σύγχρονη σκέψη, pensiero di oggi

Πανδημία και τέλος της νεοφιλελεύθερης εποχής

του Atilio A. Boron

Ο κοροναϊός προκάλεσε ένα κύμα προβληματισμών και αναλύσεων που έχουν ως κοινό παρονομαστή την πρόθεση να ανιχνεύσουν τα (ασαφή) χαρακτηριστικά του είδους της κοινωνίας και της οικονομίας που θα επανεμφανιστούν όταν η μάστιγα θα είναι υπό έλεγχο. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για να εμπλακούμε σε αυτό το είδος εικασιών, ελπίζουμε να είναι καλά ενημερωμένες και ελεγχόμενες, διότι αν υπάρχει ένα πράγμα για το οποίο είμαστε απόλυτα σίγουροι, είναι πως το πρώτο μοιραίο θύμα της πανδημίας υπήρξε η νεοφιλελεύθερη εκδοχή του καπιταλισμού. Και λέω «έκδοση» επειδή έχω σοβαρές αμφιβολίες ότι ο εν λόγω ιός έχει κάνει το θαύμα να θέσει τέλος όχι μόνο στον νεοφιλελευθερισμό αλλά και στη δομή που τον υποστηρίζει: τον καπιταλισμό ως τρόπο παραγωγής και ως διεθνές σύστημα. Όμως η νεοφιλελεύθερη εποχή είναι ένα πτώμα που δεν έχει ακόμη θαφτεί, αλλά είναι αδύνατο να αναστηθεί. Τι θα συμβεί στον καπιταλισμό; Λοιπόν, ακριβώς γι αυτό θα μιλήσουμε σε αυτό το άρθρο.

Εκτιμώ ιδιαίτερα τη δουλειά και τον άνθρωπο Slavoj Zizek, αλλά αυτό δεν αρκεί για να του δώσει δίκιο όταν ισχυρίζεται ότι η πανδημία έδωσε «ένα χτύπημα α λα Kill Bill στο καπιταλιστικό σύστημα», μετά από το οποίο, ακολουθώντας την κινηματογραφική μεταφορά, θα πρέπει να πέσει ξερό μέσα σε πέντε δευτερόλεπτα. Δεν συνέβη και δεν θα συμβεί διότι, όπως υπενθύμισε ο Λένιν πολλές φορές, «ο καπιταλισμός δεν θα πέσει αν δεν υπάρχουν κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις που να τον κάνουν να πέσει». Ο καπιταλισμός επέζησε της λεγόμενης «ισπανικής γρίπης», για την οποία γνωρίζουμε τώρα ότι ήρθε στο φως στο Κάνσας τον μάρτιο του 1918 στη στρατιωτική βάση του Fort Riley, και αργότερα εξαπλώθηκε ανεξέλεγκτα από τα αμερικανικά στρατεύματα που πολέμησαν στον Α ‘παγκόσμιο πόλεμο. Οι πολύ ανακριβείς εκτιμήσεις της θνησιμότητας του κυμαίνονται από 20, 50 έως 100 εκατομμύρια ανθρώπους, οπότε δεν πρέπει να έχουμε εμμονή με τα στατιστικά στοιχεία και να ήμαστε επιφυλακτικοί για την ακρίβεια αυτών των εκτιμήσεων που διαδίδονται ευρέως από πολλές οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένου του National Geographical Magazine. Επιπλέον, ο καπιταλισμός επιβίωσε και της τεράστιας παγκόσμιας κατάρρευσης που προκάλεσε η Μεγάλη Ύφεση, δείχνοντας μια ασυνήθιστη ανθεκτικότητα – που ήδη αναφέρθηκε από τους κλασικούς του μαρξισμού – για την υπερνίκηση των κρίσεων, και βγαίνοντας ακόμη πιο δυνατός από αυτήν. Για να σκεφτεί κανείς ότι, ελλείψει εκείνων των κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων, που υποδεικνύει ο ρώσος επαναστάτης ( δυνάμεων των οποίων η παρουσία δεν γίνεται αισθητή αυτή τη στιγμή, ούτε στις Ηνωμένες Πολιτείες ούτε στις ευρωπαϊκές Χώρες), η πολυπόθητη εξαφάνιση ενός ανήθικου, άδικου και αρπακτικού συστήματος, θανάσιμου εχθρού της ανθρωπότητας και της φύσης, θα συμβεί τώρα, είναι περισσότερο μια προβολή της επιθυμίας του παρά το προϊόν μιας συγκεκριμένης ανάλυσης. Ο Ζίζεκ είναι πεπεισμένος ότι, μετά από αυτή την κρίση, η ανθρωπότητα θα μπορέσει να καταφύγει σε μια «νέα μορφή κομμουνισμού ο οποίος θα επινοηθεί εκ νέου», για να σωθεί. Αυτό είναι ασφαλώς δυνατό και επιθυμητό. Αλλά, όπως σχεδόν όλα στην κοινωνική ζωή, αυτό θα εξαρτηθεί από το αποτέλεσμα της ταξικής πάλης. πιο συγκεκριμένα από το γεγονός ότι, για να επιστρέψουμε στον Λένιν, «όποιος είναι κάτω δεν θέλει και όποιος είναι πάνω δεν μπορεί να συνεχίσει να ζει όπως πριν», πράγμα που επί του παρόντος δεν γνωρίζουμε. Αλλά η διακλάδωση της διεξόδου από αυτή την συγκυρία παρουσιάζει ένα άλλο πιθανό αποτέλεσμα-έξοδο, το οποίο ο Ζίζεκ αναγνωρίζει πολύ καθαρά: την «βαρβαρότητα». Δηλαδή, την επιβεβαίωση της κυριαρχίας του κεφαλαίου με την προσφυγή στις πιο βάναυσες μορφές οικονομικής εκμετάλλευσης, πολιτικού κρατικού εξαναγκασμού και χειραγώγησης των συνειδήσεων και των καρδιών μέσω της δικής του επικοινωνιακής δικτατορίας, επί του παρόντος αμετάβλητης.»Βαρβαρότητα», έλεγε ο István Mészarós με μια δόση πικρής ειρωνείας, «αν είμαστε τυχεροί».

Αλλά γιατί να μην σκεφτούμε μια συμβιβαστική λύση, ούτε την «βαρβαρότητα» που τόσο μας φοβίζει (της οποίας εδώ πολύ καιρό μας έχουν δοθεί αυξανόμενες δόσεις στους «πραγματικά υπάρχοντες καπιταλισμούς») ούτε την εξίσου επιθυμητή επιλογή ενός «επαναπροσδιορισμένου κομμουνισμού»; Γιατί να μην σκεφτόμαστε ότι μια μετάβαση προς τον μετα-καπιταλισμό θα είναι αναπόφευκτα «άνιση και συνδυασμένη», με βαθιά πρόοδο σε ορισμένους τομείς: την απο-χρηματιστικοποίηση της οικονομίας, την απο-εμπορευματοποίηση της υγείας και της κοινωνικής πρόνοιας, για παράδειγμα, και σε άλλους τομείς, διστακτικότερα, αντιμετωπίζοντας μεγαλύτερη αντίσταση από την μπουρζουαζία, σε τομείς όπως ο αυστηρός έλεγχος της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής αγοράς, η εθνικοποίηση της φαρμακευτικής βιομηχανίας (έτσι ώστε τα φάρμακα να μην είναι πλέον ένα εμπόρευμα που να παράγεται με σκοπό το κέρδος), των στρατηγικών βιομηχανιών και των μέσων μαζικής ενημέρωσης, καθώς και η επιστροφή στα κοινά των λεγόμενων «φυσικών πόρων» (ακριβώς, κοινά αγαθά);                                                        Γιατί να μην σκεφτόμαστε «εκείνους τους πολλούς σοσιαλισμούς», για τους οποίους μίλησε σε πρόδρομο τρόπο ο σημαντικός άγγλος μαρξιστής Raymond Williams στα μέσα της δεκαετίας του ’80 του περασμένου αιώνα;

