διεθνισμός, internazionalismo

Συνέντευξη στον Emory Douglas: τέχνη, Black Panthers και ζαπατισμός

των Martino Sacchi και Alessandro Peregalli

zapantera-neraΣήμερα, 15 oκτωβρίου 2016, είναι η επέτειος των 50 χρόνων από την γέννηση, στο Oakland, California, του Κόμματος των Μαύρων Πανθήρων, del Partito delle Pantere Nere.

Τον Δεκέμβρη του 2013 είχαμε συναντήσει στο San Cristobal de las Casas, Chiapas, τον Emory Douglas, Υπουργό Πολιτισμού του Black Panther Party μέχρι την διάλυση του κινήματος. Όπως κι εμείς, ο Douglas ήταν ένας από τους πέντε χιλιάδες φοιτητές που θα είχαν πάρει μέρος στο ζαπατιστικό σχολείο, στην escuelita zapatista: στιγμή κατά την οποίαν οι ζαπατιστικές κοινότητες του νοτιοανατολικού Μεξικού άνοιξαν τα σπίτια τους για να φιλοξενήσουν ακτιβίστριες και ακτιβιστές απ’ όλο τον κόσμο και να παρουσιάσουν τις διαδρομές αυτονομίας που προωθούσαν μέσα στα πάνω από είκοσι χρόνια αγώνα. Λίγους μήνες αργότερα είχαμε την δυνατότητα να τον συναντήσουμε εκ νέου στο σπίτι του στην περιφέρεια του San Francisco, και του κάναμε αυτή την συνέντευξη, που υπήρξε κυρίως μια κουβεντούλα γύρω από την βιογραφία του σαν αγωνιστή, καλλιτέχνη, διεθνιστή. Σαν καλός σύντροφος, αφροαμερικανός, κληρονόμος μιας παράδοσης αγώνα που περισσότερο από ποτέ είχε αναπτυχθεί μέσα από γραμμές μετακινήσεων και φευγιού, μετατοπίσεις, εκτοπίσεις και εξόδους (από το μεσαίο πέρασμα του Ατλαντικού, dal middle passage atlantico στις εμπειρίες ενάντια στην δουλεία της ξενοφοβίας ), δεν μας εξέπληξε η φυσική ικανότητά του να συσχετίσει διαφορετικές αντιστάσεις και αγώνες σε διαφορετικά θέματα και συγκυρίες όπως του Όκλαντ στη δεκαετία του ’60 και του ’70, και τα βουνά και το αυτόχθονο δάσος του νοτιοανατολικού Μεξικού σήμερα. Από τις άμεσες περιγραφές ενός καλλιτέχνη του δρόμου όπως ο Emory Douglas, μπορούμε να εντοπίσουμε εκείνα τα επαναστατικά πολιτικά κυκλώματα που συνέδεσαν τους Μαύρους Πάνθηρες στην Κίνα του Μάο, τις σελίδες του Φανόν και τα απελευθερωτικά κινήματα στην Αγκόλα. Στην τέχνη του Douglas τέμνονται αυτές οι διεθνικές τροχιές, από την τέχνη της Πολιτιστικής Επανάστασης, στις αφίσες για τη Διάσκεψη Tricontinental της Κούβας το 1966, μέχρι το έργο «Zapantera Negra» που ξεκίνησε το 2012 για τη στήριξη του αγώνα στην Τσιάπας.

Mάϊος 2014, San Francisco: Είσαι πρώτα απ ‘όλα ένας καλλιτέχνης όσο και ένας πολιτικός ακτιβιστής. Κανένα από αυτά τα συστατικά μπορεί να θεωρηθεί ως χωριστό από τα άλλα. Ξεκινώντας από την προσωπική σου πορεία μέσα από τα κοινωνικά κινήματα της δεκαετίας του ’60 και του ’70, με τι τρόπο αυτές οι δύο όψεις της τέχνης και του πολιτικού ακτιβισμού διασταυρώθηκαν;

Αυτές οι δυο συνιστώσες συναντήθηκαν στην συμμετοχή μου στο Black Arts Movement, πριν από τους Μαύρους Πάνθηρες. Ήταν ένα ευρύτατο κίνημα στην Δυτική Ακτή, nella West Coast, στην Ανατολική Ακτή και λιγάκι στο Νότο, όπου συνάντησα τον Amiri Baraka (LeRoi Jones) κι άρχισα να κάνω τον υποβολέα για τα θεατρικά έργα του ενώ παρακολουθούσα το San Francisco Community College. Την ίδια περίοδο – ήταν ο ιανουάριος του 1967 – κάποιοι νεαροί ακτιβιστές οργάνωναν μια συνάντηση με ευκαιρία την άφιξη του Malcom X στην Bay Area: αυτοί ήξεραν πως ήμουν μέρος του Black Arts Movement και μου ζήτησαν να κάνω τα γραφικά για την πρωτοβουλία. Όταν στη συνέχεια βρέθηκα στην συνάντηση μου είπαν πως κάποιοι αδελφοί έφταναν για να οργανώσουν μια συνέλευση γύρω από την αυτοάμυνα και την ασφάλεια. Πήγα εκεί και βρέθηκα για πρώτη φορά με τον Bobby Seale; αυτό λοιπόν συνέβη πολύ πριν αυτός μου ζητήσει να ενωθώ στο Black Panther Party. Έβαλε στο χέρι μου ένα εισιτήριο λεωφορείου – δεν είχα αυτοκίνητο – και με προσκάλεσε σπίτι του όπου πολύς κόσμος ζούσε σε κοινότητα. Τέλος πάντων η γραφική εργασία για τον Malcom X υπήρξε η πρώτη μου πολιτική συμμετοχή σαν καλλιτέχνης. Τον Μάϊο πάντα του ’67 έκανα το πρώτο εξώφυλλο ενός tabloid, εργαζόμενος πολύ επάνω στα γραφικά για τα περιοδικά. Ήταν μια περίοδος  κατά την οποίαν η τέχνη άρχιζε να γίνεται αντιληπτή σαν μια αντανάκλαση της πολιτικής, μα ήταν επίσης και κάτι ξεχωριστό από το Black Panther Party. Πρακτικά σε εκείνη την δουλειά τοποθέτησα μια σειρά από τεχνικές που απέκτησα όταν βρισκόμουν στο City College βασισμένες στο εμπορικό στυλ που συνήθως χρησιμοποιείται για τους χαρτοφύλακες, εκείνους που χρησιμοποιείς όταν ψάχνεις δουλειά. Όταν μετά μπήκα στους Μαύρους Πάνθηρες ανέπτυξα ένα πιο ελεύθερο στυλ, εμπνευσμένο από τα Δέκα Σημεία του προγράμματος και απ’ την γραμμή μας, και οι Bobby Seale και Huey Newton μου άφησαν πλήρη αυτονομία. Ήταν εκεί που η τέχνη έγινε για εμένα μια αντανάκλαση αυτού που συνέβαινε στον κόσμο σε ένα επίπεδο τοπικό, εθνικό και διεθνές.

Ποιες καλλιτεχνικές και πολιτικές εμπειρίες έχουν συμβάλει στην ανάπτυξη αυτού του νέου στυλ για το οποίο μιλάς;

Μεγάλο μέρος από τις πολιτικές επιρροές προέρχονταν από την Κούβα. Οι OSPAAAL [Organization of Solidarity for People of Asia, Africa and Latin America], παρήγαγαν πάρα πολλά poster σε αλληλεγγύη με τους παγκόσμιους αγώνες. Μπορείτε να τα βρείτε online σήμερα, είναι χιλιάδες poster, και βρίσκονταν στη ρίζα μέρους της καλλιτεχνικής δουλειάς που έφτιαξα. Στην συνέχεια επηρεάστηκα πολύ από την τέχνη που έρχονταν από το Vietnam, από την κινεζική και ρωσική κάθε τόσο, έτσι όπως και από τις δουλειές που προήλθαν από το κίνημα ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ εδώ, στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ποιος ήταν ο ρόλος σου μέσα στο Black Panther Party; Πως συνδέονταν οι καλλιτεχνικές στρατηγικές με την μαχητική στράτευση στο κόμμα;

Αρχικά μου δόθηκε ο τίτλος του “revolutionary artist” κι εργαζόμουν κυρίως στην εφημερίδα. Χέρι χέρι που το κόμμα άρχισε να μεγαλώνει προικίστηκε με μια δομή για να συγκεντρώσει τα άτομα που ενώνονταν και ήθελαν να συνεισφέρουν. Έτσι σχηματίστηκαν τα υπουργεία κι εγώ έγινα Υπουργός πολιτισμού, με το καθήκον να συντονίζω όλες τις πρωτοβουλίες που έλκονταν γύρω από αυτό τον τομέα, από πανό και αφίσες, στις επαφές για την συγκέντρωση κεφαλαίων. ο Santana για παράδειγμα ήταν ο πρώτος που συμμετείχε, πολύ πριν γίνει γνωστός, μετά οι Jerry Garcia, The Greatful Dead, John Lee Hooker, άνθρωποι όλων των ειδών στη διάρκεια των χρόνων. Να, εκείνα ήταν μέρος των ευθυνών μας. Ήταν ουσιαστικά να διδάξουμε πράγματα ο ένας στον άλλον, να μοιραστούμε ικανότητες, να υποδεχθούμε νέα μέλη. Στο πλαίσιο αυτό, υπήρχαν και μαθήματα πολιτικών επιστημών, πολιτικής έρευνας όσο εξελισσόμασταν σε διάφορες συλλογικότητες και κολεκτίβες.

Εκτός από αυτά υπήρχε η πολιτική καθημερινή δουλειά: να πουλάμε εφημερίδες, να συμμετέχουμε επαγρυπνώντας για την αστυνομία (copwatching) με τις ομάδες αυτοάμυνας στις γειτονιές, και πάει λέγοντας.

Υπό το φως μιας εμπειρίας όπως εκείνη της αυτονομίας Zapatista, στην οποίαν πλησίασες πρόσφατα, μπορείς να μας περιγράψεις τα κύρια χαρακτηριστικά της πολιτικής πρακτικής του Κόμματος των Μαύρων Πανθήρων;

Υπάρχουν σίγουρα δυνατές διαφορές σε επίπεδο πλαισίου, σε επίπεδο συγκυρίας. Oakland είναι μια πόλη στην οποίαν προσπαθούσαμε να αμυνθούμε και να οδηγήσουμε έναν αγώνα αυτοδιάθεσης. Στο δάσος είναι όλα διαφορετικά, ένα άλλο πράγμα, είναι ένα έδαφος, ένα διαφορετικό επίπεδο.

Σε ιδεολογικό επίπεδο το Black Panther Party εμπνέονταν από τον μαρξισμό και τον λενινισμό, αν και επεξεργαστήκαμε μια δική μας ιδεολογία, ψάχνοντας αυθεντικούς τρόπους σύνδεσης με τους παγκόσμιους αγώνες. Βέβαια διαβάζαμε τα πάντα, μας είχε ζητηθεί, και κάποιοι στο κόμμα ήταν μαρξιστές, μα άλλοι, όπως εγώ για παράδειγμα, δεν είχαμε απολύτως καμία ιδέα για οτιδήποτε όταν μπήκαμε. Οπότε δεν ήταν τόσο απαραίτητο να αντιμετωπίσουμε θέματα πνευματικά, διανοητικής φύσεως, αλλά να τα αποσυνθέσουμε, να τα διασπάσουμε σε μια κοινή γλώσσα. Αυτή ήταν η ιδιοφυία των Μαύρων Πανθήρων, ειδικότερα του Bobby Seale που ήταν ο πιο διανοούμενος, ένας μεγάλος επικοινωνιακός, ενώ ο Eldridge Cleaver ήταν περισσότερο επικεντρωμένος στην καθημερινή στράτευση, αν και ήταν και οι δυο πολύ σεβαστοί, ήταν ικανοί να επικοινωνούν και μέσα στο ίδιο το κόμμα. Πολλοί Πάνθηρες ήταν νεότατοι, εγώ μπήκα στα 21 μου χρόνια αλλά υπήρχαν στελέχη ανάμεσα στα 16 και τα 19 χρόνια. ο Bobby Seale ήταν 30 χρονών και θεωρούνταν μεγάλος, γέρος. Ο Fred Hampton ήταν 21 χρόνων, αλλά δραστηριοποιούνταν ήδη στους youngster πριν εισέλθει στις Pantere Nere. Σκοτώθηκε το 1969 όταν η καταστολή έγινε βαρύτερη κι όταν άλλοι δυο πάνθηρες, ο Bunchy Carter και ο John Huggins, δολοφονήθηκαν στο campus του πανεπιστημίου του Los Angeles. Λίγο μετά την δολοφονία του Fred Hampton υπήρξε μια ανταλλαγή πυροβολισμών επί πολλές ώρες μεταξύ της αστυνομίας και της ενότητας του Los Angeles του Black Panther Party. Άρχισαν να διεισδύουν πράκτορες προβοκάτορες στις Pantere Nere, πραγματικές παραστρατιωτικές επιθέσεις, όπως περίπου κάνουν σήμερα με τους ζαπατίστας. Το COINTELPRO [programma di controspionaggio, πρόγραμμα αντικατασκοπίας του FBI] διέδιδε και κυκλοφορούσε ψευδείς δηλώσεις για να θέσει τους μεν ενάντια στους άλλους, για να μαλώνουμε μεταξύ μας δηλαδή.

Όσον αφορά την πολιτική πρακτική, προωθούσαμε την αυτοοργάνωση ξεκινώντας από τις πρωταρχικές ανάγκες, όπως η ιατρική φροντίδα ή το breakfast program: δείχναμε τις αντιθέσεις σχετικά με όσα η κυβέρνηση δεν έκανε. Το πρώτο breakfast program έγινε στην εκκλησία του West Oakland και σύντομα το σχέδιο διαδόθηκε σε πολλές πόλεις των Ηνωμένων Πολιτειών: Πάνθηρες που σηκώνονταν στις 4 το πρωί για να ετοιμάσουν το πρωινό στα παιδάκια της συνοικίας πριν πάνε στο σχολείο. Γύρω από εμάς υπήρχε αλληλεγγύη για παράδειγμα από πλευράς πολλών καταστηματαρχών, αλλά και μεγάλος εκφοβισμός και διάφορες υποσχέσεις διευκολύνσεων σε όσους δεν συνεργάζονταν μαζί μας. Μια φορά, για παράδειγμα, η αστυνομία έστειλε ένα ψεύτικο γράμμα απειλητικό, που φαινομενικά υπογράφονταν από τον Huey Newton, σε έναν επιχειρηματία που χρηματοδοτούσε το σχέδιο.

