και αμέσως.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] γερμανικές Ειδικές Δυνάμεις

[2]Σημείωση στη γερμανική έκδοση: Πρώτη ισπανική έκδοση “ Fuimos tan teriblemente consecuentes ” Virus Editorial, Barcelona 1997 μαζί με το “La guerrilla urbana ahora è historia”. Ανακοινωθέν διάλυσης της RAF.

[3] Meinhof †♀9-5-76, Holger meins 9/11/74 Katherina Hammerschmidt ? 1974, Siegfried Hausner 29? //4/1976

[4] Stefan Wisniewski: Prozesserklarung. Αυτοπαράγωγο παράνομης έκδοσης 1981

[5] Κυριολεκτικά νέα πατρίδα = οικοδομικός συνεταιρισμός που ανήκει στην DGB (το πλειοψηφικό γερμανικό συνδικάτο).

[6] Εκδότης που κατείχε πολυάριθμες εφημερίδες και συγγραφέας εκστρατειών μίσους κατά των κινημάτων διαμαρτυρίας, των ομοφυλόφιλων κλπ.

[7] Διαμαντένιο όνομα διαλέκτου Kürfurstendamm (οδός των εκλογικών πριγκίπων) γνωστή chic λεωφόρος του δυτικού Βερολίνου.

[8] Tote Briefkaste = ήταν ο συνωμοτικός τρόπος επικοινωνίας. Σε ορισμένα παλιά μπλοκ κατοικιών είχαν προστεθεί γραμματοκιβώτια που χρησιμοποιούνταν για την ανταλλαγή μηνυμάτων.

[9] Ερώτηση επάνω στις δηλώσεις του Gabi Rollnik.

[10] Ο Lorenz ήταν ο πρόεδρος της βερολινέζικης CDU, χριστιανοδημοκρατίας. Απήχθη από το Κίνημα 2 Ιουνίου από τις 28/2 έως τις 4/3/75 και απελευθερώθηκε σε αντάλλαγμα  5 (ο έκτος αρνήθηκε) πολιτικών κρατουμένων που εστάλθησαν στη Νότια Υεμένη.

[11] Αντίστοιχα «επαναστατικά Κύτταρα» και «Zora η κόκκινη» (μια ομάδα που γεννήθηκε από τις RZ και πήρε το όνομά της από ένα διάσημο γερμανικό μυθιστόρημα),βρίσκεται μοναχά αποσπασματική τεκμηρίωση στα ιταλικά.

[12] Αντίστοιχα ομοσπονδία γερμανικών βιομηχανιών και ένωση γερμανών βιομηχάνων.

[13] Αντίστοιχα ομοσπονδιακός εισαγγελέας που σκοτώθηκε στις 7/4/77 και πρόεδρος της Τράπεζας Dresdner που σκοτώθηκε σε μια απόπειρα απαγωγής στις 30/7/77

[14] Verband des Verfolgtes des Naziregimes. Σύλλογος διωκόμενων από το ναζιστικό καθεστώς.

[15] Spiegel 1975 στο RAF “ο ανταρτοπόλεμος στην μητρόπολη”. Bertani Verona 1979

[16] Πρόκειται για την Susanne Albrecht, στη συνέχεια αποχώρησε από την RAF και έφυγε στη ΛΔΓ. Συνελήφθη μετά την πτώση του τείχους, κάνοντας καταδοτικές δηλώσεις στην αρχές, λαμβάνοντας μια έκπτωση ποινής.

[17] SonderEinsazKommando= κομάντο ειδικών δράσεων

[19] Το όνομα του αεροσκάφους της γραμμής Μαγιόρκα Φρανκφούρτη που απήχθη στις 13/10/77 στο οποίο εφόρμησαν γερμανικές δυνάμεις στις 18 οκτωβρίου.

 Leila Kahled: My People shall live. The autobiograpy of a revolutionary. London Hodder and Stoughton 1973. την ίδια χρονιά βγήκε σε γαλλική έκδοση.

[21] 27 Σεπτεμβρίου 1977.