Αντιμέτωπος με την πρόταση για έναν «επαναπροσδιοριζόμενο κομμουνισμό», ο νοτιοκορεάτης φιλόσοφος Byung-Chul Han ανεβαίνει στο ρινγκ για να αντικρούσει τη διατριβή του σλοβένου, και τολμά να πει ότι «μετά την πανδημία, ο καπιταλισμός θα συνεχιστεί με μεγαλύτερο σθένος». Είναι μια τολμηρή δήλωση, διότι αν υπάρχει κάτι που εμφανίζεται στον ορίζοντα είναι το ευρύ αίτημα από όλη την κοινωνία για μια πολύ πιο ενεργή κρατική παρέμβαση για τον έλεγχο των επιζήμιων επιπτώσεων των αγορών στην παροχή βασικών υπηρεσιών υγείας, στη στέγαση, την κοινωνική ασφάλιση, τις μεταφορές κ.λπ. και για να τερματιστεί το σκάνδαλο της υπερ-συγκέντρωσης του μισού από ολόκληρο τον πλούτο του πλανήτη στα χέρια του πλουσιότερου 1% του παγκόσμιου πληθυσμού. Αυτός ο μετα-πανδημικός κόσμος θα έχει πολύ περισσότερο Κράτος και πολύ λιγότερη αγορά, με πληθυσμούς «που γνωρίζουν – πληθυσμούς συνειδητοποιημένους» και πολιτικοποιημένους από τη μάστιγα στην οποία έχουν εκτεθεί, πληθυσμούς που έχουν την τάση να αναζητούν αλληλεγγύη και συλλογικές λύσεις, ακόμα και «σοσιαλιστικές», σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες μας θυμίζει η Judith Butler, αρνούμενοι την εξατομικευμένη και ιδιωτικοποιητική μανία που εξυμνείται εδώ και 40 χρόνια από τον νεοφιλελευθερισμό, η οποία μας οδήγησε στην τραγική κατάσταση που βιώνουμε σήμερα.                                                                                                                            Είναι επίσης ένας κόσμος στον οποίο το διεθνές σύστημα έχει ήδη αποδεχθεί, οριστικά, ένα διαφορετικό μοντέλο παρουσία μιας νέας κυρίαρχης τριάδας, αν και το συγκεκριμένο βάρος κάθε ενός από τους παράγοντες του δεν είναι το ίδιο. Αν ο Samir Amin είχε δίκιο στα τέλη του περασμένου αιώνα όταν μιλούσε για την τριάδα που αποτελούνταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη και την Ιαπωνία, σήμερα αυτή η τριάδα αποτελείται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα και τη Ρωσία. Και σε αντίθεση με την προηγούμενη τριπολική τάξη, όπου η Ευρώπη και η Ιαπωνία ήταν νεαροί συνεργάτες (για να μην πούμε πιόνια ή lacchè, κάτι που ακούγεται λίγο επιθετικό αλλά είναι το χαρακτηριστικό που αξίζουν) της Ουάσινγκτον, σήμερα αυτή η τελευταία έχει να κάνει με την τρομερή οικονομική δύναμη της Κίνας, που είναι αναμφισβήτητα η τρέχουσα ατμομηχανή της παγκόσμιας οικονομίας, που υποβιβάζει τις Ηνωμένες Πολιτείες στη δεύτερη θέση και η οποία, επιπλέον, έχει αναλάβει τον ηγετικό ρόλο στην τεχνολογία 5G και στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Σε όλα αυτά προστίθεται η όχι λιγότερο απειλητική παρουσία μιας Ρωσίας που έχει επιστρέψει στην πρώτη γραμμή της παγκόσμιας πολιτικής: πλούσια σε πετρέλαιο, ενέργεια και νερό. ιδιοκτήτης ενός τεράστιου εδάφους (σχεδόν διπλάσιο της επικράτειας των Ηνωμένων Πολιτειών) και ενός ισχυρού βιομηχανικού συγκροτήματος που έχει παραγάγει μια στρατιωτική τεχνολογία αιχμής που επικρατεί σε ορισμένους στρατηγικούς τομείς έναντι εκείνης των Ηνωμένων Πολιτειών. Είναι δύσκολο, όπως λέει ο Χαν, να επιτύχει ο καπιταλισμός νέο σθένος μέσα σε αυτό το μη ενθαρρυντικό διεθνές σενάριο. Αν είχε την παγκόσμια έλξη και διάδοση που γνώριζε πως είχε κάποτε, ήταν επειδή, όπως έλεγε ο Samuel P. Huntington, υπήρξε ένας «μοναχικός σερίφης» που υποστήριζε την παγκόσμια καπιταλιστική τάξη με την αδιαμφισβήτητη οικονομική, στρατιωτική, πολιτική και ιδεολογική υπεροχή του.

Σήμερα η υπεροχή βρίσκεται στα χέρια της Κίνας και οι τεράστιες στρατιωτικές δαπάνες των Ηνωμένων Πολιτειών δεν είναι σε θέση να κάμψουν μια χώρα τόσο μικρή όσο η Βόρεια Κορέα ούτε να κερδίσουν έναν πόλεμο εναντίον ενός από τα φτωχότερα έθνη στον πλανήτη όπως το Αφγανιστάν. Η πολιτική υπεροχή της Ουάσινγκτον παραμένει κολλημένη, με το ζόρι, μόλις στην «εσωτερική αυλή» της: τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, αλλά εν μέσω μεγάλων αναταράξεων. Και το διεθνές της κύρος έχει αποδυναμωθεί σε μεγάλο βαθμό: η Κίνα κατάφερε να ελέγξει την πανδημία και οι Ηνωμένες Πολιτείες όχι. Η Κίνα, η Ρωσία και η Κούβα συμβάλλουν στην καταπολέμησή της στην Ευρώπη και η Κούβα, ένα παγκόσμιο παράδειγμα αλληλεγγύης, στέλνει γιατρούς και φάρμακα στις πέντε ηπείρους, ενώ το μόνο πράγμα που έρχεται στο μυαλό σε όσους περνούν από το Λευκό Οίκο είναι να στείλουν 30.000 στρατιώτες για μια στρατιωτική άσκηση με το ΝΑΤΟ και να εντείνουν τις κυρώσεις κατά της Κούβας, της Βενεζουέλας και του Ιράν, σε αυτό που είναι σαφώς ένα έγκλημα πολέμου. Η προηγούμενη ηγεμονία τους είναι πλέον μια ανάμνηση του παρελθόντος. Αυτό που συζητείται σήμερα στους διαδρόμους των αμερικανικών κυβερνητικών υπηρεσιών δεν είναι εάν η χώρα βρίσκεται σε παρακμή ή όχι, αλλά η κλίση και ο ρυθμός της παρακμής. Και η πανδημία επιταχύνει αυτή τη διαδικασία ανά ώρα.