Είσαι ανάμεσα στους πρωταγωνιστές αυτής της μακράς πολιτικής αφροαμερικανικής διαδρομής και πιο πρόσφατα πήρες μέρος στα δίκτυα αλληλεγγύης με το ζαπατιστικό μεξικάνικο κίνημα. Ποια πολιτική και βιογραφική σύνδεση υπάρχει ανάμεσα σε αυτές τις δυο  εμπειρίες;

Εμείς πάντοτε υπήρξαμε διεθνιστές. Είχαμε συντρόφους στο βόρειο Βιετνάμ. Είχαμε συντρόφους στην Βόρεια Κορέα, συντρόφους που βρήκαν άσυλο στην Αλγερία το 1969. Ήμασταν καλεσμένοι να μιλήσουμε σε ολόκληρο τον κόσμο σε υποστήριξη των κινημάτων αλληλεγγύης και αντίστασης ενάντια στους πολέμους. Ο Bobby Seale και οι άλλοι Πάνθηρες ταξίδευαν πολύ. Κι εδώ στις USA βρισκόμασταν σε επαφή με διάφορους αγώνες επάνω στην ράτσα: υπήρχαν οι Young Lords πορτορικάνοι, οι ασιάτες Red Guards, τα κινήματα τσικάνος. Ήμασταν σε επαφή με τους συνεχείς αγώνες στην Λατινική Αμερική, θυμηθείτε την Ολυμπιάδα της Πόλης του Μεξικού του 1968 όταν υπήρξε η σφαγή των φοιτητών στο Tlatelolco. Γι αυτό όταν ο Caleb Duarte, ένας νεαρός καλλιτέχνης που είχα συναντήσει πέντε ή έξι χρόνια νωρίτερα και είχε ανοίξει ένα καλλιτεχνικό κέντρο στο San Cristobal, στα Chiapas, μου ζήτησε να πάω στα νότια του Μεξικού σαν artist in residency, ανταποκρίθηκα, η ιδέα ήταν να δείξει πως οι αισθητικές στρατηγικές είχαν εμπνεύσει τις διαδρομές αυτοδιάθεσης αμφοτέρων των κινημάτων, ζαπατιστικού και αφροαμερικανικού. Έτσι γεννήθηκε ο σχεδιασμός του έργου Zapantera Negra, που δρα ακόμη και σήμερα. Ο Caleb γνώριζε διάφορους ζαπατίστας και είχε επαφές στα Caracoles και κατάφερε να οργανώσει την συνεισφορά μας στις κοινότητες υπό μορφήν murales, τοιχογραφιών και ζωγραφικής. Ήταν πολύ όμορφο, πολλοί νέοι από την περιοχή πήραν μέρος δραστικά, εγώ δυστυχώς δεν μιλώ ισπανικά αλλά μπορούσα να αισθανθώ τις δονήσεις και τον ενθουσιασμό. Στην αρχή πρόθεση μας ήταν να πάμε εκεί κάτω να συναντήσουμε ανθρώπους, και κατά  μια έννοια ήταν να κάνουμε κάτι του οποίου πάντοτε ήμουν κομμάτι, δηλαδή να μεταφέρουμε αλληλεγγύη. Το 2012 μου ζήτησαν να κάνω μια παρουσίαση του τόμου μου με τους Μαύρους Πάνθηρες, και ήταν παρούσες ομάδες αλληλέγγυες απ’ όλο τον κόσμο. Έμεινα εκεί ένα μήνα, ήταν τιμή μου να πάω εκεί να γνωρίσω εκείνη την πραγματικότητα με τα μάτια μου. Από την Bay Area πολύς κόσμος κατέβηκε στα Chiapas στην διάρκεια των χρόνων, μα εκείνη την περίοδο έξω από κάποιες επιτροπές αλληλεγγύης λίγοι άνθρωποι ακολουθούσαν αυτό που συνέβαινε στο Μεξικό. Και τέλος επέστρεψα αυτή την χρονιά [Δεκέμβρης 2013] για την ζαπατιστική Escuelita, το ζαπατιστικό Σχολείο όταν και συναντηθήκαμε.

Μίλησε μας για την εμπειρία σου στην escuelita…

Εγώ βρισκόμουν στο Caracol της Morelia. Ο votàn μου [φύλακας, προσωπικός οδηγός του καθενός μαθητού ή μαθήτριας της escuelita στην διάρκεια της παραμονής στις κοινότητες] ήταν ένας νεαρός zapatista δεκατριών ετών. Εγώ δεν μιλούσα ισπανικά κι αυτός δεν μιλούσε αγγλικά, αλλά μας είπαν πως θα τα καταφέρναμε. Φθάσαμε στο Caracol ύστερα από 7 ώρες στο πούλμαν κι όλοι οι ζαπατίστες ήταν εκεί για να μας υποδεχτούν. Η συλλογικότητα όπου βρισκόμασταν εμείς απείχε μισή ώρα δρόμου από το Caracol και ήταν μικτή, κάποιο ήταν ζαπατίστες και άλλοι όχι. Εμείς δουλεύαμε κάθε μέρα στα κοινά εδάφη. Ήταν κάτι απλό, με το χωμάτινο πάτωμα και το ντους έξω, στην πλευρά του κοντινού βουνού κι όπου μεγάλωνε τμήμα του σιταριού. Το νους σχηματίζονταν από ένα σωλήνα που αντλούσε νερό και πλενόσουν μες τη λάσπη, έξω [γελά], με ένα πλαστικό φύλλο τεντωμένο μεταξύ των δένδρων. Και όταν έπρεπε να πας στο μπάνιο έπρεπε να κάνεις τον γύρο του λόφου προσέχοντας να μην γλιστρήσεις στη λάσπη. Τρώγαμε κυρίως φασόλια και ρύζι κι εκείνο το ποτό από καλαμπόκι ζεσταμένο [αυτό που στο Μεξικό ονομάζουν pozole]. Βροχή τη νύχτα και ήλιος την μέρα, αυτοί βάδιζαν ήσυχα, εγώ θα έπεσα έξι φορές [γελάride] ή για να υπερπηδήσω ένα ποταμάκι έπρεπε να συγκεντρωθώ πάρα πολύ [γελά]. Oh… είναι ένας κόσμος διαφορετικός, φιλικός.

https://www.carmillaonline.com/2016/10/15/intervista-emory-douglas-arte-black-panthers-zapatismo/

ιστορία, storia

15 φεβρουαρίου 1966: πεθαίνει ο Camillo Torres

alt

Στις 15 Φεβρουαρίου 1966 πεθαίνει στο Patio de Cemento, στο Dipartimento di Santander, ο Camillo Torres Restrepo, πρώην ιερέας και leader του Ejercito de Liberacion Nacional, Στρατού για την Εθνική Απελευθέρωση μαχόμενος με τα όπλα στα χέρια ενάντια στον κολομβιανό στρατό.Ο Camillo Torres (γεννημένος στην Bogotà στις 3 φεβρουαρίου 1929) είχε ενωθεί με τις αντάρτικες δυνάμεις του ELN στις αρχές του 1963.

Αρκετά χρόνια νωρίτερα είχε αποφασίσει να εγκαταλείψει την ιεροσύνη: «Δεν θα λειτουργήσω ξανά μέχρι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην πατρίδα μου». Προηγουμένως ο Camillo Torres υπήρξε εκπρόσωπος του Καρδιναλίου στο διοικητικό Συμβούλιο του Ινστιτούτου της Κολομβίας για την Αγροτική Μεταρρύθμιση και είχε λάβει γνώση, είχε συνειδητοποιήσει τις συνθήκες ζωής ενός μεγάλου μέρους του πληθυσμού της Κολομβίας και του γεγονότος πώς η ενίσχυση που χορηγούνταν από την κυβέρνηση και την Εκκλησία είχε χρησιμεύσει μόνο για να διατηρήσει τον λαό σε κατάσταση δουλείας. Ως φοιτητής της Νομικής στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Κολομβίας είχε στη συνέχεια ιδρύσει μια εφημερίδα: Fronte Unido, Ενωτικό Μέτωπο, καταγγελίας και πάλης, και προσπάθησε να δημιουργήσει ένα συνδικάτο των λούστρων. Γι ‘αυτές τις θέσεις του, συμπεριλαμβανομένης της απαίτησης για την απαλλοτρίωση της περιουσίας της Εκκλησίας, είχε απολυθεί από τη θέση του και είχε καθαιρεθεί από την εκκλησιαστική ιεραρχία, συνεπώς είχε καταστεί λαϊκός.

 

Το 1963 είχε ξεκινήσει α ταξιδεύει στη Χώρα, περνώντας από χωριό σε χωριό κηρύττοντας τη Επανάσταση και ξεσκεπάζοντας την ματαιότητα τω εκλογών :

 

«»Ποτέ δεν είδα το πρόσωπο του Ιησού Χριστού, παρατηρώντας τα χαρακτηριστικά της μειονότητας που κρατά τους φτωχούς της χώρας μου υπό έλεγχο. Τους κοιτάζω αντ ‘αυτού, κάθε μέρα, στη μέση του πλήθους των στερημένων (…) Είμαι ένας επαναστάτης, σαν κολομβιανός , σαν κοινωνιολόγος, σαν χριστιανός και ως ιερέας. Σαν κολομβιανός, γιατί δεν μπορώ να αποξενωθώ από τους αγώνες του λαού μου. Ως κοινωνιολόγος, γιατί, χάρη στην επιστημονική μου γνώση της πραγματικότητας, έφτασα στην πεποίθηση ότι αποτελεσματικές λύσεις δεν μπορεί να επιτευχθούν χωρίς μια επανάσταση. Σαν χριστιανός, διότι η ουσία του χριστιανισμού είναι η αγάπη προς τον πλησίον, και μόνο μέσα από μια επανάσταση μπορούμε να κατακτήσουμε το όφελος της πλειοψηφίας. Ως ιερέας, επειδή το να αφιερώνω τον εαυτό μου στους άλλους, καθώς η επανάσταση απαιτεί, είναι απαραίτητη προϋπόθεση της αδελφικής αγάπης απαραίτητης για να γιορτάσουμε την Ευχαριστία «
 
Σύντομα στον λόγο αποφασίζει να πλαισιώσει το τουφέκι και ανεβαίνει στο βουνό για να ενωθεί στο αντάρτικο του ELN:

 

«»ένας καθολικός, ένας καθολικός ιερέας, δεν μπορεί να είναι αδρανής θεατής σε ένα κοινωνικό σύστημα που αρνείται στην πλειοψηφία την ευκαιρία να φάει, να ντυθεί, να έχει ένα σπίτι. Ακριβώς επειδή είμαι κολομβιανός, καθολικός ιερέας, δεν μπορώ να είναι επαναστάτης. Αν θα με σκοτώσουν στα βουνά, ο θάνατος μου θα δείξει ένα δρόμο «

Ο Camillo Torres πεθαίνει στις 15 φεβρουαρίου του 1966 μαζί με άλλους δυο αγωνιστές του ELN. Το σώμα του δεν βρέθηκε ποτέ, ο τόπος ταφής του ακόμη και σήμερα διατηρείται κρυφός διότι αποτελεί «στρατιωτικό μυστικό».

Αυτά είναι τα λόγια του Camillo Torres που διέδωσε ο ELN για τον θάνατο του:

Για την ανάληψη της εξουσίας από τα λαϊκά στρώματα, μέχρι το θάνατο, μπήκα στον ένοπλο αγώνα. Από τα βουνά της Κολομβίας σκέφτομαι να τον συνεχίσω μέχρι να καταλάβουμε την εξουσία για το λαό. Στρατολογήθηκα στο Στρατό της Απελευθέρωσης. Εκεί βρήκα την υλοποίηση του σε μια μονάδα, σε αγροτική βάση, χωρίς διαφορές, ούτε θρησκευτικές, ούτε κομματικές. Χωρίς «caudilli», ‘αρχηγούς’.. Θα προσπαθήσουμε να ελευθερώσουμε τον λαό από την εκμετάλλευση, από τις οικονομικές ολιγαρχίες και από τον ιμπεριαλισμό «

 εδώ και πολλά χρόνια οι φτωχοί της πατρίδας μας,

 εδώ και πολλά χρόνια περιμένουν την κραυγή της μάχης,

 την κραυγή για να ριχτούν στη τελική μάχη

 ενάντια στην ολιγαρχία κι ενάντια στο κεφάλαιο.

 ενάντια στην ολιγαρχία κι ενάντια στο κεφάλαιο.

 Σε αυτό το σημείο ο λαός δεν πιστεύει σε αυτούς που έχουν την εξουσία

 σε αυτό το σημείο ο λαός δεν πιστεύει στις εκλογές,

 δεν υπάρχει πλέον νόμιμη οδός την οποίαν θα μπορούσαμε ν’ ακολουθήσουμε,

 άλλο δεν απομένει στον λαό από την ένοπλη πάλη.»

 Ο λαός είναι αποφασισμένος να προσφέρει τη ζωή του

 για να δώσει στα παιδιά του μια σκεπή και φαγητό,

 πάνω απ’ όλα για να δώσει σε αυτούς που θα έρθουν αύριο

 την πατρίδα όχι πια δούλη στους βορειοαμερικανούς.»

 Και πρέπει να πω στον λαό πως εγώ δεν τον πρόδωσα,

 δεν βρέθηκα στις πλατείες κάθε πόλης και χωριού

 καλώντας αυτούς που δουλεύουν στους αγρούς και στα ορυχεία

 να ενωθούν και οργανωθούν για να πάρουν την εξουσία.»

 Όποιος είναι πατριώτης να σταθεί στο μονοπάτι του πολέμου

 μέχρις ότου αναδυθούν οι αντάρτες αρχηγοί,

 πρέπει να είμαστε σε εγρήγορση, να ανταλλάσσουμε απόψεις,

 να συγκεντρώσουμε τις προμήθειες σε όπλα και πυρομαχικά.»

 

 Ο αγώνας είναι μακρύς και τα χτυπήματα στον καταπιεστή

 ας είναι μικρά, εάν είναι απαραίτητο, φτάνει να είναι σίγουρα,

 ας δοκιμάσουμε τι αξίζουν μπροστά στους αντιπάλους

 αυτοί που αποκαλούνται επαναστάτες.»

 Αγωνίσου δίχως σταματημό, μα αγωνίσου με υπομονή,

 ο πόλεμος θα είναι μακρύς κι ο καθείς θα πρέπει να δράσει,

 σημασία έχει η επανάσταση

 στην κατάλληλη στιγμή να μας βρει εν δράσει»

 Ξεκινήσαμε γιατί ο δρόμος είναι μακρύς,

 όμως αυτός είναι ο δρόμος για την επανάσταση:

 μαζί μας μέχρι το θάνατο να ενώνουμε και οργανώνουμε.

 μαζί σας μέχρι θανάτου, την λαϊκή τάξη.»

 

 μαζί μας μέχρι θανάτου γιατί είμαστε αποφασισμένοι,

 μαζί σας στο θάνατο, να πάμε μέχρι τέλους:

 η κατάκτηση της εξουσίας τώρα πια δεν είναι απατηλή,

 θα πολεμήσουμε μέχρι θανάτου έως τη νίκη

Αυτό το τραγούδι από τον Fausto Amodei, «Διακήρυξη του Camillo Torres,» είναι μια παράφραση πολύ πιστή από την τελευταία ομιλία του Camillo Torres στον κολομβιανό λαό «Από τα βουνά, ιανουάριος 1966», θεωρείται η πνευματική του διαθήκη.

 

μα τι χαρακτήρας!, grandezza carattere !

Αβάνα: το Λιοντάρι πέθανε. Ας χορεύουν τα τσακάλια, αυτός πάντα θα είναι Λιοντάρι κι αυτοί πάντα τσακάλια – L’Avana, 25 novembre 2016: Il Leone è morto. Danzino pure gli sciacalli, lui sarà per sempre Leone e loro sempre sciacalli

Δημοσιεύτηκε, Pubblicato: 11/27/2016 in Politica Internazionale, Storia
Tag:, ,

fidel-castro-glassesHASTA SIEMPRE FIDEL!(Cellula PCL Michelin, Κύτταρο του PCL της Michelin )

Δεν έφτασαν 638 απόπειρες για να σκοτώσουν τον Φιντέλ Κάστρο Ρους, τον lider maximo, comandante, διοικητή της Κουβανικής Επανάστασης, ο οποίος έσβησε σήμερα (στα μούτρα τους), στην ηλικία των 90 χρόνων στο κρεβάτι του, περιτριγυρισμένος από τους ανθρώπους του στο νησί του. Δικοί του όχι λόγω ιδιοκτησίας, δικοί του γιατί πάντα ήταν ένα μαζί τους, κι όλοι εκείνοι πάντα σ’ αυτόν αναγνωρίζονταν.