  * μετάφραση σε επιμέλεια Sergio Rossi

 

Guerriglia in Germania: colloquio sulla storia della RAF

ιστορία, storia

«Ήταν κάτι θαυμάσιο!» 45 χρόνια από την πορτογαλική επανάσταση

του Luca Cangianti

Μια επανάσταση μπορεί να ξεκινήσει με ένα τραγούδι. Στις 25 απριλίου 1974, είκοσι λεπτά μετά τα μεσάνυχτα, ο Teodomiro Leite de Vasconcelos μεταδίδει στο Radio Renascença το τραγούδι Grândola Vila Morena του José Alfonso. Το Κίνημα των ενόπλων δυνάμεων, αποτελούμενο από προοδευτικούς στρατιωτικούς, παίρνει υπό την κατοχή του στρατηγικά σημεία, ζητά από τους πορτογάλους να παραμείνουν στο σπίτι και επαναλαμβάνει την πρόσκληση δέκα φορές. Ο λαός, ωστόσο, δεν θέλει να ακούσει τίποτα: εκείνο που θα έπρεπε να είναι ένα απλό πραξικόπημα για να τερματιστεί ένας δαπανηρός αποικιακός πόλεμος (40% των κρατικών δαπανών) και χωρίς ελπίδα νίκης, καθίσταται μια εντυπωσιακή επανάσταση που παρασέρνει τα πάντα.

Η μακρύτερη φασιστική δικτατορία διήρκεσε 48 χρόνια. Στα δεκατρία χρόνια των συγκρούσεων στις αποικίες δεν απέφυγε να χρησιμοποιήσει βασανιστήρια και βομβαρδισμούς με ναπάλμ στους τοπικούς πληθυσμούς. Τελικά κατέρρευσε μίζερα, χωρίς αντίσταση, ενώ ο λαός ξεχύνονταν στους δρόμους: οι άνθρωποι αγκάλιαζαν ο ένας τον άλλο, αντάλλασσαν φιλιά, έκλαιγαν από την χαρά, κάλυπταν τους στρατιώτες με κόκκινα και λευκά γαρίφαλα προσφέροντάς τους ζεστό ψωμί και σούπα. Οι πολιτικοί κρατούμενοι απελευθερώθηκαν, οι εργαζόμενοι στις τράπεζες οργανώθηκαν για να αποφύγουν την φυγή κεφαλαίων. Στη Λισαβόνα, την πρώτη εβδομάδα μετά τις 25 απριλίου καταλήφθηκαν 1.500 έως 2.000 λαϊκά σπίτια και η 1η μαΐου γιορτάζεται με μια εντυπωσιακή διαδήλωση μισού εκατομμυρίου ανθρώπων. Στα εργοστάσια δημιουργούνται οι επιτροπές των εργαζομένων που εκκαθαρίζουν τα φασιστικά στοιχεία, οργανώνουν απεργιακές κινητοποιήσεις με διεκδικήσεις και καταλαμβάνουν φρουρώντας τις εγκαταστάσεις έτσι ώστε να μην αφαιρεθούν τα μηχανήματα. Αργότερα άρχισαν να ασκούν μορφές εργατικού ελέγχου πάνω στην παραγωγή. Στις γειτονιές γεννιούνται οι επιτροπές των κατοίκων που διαχειρίζονται καταλήψεις, παιδικούς σταθμούς και κέντρα πολλαπλών χρήσεων στα οποία παρέχονται αμοιβαία και εθελοντικά όλες οι υπηρεσίες. Σε πολλές περιπτώσεις λαϊκά δικαστήρια οργανώνονται ως εγγυητές της δικαιοσύνης και ισονομίας των ενεργειών απαλλοτρίωσης. Τέλος επιτροπές των στρατιωτών με εκλεκτικά και ανακλητά αξιώματα προκύπτουν, όπως και σε όλες τις άλλες περιπτώσεις. Πρόκειται για ένα διακλαδισμένο κοινωνικό δίκτυο αυτόνομων από τα κόμματα οργανώσεων, και από το Συνδικάτο, που θυμίζουν τα ρωσικά σοβιέτ του 1905 και 1917, τα ιταλικά συμβούλια του 1919-20 και εκείνα τα χιλιανά του 1972-73. Πρόκειται για μια παράλληλη εξουσία που ασκεί την δημοκρατία της βάσης και ανταγωνίζεται με αυτήν του κράτους για 19 μήνες, δηλαδή μέχρι το πραξικόπημα της 25ης νοεμβρίου 1975 μετά το οποίο η πορτογαλική πολιτική κατάσταση στρέφεται πίσω στις γραμμές της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.