Αντιθέτως, ο νοτιοκορεάτης Χαν έχει δίκιο όταν λέει ότι «κανένας ιός δεν είναι σε θέση να κάνει την επανάσταση» αλλά πέφτει σε πλεονασμό όταν γράφει ότι «δεν μπορούμε να αφήσουμε την επανάσταση στα χέρια του ιού». Είναι σαφές ότι δεν μπορούμε!Ας ρίξουμε μια ματιά στα ιστορικά δεδομένα: ξέσπασε η ρωσική επανάσταση πριν από την πανδημία της «ισπανικής γρίπης», και της νίκης των επαναστατικών διαδικασιών στην Κίνα, το Βιετνάμ και την Κούβα δεν είχε προηγηθεί καμία πανδημία. Η επανάσταση γίνεται από τις υποτελείς τάξεις όταν αποκτούν συνείδηση της εκμετάλλευσης και της καταπίεσης στις οποίες υποβάλλονται. όταν αντιλαμβάνονται ότι, μακριά από το να είναι μια απροσπέλαστη ψευδαίσθηση, είναι εφικτός ένας μετα-καπιταλιστικός κόσμος και, τέλος, όταν φτάνουν στο σημείο να σχηματίσουν μια οργάνωση σε εθνική και διεθνή κλίμακα για να πολεμήσουν εναντίον μιας «αυτοκρατορικής μπουρζουαζίας» που κάποτε αλληλοσυνέδεε έντονα τα συμφέροντα των καπιταλιστών στις ανεπτυγμένες χώρες. Σήμερα, χάρη στον Donald Trump, αυτή η σταθερή ενότητα στην κορυφή του ιμπεριαλιστικού συστήματος έχει σπάσει ανεπανόρθωτα και ο αγώνας εκεί επάνω είναι όλων εναντίον όλων, ενώ η Κίνα και η Ρωσία συνεχίζουν υπομονετικά και δίχως αλαζονεία να οικοδομούν τις συμμαχίες που θα στηρίξουν μια νέα παγκόσμια τάξη.

Μια τελευταία συλλογιστική. Πιστεύω ότι πρέπει να αξιολογήσουμε την εξαιρετική βαρύτητα των οικονομικών επιπτώσεων αυτής της πανδημίας, που θα καταστήσει αδύνατη μια επιστροφή στο παρελθόν. Οι διάφορες κυβερνήσεις του κόσμου αναγκάστηκαν να αντιμετωπίσουν μια σκληρή επιλογή: την υγεία του πληθυσμού ή την ευημερία της οικονομίας. Οι πρόσφατες δηλώσεις του Donald Trump (και άλλων ηγέτες όπως της Angela Merkel και του Boris Johnson), σύμφωνα με τις οποίες δεν θα υιοθετηθεί μια στρατηγική συγκράτησης της μετάδοσης της ασθένειας με την απομόνωση μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού διότι αυτό θα παραλύσει την οικονομία, τονίζουν τη θεμελιώδη αντίφαση του καπιταλισμού. Επειδή είναι καλό να θυμόμαστε ότι εάν ο πληθυσμός δεν πάει στη δουλειά, η διαδικασία δημιουργίας αξίας σταματά και δεν υπάρχει ούτε εξαγωγή ούτε πραγματοποίηση υπεραξίας. Ο ιός μεταπηδά από τους ανθρώπους στην οικονομία και αυτό προκαλεί το φόβο των καπιταλιστικών κυβερνήσεων που διστάζουν να επιβάλουν ή να διατηρήσουν την καραντίνα επειδή η επιχειρηματική τάξη χρειάζεται ανθρώπους που βγαίνουν έξω στο δρόμο και πηγαίνουν να δουλέψουν, παρόλο που γνωρίζουν ότι θέτουν σε κίνδυνο την υγεία τους. Σύμφωνα με τον Mike Davis, το 45 τοις εκατό του αμερικανικού εργατικού δυναμικού «δεν έχει πρόσβαση σε αμειβόμενη άδεια ασθενείας και πρακτικά αναγκάζεται να πηγαίνει στη δουλειά και να διαδίδει τη μόλυνση ή να παραμένει με άδειο πιάτο».  Η κατάσταση δεν είναι βιώσιμη για το κεφάλαιο, το οποίο πρέπει να εκμεταλλευτεί το εργατικό του δυναμικό και θεωρεί απαράδεκτο αυτό να παραμείνει στο σπίτι. από την άλλη πλευρά, οι εργαζόμενοι που, αν πάνε να δουλέψουν ή θα μολυνθούν ή θα μολύνουν τους άλλους, και αν μένουν στο σπίτι, δεν έχουν χρήματα για να ικανοποιήσουν τις βασικές τους ανάγκες. Αυτό το κρίσιμο σταυροδρόμι εξηγεί την αυξανόμενη πολεμική αντίδραση του Trump ενάντια στην Κούβα, τη Βενεζουέλα και το Ιράν και την επιμονή του να αποδίδει στους κινέζους την προέλευση της πανδημίας. Πρέπει να δημιουργήσει ένα παραπέτασμα καπνού για να κρύψει τις τρομερές συνέπειες των δεκαετιών υπο-χρηματοδότησης του συστήματος δημόσιας υγείας και της συνενοχής με τις δομικές απάτες της ιδιωτικής ιατρικής και της φαρμακοβιομηχανίας στη χώρα του. Ή να λέει πως φταίνε για την οικονομική ύφεση όσοι συμβουλεύουν τους ανθρώπους να μένουν σπίτι τους. Σε κάθε περίπτωση, και ανεξάρτητα από το αν η έξοδος από αυτή την κρίση είναι ένας «επανεπινοημένος κομμουνισμός» όπως θέλει ο Ζίζεκ ή ένα υβριδικό πείραμα που όμως σημαδεύει σαφώς προς τον μετα-καπιταλισμό, αυτή η πανδημία (όπως εξηγούν ξεκάθαρα οι Mike Davis, David Harvey, Iñaki Gil του San Vicente, ο Juanlu González, ο Vicenç Navarro, ο Alain Badiou, ο Fernando Buen Abad, ο Pablo Guadarrama, ο Rocco Carbone, ο Ernesto López, ο Wim Dierckxsens και ο Walter Formento σε διάφορα άρθρα που κυκλοφορούν άφθονα στο διαδίκτυο) μετακίνησε τις τεκτονικές πλάκες του παγκόσμιου καπιταλισμού και τίποτα δεν θα μπορεί να είναι και πάλι το ίδιο. Επιπλέον, κανείς δεν θέλει τον κόσμο να επιστρέψει στον τρόπο που ήταν πριν, εκτός από τη χούφτα των μεγιστάνων που πλούτισαν χάρη στις άγριες λεηλασίες που διαπράχθηκαν κατά τη νεοφιλελεύθερη εποχή. Πρόκειται για μια τεράστια πρόκληση για όσους από εμάς θέλουμε να οικοδομήσουμε έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο διότι, χωρίς αμφιβολία, η πανδημία και οι καταστροφικές συνέπειες της προσφέρουν μια μοναδική και απροσδόκητη ευκαιρία που θα ήταν ασυγχώρητο να χάσουμε. Επομένως, το σύνθημα της στιγμής για όλες τις αντικαπιταλιστικές δυνάμεις στον πλανήτη είναι: να συνειδητοποιήσουμε, να οργανώσουμε και να πολεμήσουμε. να πολεμήσουμε μέχρι τέλους, όπως ήθελε ο Φιντέλ όταν, σε μια αξέχαστη συνάντηση με τους διανοούμενους που πραγματοποιήθηκε στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Αβάνα, τον φεβρουάριο του 2012, μας υποδέχτηκε λέγοντας: “Αν σας έλεγαν: ο πλανήτης πεθαίνει και αυτό το σκεπτόμενο είδος πρόκειται να τελειώσει, τι θα κάνατε, θα αρχίζατε να κλαίτε; Νομίζω ότι πρέπει να πολεμήσουμε, αυτό ακριβώς κάναμε πάντα. Ας αρχίσουμε τη δουλειά!”.