Non sono serviti 638 attentati per uccidere Fidel Castro Ruz, il lider maximo, comandante in capo della Rivoluzione Cubana, si è spento oggi (alla faccia loro), a 90 anni nel suo letto, circondato dalla sua gente nella sua isola.
Sue non perché di proprietà, sue perché ne ha sempre fatto parte, ed esse in lui si sono sempre riconosciute.

Ο Φιντέλ ήταν ο τελευταίος μεγάλος επαναστάτης, όχι μάρτυρας αλλά πρωταγωνιστής της αντιιμπεριαλιστικής επανάστασης, αυτής που ακόμη και σήμερα δημιουργεί έναν τεράστιο φόβο σε όλο τον κόσμο του καπιταλισμού, σε όλο τον παγκόσμιο καπιταλισμό, ο οποίος σε όλα αυτά τα χρόνια έχει κάνει ό, τι είναι δυνατόν, τα πάντα, για να την περιορίσει και να την καταστρέψει. Ο Φιντέλ πέθανε με το αυτοκρατορικό εμπάργκο ακόμα στη θέση του, αυτός είναι ο πραγματικός δολοφόνος του λαού της Κούβας, ο killer, αλλά που παρουσιάζεται με το πρόσωπο της πιο όμορφης δημοκρατίας στον κόσμο. Ο Φιντέλ είναι νεκρός, δίχως να σκύψει ποτέ το κεφάλι, αφού έχουν περάσει 10 πρόεδροι yankee που δεν ονειρεύτηκαν ποτέ να χαλαρώσουν την τανάλια σε αυτό το μικρό νησί που αντιστέκεται, αντίθετα μάλιστα έχτισαν ακόμη και την πιο διαβόητη φυλακή της ιστορίας, το Γκουαντάναμο, για να καμαρώνουν και να επιδεικνύουν τις πεποιθήσεις τους.

Fidel era l’ultimo grande rivoluzionario, non testimone ma protagonista della rivoluzione anti imperialista, quella che ancora oggi fa una paura tremenda a tutto il capitalismo mondiale, che in tutti questi anni ha fatto di tutto per confinarla e distruggerla.
Fidel è morto con l’embargo imperiale ancora in atto, il vero killer del popolo cubano, ma presentato con il volto della democrazia più bella del mondo.
Fidel è morto, senza chinare mai la testa, dopo che sono passati 10 presidenti yankee che non si sono mai sognati di allentare la morsa su quella piccola isola che resiste, anzi ci hanno persino costruito la prigione più infame della storia, Guantanamo, per ostentare il proprio credo.

Τώρα δεν είναι η ώρα για να ξεψαχνίσουμε τον Φιντέλ και την Κούβα, δεν είναι πραγματικά η ώρα, θα έρθουν καταλληλότερες ημέρες. Σήμερα γιορτάζουμε τον επαναστάτη, εκείνο τονν πραγματική, εκείνον που έφτιαξε η ίδια η ιστορία και έχει ήδη απαλλάξει, επειδή είναι μέρος αυτής, σε αντίθεση με τους δημοσιογράφους όπως ο Σαβιάνο οι οποίοι πλέον γράφουν ένα βιβλίο, σαν να ήταν ένα cinepanettone των Boldi και Ντε Σίκα. Αλλά ξέρετε: όταν ένα Λιοντάρι πεθαίνει πάντα τα τσακάλια πάνε για να γλεντήσουν επάνω στο πτώμα του. Αλλά αυτός παραμένει ένα Λιοντάρι και αυτού παραμένουν τα τσακάλια.

Ora non è il tempo di fare le pulci a Fidel e a Cuba, non è proprio il momento, verranno giorni più adatti. Oggi va celebrato il rivoluzionario, quello vero, quello che la storia ha già assolto, perché ne fa parte, a differenza dei giornalisti come Saviano che ormai scrivono un libro come se fosse il cinepanettone di Boldi e De Sica. Ma si sa: quando un Leone muore gli sciacalli vanno sempre a banchettare sul suo cadavere. Ma lui resta un Leone e loro restano degli sciacalli.

Troviamo adatte le parole di Eduardo Galeano per parlare oggi di Fidel, per salutarlo con tutto l’onore e il rispetto che merita, con quel motto che ha fatto battere e che continua a far battere milioni di cuori all’unisono, alzando un pugno chiuso al cielo: Hasta Siempre Comandate!

Βρίσκουμε κατάλληλα τα λόγια του Εντουάρντο Γκαλεάνο για να μιλήσουμε σήμερα για τον Φιντέλ, για να τον χαιρετήσουμε με όλη την τιμή και τον σεβασμό που του αξίζει, με εκείνο το σύνθημα που έχει κάνει να χτυπούν και που συνεχίζει να κάνει εκατομμύρια καρδιές να χτυπούν από κοινού με έναν ήχο, ενωμένες, ανεβάζοντας μια γροθιά στον ουρανό: Hasta Siempre Comandante!

Εντουάρντο Γκαλεάνο “Καθρέφτες”.

Οι εχθροί του λένε ότι ήταν ένας μη εστεμμένος βασιλιάς που μπέρδευε την ενότητα με την ομοφωνία. Και σ’ αυτό οι εχθροί του έχουν δίκιο.

Οι εχθροί του λένε πως εάν ο Ναπολέων είχε μια εφημερίδα όπως η Granma, κανένας Γάλλος δεν θα είχε μάθει την καταστροφή στο Βατερλό. Και σ’ αυτό οι εχθροί του έχουν δίκιο.

Οι εχθροί του λένε ότι άσκησε την εξουσία μιλώντας πολύ και ακούγοντας λίγο, γιατί είχε μάθε να ακούει περισσότερο ήχους παρά φωνές. Και σ’ αυτό οι εχθροί του έχουν δίκιο.

Αλλά υπάρχουν κάποια πράγματα που δεν τα λένε οι εχθροί του

ότι δεν έβαλε ποτέ στα βιβλία της ιστορίας το γεγονός ότι πρόταξε στο στήθος του στις σφαίρες των εισβολέων,

ότι αντιμετώπισε τυφώνες ως ίσος προς ίσο, τυφώνας προς τυφώνα,

ότι επέζησε από 637 απόπειρες κατά της ζωής του,

ότι η μεταδοτική ενέργειά του ήταν καθοριστική στο να βγει η χώρα του από το καθεστώς της αποικίας,

και δεν ήταν από την κατάρα του Εωσφόρου ή θαύμα του Θεού ότι η νέα χώρα κατάφερε να επιζήσει από δέκα Αμερικανούς προέδρους, οι οποίοι είχαν φορέσει ήδη την πετσέτα στο λαιμό και ήταν έτοιμοι να τον φάνε με το μαχαιροπήρουνο.

Και οι εχθροί του δεν αναφέρουν ποτέ ότι η Κούβα είναι μια σπάνια χώρα που δεν ανταγωνίζεται μαζί τους για το Παγκόσμιο Κύπελλο Doormat.

Και δεν λένε ότι η επανάσταση, η οποία τιμωρείται για το έγκλημα της αξιοπρέπειας, είναι αυτό που κατάφερε να είναι και όχι αυτό που ευχόταν να γίνει. Ούτε λένε ότι το τείχος που χωρίζει την επιθυμία από την πραγματικότητα έγινε ψηλότερο και πιο φαρδύ εξαιτίας του ιμπεριαλιστικού εμπάργκο, το οποίο πνίγει τη δημοκρατία κουβανέζικου στιλ- μια στρατιωτικοποιημένη κοινωνία- και γέννησε τη γραφειοκρατία, πάντα έτοιμη με ένα πρόβλημα για κάθε λύση, δίνοντάς της τα άλλοθι που απαιτούνται για να δικαιολογεί και να διαιωνίζει τον εαυτό της.

Και δεν λένε ότι παρά όλη τη θλίψη, παρά την εξωτερική επιθετικότητα και την εσωτερική αυθαιρεσία, αυτό το λυπημένο και πεισματάρικο νησί έχει γεννήσει τη λιγότερο άδικη κοινωνία στη Λατινική Αμερική.

Και οι εχθροί του δεν λένε ότι αυτό το κατόρθωμα ήταν το αποτέλεσμα της θυσίας του λαού της, καθώς επίσης και της πεισματάρικης θέλησης και της παλιομοδίτικης αίσθησης της τιμής του ιππότη που πάντα πολέμησε στο πλευρό των ηττημένων, όπως ο διάσημος συνάδελφός του στα πεδία της Καστίλης.

Eduardo Galeano,”Specchi”

I suoi nemici dicono che è stato un re senza corona e che ha confuso l’unità con l’unanimità.E in questo i suoi nemici hanno ragione.
I suoi nemici dicono che se Napoleone avesse avuto un giornale come il “Gramma”, nessun francese sarebbe stato messo al corrente del disastro di Waterloo.
E in questo i suoi nemici hanno ragionen
I suoi nemici dicono che esercitò il potere parlando molto e ascoltando poco, perchè era più abituato agli echi che alle voci.
E in questo i suoi nemici hanno ragione.
Però i suoi nemici non dicono che non fu per posare davanti alla Storia che mise il petto di fronte ai proiettili quando venne l’invasione,
che affrontò gli uragani da uguale a uguale, da uragano a uragano, che sopravvisse a seicento trentasette attentati, che la sua contagiosa energia fu decisiva per convertire una colonia in una patria e che non fu nè per un artificio del Demonio nè per un miracolo di Dio che questa nuova patria ha potuto sopravvivere a dieci presidenti degli Stati Uniti, che avevano il tovagliolo al collo per mangiarla con coltello e forchetta.
E i suoi nemici non dicono che Cuba è uno dei pochi paesi che non compete per la Coppa del Mondo dello Zerbino.
E non dicono che questa rivoluzione, cresciuta nel castigo, è quello che ha potuto essere e non quello che avrebbe voluto essere. Nè dicono che in gran parte il muro tra il desiderio e la realtà si fece sempre più alto e più largo grazie al blocco imperiale, che affogò lo sviluppo della democrazia cubana, obbligò la militarizzazione della società e concesse la burocrazia, che per ogni soluzione tiene un problema, l’alibi per giustificarsi e perpetuarsi.
E non dicono che considerando tutte le afflizioni, considerando le aggressioni esterne e l’arbitrarietà interna, questa isola rassegnata però testardamente allegra ha generato la società latino-americana meno ingiusta.
E i suoi nemici non dicono che questa impresa fu opera del sacrificio del suo popolo, però anche fu opera dell’ostinata volontà e dell’antiquato senso dell’onore di questo cavaliere che sempre combattè per i vinti, come quel suo famoso collega dei campi di Castilla.

https://maddalenarobinblog.wordpress.com/2016/11/27/lavana-25-novembre-2016-il-leone-e-morto-danzino-pure-gli-sciacalli-lui-sara-per-sempre-leone-e-loro-sempre-sciacalli/

σύγχρονη σκέψη, pensiero di oggi

Πέρα απ’ τον ήρωα: η επαναστατική »διαδικασία» – Oltre l’eroe: il “processo” rivoluzionario

του Fabio Ciabatti

«Η πράξη της απελευθέρωσης δεν είναι σολιπσιστική, που πραγματοποιείται από μια μοναδική ευφυή οντότητα : τον ηγέτη … Είναι πάντα μια πράξη διυποκειμενική, συλλογική, κοινή συναινέσει … Πρόκειται για μια δράση « οπισθοφυλακής » από τον ίδιο τον λαό» .1 Όσο κι αν συμφωνούμε, αυτή η δήλωση από τον Enrique Dussel εμφανίζεται σε αντίθεση με το γεγονός πως κάθε επανάσταση φαίνεται να έχει τον ήρωά της από τον οποίον, τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό, εξαρτώνται οι τύχες της: από τον Ροβεσπιέρο στον Toussaint Louverture, από τον Λένιν στο Μάο, για να τελειώσουμε με τους Μοράλες και Τσάβες . Για αυτό πρέπει να αποδομήσουμε την εικόνα, την φιγούρα του ήρωα, όχι για να αρνηθούμε την ύπαρξη ή τη σημασία της, αλλά να προσπαθήσουμε να την τοποθετήσουμε στο πραγματικό της μέγεθος, στην πραγματική της διάσταση.

l43-venezuela-hugo-chavez-130110162034_bigΕν προκειμένω, η σύγχρονη Νότια Αμερική αντιπροσωπεύει ένα ενδιαφέρον εργαστήριο και στο πλαίσιο αυτό μου φαίνεται χρήσιμο να ξεκινήσω από την εικόνα του Τσάβες μέσα από ένα πρόσφατο βιβλίο: Δημιουργήσαμε τον Chavez, We Created Chavez .2 Σύμφωνα με τον συγγραφέα, τον George Ciccariello-Maher, για να κατανοήσουμε τον πραγματικό ρόλο που επιτέλεσε ο ηγέτης της Βενεζουέλα, θα πρέπει να ξαναγράψουμε την ιστορία από τα κάτω και αυτό σημαίνει να αλλάξουμε το χρονικό τόξο, την χρονική περίοδο αναφοράς: η ιστορία από τα επάνω εστιάζει στο 1992 (το αποτυχημένο πραξικόπημα του Τσάβες ενάντια σε μια κυβέρνηση ένοχη αιματηρής καταστολής κατά του λαού) και στο 1998 ( πρώτη εκλογική νίκη του Τσάβες), δηλαδή στο προσωπικό έργο, στην κατάληψη του κράτους, της καθεστηκυίας τάξης. Η ιστορία από τα κάτω αντιθέτως επικεντρώνεται στο 1989 (η λαϊκή εξέγερση που πέρασε μέσα από τα πρωτοσέλιδα ως Caracazo, εκείνη που δίνει το έναυσμα στην δράση του Τσάβες) και στο 2002 (η νικηφόρα λαϊκή αντίσταση στο πραξικόπημα κατά του Τσάβες), αναγνωρίζοντας ότι το προσωπικό έργο κλίνει και ακουμπά επάνω σε μια μαζική βάση, στην συντακτική εξουσία.

Το 1989, ο πρόεδρος Pérez εγκαινιάζει ένα άγριο πακέτο νεοφιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων. Η λαϊκή εξέγερση είναι αυθόρμητη και μαζική. Eμφανίζεται ένας μεγάλος συντονισμός μεταξύ των μεμονωμένων πραγματικοτήτων και μια γρήγορη πολιτικοποίηση της λεηλασίας. Η κυβέρνηση διακηρύττει την κατάσταση πολιορκίας: 300 είναι επίσημα οι νεκροί, πολλοί σκοτώθηκαν στα σπίτια τους. Οι τεράστιες αυξήσεις της βενζίνης στην χώρα διαρρηγνύουν το κοινωνικό σύμφωνο που βλέπει τα προϊόντα του υπεδάφους ως κοινή περιουσία. To Caracazo σπάει την ψευδαίσθηση της κοινωνικής αρμονίας και ιδιαιτερότητας της Βενεζουέλα, και τελικά οδηγεί σε μια διαίρεση στο στρατό.
Το 2002 γινόμαστε μάρτυρες μιας άνευ προηγουμένου συμμαχίας μεταξύ της καθιερωμένης εξουσίας και της συντακτικής εξουσίας: οι υπουργοί της έκπτωτης κυβέρνησης Τσάβες τίθενται υπό την προστασία των κοινωνικών κινημάτων – ιδιαίτερα των ένοπλων πολιτοφυλακών του Barrio 23 de Enero – την ώρα που αυτές βγαίνουν στους δρόμους για να αποκαταστήσουν την συνταγματική τάξη. Εκατομμύρια φτωχοί βεμνεζουελάνοι κατεβαίνουν στους δρόμους με τρόπο φαινομενικά αυθόρμητο από τους λόφους που περιτριγυρίζουν το Καράκας, μπλοκάροντας κάθε δρόμο, που συγκλίνουν προς το κέντρο. Η καταστολή των πραξικοπηματιών ήταν ταχεία και αυστηρή. Ο στρατός πιστός στον Τσάβες κινείται, αλλά μόνο υπό την πίεση του λαού.