«Αν και υπήρχαν τα αμερικανικά πλοία μπροστά στην ακτή, κανείς δεν φοβόταν», θυμάται ο Rigel Polani που έφθασε στη Λισαβόνα με ένα Citroën Mehari και τέσσερις φίλους κατά τη διάρκεια της veraõ quente, του καυτού καλοκαιριού του 1975, δηλαδή την περίοδο της μέγιστης κοινωνικής σύγκρουσης. «Οι διαδηλώσεις συχνά δεν είχαν ένα πάλκο για τις παρεμβάσεις. Πορευόμασταν και φωνάζαμε συνθήματα σαν σε μια παράσταση στην οποία ήμασταν ηθοποιοί και θεατές ταυτόχρονα. Δεν θυμάμαι ποτέ να είδαμε την αστυνομία. Ήταν όλοι ευτυχισμένοι, όλοι συμμετείχαν, όλοι αφοσιωμένοι στην οικοδόμηση ενός καλύτερου κόσμου. Η αυτοδιαχειριζόμενη κοινωνία που ονειρευόμουν είχε υλοποιηθεί μπροστά στα μάτια μου». Στους δρόμους της Λισαβόνας άκουγες πολύ συχνά να μιλούν ιταλικά. Χιλιάδες και χιλιάδες νέοι αγωνιστές της επαναστατικής αριστεράς ξεκίνησαν από την Ιταλία. Διέσχισαν τη Γαλλία και την Ισπανία με αυτοκίνητο, με μοτοσικλέτα ή με τρένο για να φτάσουν στα δυτικά σύνορα της Ευρώπης: «Είχαμε πάει στην Πορτογαλία για να δούμε να αναδύεται ένας νέος κόσμος» γράφει ο Sandro Moiso στο Riti di passaggio, ενθυμούμενος το κλίμα της χαρούμενης συλλογικής μέθης: «Σε εκείνες τις μέρες και εκείνα τα χρόνια δεν αισθανθήκαμε ποτέ κουρασμένοι.»
Ο Rigel σταματά για λίγο, δεν είναι σίγουρος ότι εγώ μπορώ να καταλάβω εκείνη την εμπειρία χωρίς να την έχω ζήσει: «Θα σου δώσω ένα παράδειγμα. Μια φορά στο δρόμο συναντάμε νέους ανθρώπους σαν εμάς. Ήταν εργάτες και μας προσκάλεσαν να παρακολουθήσουμε μια συνέλευση στο εργοστάσιό τους. Συζητήσαμε πώς να διαχειριστούμε και να αναπτύξουμε την παραγωγή. Παρά τις γλωσσικές δυσκολίες καταφέραμε να αντιληφθούμε την έντονη αίσθηση επαγγελματικής εμπειρίας, δεξιότητας και πρακτικότητας. Ο λαός είχαν πάρει την κατοχή της ζωής του. Αποφάσιζε το πεπρωμένο του.»