[Μετάφραση από την καστιλιάνικη γλώσσα για την ALBAinformazione του Alessio Decoro]

 

https://albainformazione.wordpress.com/2020/04/02/23129/

σύγχρονη σκέψη, pensiero di oggi

Η τρελή αυτοκτονική λατρεία του Μαμμωνά

Κρίση του Coronavirus

– Virus: Η επικείμενη κατάρρευση –
του Tomasz Konicz

Το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα εισέρχεται στη σοβαρότερη κρίση της ιστορίας του, οι συνέπειες της οποίας – εάν δεν ξεπεραστούν γρήγορα – θα μπορούσαν να επισκιάσουν μέχρι και εκείνες της δεκαετίας των χρόνων Τριάντα.
Ήρθε η ώρα για ένα πολύ μεγάλο «Εμείς» και πάλι. Τη στιγμή που ο ύστερος καπιταλισμός, που καταναλώνεται ήδη από τις εσωτερικές αντιφάσεις του, πλήττεται από την έκρηξη μιας άλλης κρίσης, τότε έρχεται η στιγμή των μεγάλων εκκλήσεων στην έννοια της κοινότητας-των κοινών, της συνοχής και της διαθεσιμότητας να θυσιαστούμε. Όλοι όσοι είναι κρατούμενοι μιας βαθιά διαιρεμένης κοινωνίας – από τον δισεκατομμυριούχο στον μισθωτό εργαζόμενο και τους άστεγους – ξαφνικά και εξίσου καλούνται να κάνουν θυσίες. Αλλά είναι ένα μεγάλο και ψεύτικο «όλοι μαζί», από τη στιγμή που αμέτρητα δισεκατομμύρια πρέπει να καούν για να διατηρήσουν ένα καταστρεπτικό και παράλογο σύστημα. Αυτή τη φορά όμως, η θυσία στον Mammona φαίνεται να απαιτεί κυριολεκτικά το αίμα. Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο ο καπιταλισμός εκτίθεται ως η κοσμική θρησκεία που είχε περιγράψει ο Benjamin το 1921.

Αίμα για τον αιμοσταγή θεό

Τι θα λέγατε να θυσιάζαμε τη ζωή; Είναι για μια καλή αιτία, είναι για την οικονομία! Και τώρα είναι ακριβώς αυτό για το οποίο πραγματικά συζητούν. Όλοι πρέπει να κάνουν θυσίες. Ο Dan Patrick, ο αναπληρωτής κυβερνήτης του Τέξας ζήτησε πρόσφατα από τους πολίτες του να κάνουν όλοι θυσίες. Ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο, η οικονομία πρέπει να συνεχίσει να λειτουργεί. Επομένως, παρά την πανδημία, οι μισθωτοί εργαζόμενοι θα πρέπει να πάνε στη δουλειά, και οι ηλικιωμένοι – οι οποίοι πεθαίνουν πολύ περισσότερο από τον μέσο όρο εξ αιτίας του κοροναϊού – θα πρέπει απλά να θυσιαστούν, έτσι ώστε τα εγγόνια τους να μπορούν να συνεχίσουν να εργάζονται, ήταν το αίτημα του αναπληρωτή κυβερνήτη. Αυτός ο ίδιος είναι έτοιμος να κατέβει στον αγωνιστικό χώρο για την οικονομία – διακήρυξε ο Patrick, 70 ετών. Ο ίδιος ο Trump έχει υποστηρίξει τα ίδια, με παρόμοιο τρόπο, μιας και πιστεύει ότι η χώρα του «δεν είναι φτιαγμένη γι αυτό», δεν είναι φτιαγμένη για να «παραμένει κλειστή». Την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος σκέφτεται να «ξανανοίξει» τις Ηνωμένες Πολιτείες αμέσως μετά το Πάσχα.
Μα και στην Γερμανία γίνονται εκκλήσεις για να αποφευχθεί η καταστροφή της οικονομίας από μια περαστική πανδημία. Η χρηματοοικονομική εφημερίδα Handelsblatt, για παράδειγμα, δημοσίευσε πρόσφατα, με τη μορφή ενός άρθρου τα σκατολογήματα του επενδυτή Alexander Dibelius (McKinsey, Goldman Sachs), υποστηρίζοντας ότι οι τροχοί πρέπει να επιστρέψουν να γυρίζουν ξανά: «Καλύτερα ν’αρπάξουμε μια γρίπη, παρά μιαν οικονομία σε καταστροφή». Και ακριβώς σε φράσεις κυνικές όπως αυτή – που δεν τίθενται στο προσκήνιο της κοινής γνώμης μόνο σε περιόδους κρίσης – εμφανίζεται σε όλη την σαφήνεια του εκείνος που είναι ο ανορθολογισμός του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, που απειλεί τον πολιτισμό. Το κεφάλαιο είναι ο αυτοσκοπός ενός απεριόριστου κινήματος αξιοποίησης – δημιουργίας αξίας, ένας αυτοσκοπός στον οποίο μπορούν να θυσιάζονται τα πάντα.
Παρόμοιες εκκλήσεις για θυσίες αίματος για το κεφάλαιο μας δείχνουν πόσο δραματική είναι η κατάσταση. Το σημερινό ξέσπασμα μιας κατάστασης κρίσης είναι πολύ ισχυρότερο από εκείνο της κρίσης του 2008/2009, και δίνει την εντύπωση ότι το σύστημα θα μπορούσε πραγματικά να καταρρεύσει, εάν αντιμετώπιζε μια παρατεταμένη πανδημία, λόγω των αυξανόμενων εσωτερικών αντιφάσεων-αντιθέσεων του, και αυτό παρά το γεγονός ότι η πολιτική καταφέρνει να κάνει τα πάντα «καλά», ξεκινώντας από μια καπιταλιστική προοπτική εσωτερική στην απλή διαχείριση της κρίσης. Ο κορωναϊός είναι μόνο η σκανδάλη που απειλεί να έρθει σε θέση να πυροδοτήσει ένα εντελώς ασταθές σύστημα.