Η αυθόρμητη μαζική αντίδραση που λαμβάνει χώρα και στις δύο περιπτώσεις, δεν πρέπει να μας κάνει να ξεχνάμε ότι ο αυθορμητισμός είναι το αποτέλεσμα οργανωτικών προσπαθειών που διήρκησαν δεκαετίες, ιδίως στο αστικό υποπρολεταριάτο, την πιο σταθερή βάση της τσαβισμού. Η μαζική αστικοποίηση, ταχεία και ανεξέλεγκτη, οδηγεί τους κατοίκους των μπάριος να αντιμετωπίζουν τόσο την έλλειψη των πιο βασικών υπηρεσιών, όσο και την αστυνομική βία. Έτσι αρχίζουν δυναμικές αυτοκυβέρνησης στις γειτονιές, στα μπάριος δηλαδή, με ένοπλες πολιτοφυλακές θεμελιωδώς με αμυντικούς σκοπούς. Η πολιτική πράξη, της οποίας πρωταγωνιστές είναι οι ίδιοι οι κάτοικοι των barrios, βρίσκεται μεταξύ νομιμότητας και παρανομίας, και οδηγεί σε μια έντονη κοινωνική παρέμβαση. Ενοποιητικό καθήκον είναι η εκδίωξη των εμπόρων ναρκωτικών. Σε αυτήν την περίοδο οι ταξικές απαιτήσεις έχουν αποκτήσει έτσι μια εδαφική χροιά δημιουργώντας ένα είδος συνείδησης ή κουλτούρας του barrio, τόπου όπου οι παραδόσεις της αγροτικής κοινότητας ταυτόχρονα αναπαράγονται και μεταμορφώνονται (π.χ. η συνήθεια να μαγειρεύουν και να πίνουν συλλογικά σε εξωτερικούς χώρους), δημιουργώντας κοινότητες γειτονιάς. Η συγκέντρωση των σωμάτων στις φαβέλες, σαν προϋπόθεση πολιτικής συνάθροισης, αντικαθιστά εκείνη την εμπειρία που ασκήθηκε νωρίτερα στους χώρους εργασίας. Αυτός είναι ο μηχανισμός που έχει υποστηρίξει τις πρώτες λαϊκές συνελεύσεις που άνθισαν κατά την περίοδο πριν από το Caracazo, και, στην αμέσως επόμενη περίοδο, τα πατριωτικά στέκια και τα μπολιβαριανά στέκια, μέχρι τα πιο πρόσφατα δημοτικά συμβούλια.

Ο ρόλος της άτυπης εργασίας ήταν απόρροια στρατηγικής θέσης της: το κατώτερο προλεταριάτο, που εργάζεται ως μέρος της κυκλοφορίας και την αναπαραγωγής, με την υψηλή κινητικότητα του και την καθημερινή του παρουσία στους γεμάτους ζωή δρόμους της πόλης, συντονίζει και συνδέει την πόλη. Αλλά υπάρχουν και άλλα. Είναι μια πολύ μεγάλη κοινωνική συνιστώσα (από 35% το 1980 σε 53% το 1989) που χαρακτηρίζεται από άμεσα πολιτικά αιτήματα, μιας και δεν έχει συνδικαλιστικούς διαύλους μέσω των οποίων να εκφραστεί.

Η ιστορία του αποτυχημένου πραξικοπήματος δείχνει ότι η δύναμη του Τσάβες έχει εξαρτηθεί, τελικά, από τη λαϊκή και ένοπλη κινητοποίηση, και από τις οργανώσεις είχε προς τα αριστερά του, αν και αυτές είχαν μερικές φορές δεχτεί σκληρή επίθεση από τον πρόεδρο της Βενεζουέλας. Οι τομείς αυτοί δεν είχαν σχέση με το πρόσωπο του Τσάβες, αλλά με αυτό που αντιπροσώπευε, με αυτό που ονομάζεται «διαδικασία». Είναι στήριξη υπό όρους. Έτσι ο Τσάβες ήταν, τουλάχιστον εν μέρει, έκφραση μιας δύναμης εναλλακτικής από τα κάτω που δεν κατάκτησε την κρατική εξουσία, αλλά έχει τοποθετήσει ένα πρόσωπο σε μια στρατηγική θέση εντός του κράτους. Ή, για να το πούμε καλύτερα, ο ίδιος ο Τσάβες αποτέλεσε το αντικείμενο ενός αγώνα για την ηγεμονία. Φυσικά, κατά τη διάρκεια αυτού του αγώνα, ο πρόεδρος της Βενεζουέλας σταδιακά ριζοσπαστικοποιείται και κατά συνέπεια παρεμβαίνει αρκετές φορές από την κορυφή για να διευκολύνει την ανάπτυξη της επαναστατικής δύναμης από τα κάτω, για παράδειγμα μέσω του νόμου περί δημοτικών συμβουλίων. Πρόκειται ουσιαστικά για μια δυναμική δυαδικής εξουσίας, δηλαδή, για έναν αστερισμό εκ φύσεως ασταθή δυνάμεων που, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να ενοποιηθούν, αλλά πρέπει να επεκτείνονται, να εξαπλώνονται ή να αποσύρονται. Η κατάληψη της εξουσίας γίνεται η ίδια μια διαδικασία, που οδηγείται και, τουλάχιστον κατά καιρούς, ηγεμονεύεται από κάτω, από χαμηλά.

Αυτή η ώθηση από τα κάτω αποκτά την αποφασιστική της δύναμη μετά από μια περίοδο διασποράς των λαϊκών δυνάμεων, που ήταν αποτέλεσμα της ήττας του ανταρτοπόλεμου. Μια πολλαπλότητα κινημάτων και αγώνων, που γεννήθηκαν και αναπτύχθηκαν ανεξάρτητα, βρήκαν μια επανένωση στην αλυσίδα των γεγονότων που ξεκινά από το Caracazo και φτάνει στην εκλογή του Τσάβες. Tο πρόβλημα που πρέπει να επιλυθεί σε αυτό το σημείο είναι το εξής: πώς δημιουργήθηκε αυτή η διαδικασία ενοποίησης γύρω από την φιγούρα του Τσάβες; Ή, με άλλα λόγια, είναι ο Τσάβες ο οποίος δημιουργεί αυτή την ενοποίηση ή είναι η διαδικασία ενοποίησης που δημιουργεί την φιγούρα του Τσάβες; Σύμφωνα με τον Ciccarello-Maher, η δυναμική στο ερώτημα μπορεί να νοηθεί με δύο τρόπους: αφενός με την έννοια του σημαίνοντος κενού του Laclau, από την άλλη, μέσα από αυτό που ο Dussel (ακολουθώντας τον Boaventura de Sousa) ονομάζει «διάλογο και μετάφραση» μεταξύ των συνιστωσών του μπλόκ των οπαδών του Τσάβες.

Θα είναι χρήσιμο να επαναλάβουμε στο σημείο αυτό ότι αυτά που λέμε εδώ δεν στοχεύουν στο να αρνηθούμε τη σημασία προσωπικοτήτων όπως ο Τσάβες. Ένας από τους ανθρώπους που ερωτήθηκαν στο βιβλίο που έχουμε αναλύσει μέχρι αυτό το σημείο, ο Valentin Santana, ηγέτης του Barrio la Piedrita, υποστήριξε ότι ο πρόεδρος της Βενεζουέλα ήταν η μόνος σε θέση να αποτρέψει η κοινωνική σύγκρουση στη χώρα της Νότιας Αμερικής να μετατραπεί σε εμφύλιο πόλεμο. Ως εκ τούτου, ο Τσάβες ήταν ένα σημείο ισορροπίας μεταξύ των δυνάμεων στον αγωνιστικό χώρο και, ταυτόχρονα, το πρόσωπο που μπορούσε να έχει μια σημαντική συμβολή, από πάνω, για να προωθήσει τη «διαδικασία». Στην πραγματικότητα, μετά το θάνατο του Τσάβες και την διαδοχή του από τον Maduro, leader σίγουρα λιγότερο χαρισματικό από τον προκάτοχό του, ο εμφύλιος πόλεμος είναι μια από τις πιθανότερες εκβάσεις στην υπόθεση της Βενεζουέλα. Σε κάθε περίπτωση, οι πιθανότητες να προστατευτούν οι κατακτήσεις της μπολιβαριανής επανάστασης που βρίσκεται κάτω από βαριά επίθεση πρακτικά θα ήταν σχεδόν μηδενικές, αν εξαρτιόταν εξ ολοκλήρου ή σε μεγάλο βαθμό από τη δράση του αείμνηστου ηγέτη. Η ελπίδα θα ήταν ακόμα ζωντανή, αν αντιθέτως αυτά τα επιτεύγματα και αυτές οι κατακτήσεις ήταν το αποτέλεσμα μιας πράξης συλλογικής απελευθέρωσης.

 


  1. Enrique Dussel, 20 tesi di politica, Asterios, 2008, p. 137. ↩
  2. George Ciccariello-Maher, We Created Chavez. A People History of Venezuelan Revolution, Duke University Press, 2013. ↩

Oltre l’eroe: il “processo” rivoluzionario

ιστορία, storia

O Tσε είναι ζωντανός! Συνέντευξη – “Che” è vivo! Intervista con Harry Antonio Villegas Tamayo (“Pombo”)

Παραδοχή, πρόλογος. Δεν έχω καμία πρόθεση να περιμένω την 50η επέτειο για να θυμηθώ και να εορτάσω την φιγούρα του «CHE». Πρώτον, γιατί «ποτέ δεν ξέρεις» … και, στη συνέχεια, γιατί ειλικρινά μου θυμίζει πάρα πολύ την ηλικία, πλέον σχεδόν σεβάσμια, του υπογράφοντος.

Μεταξύ άλλων (συγχρονική σύμπτωση;) Την 8η Οκτωβρίου 1967 , ημέρα της σύλληψης του Τσε, επίσης αντιπροσωπεύει το «βάπτισμα του πυρός», μου, να το πω έτσι. Εκείνη την ημέρα, στην πραγματικότητα, δεκαπεντάχρονος, πήρα μέρος (ίσως η αρχική πρόθεση ήταν μόνο να παρακολουθήσω, από περιέργεια) στην πρώτη μουδιαδήλωση με επιθέσεις, πολύ σκληρές, από την Celere 2 [αστυνομικοί] της Πάδοβα. Η εικόνα κάποιων κοριτσιών πεταμένων στη γη ξυλοκοπημένων με τα κλομπ (δεν μπορώ να θυμηθώ αν αυτά συνέβησαν στον ανισόπεδο κόμβο του Αγίου Πίου Χ ή ακόμα και στο στάδιο , λίγα χιλιόμετρα από την αμερικανική βάση) παρέμεινε στη μνήμη μου, ανεξίτηλη. Ήταν μόνο η αρχή … αλλά ήταν πολλά υποσχόμενη.

Για τον Ερνέστο Γκεβάρα είχα ήδη διαβάσει ένα μικρό βιβλίο που εκδόθηκε από μιαν μ-λ ομάδα («Να φτιάξουμε δύο, τρία, πολλά Βιετνάμ … κόκκινο κάλυμμα, το κόστος, θυμάμαι, 50 λιρέτες), γι ‘αυτό δεν μου ήταν εντελώς άγνωστος. Αλλά σίγουρα δεν θα μπορούσα να φανταστώ ότι ενώ τρέχαμε μέσα από τους περιφερειακούς δρόμους της Vicenza φωνάζοντας εναντίον του ιμπεριαλισμού ΗΠΑ, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στη Βολιβία, αυτός ο ίδιος ιμπεριαλισμός έβρισκε τον στόχο σε ένα από τα πιο καλά επιλεγμένα πλάνα του: επιτέλους να σωπάσει επιτέλους μια έγκυρη φωνή που μιλούσε εξ ονόματος των κολασμένων της γης (με την έννοια της αποκλεισμένων, αυτών που εξαιρούνται, φυσικά).

Είχα συναντήσει τον Harry Antonio Villegas Ταμάγιο (nom de guerre, όνομα μάχης «Pombo») στη δεκαετία του ενενήντα κατά τη διάρκεια μιας περιοδείας διαλέξεων που οργανώθηκαν, νομίζω, από τον εκδότη Roberto Μασάρι. Το όνομα του Pombo, ενός από τους λίγους επιζήσαντες της βολιβιανής πανωλεθρίας, αναφέρεται συχνά στο «Ημερολόγιο του Τσε στη Βολιβία», ειδικά όταν πληγώθηκε στη μάχη στις 26 ιουνίου του 1967.

Γεννήθηκε το 1940 στη Yara (Sierra Maestra) από μια οικογένεια φτωχών αγροτών, συνάντησε τον Τσε και εισήλθε στον κουβανικό ανταρτοπόλεμο σε ηλικία 14 ετών. Από τότε ποτέ δεν σταμάτησε να παλεύει. Ακολούθησε τον Γκεβάρα στο Κονγκό στο πλευρό του Mulele (ήδη υπουργό του Λουμούμπα, ο οποίος δολοφονήθηκε μετά από απαίτηση της αποικιοκρατίας), και ακόμη και ενός νεαρότατου Λοράν Ντεζιρέ Καμπιλά (για τον οποίον ο Τσε λίγο δυσπιστούσε …), σε πιο πρόσφατα χρόνια στην κεφαλή της αφρικανικής χώρας (μετά την ήττα του δικτάτορα Μομπούτου) και αργότερα πέθανε σε ένα όχι πολύ καθαρό περιστατικό ατυχήματος.

Ο Pombo συμμετείχε στην προσπάθεια της Βολιβίας και, μετά το θάνατο του Τσε πήγε να πολεμήσει στην Αγκόλα κατά της πορτογαλικής αποικιοκρατίας. Στη συνέχεια, στη Ναμίμπια εναντίον του στρατού της Νότιας Αφρικής. Έναν αγώνα αυτόν που, μιας και ήταν αφρο-κουβανικός, αισθάνονταν ιδιαίτερα μιας και η Πρετόρια είχε επίσης εισαγάγει το απαρτχάιντ στη Ναμίμπια.

Ερώτηση: Τι γνώμη έχετε για το γεγονός ότι σε όλα αυτά τα χρόνια (η συνέντευξη χρονολογείται στα χρόνια ενενήντα) η μνήμη του Τσε εξακολουθεί να είναι ζωντανή »στα μυαλά και τις καρδιές» πολλών ανθρώπων, όχι μόνο στη Λατινική Αμερική;

Pombo: Για εμάς του Λατινοαμερικανούς η ανθεκτικότητα της μνήμης του Τσε τόσα χρόνια μετά το θάνατό του δεν αποτελεί αιτία για έκπληξη, δεδομένου ότι οι λόγοι για τους οποίους ο Γκεβάρα πολέμησε εξακολουθούν να είναι οι ίδιοι ως προς την ουσία. Στη Λατινική Αμερική, παρά το ότι πληρώνουμε το εξωτερικό χρέος, η φτώχεια δεν μειώνεται αλλά αυξάνεται. Οι νέες στρατηγικές που υιοθετούν οι κυβερνήσεις συνίστανται στο να μεταφερθούν στα ταμεία των πολυεθνικών την κληρονομιά, τους πόρους των λαών της Λατινικής Αμερικής.