Στην πραγματικότητα μέσα στην επανάσταση υπήρχε επίσης μια σκοτεινή πλευρά, ή ίσως «ενοχλητική»: η τραγωδία των δεκάδων χιλιάδων retornados, αυτών που επέστρεφαν από τις αποικίες με τα διάφορα ανακοινωθέντα ανεξαρτησίας. «Τα πορτογαλικά μαύρα πόδια, pieds noirs – ο Moiso θυμάται – κατέβηκαν στο πολεμικό μονοπάτι. Όπως και τα άγρια εξαγριωμένα παιδιά συνέρρεαν σε μια γη που ήταν ξένη σε αυτούς, συχνά χωρίς να έχουν καν γεννηθεί εκεί. Υπήρχε ο φόβος ταραχών όπως εκείνων που είχαν ήδη σημειωθεί στον Βορά. Μπροστά από το παλάτι του São Bento, έδρα του κοινοβουλίου, βρεθήκαμε λίγοι από εμάς με έναν στρατιωτικό απόσπασμα από τη μια πλευρά και εκατοντάδες διαδηλωτές εχθρικούς από την άλλη. Η αμηχανία ήταν διπλή για εμάς, γιατί από την άλλη πλευρά υπήρχε ένα πλήθος κατατρεγμένων.»
Η Erika Dellacasa τότε ήταν στα είκοσι ένα. Τον απρίλιο και τον μάιο του 1974 στάλθηκε στην Πορτογαλία εξ ονόματος της γενουατικής εφημερίδας «Il Lavoro»: «Υπήρχε μια ατμόσφαιρα μεγάλης ευφορίας που δεν σταματούσε ποτέ. Οι δρόμοι ήταν πάντα γεμάτοι. Υπήρχαν μεγάλες προσδοκίες για το μέλλον, μεγάλη ελπίδα για δικαιοσύνη και τεράστια επιθυμία για ελευθερία. Ήταν κάτι τόσο απτό που συγκινούσε. Δεν είναι ότι μιλούσαν πολύ, αγκάλιαζαν ο ένας τον άλλο και αντάλλασσαν μεγάλες χειραψίες. Δεν ήταν ασυνήθιστο για μερικούς ανθρώπους να κλαίνε. Την πρώτη νύχτα στη Λισαβόνα μου έκανε μεγάλη εντύπωση μια ομάδα τραβεστί εμφανώς μεθυσμένων που τραγουδούσαν και χόρευαν. Ένας έπεσε καταγής και τον βοήθησε να σηκωθεί ένας στρατιωτικός πολύ ευγενικά. Ήταν μια κάπως αταίριαστη σκηνή για το πώς ήταν γνωστή η Πορτογαλία εκείνα τα χρόνια: καταπιεσμένη και καταπιεστική. Ένιωθες έναν αέρα ελευθερίας, ελευθερία να κάνεις πράγματα απαγορευμένα ή αδιανόητα μέχρι πριν λίγες ημέρες. «Στη φασιστική Πορτογαλία το 68% των γυναικών ηλικίας μεταξύ 20 και 54 ετών ήταν νοικοκυρές και δεν επιτρέπονταν να εγκαταλείψουν τη χώρα χωρίς τη συγκατάθεση του συζύγου που είχε επίσης το δικαίωμα να ανοίγει την αλληλογραφία τους. Όπως συμβαίνει συχνά κατά τις επαναστάσεις, η κατάρρευση των παλαιών δομών εξουσίας οδήγησε στην έκρηξη του γυναικείου πρωταγωνισμού. Μετά τις 25 απριλίου ιδρύθηκαν διάφορες φεμινιστικές οργανώσεις και οι γυναίκες βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή των καταλήψεων, στις πικετοφορίες και στους αγώνες ενάντια στην ακρίβεια.

Με το πραξικόπημα της 25ης απριλίου, η εθνική- λαϊκή Δράση, το μόνο κόμμα στην εξουσία, διαλύθηκε. Ο Marcelo Caetano, τελευταίος πρόεδρος του συμβουλίου του φασιστικού Estado Novo, συνελήφθη και εξορίστηκε στη Βραζιλία, η μυστική αστυνομία Pide / Dgs διαλύεται αφού όμως έχει προλάβει να δολοφονήσει τέσσερα άτομα που διαδήλωναν μπροστά από την έδρα της στην rua de António Maria Cardoso 22. Στο μέτωπο της αντιπολίτευσης, το σοσιαλιστικό Κόμμα μέχρι το 1974 δεν ήταν παρά ένας κύκλος διανοούμενων εξόριστων και το ίδιο ισχύει και για τους φιλελεύθερους του δημοκρατικού λαϊκού Κόμματος το οποίο παρουσιάζονταν ως σοσιαλδημοκρατικό (ένα όνομα που θα αναλάβει το 1976 παρά την κεντροδεξιά του τοποθέτηση) . Η κατάσταση του κομμουνιστικού Κόμματος της Πορτογαλίας ήταν διαφορετική, σκληρυμένου ύστερα από σχεδόν μισό αιώνα παρανομίας, με τρεις χιλιάδες στρατευμένους υπό τη δικτατορία και ισχυρές ρίζες στα εργοστάσια και στην ύπαιθρο. Τέλος στην πορτογαλική επανάσταση υπήρχαν περίπου εβδομήντα αριστερές ομάδες που κάλυπταν ολόκληρο το φάσμα των ετερόδοξων θέσεων, από τον γκεβαρισμό μέχρι τον τροτσκισμό περνώντας μέσα από διάφορες αποχρώσεις του μαοϊσμού. Ακόμη και μέσα στον τυπικό τους κατακερματισμό αυτοί οι σχηματισμοί έφτασαν στο σημείο να συγκεντρώσουν μια μαχητική δύναμη τριών χιλιάδων ατόμων με θέσεις πλειοψηφίας στα πανεπιστήμια και τις ακολουθούσαν όχι αμελητέες δυνάμεις σε πολλές εργατικές καταστάσεις. Σε αντίθεση με το φιλοσοβιετικό κομμουνιστικό Κόμμα, το οποίο, σύμφωνα με τις συμφωνίες της Γιάλτα και Πότσνταμ, έσπρωχνε προς ένα συμβιβασμό μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας μέσα σε ένα δημοκρατικό-κοινοβουλευτικό πλαίσιο, η άκρα αριστερά προετοιμαζόταν για μια δεύτερη φάση της επανάστασης. Αυτή θα είχε οδηγήσει στη διάλυση της συστατικής Συνέλευσης που ψηφίστηκε στις 25 Απριλίου 1975, στην κατάργηση του καπιταλισμού και τη μετάβαση στη λαϊκή εξουσία αποτελούμενη από αυτόνομους οργανισμούς βάσης όπως ήταν οι επιτροπές εργαζομένων, κατοίκων και στρατιωτών. Σοσιαλιστές και κομμουνιστές επιτέθηκαν ενάντια στο κύμα των «αναρχικών» απεργιών που αναπτύχθηκαν το 1974-75 και ένας υπουργός του κπΚ έφτασε στο σημείο να οδηγήσει ακόμη και μια διαδήλωση «ενάντια στην απεργία για την απεργία» υπαινισσόμενος την παρουσία φασιστικών στοιχείων μεταξύ των γραμμών της εργαζομένων.