Οικονομία σε ελεύθερη πτώση
Αυτή τη στιγμή, το μόνο ερώτημα είναι εάν οι επόμενες υφέσεις θα είναι χειρότερες από την τεράστια κρίση του 2009, όταν η παγκόσμια οικονομία είχε καταρρεύσει μετά την έκρηξη της φούσκας των ακινήτων στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση, τότε που είχαν καταφέρει να διατηρήσουν όρθιες τις οικονομίες μόνο χάρη στα γιγαντιαία προγράμματα οικονομικών ενέσεων-κινήτρων, και μέσα από μια τεράστια εκπόρευση χρήματος. Αυτή τη φορά, το κύριο σοκ προέρχεται από την ταχεία κατάρρευση της ζήτησης, από τις διακοπές της παραγωγής και από τις δυσλειτουργίες στις υπάρχουσες παγκόσμιες αλυσίδες διανομής, και όλα αυτά έχουν τη δυναμική να προκαλέσουν, στις χώρες του κέντρου του ύστερου καπιταλιστικού παγκόσμιου συστήματος, μια ιστορικά πρωτοφανή συρρίκνωση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ-PIL). Πρόσφατα, ο Mory Obstfeld, πρώην επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, προέβη σε σύγκριση μεταξύ της τρέχουσας οικονομικής συρρίκνωσης και εκείνων που ήταν οι συνέπειες της Μεγάλης Ύφεσης της δεκαετίας του Τριάντα. Η σοβαρότητα της οικονομικής επιβράδυνσης κατέστησε, στην ίδια ταχύτητα ρεκόρ, τις αντίστοιχες προβλέψεις μια απώλεια χρόνου. Το δεύτερο τρίμηνο του 2020 θα μπορούσε να δει, τη χειρότερη κατάρρευση, στις Ηνωμένες Πολιτείες, από το 1947. σύμφωνα με την JPMorgan Chase & Co. υπάρχει κίνδυνος συρρίκνωσης κατά 14% σε σύγκριση με την παραγωγή που σημειώθηκε την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους, και ενώ η Bank of America προβλέπει τώρα μια πτώση κατά 12% για τους επόμενους τρεις μήνες, η Goldman Sachs αναμένει μάλιστα μια καταστροφική κατάρρευση του 24%. Ο πιο ξεκάθαρος συναγερμός είναι εκείνος που ξεκίνησε από τον πρόεδρο της Federal Reserve Bank of St. Louis, James Bullard, ο οποίος φοβάται, στο τέλος του δεύτερου τριμήνου, μείωση του ΑΕΠ μέχρι το 50%, σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο του 2020. Αυτό θα έκανε να αυξηθεί το ποσοστό ανεργίας μέχρι το 30% και θα αντιστοιχούσε σε μια πτώση της οικονομικής παραγωγής κατά 25%. Για λόγους σύγκρισης: κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης του 1929-33, η οποία έριξε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού σε ακραία φτώχεια, το ΑΕΠ των Ηνωμένων Πολιτειών στο σύνολό του κατέρρευσε κατά 25%.
Τώρα, ο αποφασιστικός παράγοντας είναι ο χρόνος: όσο περισσότερος θα χρειαστεί για να καταπολεμηθεί η πανδημία, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η διαδικασία παράλυσης της κεφαλαιακής εξέλιξης στην βιομηχανία παραγωγής εμπορευμάτων, και τόσο μεγαλύτερη θα είναι η πιθανότητα μίας επίμονης ύφεσης, η οποία θα καταστήσει ένα μεγάλο μέρος των μισθωτών εργαζομένων οικονομικά «περιττούς», προκαλώντας τους να βυθιστούν σε εκείνη η μιζέρια που θα απειλούσε την ύπαρξή τους. Εκτός αν ο ιός «ακολουθήσει ένα θαυμαστό μονοπάτι που θα τον οδηγήσει να εξαφανιστεί τους επόμενους μήνες», όπως δήλωσε ο καθηγητής του Harvard James Stock στα ΜΜΕ, αν όχι, θα είναι «σαν τη Μεγάλη Ύφεση». Στην Καλιφόρνια, έχουν ήδη παρατηρηθεί τα σημάδια αυτής της επικείμενης κοινωνικής καταστροφής: από τις 13 μαρτίου, δηλαδή μέσα σε μια εβδομάδα, περίπου ένα εκατομμύριο μισθωτοί έχουν προσχωρήσει στις λίστες ανέργων.
Οι παράλογες εκκλήσεις να επιστρέψουμε στην εργασία παρά την πανδημία και να θυσιαστούμε στο όνομα του Θεού χρήματος, για τις οποίες μιλήσαμε στην αρχή, υπαγορεύονται ακριβώς από αυτό το όραμα του φετιχιστικού εξαναγκασμού στην απεριόριστη ανάπτυξη του κεφαλαίου. Διαφορετικά, να απειλείται με κατάρρευση είναι μια καπιταλιστική κοινωνία που μπορεί να αναπαραχθεί κοινωνικά μόνο εάν οι διαδικασίες συσσώρευσης είναι επιτυχείς. Η παραγωγή εκείνης που είναι μια οικονομικά περιττή ανθρωπότητα – που απορρέει από τη συστημική κρίση του κεφαλαίου που αναπτύσσεται με φάσεις, και η οποία μέχρι στιγμής έχει φορτωθεί σε μεγάλο βαθμό, στο πλαίσιο του ανταγωνισμού κρίσης, στους μισθωτούς εργαζόμενους από την περιφέρεια – κατά συνέπεια, αν ο αγώνας κατά της πανδημίας θα πρέπει να διαρκέσει πολύ καιρό, τώρα θα έφτανε, με όλη τη δύναμή της, και στα κέντρα. «Εμείς», απλούστατα, στο πλαίσιο του καπιταλιστικού εξαναγκασμού, δεν μπορούμε να προσφέρουμε προστασία.
Και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έχει ξεκινήσει η βελτίωση των οικονομικών προοπτικών. Αρχικά, η Επιτροπή της ΕΕ είχε υποθέσει ότι το ΑΕΠ της ΕΕ θα είχε μειωθεί κατά 1%. Τώρα όμως και στις Βρυξέλλες σχεδιάζονται παραλληλισμοί με το 2009. Το 2020, η οικονομία της ΕΕ αναμένεται να συρρικνωθεί σε βαθμό παρόμοιο με εκείνον που σημειώθηκε μετά την έκρηξη της φούσκας ακινήτων κατά τη διάρκεια της τελευταίας έκρηξης της κρίσης, η οποία στη συνέχεια οδήγησε στην ατέρμονη κρίση του ευρώ: τότε, εκείνη την εποχή, η συρρίκνωση της οικονομικής παραγωγής ήταν 4,5% στην ευρωζώνη και 4,3% στην ΕΕ. Η παραπαίουσα ευρωπαϊκή συμμαχία κρατών, η οποία βρίσκεται ήδη σε κατάσταση διάβρωσης, δεν μπορεί παρά να δώσει νέα ώθηση στις εθνικιστικές φυγοκεντρικές δυνάμεις, ειδικά στον νομισματικό τομέα. Μία πραγματική ληστρική νοοτροπία έχει ήδη κάνει επιδρομές στην «Ευρωπαϊκή Ένωση», την στιγμή κατά την οποίαν οι προστατευτικές μάσκες που προορίζονται για την Ιταλία ξαφνικά «εξαφανίζονται» στη Γερμανία, ή απλά κατάσχονται από την Πολωνία και την Τσεχική Δημοκρατία, σε αυτήν που είναι μια Κρατική ληστεία. Το χειρότερο σενάριο για την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας υποθέτει μια πτώση της οικονομικής παραγωγής κατά 20%, γεγονός που θα προκαλέσει αύξηση της ανεργίας κατά ένα εκατομμύριο μισθωτών. Η πρόβλεψη του διαβόητου Ινστιτούτου IFO, που εδρεύει στο Μόναχο, για το 2020, στην καλύτερη υπόθεση είναι η μεγάλη πτώση του ΑΕΠ που μπορεί να υπολογιστεί ποσοτικά στο 7,2% : «Το κόστος είναι πιθανό να υπερκεράσει οτιδήποτε είναι γνωστό για τις οικονομικές κρίσεις ή τις φυσικές καταστροφές στη Γερμανία τις τελευταίες δεκαετίες», προειδοποίησε ο επικεφαλής της IFO, Fuest. Ανάλογα με το σενάριο, η κρίση θα κοστίσει μεταξύ 255 και 729 δισ. ευρώ. Ομοίως, ο επικεφαλής της Bundesbank, Weidmann, δήλωσε ότι θα είναι αναπόφευκτο να παρασυρθούμε «προς μια ισχυρή ύφεση». Οι συνέπειες αυτών των οικονομικών καταρρεύσεων έχουν ήδη καταστεί αισθητές αρκετές φορές από τους εργαζομένους: η Volkswagen έχει τοποθετήσει περίπου 80 χιλιάδες εργαζόμενους σε μερική απασχόληση, λόγω της κατάρρευσης της ζήτησης και των προβλημάτων που παρουσιάστηκαν στην αλυσίδα διανομής. Οι πρώτες παγκόσμιες προβλέψεις, όπως αυτές του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, έχουν και αυτές μια αρνητική οπτική για την οικονομική ανάπτυξη, και κάνουν έναν παραλληλισμό με την κατάρρευση του 2008. Ωστόσο, η παγκόσμια οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την Κίνα, όπου οι πρώτες αναφορές δείχνουν ότι η παραγωγή έχει ήδη ξεκινήσει να αυξάνεται. Αυτό θα μπορούσε να χρησιμεύσει για την άμβλυνση της παγκόσμιας κατάρρευσης, αλλά ο κινεζικός ρυθμιζόμενος καπιταλισμός, με την στάμπα της κρατικής ολιγαρχίας, δεν είναι σε θέση να διαδραματίσει τον ρόλο της παγκόσμιας οικονομικής ατμομηχανής, καθώς η Κίνα υποφέρει επίσης εκείνο που είναι το βάρος του τεράστιου βουνού χρέους της. Επιπλέον, η εξάρτηση της »Λαϊκής Δημοκρατίας» από τις εξαγωγικές αγορές εξακολουθεί να είναι πολύ ισχυρή, παρά τις μερικές επιτυχίες για μια ισχυρή ενίσχυση της εγχώριας ζήτησης.