Ερώτηση: Κατά τη γνώμη σας, έχουν υπάρξει συγκεκριμένες ευθύνες εκ μέρους ορισμένων πλευρών της αριστεράς της Λατινικής Αμερικής για τον θάνατο και την ήττα του Τσε (αναφέρομαι ειδικότερα στο ρόλο του Κομμουνιστικού Κόμματος της Βολιβίας του Mario Monje);

 

http://srv.juiceadv.com/banner_iframe.asp?user=4407&tipo=10

Pombo: Φυσικά δεν μπορεί να κατηγορηθεί για ευθύνη η αριστερά γενικότερα. Προσωπικά δεν έχω ακριβή στοιχεία που να εξηγούν τους λόγους για τους οποίους ο Mario Monje, γραμματέας του κομμουνιστικού κόμματος της Βολιβίας, δεν ήταν συνεπής με τις δεσμεύσεις τους. Η απόφασή του να μην συμμετάσχει στον ανταρτοπόλεμο είχε καταστροφικές συνέπειες. Σύμφωνα με τις συμφωνίες θα έπρεπε να ενταχθούν στον αγώνα των ανταρτών πάνω από τριάντα χιλιάδες άνδρες (αγωνιστές του βολιβιανού κομμουνιστικού κόμματος ) και αυτό θα είχε δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για να μπορεί πραγματικά να γίνουν οι Άνδεις η νέα Σιέρα Μαέστρα, όπως σκέφτονταν οΤσε. Στη συνέχεια τα πράγματα, όπως ξέρετε πολύ καλά, πήγαν διαφορετικά.

Ερώτηση: Πώς καταφέρατε να σωθείτε από την τραγωδία της 8ης Οκτωβρίου, ’67;

Pombo: Μόνο πέντε από την ομάδα του Guevara καταφέραμε να απεμπλακούμε και, αν και τραυματισμένοι, να ξεφύγουμε από τους ρέιντζερς (επί του παρόντος μόνο τρεις ήταν ακόμη εν ζωή). Έμεινα με το πολυβόλο στην κορυφή της ρεματιάς για να απασχολώ τους στρατιωτικούς, ώστε οι υπόλοιποι να μπορέσουν να ξεφύγουν. Όταν προσπάθησα να ενωθώ ξανά με την ομάδα είχαν ήδη σκοτωθεί ή συλληφθεί. Πριν καταφέρουμε να φτάσουμε στη Χιλή είχαμε αναγκαστεί να υποστηρίξουμε τουλάχιστον πενήντα συγκρούσεις με τον βολιβιανό στρατό. Τέλος, παραδοθήκαμε στους χιλιανούς στρατιώτες σε συνοριακό σταθμό. Θα μπορούσαν να μας είχαν τουφεκίσει επί τόπου ή ακόμα και να μας παραδώσουν στους βολιβιανούς, που σχεδόν σίγουρα θα μας εκτελούσαν όπως έκαναν με τους άλλους συντρόφους μας που είχαν συλλάβει. Ευτυχώς για εμάς εκείνη την εποχή υπήρχαν τριβές μεταξύ της Χιλής και της Βολιβίας και ο υπολοχαγός που διοικούσε τον συνοριακό σταθμό αποφάσισε να παραδώσει εκείνους τους πέντε απεγνωσμένους στις χιλιανές αρχές. Μας οδήγησαν στο Σαντιάγο και, αργότερα, με ένα αεροπλάνο στην Ταϊτή, στη συνέχεια, στο Παρίσι και μετά στην Κούβα …

Ερώτηση: Εκείνο που ειλικρινά μας εκπλήσσει είναι η σκέψη ότι, μετά από όλες αυτές τις δοκιμασίες, επέστρεψες πίσω να πολεμήσεις στην Αφρική …

Pombo: Προσωπικά, είμαι ευτυχής να έχω συμβάλει στον αντιαποικιακό απελευθερωτικό αγώνα του λαού της Αγκόλα, είναι για μένα μια πηγή υπερηφάνειας ότι σήμερα η Αγκόλα είναι ένα ανεξάρτητη, διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων . Το ίδιο ισχύει και για τη Ναμίμπια, που μπόρεσε να αποτινάξει το ζυγό της Νότιας Αφρικής και του απαρτχάιντ.

 

* Στις 8 Οκτωβρίου, θα καθιερωθεί στην συνέχεια η «Ημέρα του ηρωικού Guerrilla, αντάρτη» με την σκέψη, λανθασμένα, ότι εκείνη την ημέρα ο Τσε είχε σκοτωθεί στη μάχη (ή λόγω του τραυματισμού του). Μόνο μετά από κάποιο χρονικό διάστημα έγινε γνωστό με βεβαιότητα ότι, στις 8 είχε συλληφθεί ζωντανός, και είχε δολοφονηθεί την επόμενη ημέρα, 9 Οκτωβρίου. 

** Στον κουβανικό στρατό, ο Pombo έφτασε στον βαθμό του Ταξίαρχου , και επίσης τιμήθηκε σαν «Ήρωας της επανάστασης, Heroe de la Revolucion». Τα απομνημονεύματά του («Pombo, un hombre dela guerilla del Che») δημοσιεύθηκαν το 1996.

του Gianni Sartori

πηγή: La Bottega del Barbieri

σκόρπιες σκέψεις...

Τα χρόνια της αμφισβήτησης στην πράξη…

Πόσες φορές θα επαναλάβουμε πως ο πλούτος που υπάρχει φτάνει και περισσεύει για πολλές γενιές μετά από μας. ‘Φτάνει λοιπόν,’ φωνάζει ,‘σας τον χαρίζω τον πολιτισμό σας, δεν θα πάρω. Να τον χαίρεστε.’
Ο άνθρωπος ήρθε σε αυτόν εδώ τον θαυμαστό κόσμο για να ζήσει με άλλους, να κάνει παρέες, αρμονικά.
Βιάσαμε τη φύση, βιάζουμε τα παιδιά μας οι αχαίρευτοι ,καταδικάζοντας τα σε ένα αβέβαιο αύριο. Παλεύουμε να αναρριχηθούμε σε μια μοναχική σκάλα αδιαφορώντας για τις συνέπειες.

Πανηγύριζαν πριν λίγες μέρες στη Καβάλα γιατί λέει παρέλυσε η πόλη τη μέρα της διαμαρτυρίας ενάντια στον λιθάνθρακα ,επειδή κατέβηκαν στο δρόμο δέκα χιλιάδες άνθρωποι. Μα περισσότεροι από τους μισούς και βάλε ήταν οι μαθητές και οι φοιτητές. Που ήταν ο λαός ; Αν αδιαφορεί ο λαός για τη ζωή του την ίδια χέσε μέσα.
Και μας υποχρεώνουν μετά να υποστούμε τις αποφάσεις και τις επιλογές τους. Από εδώ βγαίνουν οι ‘κοινοβουλευτικές’ πλειοψηφίες .Σας τις επιστρέφουμε.

Κάνει ένα διάλειμμα, πίνουμε λίγο νεράκι και συνεχίζει.

Προσπάθησαν τότε να με απελάσουν γιατί ανακατευόμουν ‘εκεί που δεν με έσπερναν’, λες και το να ασχολείσαι με τα κοινά είναι έγκλημα, οι κινητοποιήσεις το απέτρεψαν.

Με συνέλαβε η αστυνομία στο σπίτι της κοπέλας μου ένα πρωινό για φθορές στη σχολή στο τέλος διαμαρτυρίας που είχε προηγηθεί και εμπόδιο στην ομαλή λειτουργία των μαθημάτων και των εξετάσεων. Βέβαια δεν υπολόγισαν πως την ώρα των επεισοδίων μαζί με άλλους φοιτητές έχοντας την συγκατάθεση καθηγητών και του κοσμήτορα της σχολής καλούμε τους φοιτητές να αποχωρήσουν από την σχολή και να παραβρεθούν στα δικαστήρια της πόλης συμπαραστεκόμενοι σε συντρόφους μας που δικάζονται για επεισόδια που έχουν δημιουργηθεί στο φοιτητικό εστιατόριο την προηγούμενη χρονιά . Δεν διακόψαμε τίποτα ,απλά ενημερώσαμε , μοιράσαμε φυλλάδια και ζητήσαμε συμπαράσταση σε άλλο όροφο από αυτόν στον οποίο γίνονται τα επεισόδια. Όλοι αυτοί οι δάσκαλοι σύσσωμοι κατέθεσαν ,μάρτυρες υπεράσπισης. Γίνεται αντιληπτό πως η σύλληψη έγινε αυτεπάγγελτα, δίχως μαρτυρικές καταθέσεις, αναπάντεχα.

Έμεινα στις Murate δέκα μέρες, η δίκη έγινε πολύ γρήγορα, με απάλλαξαν. Ήρθαν να τσιμπήσουν εμένα διότι σε περίπτωση καταδίκης θα ήταν πολύ εύκολο να με εκδώσουν αμέσως μετά, ατύχησαν. Χίλιοι σύντροφοι κοντά με σήκωσαν στην αγκαλιά τους και τραγούδησαν στην αίθουσα του δικαστηρίου ενθουσιασμένοι.
Μuro στα Ιταλικά σημαίνει τοίχος. Άγρια φυλακή, κτίσμα μεσαιωνικό, στην καρδιά της ιστορικής, λαϊκής και αριστερής συνοικίας του Άγιου Σταυρού.Santa croce. Ήταν φοβερά εκεί μέσα ,πρώτη φορά εγκλεισμός. Μου συμπαραστάθηκαν αφάνταστα. Είχε ήδη κάποιους πολιτικούς κρατούμενους, αν θυμάμαι καλά πρέπει να ήταν εκεί μέσα σύντροφοι των Οπλισμένων Προλεταριακών Κυττάρων, NAP, που είχαν συλληφθεί καιρό πριν κατά τη διάρκεια ένοπλης ληστείας στην οποία έχασαν και ένα compagno όταν ανταλλάχτηκαν πυρά με την αστυνομία. Μου λέει πως τον είχαν όλη μέρα υπό την προστασία τους.

Στο κελί βρίσκονταν με ποινικούς. Υπήρχε γενικά ταξική αλληλεγγύη και οι άγραφοι κανόνες εναντίον βιαστών και ρουφιάνων. Μάλιστα την πρώτη μέρα κιόλας έπεσε πάνω στην τιμωρία ενός από αυτούς, αμέσως με την άφιξή του, πριν ακόμη προλάβει να εγκλιματιστεί. Τα νέα βλέπετε ταξιδεύουν γρηγορότερα. Τον στρίμωξαν σε μια από τις γέφυρες που ένωναν τον δεύτερο όροφο και τον έκαναν τόπι στο ξύλο καμιά εικοσαριά πριν καταφέρεις να πεις κύμινο. Έγιναν όλα τόσο γρήγορα που καλά-καλά ούτε ο ίδιος δεν θα κατάλαβε τι έγινε. Σωριάστηκε λιπόθυμος για να τον περιμαζέψουν οι δεσμοφύλακες.

Στην τεράστια πλατεία με το όνομα της πανέμορφης αχανούς εκκλησίας του Αγίου Σταυρού, που για πολλά χρόνια απετέλεσε το στέκι μας, περάσαμε ατέλειωτα απογευματόβραδα παρέα με κρασάκι και κουβέντα, στα σκαλιά καθισμένοι της εκκλησίας. Συχνά καταφεύγαμε στη ζεστούλα της pizzeria ,στην αριστερή πλευρά της πλατείας, το χειμώνα κυρίως όταν το κρύο γίνονταν τσουχτερό. Στην ανοικτωσιά της δώσαμε πολλά ποδοσφαιρικά ντέρμπι τα καλοκαιρινά βράδια. Και μια μεγάλη κατάληψη για να κοιμίζουμε συντρόφους και να βρισκόμαστε γενικότερα, να στεγάζουμε τις εκδηλώσεις μας ,και διάφορες ομάδες, πολιτιστικές και άλλες έλαβε χώρα σε έναν τεράστιο χώρο από χρόνια παρατημένο ,αλλά σε καλή κατάσταση στην πίσω πλευρά του κτιρίου στο ισόγειο του οποίου στεγάζονταν η πιτσερία. Borgo la Croce.Ένα δρομάκι πιο πίσω ο Άρνο, το όμορφο ποτάμι της πόλης με τις πανέμορφες γέφυρες. Πολύ κοντά η σπουδαιότερη και ωραιότερη, η Γριά Γέφυρα, Ponte Vecchio, που ένωνε το παλάτι των Μεδίκων με τα Κάστρα ψηλά στους λόφους, την Fortezza. Η οροφή και όλη η γέφυρα γενικά ήταν κτισμένη για να κρύβει από τα μάτια του λαού το πήγαινε και έλα των ευγενών που στα δύσκολα έβρισκαν καταφύγιο από τα παλάτια στα οχυρωμένα υψώματα χωρίς να χρειάζεται να διασχίσουν τους δρόμους και ανοχύρωτα περάσματα. Η κτισμένη λοιπόν γέφυρα είναι πλέον γεμάτη μαγαζιά λαϊκής τέχνης αλλά κυρίως χρυσοχοεία ,γεμάτα τουρίστες όλες τις εποχές του χρόνου, όπως και όλη η πόλη γενικότερα.

Εξασφαλίζονταν λοιπόν τα περασμένα χρόνια από αυτήν ακριβώς την πανέμορφη γέφυρα η διαφυγή των αρχόντων σε περίπτωση κινδύνου, μακριά από τα ξίφη ή τα πυροβόλα των ανεπιθύμητων και των εχθρών τους.
Το σπίτι που έζησα μου λέει τις τελευταίες περίοδες της Φλωρεντινής μου ζωής ήταν εκεί κοντά, πίσω ακριβώς από το κυβερνείο της πόλης, τα πάλαι ποτέ ανάκτορα των Μεδίκων, και την Βιβλιοθήκη Πινακοθήκη, Μουσείο της πόλης. Στην Οδό λοιπόν της ‘Ταβέρνας του Γαντιού’ όπως ονομάζεται ο δρόμος ‘Via Osteria del Guanto.’ Γάντι λένε το …προφυλακτικό. Ήταν λοιπόν ο δρόμος με τα μπουρδέλα παλαιότερα, στα προηγούμενα χρόνια.
Το μοιράστηκα με εξαιρετικούς συντρόφους, όλοι φυλακίστηκαν την περίοδο των διωγμών για πολλά χρόνια. Υπήρξε μια εξαιρετική σχέση ανάμεσά μας, αλληλοεκτίμησης, αφοσίωσης και αγάπης. Χαθήκαμε τελείως πλέον και αυτό σίγουρα με θλίβει. Αναντικατάστατοι. Τους σκέφτομαι συχνά και πάντα με τον καλύτερο τρόπο.
Κάτι γίνεται πλέον με το διαδίκτυο, να δείτε που θα ξαναβρεθούνε τα ίχνη μας.