Ο ισχυρός κοινωνικός αναβρασμός και ο δυϊσμός της εξουσίας που διέσχιζε την πορτογαλική κοινωνία ήταν στη βάση της αστάθειας των έξι προσωρινών κυβερνήσεων που διαδέχτηκαν η μια την άλλη οδηγώντας τη χώρα, των ρωγμών μεταξύ σοσιαλιστών και κομμουνιστών, και των συγκρούσεων μεταξύ μετριοπαθών και επαναστατών μέσα στο Κίνημα των ενόπλων δυνάμεων. Παρά τη δύναμη, το ρίζωμα και την ευρύτατη διάδοση των οργανισμών αντιεξουσίας που διακλαδώθηκαν μέσα και στον ίδιο τον στρατό, δεν υπήρξε ένας επαρκής εθνικός συντονισμός ικανός να αντισταθεί στο αντεπαναστατικό πραξικόπημα του στρατηγού António Ramalho Eanes. Οι κομμουνιστές που με την προσωρινή κυβέρνηση no 5 του Vasco Gonçaves δέχτηκαν την υποστήριξη της άκρας αριστεράς αρνήθηκαν να αντιδράσουν, ενώ οι στρατιώτες της επαναστατικής πτέρυγας του στρατού, προσωποποιημένης από την ιστορική προσωπικότητα του Otelo Saraiva de Carvalho, συνελήφθησαν μαζικά
Σύμφωνα με την ιστορικό Raquel Varela, «η ισορροπία δυνάμεων μεταξύ των κοινωνικών τάξεων μέσα στην επανάσταση (που χαρακτηρίζεται από τη δύναμη των εργατικών τομέων και από την πολιτική και στρατιωτική αποδυνάμωση της πορτογαλικής αστικής τάξης) έθετε τις προϋποθέσεις για μια γενική απεργία … με εξεγερτικό χαρακτήρα. Ωστόσο, οι επιτροπές των εργαζομένων που διηύθυναν αυτές τις απεργίες δεν ήταν ποτέ ενοποιημένες σε ένα εθνικό όργανο διαφορετικό από το Συνδικάτο, το οποίο κατευθύνονταν κυρίως από φιλοκομουνιστικά στοιχεία που αντιτάσσονταν στις απεργίες.»1 Εκτός από την απροθυμία αμφισβήτησης των μεταπολεμικών συμφωνιών μεταξύ της καπιταλιστικής Δύσης και της Ανατολής του υπαρκτού σοσιαλισμού, η ηγεσία του Pcp-πκΚ ήταν στην πραγματικότητα σκεπτικιστική απέναντι στη δυνατότητα νίκης της λαϊκής εξουσίας διότι κατά την άποψή της στην Πορτογαλία ήταν κυρίαρχο το βάρος των μεσαίων τάξεων και της μικρής ιδιοκτησίας.