Στην υποβαθμισμένη χώρα εκατομμυρίων φαντασιώσεων
Ενόψει της επικείμενης κατάρρευσης της οικονομικής παραγωγής στις κεντρικές χώρες του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος, καθόλου δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι πολιτικοί διαπραγματεύονται ανοιχτά βουνά δισεκατομμυρίων. Αυτά θα πρέπει να εισρεύσουν στο σύστημα με τρελό ρυθμό, σαν να μην υπάρχει αύριο. Οι πολιτικές λειτουργικές ελίτ ανησυχούν πραγματικά στην προσπάθεια για την αποφυγή της κατάρρευσης. Και παραμένει απολύτως ανοικτή η πιθανότητα αυτές οι προσπάθειες να χρησιμεύσουν μόνο για να παρατείνουν την αγωνία του κεφαλαίου, δημιουργώντας νέες φούσκες, όπως συνέβη όταν ξέσπασαν οι φούσκες των ακινήτων το 2008/09. Το μέγεθος των μέτρων στήριξης είναι ιστορικά μοναδικό, ειδικά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Κατά τη διάρκεια του Κογκρέσου, οι Δημοκρατικοί και οι Ρεπουμπλικάνοι συμφώνησαν για δέσμη κινήτρων 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων, την Τετάρτη. Τα χρήματα που ρίχνονται από το ελικόπτερο, δηλαδή, για να πληρώσουν τους πολίτες ώστε να τονώσουν τη ζήτηση, έχουν γίνει πραγματικότητα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Κάθε αμερικανός πολίτης με ετήσιο εισόδημα μικρότερο των $ 75.000 λαμβάνει δωρεά μετρητών 1.200 $, για κάθε παιδί αντιστοιχεί επιπλέον $ 500 το καθένα. Για τη δυσλειτουργική και ιδιωτική «βιομηχανία υγείας», θα υπάρχουν 100 δισεκατομμύρια, ενώ οι μικροί επιχειρηματίες θα είναι σε θέση να υπολογίσουν σε 350 δισεκατομμύρια, και η μεγάλη βιομηχανία, για να διατηρηθεί ζωντανή, θα πάρει 500 δισεκατομμύρια, άλλα 150 δισεκατομμύρια θα πάνε στις πόλεις και τους δήμους κ.λπ.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, όλα τα μέτρα λιτότητας που επιβάλλει η Schäuble & Co στον νομισματικό τομέα θα αρθούν, ενώ η ΕΚΤ ανακοίνωσε ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα αγοράς τίτλων ύψους 750 δισεκατομμυρίων ευρώ, προκειμένου να πραγματοποιήσει, έμμεσα, μέσω της κεφαλαιαγοράς, εκείνη που είναι στην πραγματικότητα μια κρατική χρηματοδότηση, η οποία είχε απαγορευτεί στις παλαιές – και τις μελλοντικές – χώρες που βρίσκονται σε κρίση στη ζώνη του ευρώ. Ταυτόχρονα, η ΕΕ έχει καταστήσει τους φορολογικούς κανόνες των Κρατών μελών της ευρωζώνης ευέλικτους, προκειμένου να προωθήσει τις κρατικές επενδύσεις που χρηματοδοτούνται μέσω πιστώσεων, οι οποίες έγιναν δυνατές χάρη στην πλημμύρα χρήματος από την ΕΚΤ. Στην ΕΕ, αναστέλλονται τα φρένα στο χρέος της Schaubler, καθώς και στη FRΤ. Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Οικονομίας, Peter Altmaier, δήλωσε ότι ήταν πρόθυμος να εξετάσει «μη συμβατικά μέτρα», όπως εκείνο των κουπονιών-voucher για την κατανάλωση, αφού ανακοίνωσε πρόσφατα την εθνικοποίηση των επιχειρήσεων για να τις προστατεύσει από ξένες εξαγορές. Λόγω ετών των πλεονασμάτων των εξαγωγών στο πλαίσιο της πολιτικής «Begger-thy-Neighbor» [«κατέστησε φτωχότερο τον γείτονα σου»], η ομοσπονδιακή Δημοκρατία στην πραγματικότητα βρίσκεται σε θέση να εφαρμόσει μαζικά προγράμματα οικονομικής τόνωσης τα οποία – σε σχέση με την οικονομική παραγωγή – μπορούν βεβαίως να συμβαδίσουν με την αμερικανική μεγαλομανία. Το Βερολίνο πρόκειται να κινητοποιήσει συνολικά περίπου 750 δισ. ευρώ για να αποσβέσει τον οικονομικό αντίκτυπο, συνοδευόμενα από νέα δάνεια για περίπου 156 δισ. Αυτό το πρόσθετο χρέος πρέπει να χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση όλων των κοινωνικών μέτρων, των περαιτέρω χρηματοδοτικών ενέσεων για τις προβληματικές υποδομές, καθώς και για το κατεστραμμένο σύστημα υγείας, καθώς και για τις ενισχύσεις προς επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενους. Περίπου 600 δισεκατομμύρια προορίζονται για την προστασία των μεγάλων γερμανικών εταιρειών και των βιομηχανιών εξαγωγής από την πτώχευση ή τις εχθρικές εξαγορές μέσω εθνικοποίησης ή κρατικών δανείων. Όλα αυτά τα δισεκατομμύρια γίνονται ασήμαντα σε σύγκριση με τα δισεκατομμύρια που οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να παράσχουν προς τις συρρικνούμενες χρηματοπιστωτικές αγορές, για να αποφύγουν την κατάρρευση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Εδώ, η κύρια ανησυχία είναι να αποφευχθεί η έκρηξη της φούσκας ρευστότητας που προκλήθηκε από τα μέτρα που ελήφθησαν για την καταπολέμηση των συνεπειών της έκρηξης της φούσκας των ακίνητων το 2008/09. Είναι ακριβώς αυτές οι φούσκες των χρηματοπιστωτικών αγορών (φούσκα των Dot-com, φούσκα ακινήτων, τρέχουσα φούσκα ρευστότητας), οι οποίες άρχισαν να διογκώνονται από το δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’90 και οι οποίες συνεχίζουν να επεκτείνονται, και δημιουργούν ένα βουνό από συνεχώς αυξανόμενο χρέος, το οποίο αντιπροσωπεύει σήμερα το 322% του παγκόσμιου οικονομικού προϊόντος, στο οποίο το υπερ-παραγωγικό παγκόσμιο πλαίσιο που εξαρτάται από τη ζήτηση που προκαλείται από τις πιστώσεις, τώρα απειλεί να καταρρεύσει.