Το κίνημα ζούσε την καθημερινότητά του, αποφάσιζε συλλογικά διαδρομές και στόχους, σύμφωνα με τις ανάγκες, αυτόνομα. Δρούσε κοινωνικά. Οι οργανώσεις έπραξαν πιο πολιτικά θα λέγαμε, υπήρχε ιεραρχία και διαχωρισμός δραστηριοτήτων ,και για λόγους ασφαλείας στεγανοποίηση, όχι όμως διαχωρισμός του πολιτικού από το στρατιωτικό. Οι οργανώσεις με λίγα λόγια ήταν κλειστές ομάδες, ο καταμερισμός ευθυνών και υποχρεώσεων ήταν συγκεκριμένος. Στις ομαδοποιήσεις του κινήματος τα πράγματα ήταν πιο ελεύθερα αν και εκεί υπήρχε μεγάλη προφύλαξη, πάντως πιο ευχάριστα. Αυτή η μεγαλύτερη ανεκτικότητα όμως ήταν και το ευάλωτο σημείο τα χρόνια που χρειάστηκε η σκληρή και απόλυτη αμυντική στάση. Στα πέτρινα χρόνια της καταστολής δεν άντεξαν όλοι. Δεν υπήρξε ποτέ η ανάλογη ψυχολογική προετοιμασία και υποδομή των συντρόφων, των συνελεύσεων ,των ομάδων και των περιπόλων, για τις συνθήκες που διαμορφώνονταν ,συνθήκες παρανομίας για πολλούς και ημιπαρανομίας για περισσότερους από αυτούς. Και αυτό, για να υποστηριχτούν ενέργειες και πράξεις που μόλις λίγο καιρό νωρίτερα θεωρούντο κοινά αποδεκτές από μεγάλα κομμάτια λαού, φαινόμενο κοινό, καθημερινότητα θα λέγαμε, μαζικά διαδεδομένες και λαϊκές.

Ονομάστηκε εκείνη η περίοδος ‘τα χρόνια του μολυβιού’, ‘gli anni del piombo.’ Εγώ ,μου λέει, θα τα ονόμαζα ‘τα χρόνια της αμφισβήτησης στην πράξη’, η ουτοπία έγινε πράξη για κάποιο διάστημα, και πιστεύω ακράδαντα ,επιμένει ,πως μια μέρα θα γίνει μόνιμη. Αν μη τι άλλο ,είμαι ευτυχής που το προσπάθησα. Γι αυτούς που επηρέασαν ριζικά και αμετάκλητα την πραγματικότητα ήταν σίγουρα χρόνια μολυβιού .Ανέβασαν το επίπεδο μάχης τόσο όσο δεν αντέχονταν.
Φτάνει πια με την μίρλα ,ξεσπά. Δεν θέλει να επεκταθεί άλλο, τα έχει όλα εξηγήσει με σαφήνεια. Οι σύντροφοι,, η κοινωνία θα λέγαμε μάλλον, δεν άντεχε τόσο πολύ πόλεμο, έτσι απλά.
Η κοινωνία δεν το άντεξε, κατ’ επέκταση και οι σύντροφοι, που ήταν κομμάτι αυτής της κοινωνίας.
Υπήρξαν ‘κομμάτια’ ελευθερίας που προφανώς αρκούσαν για το παρόν. Σίγουρα ήταν ‘νησίδες ελευθερίας’, και προφανώς ήταν αρκετές. Οι συνθήκες επέτρεπαν αυτές τις νησίδες, όχι παραπάνω. Είναι βέβαια πολύ εύκολο να το λες τόσα χρόνια μετά, όμως πολλοί το σημείωναν ήδη από τότε. Δεν εισακούστηκαν ,μάταιο να το συζητάμε τώρα. Δεν χρειάζεται να κουβεντιάζουμε περισσότερο πάνω στο θέμα, γρυλίζει. Κάνει μπάμ πως τον πονά πολύ η όλη κατάσταση.

Έπρεπε να χαμηλώσουν οι τόνοι ξαναλέει. υποχώρηση για όσο χρειαστεί, ανασύνταξη. Στην αναμέτρηση με ένα αντίπαλο άριστα εξοπλισμένο, και το κυριότερο ,που είχε τον τρόπο και τα μέσα να δημιουργεί συναίνεση, έπρεπε να αναθεωρήσουμε τακτικές και στρατηγική, να αντιτάξουμε την εξυπνάδα και την πονηριά μας ,τονίζει. Τελεία και παύλα.
Ηττήθηκαν στη μάχη ,έχασαν τον αγώνα.
Εγκατάλειψη!
Δεν έχω ακούσει τίποτα για τότε, από τότε και από κανένα ,και για κανένα μου λέει.
Νιώθει δύσκολα, φαίνεται.

Πιστέψαμε, παίρνει ξανά τ’ απάνω του, πιστέψαμε πως θα καταφέρναμε ν’ αλλάξουμε τα πράγματα, τη ζωή στην Ιταλία. Ο εαυτός μας ήταν αρκετά αμόλυντος ακόμη, δεν ίσχυε σε κανένα μας αυτό που βλέπουμε σήμερα σε μεγάλα κομμάτια της νεολαίας και του λαού, η σχεδόν ολοκληρωτική αλλοτρίωση.

Ρενάτο Κούρτσιο!

Τώρα που καθαρογράφουμε αυτά τα γραπτά, και έχουν περάσει τέσσερα χρόνια από όταν ξεκινήσαμε, ,είναι πια 2012, συμπληρώνει : ‘Διάβασα κάπου ένα σύνθημα που έλεγε ‘ η ευτυχία θα σας συντρίψει’ .Εαντ λοιπόν ,αυτό ακριβώς, έτσι αποτυπώνεται αυτό που εννοήσαμε.’
Σήμερα η δυσαρέσκεια είναι διάχυτη παντού, και το άγχος και η αγωνία …,γιατί η ζωή είναι άδεια και κανείς δεν την ευχαριστιέται πραγματικά. Φυτοζωούμε, ας μη κρυβόμαστε. Τρέχουμε πίσω από την κατανάλωση, καταναλώνουμε, αυτό είναι όλο.
Τότε τρέχαμε πίσω από τα όνειρά μας. Και τα κάναμε πραγματικότητα.
Στα οδοφράγματα είσαι ελεύθερος ,όχι στα καφέ !
Εκεί καταναλώνεις. Κι άμα έχεις 2 ευρώ !
Ο αρπαγμένος από την υπεραγορά καφές είναι λεύτερος. Όποια δικαιολογία και να βρείτε για να αντικρούσετε λέει δεν θα πείσετε κανέναν, ούτε το νήπιο που σας κοιτάζει με τα μάτια γουρλωμένα.
Δεν είναι κακό να είσαι καμιά φορά δειλός, αυτό δεν κάνω κι εγώ τόσα χρόνια πια ;με κοιτάζει βαθιά στην ψυχή και με κάνει να ανατριχιάζω. Έκανα παιδιά, άραξα. Αρρώστησα, καταπονήθηκα, ταλαιπωρήθηκα. Δικαιολογίες μπορώ να σου απαριθμήσω και άλλες. Κατά βάθος όμως ξέρω πως δεν έχω πια τα κότσια, δεν βαστάω, το παραδέχομαι και ΤΟ ΒΟΥΛΩΝΩ. ΚΑΙ ΔΕΝ ΒΓΑΙΝΩ ΝΑ ΚΑΝΩ ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΕ ΑΥΤΟΥΣ ΠΟΥ ΈΧΟΥΝ .

Ξέρω πως πηγαίνοντας κόντρα στις συμβάσεις ήμουν ελεύθερος. Δεν μπορώ να πω ψέματα στον εαυτό μου, μου επαναλαμβάνει, θα γυρίσει να με χαστουκίσει. Όσο και πικρή να είναι η αλήθεια ,αυτή είναι.
Η απληστία σκοτώνει ,φωνάζει ,όχι τα όνειρα των εραστών, όχι η απαλλοτρίωση αυτών που μας κλέβουν από τη μέρα που γεννιόμαστε, όχι η επίθεση στα καταφύγια τους, ούτε το να εμποδίσεις την πορεία της ερπύστριας που είναι έτοιμη να σε πλακώσει.
ΝΑ ΖΕΙΣ ΝΑ ΑΓΑΠΑΣ ΚΑΙ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΕΙΣ
Κοίταξε μου λέει και η κακή διάθεση εξαφανίζεται δια μαγείας, την ώρα που κάποιος τρέχει στο κλαμπάκι ,κάποιος άλλος τρέχει ν’ αδειάσει το ρεζερβουάρ απ’ τη βενζίνη για να μαζέψει τη φωτιά ,αν μ’ εννοείς .Είναι ζήτημα προτεραιοτήτων ,και θα γίνεται πάντα, μην αμφιβάλεις. Αυτή την ώρα που εμείς οι δυο τα λέμε φιλικά κάπου εκεί έξω κάποιοι ετοιμάζουν τα ρολόγια!

Στη ριζοσπαστικοποίηση εκείνων των χρόνων έπαιξαν πολλοί παράγοντες ρόλο. Ερχόμασταν τρέχοντας από τον Μάη, πολεμάμε στην Κούβα νικηφόρα, Αλγερία και στο Βιετνάμ επίσης. ΑΝΤΆΡΤΙΚΑ ΠΑΝΤΟΎ, σε Νότια , και Κεντρική Αμερική και Αφρική .Αντάρτικα επίσης σε Γερμανία, Ισπανία ,Ιρλανδία, επανάσταση των λουλουδιασμένων τουφεκιών στην Πορτογαλία, Λίβανος, Παλαιστίνη, χαμός παντού. Κόκκινος άνεμος σαρώνει τα πάντα.
Δίπλα στο ‘όχι στη μισθωτή σκλαβιά’ αντηχεί το ‘δέκα, εκατό ,χίλια Βιετνάμ’ .Η φαντασία στην εξουσία γίνεται πράξη λοιπόν. Άμα φωνάζεις βγαίνεις και το πράττεις. Τα θα ,και θα ,είναι για τον Παπανδρέου ,λίγα χρόνια αργότερα όπως πολύ ωραία το απέδωσε ο Χάρη Κλύν

Αγαπημένα κείμενα οι ανταποκρίσεις από το εκτεταμένο αντάρτικο που κατέληξε σε ανοιχτή αντιπαράθεση των Βιετναμέζων μαχητών με τον θρυλικό στρατηγό Γιάπ και τους Αμερικάνους, Κείμενα του Χο Τσι Μιν ,οι ανταποκρίσεις του Ρεζί Ντεμπρέ από τα αντάρτικα στη Λατινική Αμερική και οι αναμνήσεις του από την Κούβα και τον Γκεβάρα, του οποίου οι λόγοι στα Ηνωμένα Έθνη και τα ημερολόγια των συγκρούσεων των πολεμιστών του εξιτάρουν την φαντασία .
Κείμενα των Ουρουγουανών Τουπαμάρος, του Κάρλος Μαριγκέλα ,που έγραψε το πιο γνωστό εγχειρίδιο για το αντάρτικο πόλης ,όπως και κείμενα των Χιλιανών συντρόφων του MIR, των Ισπανών της ΕΤΑ και των GRAPO, και των Ιρλανδών του IRA.
Άλλο Τουπαμάρος και άλλο το μουνί της Μάρως΄ όπως πολύ εύστοχα ανέφερε ο αγαπημένος φίλος ,ο Παύλος ο Φιλίδης πολλά χρόνια αργότερα λοιδορώντας ‘επαναστατικές’ κορώνες διάφορων τηλεοπτικών μαϊντανών.

Επιστρέφοντας λοιπόν στα αντάρτικα μου μιλάει για το πώς ο αγώνας μεταφέρονταν σιγά σιγά από τις ζούγκλες του άλλου κόσμου στις καρδιές των σύγχρονων μητροπόλεων που αποτελούσαν πλέον τις ζούγκλες των ανταρτών της πόλης.. Για τις θεωρίες που γράφτηκαν στο θέμα και πώς η μητρόπολη μεταβάλλεται σε ζούγκλα για τους μαχητές ,απάτητη.
Θα θυμάστε όλοι τον Διονύση να τραγουδά ‘Φο Μι Τσίν γιε γιε, αναπνέεις με καλάμι’ ,από το ‘φορτηγό’ του, ’ήλιος κόκκινος ζεστός’, και λίγο πιο κάτω την ωδή στον σύγχρονο Καραϊσκάκη ,τον Ερνέστο Γκεβάρα. Κοσμούσαν αυτές οι μουσικές τις δισκοθήκες των νέων της εποχής ,που αποθέωναν τον Σαββόπουλο στις παραστάσεις του εκείνα τα χρόνια.

http://video-morfwsh.blogspot.gr/#/page/1

ιστορία, storia

CUBA,HISTORIA Οι αντικειμενικές αλήθειες και τα όνειρα

fidel.JPG

Το ανθρώπινο είδος επαναβεβαιώνει με ανατρεπτική δύναμη την ύπαρξή του, εδώ και περίπου 230 χιλιάδες χρόνια.

Δεν φέρνω στην μνήμη μου άλλη τέτοια επιβεβαίωση, τέτοιου μεγέθους. Ναι, υπήρξαν άλλα ανθρώπινα είδη, όπως οι Neandertal ευρωπαϊκής ρίζας, ή ένα τρίτο, το ανθρωποειδές της Denisova  στα βόρεια της Ασίας.

Όμως, σε καμιά περίπτωση, δεν υπάρχουν πιο παλιά απολιθώματα, από αυτά του Homo Sapiens στην Αιθιοπία.

Αντίθετα, τέτοια απομεινάρια υπάρχουν από αναρίθμητα είδη που ζούσαν τότε, όπως οι δεινόσαυροι, των οποίων τα απολιθώματα μας δίνουν στοιχεία για πάνω από 200 εκατομμύρια χρόνια. Πολλοί επιστήμονες μιλούν για την ύπαρξή τους πριν την πτώση του μετεωρίτη στον Ισθμό τουTahuantepec  που προκάλεσε τον θάνατό τους και κάποιοι από αυτούς είχαν περίπου 60 μέτρα μήκος.

  Επίσης είναι γνωστή και η προϊστορία του πλανήτη  που σήμερα κατοικούμε, που αποχωρίστηκε από το νεφελώδες ηλιακό σύστημα και πέρασε στην εποχή των παγετώνων σαν συμπαγής μάζα σχεδόν επίπεδη, αποτελούμενη από μια ποσότητα αναπτυσσόμενης ύλης σαφώς καθορισμένης, που σιγά-σιγά θα αποκτούσε ορατά χαρακτηριστικά.  Ούτε γνωρίζουμε ακόμα, πόσα υπολείπονται να ανακαλυφθούν, αλλά και τις ασυνήθιστες χρήσεις που η μοντέρνα τεχνολογία μπορεί να προσφέρει στα ανθρώπινα όντα.

Είναι γνωστό ότι οι σπόροι κάποιων βρώσιμων φυτών ανακαλύφθηκαν και άρχισαν να χρησιμοποιούνται γύρω στα 40 χιλιάδες χρόνια πριν. Ανακαλύφθηκε επίσης χαραγμένο σε πέτρα, αυτό που ονομάστηκε ημερολόγιο σποράς  και που υπήρχε  περίπου  πριν 10 χιλιάδες χρόνια.  Οι επιστήμες πρέπει να μας διδάξουν να είμαστε πάνω από όλα ταπεινοί, δεδομένης της εκ γενετής αυτάρκειάς μας.  Θα ήμασταν πιο προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουμε και συγχρόνως να απολαύσουμε το σπάνιο προνόμιο της ύπαρξης.