Η δύναμη της προηγούμενης επαναστατικής ώθησης ωστόσο ανάγκασε την αστική τάξη να δεχτεί πολλές εθνικοποιήσεις για να συγκρατήσει τις κοινωνικές συγκρούσεις και να σώσει το καπιταλιστικό κράτος από την κρίσιμη οικονομική συγκυρία μετά το πετρελαϊκό σοκ. Επίσης όσον αφορά τα εισοδήματα η σχέση μεταξύ των εκείνων που προέρχονταν από την εργασία (μισθοί και κοινωνικές παροχές) και αυτών που προέρχονταν από το κεφάλαιο (τόκοι, κέρδη και ενοίκια) πέρασε από το 50% του ΑΕΠ για καθένα από αυτά τα στοιχεία το 1973, σε μια σχέση του 70 και 30% το 1975.2 Δημιουργήθηκαν επίσης ινστιτούτα για την κοινωνική ασφάλιση, την παροχή βοήθειας, την αναπηρία, τη μητρότητα, την κοινωνική στέγαση και τα επιδόματα ανεργίας.
Με τον τρόπο αυτό πραγματοποιήθηκε ένας «σοσιαλδημοκρατικός συμβιβασμός» που θα επισημοποιηθεί στο Σύνταγμα του 1976 που καθιέρωσε την αμετάκλητη εθνικοποίηση, την δωρεάν εθνική υγειονομική υπηρεσία, τον στόχο της κοινωνικοποίησης των μέσων παραγωγής, την απόρριψη της αποικιοκρατίας και του ιμπεριαλισμού, το δικαίωμα αντίστασης. Ορισμένα από αυτά τα στοιχεία θα τροποποιηθούν κατά τη διάρκεια μεταγενέστερων συνταγματικών αναθεωρήσεων, αλλά ακόμη και σήμερα στο προοίμιο του πορτογαλικού θεμελιώδους νόμου διαβάζουμε ότι είναι βούληση του λαού «να ανοίξει ο δρόμος προς μια σοσιαλιστική κοινωνία».

Σε ένα ντοκιμαντέρ που γυρίστηκε στη Λισαβόνα τις ημέρες της επανάστασης, ο βραζιλιάνικος σκηνοθέτης Glauber Rocha παίρνει συνέντευξη από έναν άνδρα στη μέση ενός πλήθους ανθρώπων στην piazza del Rossio:

«Εσείς, Κύριε, είστε εργάτης ποιου είδους βιομηχανίας;»
«Αστικές κατασκευές.»
«Τι νομίζετε για αυτό που συμβαίνει στην Πορτογαλία;»
«Ήταν ένα θαυμάσιο πράγμα!»
«Ελπίζατε όλα αυτά ή ήταν μια έκπληξη;»
«Ήλπιζα αυτό εδώ και πολύ καιρό και μόνο τώρα συνέβη.»3

Εάν επισκέπτεστε τη Λισαβόνα μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ως οδηγό για τις εξερευνήσεις σας το 25 de abril – Roteiro da revolução.4 Είναι ένας τόμος γεμάτος φωτογραφίες, τόπους και μαρτυρίες που θα σας βυθίσουν στη θάλασσα των γεγονότων και των συναισθημάτων εκείνων των ημερών. Στη συνέχεια πηγαίνετε σε ένα από τα τυπικά belvedere που ξεφυτρώνουν στους λόφους της πόλης. Κατά το ηλιοβασίλεμα κλείστε τα μάτια σας, αναγκάστε τον εαυτό σας να αγνοήσει τους τουρίστες, επικεντρωθείτε μόνο στις κραυγές των γλάρων και στον απέραντο ουρανό, χαραγμένο με τα ζεστά χρώματα της ημέρας που τελειώνει. Σήμερα, στη θλιβερή νεοφιλελεύθερη κόλαση της ευρωπαϊκής Ένωσης, εμείς είμαστε όπως ο εργάτης της Rossio πριν από τις 25 απριλίου. Η καθημερινή μελέτη και δράση πρέπει να θρέφουν την ελπίδα μας.

[Fotografie di Rigel Polani]


  1. Raquel Varela, Historia do Povo na Revolução portuguesa 1974-75, Bertrand, 2014, p. 136. È disponibile anche un’edizione in inglese: A People’s History of the Portuguese Revolution, Pluto Press, 2019. 
  2. Cfr. ivi, p. 487. 
  3. Ivi, p. 54. Il documentario è As armas e o Povo
  4. José Mateus, Raquel Varela, Susana Gaudêncio, 25 de abril – Roteiro da revolução, Parsifal, 2017.