Τα μέτρα της κρίσης που υποστηρίζονται από τα δισεκατομμύρια των κεντρικών τραπεζών χρησιμεύουν για να σώσουν αυτόν τον γιγαντιαίο πύργο χρέους από την κατάρρευση. Συμπεριλαμβανομένων των 750 δισεκατομμυρίων νέων αγορών ομολόγων από την ΕΚΤ, καθώς και των μέτρων για ένα σύνολο ύψους 1,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων που ξόδεψε η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ στην προσπάθεια αντιστροφής της κατάρρευσης των αμερικανικών χρηματιστηριακών αγορών. Σε τελευταία ανάλυση, πρόκειται για ένα ζήτημα νομισματικής εκπόρευσης, γνωστό ως «ποσοτική χαλάρωση», «quantitative easing», το οποίο πραγματοποιείται στο χρηματοπιστωτικό τομέα μέσω της αγοράς ομολόγων και »τίτλων» από πλευράς των κεντρικών τραπεζών, προκειμένου να διατηρηθεί το σύστημα «υγρό» ( εκείνο που προκύπτει είναι το πληθωριστικό αποτέλεσμα που οδηγεί στην άνοδο των τίτλων). Ωστόσο, δεν υπάρχουν πλέον επίσημα όρια στην Fed: Απαιτούνται επιθετικές ενέργειες, η ποσοτική χαλάρωση, il quantitative easing – δηλαδή η έκδοση χρημάτων – θα επιτευχθεί χωρίς κανένα όριο, δήλωσε η Fed στις 23 μαρτίου.
Το όριο είναι ο ουρανός, Il limite è il cielo, τουλάχιστον μέχρι το μεγάλο κύμα υποτίμησης που θα μπορούσε να ξεκινήσει ταυτόχρονα με την οικονομική κατάρρευση. Το πρόβλημα είναι ακριβώς ότι, αν η ύφεση συνεχίσει να διαρκεί, ένα μεγάλο μέρος αυτού του βουνό χρέους δεν θα μπορεί πλέον να τιμηθεί, πάνω απ’όλα στην περίπτωση των επιχειρηματικών δανείων. Το εύθραυστο σπίτι των χαρτιών που έχτισε ο ύστερος καπιταλισμός επάνω στις χρηματοπιστωτικές αγορές θα άρχιζε να καταρρέει, με καταστροφικές συνέπειες. Οι πρώτοι υπολογισμοί για αυτό το μοντέλο έλαβαν υπόψη το χρέος εταιρειών από οκτώ χώρες: την Κίνα, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ιαπωνία, τη Μεγάλη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ισπανία, την Ιταλία και τη Γερμανία. Σε περίπτωση που παρατηρηθεί ένα οικονομικό σοκ που να είναι μόνο το ήμισυ της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008, το παθητικό που αντιστοιχεί στην αξία των 19 τρισεκατομμυρίων εκατομμυρίων αμερικανικών δολαρίων δεν θα καλύπτεται πλέον. Αυτό θα αντιπροσωπεύει το 40% του συνολικού εταιρικού χρέους των υπό συζήτηση χωρών. Ωστόσο, σε πολλές περιοχές η κρίση απειλεί να μοιάζει περισσότερο με την κατάρρευση του 2009. Επομένως, οι οικονομικές συρρικνώσεις, οι οποίες τώρα υποτίθεται ότι ελαχιστοποιούνται μέσω των δισεκατομμυρίων, απειλούν να αλληλεπιδρούν με τα οικονομικά σκουπίδια του φουσκωμένου παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος, προκαλώντας την υποτίμηση του στο πλαίσιο μιας μη αναστρέψιμης κατάρρευσης. Αυτός είναι ο πραγματικός κίνδυνος που ενυπάρχει στην τρέχουσα δυναμική της κρίσης: η κατάρρευση του βουνού του παγκόσμιου χρέους θα προκαλέσει μια πραγματική κατάρρευση. Η πολιτική κάστα έχει αναγνωρίσει όλο αυτό με σωστό τρόπο, και γι ‘αυτό ανοίγουν τώρα οι πύλες της Fed και της ΕΚΤ.
Το αρχαϊκό αίτημα για θυσίες για την ηρεμία των αγορών και πάλι, όπως αναφέρθηκε στην αρχή, είναι στην πραγματικότητα ο αληθινός πυρήνας εκείνου που είναι ο αντικειμενικός εξαναγκασμός του καπιταλισμού. Ο Trump έχει δίκιο. Εάν ο απαραίτητος έλεγχος της πανδημίας διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, τα κέντρα του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος θα απειληθούν κυριολεκτικά από την κατάρρευση. Από την άποψη αυτή, η ανακοίνωση του Trump ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επανέλθουν στην επιχειρησιακή κανονικότητα ήδη από το Πάσχα, σε συνδυασμό με το συμφωνηθέν «οικονομικό πακέτο κινήτρων», προκάλεσε το μεγαλύτερο άλμα στις τιμές των χρηματιστηριακών αγορών των ΗΠΑ που υπήρξε ποτέ από το 1933. Ο θεός του χρήματος Βάαλ δέχεται ευγενικά αυτές που ανακοινώθηκαν να είναι οι αναγγελθείσες ανθρώπινες θυσίες. Παρόλο που εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι μπορούν να πεθάνουν άθλια, το κεφάλαιο πρέπει να επιστρέψει στην αξιοποίησή του μέσω της μισθωτής εργασίας. Η παράλογη φύση του καπιταλισμού, ως «τρελή αυτοκτονική αίρεση», (Robert Kurz) και ως αχαλίνωτη λατρεία θανάτου εκείνου που είναι ο τυφλός καταναγκασμός του για ανάπτυξη, γίνεται εμφανής σε αυτές τις στιγμές κρίσης. Αλλά και η ανάγκη να ξεπεραστεί, με έναν χειραφετικό τρόπο, αυτό το σύστημα που βυθίζεται στη μοναξιά και τη βαρβαρότητα, όπου οι απολογητές του γίνονται οι αρχιερείς αυτής της λατρείας θανάτου. Τελικά, η εξεύρεση νέων μορφών κοινωνικής αναπαραγωγής, πέρα από την ολοκληρωτική αξιοποίηση της αξίας, είναι μόνο μια καθαρή αναγκαιότητα επιβίωσης. Αυτή είναι η μόνη λογική πολιτική αναγκαιότητα που πρέπει τώρα να διατυπωθεί ως απάντηση στη καταστροφή που βρίσκεται σε εξέλιξη.