  Στον κόσμο της εκμετάλλευσης και της λεηλασίας ζουν αναρίθμητοι γενναιόδωροι και με πνεύμα αυτοθυσίας άνθρωποι, ιδιαίτερα οι μανάδες, στις οποίες η ίδια η φύση δώρισε το εξαίρετο πνεύμα της θυσίας.  Η έννοια του πατέρα, αντίθετα, που δεν υπάρχει στην φύση, είναι καρπός κοινωνικής εκπαίδευσης των ανθρώπινων όντων και παρατηρείται σε κάθε γωνιά, από την Αρκτική που ζουν οι Εσκιμώοι, μέχρι τις πιο θερμές ζούγκλες της Αφρικής, όπου εκεί οι γυναίκες όχι μόνο προσέχουν την οικογένεια, αλλά και δουλεύουν την γη, για να παράξουν τρόφιμα. Όποιος διαβάζει τις ειδήσεις  που βγαίνουν κάθε μέρα, γύρω από τις παλιές και νέες συμπεριφορές της φύσης και τις ανακαλύψεις των μεθόδων για να αντιμετωπίσουμε το χθες, το σήμερα και το αύριο, θα καταλάβαινε τις απαιτήσεις του καιρού μας.   

  Οι υιοί μεταλλάσσονται  με απρόβλεπτο  τρόπο και πλήττουν τα πιο παραγωγικά φυτά ή τα ζώα που προορίζονται για ανθρώπινη τροφή, πράγμα που κάνει πιο ανασφαλή και πιο ακριβή την υγεία του είδους μας και γεννούν και κάνουν πιο βαριές τις αρρώστιες, που χτυπούν, κυρίως, τους μεγαλύτερους ηλικιακά ή τους πιο μικρούς.      

  Πώς να αντιμετωπίσουμε έντιμα τον αυξανόμενο αριθμό δυσκολιών,  που υφίστανται οι κάτοικοι αυτού του πλανήτη;  Θα θεωρούσαμε ότι πάνω από 200 ανθρώπινες ομάδες ανταγωνίζονταν τους πόρους της μάνας Γης. Ο πατριωτισμός είναι απλά το πιο διευρυμένο αλληλέγγυο αίσθημα. Ποτέ δεν θα λέγαμε ότι ήταν λίγο. Με σιγουριά μπορούμε να πούμε, ότι είχε την απαρχή του  στις δραστηριότητες ολιγάριθμων ανθρώπινων ομάδων  που αποτελούσαν οικογένειες, τις οποίες οι ιστορικοί συγγραφείς κατέταξαν στις οικογενειακές φατρίες. Διέτρεξαν την πορεία της συνεργασίας ανάμεσα στις οικογενειακές ομάδες, που δούλευαν μαζί για να εκπληρώσουν τις δουλειές του βεληνεκούς τους. Υπήρξε αγώνας ανάμεσα σε αυτές τις οικογενειακές ομάδες σε άλλα στάδια, μέχρι να φτάσουν τα ανώτερα επίπεδα οργάνωσης, που χωρίς αμφιβολία ήταν η φυλή.  Διένυσαν πάνω από εκατό χιλιάδες χρόνια.  Τα γραπτά στοιχεία που βρίσκονται σε περγαμηνές, παρ όλα αυτά, περιέχουν δεδομένα όχι πάνω από 4 χιλιάδες χρόνια.   

  Η ανθρώπινη ικανότητα να σκέφτεται και να επεξεργάζεται ιδέες ήταν πια αξιοσημείωτη και ειλικρινά δεν πιστεύω ότι οι έλληνες ήταν λιγότερο έξυπνοι, από τον σημερινό άνθρωπο. Τα ποιήματά τους, τα φιλοσοφικά τους κείμενα, τα γλυπτά τους, οι ιατρικές τους γνώσεις, οι ολυμπιακοί αγώνες τους. Οι καθρέπτες τους, με τους οποίους άναβαν τις δάδες, συγκεντρώνοντας τις ηλιακές ακτίνες. Τα έργα του Σωκράτη, του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, του Ασκληπιού, του Αρχιμήδη και άλλων γέμισαν με φως τον αρχαίο κόσμο. Ήταν άνθρωποι ασυνήθιστου ταλέντου. Φτάνουμε, μέσα από μια μακρά πορεία, στο σύγχρονο στάδιο της ιστορίας του ανθρώπου. Κρίσιμες μέρες δεν άργησαν να παρουσιαστούν για την Πατρίδα μας, στα 90 μίλια από το ηπειρωτικό έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών, μετά από μια βαθιά κρίση που χτύπησε την Σοβιετική Ένωση.

  Από την 1η Ιανουαρίου του 1959 η χώρα μας πήρε στα χέρια της την εξουσία της ίδιας της της μοίρας, μετά από 402 χρόνια ισπανικής αποικιοκρατίας και 59 σαν νεοαποικία. Δεν ήμασταν πια ιθαγενείς που δεν μιλούσαν, ούτε καν την ίδια γλώσσα. Ήμασταν μια μίξη λευκών, νέγρων και ινδιάνων  που ενσωματωθήκαμε σε ένα νέο έθνος, με τις αρετές του και με τα ελαττώματά του, όπως όλα τα άλλα.  Κυριαρχούσε στο νησί η τραγωδία της ανεργίας, η υπανάπτυξη και ένα πολύ φτωχό επίπεδο εκπαίδευσης. Οι γνώσεις καθορίζονταν από τον τύπο και από την κυρίαρχη λογοτεχνία των Ηνωμένων Πολιτειών, που παραγνώριζε, αν όχι υποτιμούσε, τα συναισθήματα ενός έθνους που πολέμησε με τα όπλα, για δεκαετίες, για την ανεξαρτησία της χώρας και εν τέλει, ενάντια σε εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες στην υπηρεσία της ισπανικής μητρόπολης. Είναι απαραίτητο να μην ξεχνάμε την ιστορία του “Ώριμου Φρούτου” (“Fruta Madura”), κυρίαρχη στην αποικιακή νοοτροπία του γειτονικού ισχυρού έθνους, νοοτροπία που έκανε την δύναμή του να επικρατήσει και αρνιόταν στην χώρα, όχι μόνο το δικαίωμα να υπάρχει ελεύθερη σήμερα, αύριο και για πάντα, αλλά και είχε την πρόθεση να προσαρτήσει το νησί μας στο έδαφος αυτής της πανίσχυρης χώρας.   

  Όταν στο λιμάνι της Αβάνας εξερράγη το  βορειοαμερικάνικο θωρηκτό Maine ο ισπανικός στρατός  που απαριθμούσε εκατοντάδες χιλιάδες άνδρες, είχε ήδη πια ηττηθεί. Όπως κάποια μέρα, οι Βιετναμέζοι νίκησαν,   με τον ηρωισμό τους, τον πανίσχυρο στρατό που είχε στην διάθεσή του ανώτερο εξοπλισμό, συμπεριλαμβανομένου και του “ΑgenteNaranja” που επηρέασε τόσους Βιετναμέζους για όλη τους την ζωή. Ο Νίξον, περισσότερο από μια φορά, δοκίμασε την χρήση των πυρηνικών όπλων,  ενάντια σε αυτόν τον ηρωικό λαό. Και όχι μάταια, προσπάθησε, μέσω συζητήσεων, να μαλακώσει τους σοβιετικούς για την παραγωγή τροφίμων σε εκείνη την χώρα. 

  Δεν θα ήμουν ξεκάθαρος, αν δεν αναφέρω ένα πικρό στιγμιότυπο των σχέσεών μας με την ΕΣΣΔ. Αυτό προήλθε από την αντίδραση που είχαμε, όταν μάθαμε την απόφαση του Νικήτα Χρουτσόφ σε σχέση με την Κρίση του Οκτώβρη του 1962, από την οποία τον επόμενο  Οκτώβρη συμπληρώνονται 51 χρόνια.

  Όταν μάθαμε ότι ο Χρουτσόφ είχε συμφωνήσει με τον Kένεντι   την απόσυρση των πυρηνικών βλημάτων από την χώρα, δημοσίευσα ένα κείμενο με τα 5 Σημεία που θεώρησα απαραίτητα για μια συμφωνία.  Ο σοβιετικός ηγέτης γνώριζε ότι αρχικά εμείς, είχαμε προειδοποιήσει τον επικεφαλή Υποστράτηγο της σοβιετικής πυραυλικής άμυνας, ότι η Κούβα δεν ενδιαφερόταν να εμφανιστεί σαν μια εγκατάσταση πυραύλων της ΕΣΣΔ, δεδομένης της φιλοδοξίας της να αποτελέσει παράδειγμα για τις υπόλοιπες χώρες της Λατινικής Αμερικής, στον αγώνα για την ανεξαρτησία των λαών μας. Όμως, παρά ταύτα, ο επικεφαλής Υποστράτηγος αυτών των όπλων, ένας εξαιρετικός άνθρωπος, επέμενε ότι ήταν αναγκαίο να έχουμε κάποιο όπλο που θα έπειθε τους επιτιθέμενους.  Αφού ο ίδιος επέμενε στο θέμα, του εξέφρασα ότι, αν εκείνοι το θεωρούσαν απαραίτητη αναγκαιότητα για την άμυνα του σοσιαλισμού, τότε επρόκειτο πια για άλλο πράγμα, διότι πάνω από όλα ήμασταν επαναστάτες. Του ζήτησα  2 ώρες, ώστε το Διευθυντήριο της Επανάστασής μας να πάρει μια απόφαση. 

  Ο Χρουτσόφ είχε φερθεί πολύ μεγαλόψυχα απέναντι στην Κούβα. Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες σταμάτησαν εντελώς να αγοράζουν την ζάχαρη και απέκλεισαν το εμπόριό μας, αυτός αποφάσισε να αγοράσει ότι είχε απομείνει και στις ίδιες τιμές. Όταν κάποιους μήνες μετά, εκείνη η χώρα διέκοψε να μας δίνει πετρέλαιο, η ΕΣΣΔ μας προμήθευσε τις αναγκαίες ποσότητες αυτού του ζωτικού προϊόντος, χωρίς το οποίο η οικονομία μας θα είχε υποστεί μεγάλη κατάρρευση: ένας αγώνας μέχρι θανάτου θα είχε επιβληθεί, αφού η Κούβα δεν θα παραδινόταν ποτέ. Οι μάχες θα ήταν πολύ αιματηρές τόσο για τους επιτιθέμενους, όσο και για μας. Είχαμε συγκεντρώσει πάνω από 300 χιλιάδες όπλα, συμπεριλαμβανομένων και των  100 χιλιάδων που είχαμε κρατήσει από την τυραννία του Μπατίστα.

  Ο σοβιετικός ηγέτης είχε συγκεντρώσει μεγάλο κύρος. Αυτό ξεκινούσε από την κατάληψη του Καναλιού του Σουέζ, από την Γαλλία και την Αγγλία, τις δύο δυνάμεις που ήταν ιδιοκτήτριες του καναλιού,  αφού με την υποστήριξη ισραηλίτικων δυνάμεων επιτέθηκαν και κατέλαβαν  αυτή την δίοδο. Ο Χρουτσόφ προειδοποίησε ότι θα χρησιμοποιούσε τα πυρηνικά του όπλα ενάντια στους επιτιθέμενους Γάλλους και Άγγλους, που είχαν καταλάβει αυτό το σημείο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες κάτω από την καθοδήγηση του Αϊζενχάουερ, δεν ήταν διατεθειμένες εκείνη την στιγμή να εμπλακούν σε ένα πόλεμο. Θυμάμαι μια φράση του Χρουτσόφ εκείνες τις μέρες: “Οι δικοί μας πύραυλοι μπορούν να πετύχουν κουνούπι στον αέρα”. Όχι πολύ καιρό μετά, ο κόσμος αντιμετώπισε ξανά έναν πολύ σοβαρό κίνδυνο πολέμου. Δυστυχώς ήταν ο πιο σοβαρός που γνωρίσαμε μέχρι τότε.

  Ο Χρουτσόφ δεν ήταν ένας οποιοσδήποτε ηγέτης, κατά την διάρκεια  του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου είχε ξεχωρίσει σαν επικεφαλής Κομισάριος στην άμυνα του Στάλινγκραντ, το σημερινό Βόλβογκραντ, την πιο σκληρή μάχη που είχε διεξαχθεί παγκοσμίως, με την συμμετοχή 4 εκατομμυρίων ανδρών. Οι ναζί έχασαν πάνω από μισό εκατομμύριο στρατιώτες. Η Κρίση του Οκτώβρη στην Κούβα, του κόστισε την θέση. Το 1964, αντικαταστάθηκε από τον Λεονίντ Μπρέζνιεφ.

Υποτίθεται ότι, αν και με υψηλό τίμημα, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εκπλήρωναν την δέσμευσή τους να μην εισβάλουν στην Κούβα. Ο Μπρέζνιεφ ανέπτυξε εξαιρετικές σχέσεις με την χώρα μας, μας επισκέφτηκε στις 28 Ιανουαρίου του 1974, εξέλιξε την στρατιωτική ισχύ της Σοβιετικής Ένωσης, εκπαίδευσε στις στρατιωτικές σχολές της μεγάλης χώρας του πολλούς αξιωματικούς των δικών μας Ενόπλων Δυνάμεων, συνέχισε την δωρεάν  προμήθεια στρατιωτικού εξοπλισμού στην χώρα μας, προώθησε την κατασκευή ενός  ηλεκτροπυρηνικού κέντρου με ψύξη νερού, στο οποίο εφαρμόστηκαν τα μεγαλύτερα δυνατά μέτρα ασφαλείας και υποστήριξε τους οικονομικούς στόχους της χώρας μας.

  Με τον θάνατό του, στις 10 Νοεμβρίου του 1982, τον διαδέχθηκε ο Γιούρι Αντρόποφ, διευθυντής της KGB, ο οποίος και προήδρευσε της τελετής ταφής του Μπρέζνιεφ και ανέλαβε την θέση του Προέδρου της ΕΣΣΔ. Αυτός ήταν ένας πολύ σοβαρός άνθρωπος, έτσι τον εκτιμώ, και επίσης πολύ ειλικρινής.                           

  Μας είπε, ότι αν δεχόμασταν επίθεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να αγωνιστούμε μόνοι μας. Τον ρωτήσαμε εάν θα μπορούσε να μας προμηθεύει όπλα δωρεάν, όπως γινόταν μέχρι εκείνη την στιγμή. Μας απάντησε πως ναι. Του απαντήσαμε τότε: “Μην ανησυχείς, στείλε μας τα όπλα και με τους εισβολείς θα ασχοληθούμε εμείς”. Για αυτό το θέμα μόνο λίγοι σύντροφοι γνωρίζαμε, αφού ήταν πολύ επικίνδυνο να έχει ο εχθρός στην διάθεσή του αυτήν την πληροφορία.   

 Αποφασίσαμε να ζητήσουμε από άλλους φίλους τα απαραίτητα όπλα για ένα εκατομμύριο κουβανούς μαχητές. Ο σύντροφος Κιμ Ιλ Σουνγκ, βετεράνος και άψογος μαχητής, μας έστειλε 100 χιλιάδες όπλα ΑΚ και το αντίστοιχο πολεμικό υλικό, χωρίς να χρεώσει ούτε ένα σεντ.                          

 

  Ποιες ήταν οι αιτίες για να ξεσπάσει η κρίση; O Χρουτσόφ είχε αντιληφθεί την ξεκάθαρη πρόθεση του Κένεντι να εισβάλει στην Κούβα πολύ σύντομα, είχαν προετοιμάσει  τις πολιτικές και διπλωματικές συνθήκες, ειδικά μετά την συντριπτική ήττα της μισθοφορικής εισβολής στον Κόλπο των Χοίρων, συνοδευόμενη από αποβατικά  σκάφη του σώματος πεζοναυτών και ένα αεροπλανοφόρο των γιάνκις. Οι μισθοφόροι έλεγχαν τον εναέριο χώρο με πάνω από 40  αεροπλάνα, ανάμεσά τους βομβαρδιστικά Β-26, μεταγωγικά και άλλα υποστηρικτικά. Μια προηγούμενη αιφνιδιαστική επίθεση στην κεντρική αεροπορική βάση, δεν πέτυχε τα αεροσκάφη μας, αφού τα είχαμε διασκορπίσει σε διάφορα σημεία, αυτά που μπορούσαν να μετακινηθούν. Μετά βίας  χτύπησαν κάποια. Την ημέρα της προδοτικής εισβολής, τα σκάφη μας ήταν στον αέρα πριν το ξημέρωμα, με κατεύθυνση τηνPlaya  Girón.  Θα λέγαμε ότι μόνο ένας ειλικρινής βορειοαμερικάνος συγγραφέας περιέγραψε εκείνο το γεγονός σαν καταστροφή. Φτάνει να πούμε, ότι τελικά από εκείνη την περιπέτεια, μόνο 2-3 από τους εισβολείς μπόρεσαν να επιστρέψουν στο Μαιάμι.                                                                  

 

Η εισβολή που προγραμματιζόταν από τις ένοπλες δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών ενάντια στο νησί θα είχε τεράστιες απώλειες, πολύ μεγαλύτερες από τους 50 χιλιάδες στρατιώτες που έχασαν στο Βιετνάμ. Δεν είχαν τότε, την εμπειρία που απέκτησαν πολύ αργότερα.

Υπενθυμίζεται ότι στις 28 Οκτωβρίου του 1962 εγώ δήλωσα ότι δεν ήμουν σύμφωνος με την απόφαση – για την οποία δεν μας είχαν συμβουλευτεί και η Κούβα αγνοούσε – της ΕΣΔΔ να αποσύρει τα στρατηγικά της βλήματα, για τα οποία προετοιμάζονταν οι ράμπες εκτόξευσης, που θα ήταν συνολικά σαράντα δύο. Στον σοβιετικό ηγέτη εξήγησα ότι αυτό το βήμα δεν το είχε συζητήσει μαζί μας, βασική και αναγκαία προϋπόθεση  των συμφωνιών μας. Αυτή η ιδέα συμπυκνώνεται σε μία φράση: “ Εσείς μπορείτε να με πείσετε ότι κάνω λάθος, όμως δεν μπορείτε να μου πείτε ότι κάνω λάθος, χωρίς να με πείσετε”, και απαρίθμησα πέντε Σημεία που παρέμειναν ανέγγιχτα:  Τερματισμός του οικονομικού Αποκλεισμού και όλων των μέτρων εμπορικής και οικονομικής πίεσης που εξασκούν οι Ηνωμένες Πολιτείες σε όλα τα μέρη του κόσμου, ενάντια στην χώρα μας. Τερματισμός όλων των υπονομευτικών δραστηριοτήτων, εκτοξεύσεων όπλων και εκρηκτικών, από αέρα και θάλασσα, οργάνωση μισθοφορικών επεμβάσεων, αποστολή κατασκόπων και σαμποτέρ, δράσεις που γίνονται από το έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών και κάποιων συνενόχων χωρών.  Τερματισμός των πειρατικών επιθέσεων, που γίνονται από τις υπάρχουσες βάσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Πουέρτο Ρίκο. Τερματισμός όλων των παραβιάσεων του θαλάσσιου και εναέριου χώρου μας από βορειοαμερικάνικα αεροπλάνα και πολεμικά πλοία. Και την απόσυρση της Ναυτικής Βάσης του Γκουαντάναμο και επιστροφή του Κουβανικού εδάφους,  που κατέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες.                                                    

  Είναι πασίγνωστο επίσης, ότι ο Γάλλος δημοσιογράφος Ζαν Ντανιέλ είχε πάρει συνέντευξη από τον πρόεδρο Κένεντι μετά την Κρίση του Οκτώβρη. Του  διηγήθηκε την πολύ δύσκολη εμπειρία που είχε ζήσει και τον είχε ρωτήσει, εάν εγώ γνώριζα πραγματικά τον κίνδυνο εκείνης της στιγμής. Ζήτησε από τον Γάλλο δημοσιογράφο να ταξιδέψει στην Αβάνα, να μιλήσει μαζί μου και να ξεκαθαρίσει αυτό το ερώτημα.  

  Αυτός ταξίδεψε στην Αβάνα και ζήτησε την συνέντευξη.  Επικοινώνησα εκείνο το βράδυ  μαζί του και του είπα ότι ήθελα να τον δω και να συζητήσω μαζί του για το θέμα και του πρότεινα να συζητήσουμε στο Βαραδέρο. Φτάνοντας εκεί, τον προσκάλεσα να φάμε. Ήταν ήδη μεσημέρι. Έβαλα ραδιόφωνο και εκείνη την στιγμή ένα παγερό μήνυμα πληροφορούσε, ότι ο Πρόεδρος είχε δολοφονηθεί στο Ντάλας.   

  Πρακτικά πια, δεν υπήρχε κάτι να πούμε. Εγώ, μετέπειτα, του ζήτησα να μου μιλήσει για την συζήτησή του με τον Κένεντι. Εκείνος ήταν πραγματικά εντυπωσιασμένος με την επαφή μαζί του. Μου είπε ότι ο Κένεντι ήταν μια μηχανή σκέψης, ήταν πραγματικά σοκαρισμένος. Δεν τον ξαναείδα. Από μεριάς μου ερεύνησα ότι μπορούσα, ή καλύτερα υπέθεσα τι έγινε εκείνη την μέρα. Ήταν παράξενη η συμπεριφορά του Λη Χάρβει Όσβαλντ. Ήξερα ότι είχε προσπαθήσει να επισκεφθεί την Κούβα, όχι πολύ καιρό πριν την δολοφονία του Κένεντι και υποτίθεται, ότι πυροβόλησε με μία ημιαυτόματη καραμπίνα με τηλεσκοπικό φακό, ενάντια σε έναν κινούμενο στόχο. Επιπλέον, γνωρίζω την χρήση αυτού του όπλου. Το στόχαστρο όταν πυροβολείς, κινείται και ο στόχος για μια στιγμή χάνεται, πράγμα που δεν συμβαίνει  με τα άλλου τύπου συστήματα στόχευσης οποιουδήποτε όπλου. Το τηλεσκόπιο είναι πολύ ακριβές αν το όπλο στηρίζεται σε βάση, όμως δυσκολεύει αν έχει να κάνει με κινούμενο στόχο. Λέγεται ότι ήταν δύο, διαδοχικοί οι θανάσιμοι πυροβολισμοί σε κλάσματα δευτερολέπτου. Η παρουσία ενός γνωστού λούμπεν, που σκοτώνει τον Όσβλαντ μέσα σε ένα αστυνομικό τμήμα, συγκινημένος από τον πόνο της συζύγου του Κένεντι, φαντάζει ένα κυνικό αστείο.   

  Ο Τζόνσον, ένας ικανός μεγιστάνας του πετρελαίου, δεν έχασε ούτε λεπτό, πήρε το αεροπλάνο με κατεύθυνση την Ουάσιγκτον. Δεν θέλω να καταλογίσω ευθύνες. Είναι δικό τους θέμα, όμως έχει να κάνει με το ότι,  ήταν στα σχέδια    να εμπλέξουν  την Κούβα στην δολοφονία του Κένεντι. Πολύ αργότερα, περνώντας τα χρόνια, με επισκέφτηκε ο γιός του δολοφονημένου Προέδρου και δείπνησε μαζί μου. Ήταν ένας νέος γεμάτος ζωή που του άρεσε να γράφει. Λίγο καιρό μετά, ταξιδεύοντας μια θυελλώδη νύχτα προς ένα νησί για τις διακοπές του, με ένα απλό αεροπλάνο, φαίνεται ότι δεν βρήκαν τον δρόμο και κατέπεσε. Επίσης γνώρισα στο Καράκας την σύζυγο και τα μικρά παιδιά του Ρόμπερτ Κένεντι, που ήταν εισαγγελέας και είχε τελέσει διαπραγματευτής με τον απεσταλμένο του Χρουτσόφ  και είχε ήδη δολοφονηθεί. Έτσι πορευόταν από τότε ο κόσμος.                                                                                                  

  Πολύ σύντομα, τελειώνοντας αυτή την αναφορά, που συμπίπτει με τις 13 Αυγούστου, 87η επέτειο του συγγραφέα της, παρακαλώ να με συγχωρήσετε για οποιαδήποτε ανακρίβεια. Δεν είχα το χρόνο να συμβουλευτώ ντοκουμέντα.                       

 Τα σχεδόν καθημερινά  τηλεγραφικά μηνύματα μιλούν για ανησυχητικά θέματα, που συσσωρεύονται στον παγκόσμιο ορίζοντα.

 Ο  Νόαμ Τσόμσκι, σύμφωνα με το website του τηλεοπτικού καναλιού Η Ρωσία Σήμερα, εξέφρασε: “Η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών είναι σχεδιασμένη για να αυξάνει την τρομοκρατία”.

“Σύμφωνα με τον έγκυρο φιλόσοφο, η πολιτική των ΗΠΑ είναι σχεδιασμένη με τέτοιο τρόπο ώστε να αυξάνει τον τρόμο μέσα στον πληθυσμό”.                                        

“Οι ΗΠΑ φέρνουν σε πέρας την πιο εντυπωσιακή διεθνή τρομοκρατική καμπάνια που έχουμε δει ποτέ […]”.

“Αυτή η καμπάνια δημιουργεί εν δυνάμει τρομοκράτες”.

“ Κατά την κρίση του, είναι απόλυτα εκπληκτικό, ότι η βορειοαμερικάνικη χώρα, από την μια μεριά διεξάγει καμπάνια μαζικού τρόμου, που μπορεί να γεννήσει τρομοκράτες  ενάντια και σε αυτούς τους ίδιους, και από την άλλη, αξιώνει ότι είναι απόλυτα αναγκαίο, να υπάρχει μαζική αστυνόμευση που να προστατεύει ενάντια στην τρομοκρατία”.

“ Σύμφωνα με τον Τσόμσκι υπάρχουν αναρίθμητες παρόμοιες περιπτώσεις. Μια από τις πιο ονομαστές, κατά την γνώμη του, είναι αυτή του Λουίς Ποσάδα Καρίλες, που κατηγορήθηκε από την Βενεζουέλα για  συμμετοχή  σε  απόπειρα ενάντια σε αεροπλάνο, στο οποίο πέθαναν 73 άνθρωποι”.

  Σήμερα διαφυλάσσω την εξαιρετική ανάμνηση του καλύτερου φίλου που είχα ποτέ στα ενεργά πολιτικά μου χρόνια – ο οποίος πολύ ταπεινός και φτωχός σφυρηλατήθηκε στον Μπολιβαριανό Στρατό της Βενεζουέλας – ,  τον Ούγκο Τσάβες Φρίας. 

  Ανάμεσα στα πολλά βιβλία που διάβασα, εμποτισμένα με την ποιητική και περιγραφική του γλώσσα, υπάρχει ένα που αναδεικνύει την πλούσια κουλτούρα του και την ικανότητά του να εκφράζει με αυστηρούς όρους την εξυπνάδα του  και τις συμπάθειές του, μέσα από τις πάνω από δύο χιλιάδες ερωτήσεις  του δημοσιογράφου, επίσης Γάλλου, Ιγνάσιο Ραμονέ.

 Στις 26 Ιουλίου αυτού του έτους, όταν επισκέφθηκε το Σαντιάγκο της Κούβας, με αφορμή την 60η επέτειο από την επίθεση στο στρατόπεδο της Μονκάδα και  του Κάρλος Μ. ντε Σέσπεδες, μου αφιέρωσε το τελευταίο του βιβλίο:   Oύγκο Τσάβες, η πρώτη μου ζωή

  Έζησα ο ίδιος την εμπειρία και με γεμίζει περηφάνια, ότι έχω συνεισφέρει στην επεξεργασία αυτού του έργου, διότι ο Ραμονέ με υπέβαλε σε ανάλογο αδυσώπητο ερωτηματολόγιο, που εκτός των άλλων χρησίμευσε για την προπόνηση του συγγραφέα σε αυτό το υλικό.  

  Το χειρότερο είναι ότι δεν μπόρεσα να ολοκληρώσω το έργο μου σαν καθοδηγητής, όταν του υποσχέθηκα να το ξαναδώ.  

  Στις 26 Ιουλίου του 2006 αρρώστησα βαριά. Μόλις κατάλαβα ότι ήταν οριστικό, δεν δίστασα ούτε στιγμή να  ζητήσω, στις 31 Ιουλίου, να σταματήσω να εξασκώ τις ευθύνες μου σαν Πρόεδρος του Συμβουλίου του Κράτους και των Υπουργών και πρότεινα στον εντεταλμένο σύντροφο να ασχοληθεί με το έργο της άμεσης διαδοχής. 

  Μου απέμεινε να ολοκληρώσω την επανεξέταση που είχα υποσχεθεί στο 100 ώρες με το Φιδέλ. Ήμουν ξαπλωμένος, έτρεμα μην χάσω την ροή της γνώσης καθώς υπαγόρευα και μερικές φορές με έπαιρνε ο ύπνος. Ωστόσο, μέρα με την μέρα ανταποκρινόμουν στις διαβολεμένες ερωτήσεις, που μου φαίνονταν ατέλειωτα μεγάλες. Όμως επέμεινα, μέχρι που τελείωσα. 

  Δεν μπορούσα να φανταστώ ότι η ζωή μου θα παρατεινόταν άλλα επτά χρόνια. Μόνο έτσι είχα το προνόμιο να διαβάσω και να μελετήσω πολλά πράγματα που έπρεπε να έχω μάθει νωρίτερα. Θεωρώ ότι οι νέες ανακαλύψεις μας έχουν εκπλήξει όλους. 

  Στον Ούγκο Τσάβες υπήρχαν πολλά ερωτήματα προς απάντηση, από την πιο σημαντική στιγμή της ύπαρξής του, όταν ανέλαβε το πόστο του σαν Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Βενεζουέλας.

Δεν υπάρχει μία μόνο ερώτηση προς απάντηση, στις πιο λαμπρές στιγμές της ζωής του. Αυτοί που τον γνώρισαν καλά, ξέρουν την προτεραιότητα που έδινε στις ιδεολογικές προκλήσεις. Άνθρωπος της δράσης και των ιδεών,  τον αιφνιδίασε αυτή η μορφή της επιθετικής αρρώστιας που τον έκανε να υποφέρει αρκετά, όμως  την αντιμετώπισε με μεγάλη αξιοπρέπεια και βαθύ πόνο για την οικογένεια και τους κοντινούς φίλους, που τόσο αγάπησε. Ο Μπολίβαρ ήταν ο δάσκαλός του και ο οδηγητής, που προσανατόλισε τα βήματά του στην ζωή. Και οι δύο συγκέντρωσαν το αναγκαίο μεγαλείο, για να καταλάβουν μια τιμητική θέση στην ανθρώπινη ιστορία.

 Όλοι περιμένουμε τώρα το Ούγκο Τσάβες η δεύτερη ζωή μου.   Χωρίς αυτόν, την αυθεντικότερη από όλες τις ιστορίες, κανείς δεν θα μπορούσε να την γράψει καλύτερα. 

Φιδέλ Κάστρο Ρουζ

cubaniagriega

https://solidariagriega.wordpress.com/2016/07/01/%CE%BF%CE%B9-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B5%CE%B9%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82-%CE%B1%CE%BB%CE%AE%CE%B8%CE%B5%CE%B9%CE%B5%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%84%CE%B1-%CF%8C%CE%BD%CE%B5/