– Tomasz Konicz – Δημοσιεύτηκε Στο Lower Class Magazine στις 26/3/2020 –

πηγή: ensaios e textos libertários

https://francosenia.blogspot.com/

σύγχρονη σκέψη, pensiero di oggi

Δεν θέλουμε πλέον να είμαστε εμπόρευμα

Ο αγώνας ενάντια στην εμπορευματοποίηση κατά τη διάρκεια της κρίσης του Coronavirus

Σε αυτή την πρωτοφανή κρίση, όχι τόσο στα εγγενή χαρακτηριστικά της, όσο στην εκθετική κλίμακα και διαδεδομένη λόγω της παγκοσμιοποίησης, δημιουργείται μια κατάσταση δυσχέρειας-δυσφορίας-δυσαρέσκειας μαζικής κλίμακας. Κάποιος χαρακτήρισε αυτήν την εμπειρία ως παρόμοια με αυτή ενός πολέμου, κάποιος άλλος τη σύγκρινε με μια γενική απεργία, αλλά η ουσία είναι μια αναστολή των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής και αναπαραγωγής «ως είθισται», «as usual».

Από την καραντίνα κλεισμένοι στα σπίτια μας (για εκείνους που είναι αρκετά τυχεροί ώστε να έχουν ένα σπίτι) ή την ώρα που πηγαίνουμε στους χώρους εργασίας που παραμένουν ανοικτοί, αναρωτιόμαστε αναπόφευκτα τι θα γίνει με το μέλλον μας, ποιος θα πληρώσει το κόστος αυτής της κρίσης, πόσο αφόρητο είναι ένα κοινωνικό σύστημα αυτού του είδους, πως θα είναι ο κόσμος όταν όλο αυτό θα έχει τελειώσει. Πρόκειται για ερωτήματα που σήμερα δεν αφορούν τα αγωνιστικά πλαίσια ή συγκεκριμένους αγώνες, τα κινήματα γνώμης, αλλά απορρέουν από την μαζική ανακάλυψη, ξαφνική αλλά προβλεπόμενη, όλων των ορίων, την απανθρωπιά και τον παραλογισμό της κοινωνίας που οργανώνεται σύμφωνα με τη νεοφιλελεύθερη υπαγόρευση.

Αυτή η μαζική εμπειρία δεν θα διαρκέσει για πάντα, αλλά θα αφήσει πίσω της πολλά σημαντικά ερωτήματα στα οποία η καπιταλιστική ιδεολογία σήμερα δεν μπορεί να δώσει πειστικές απαντήσεις.

Πολλά από αυτά που θα συμβούν εξαρτώνται από τις αντικειμενικές συνθήκες υπό τις οποίες θα αναπτυχθεί αυτή η κρίση στα διάφορα εδάφη – στις διάφορες περιοχές, σε μεγάλο βαθμό και από τις προηγούμενες συνθήκες, αλλά σε σημαντικό βαθμό σήμερα ανοίγει ένας δυνητικά τεράστιος πολιτικός χώρος αμφισβήτησης και η δράση των οργανωμένων υποκειμενικοτήτων, στην πραγματικότητα, θα μπορούσε να καθορίσει (τουλάχιστον εν μέρει) το αποτέλεσμα, την έκβαση αυτής της κρίσης.

Συγκεκριμένα, η εμπορευματοποίηση ολόκληρης της σφαίρας της κοινωνικής αναπαραγωγής εμφανίζεται και φωτίζεται μέσα στις συγκρούσεις που συμβαίνουν και τις αντικειμενικές αντιφάσεις που απογυμνώνονται από τον Covid19. Εμφανίζεται τόσο στην πιο τυπικά μαρξιστική μορφή του διαχωρισμού του εμπορεύματος μεταξύ της χρηστικής του αξίας και της αξίας της ανταλλαγής και, ως εκ τούτου, και σε αυτό που είναι χρήσιμο να παραχθεί για την κοινωνία και γι αυτό που αντιθέτως απλώς πηγαίνει να φουσκώσει το πλεόνασμα των αστών, τόσο στη σχέση μεταξύ του ανθρώπινου όντος με του εμπορεύματος, όσο και στην «συνολική εμπορευματοποίηση των κοινωνικών σχέσεων». Υπό αυτή την έννοια, η διαφορά ανάμεσα στη γενική υγεία της κοινωνίας και στην βιομηχανία της ιατρικοποίησης (συμπεριλαμβανομένης της εκκαθάρισης-της εκφόρτωσης του έργου περίθαλψης) εμφανίζεται με όλη της τη σκληρότητα και μιλά για εκείνο το καπιταλιστικό «σύνολο» στο οποίο ήμαστε πεταμένοι το οποίο είναι βασικά σε αντίθεση, σε σύγκρουση, σε ανταγωνισμό με την ίδια την ανθρώπινη ζωή. Και επομένως πολύ πέρα από τις ιδιωτικοποιήσεις, την αποκέντρωση, τη διαφθορά, πολύ πέρα από τη σύγκρουση μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού, σήμερα υπάρχει μια δυνατότητα, ίσως αδύναμη αλλά καινούρια τα τελευταία 40 χρόνια, μια χαραμάδα σε μια διαδρομή αγώνα κατά της εμπορευματοποίησης επάνω σε απρόβλεπτες κλίμακες. Είναι απαραίτητο να έχουμε υπόψη αυτό το σημείο, είτε αυτό ονομάζεται αποεμπορευματοποίηση, degrowth-αποανάπτυξη, ή με άλλον τρόπο. Να αγωνιστούμε μέσα και εναντίον του καπιταλιστικού μακρο-εργοστασίου με τις κοινωνικές σχέσεις του για να περιορίσουμε την εξουσία του και να αποκαταστήσουμε τη σημασία της αξίας χρήσης των αγαθών, της εργασίας, των υπηρεσιών, της ζωής ενάντια στην ανταλλακτική τους αξία.

Για να γίνει αυτό, θα χρειαστεί ίσως να ανακτήσουμε τη διχοτομία της σκέψης της Λούξεμπουργκ μεταξύ της μεταρρυθμιστικής και της επαναστατικής στιγμής, μεταξύ της καθημερινής εργασίας της οργάνωσης του αγώνα και του ορίζοντα μιας κοινωνίας ελεύθερης από το εμπόρευμα.

Σίγουρα, σε κάθε περίπτωση, αυτή είναι μια στιγμή που θα αφήσει εποχή-μια στιγμή που θα γράψει ιστορία, και όταν η ιστορία επιταχύνει με τέτοιο τρόπο, είναι πάντα ένας καλός κανόνας να προσπαθήσουμε να δώσουμε μια ώθηση, μια σπρωξιά.

 

https://www.infoaut.org/editoriale/non-vogliamo-piu-essere-una-merce

σύγχρονη σκέψη, pensiero di oggi · Uncategorized

Κυοφορούνται θύελλες… Στη μνήμη του Θάνου Μικρούτσικου

02/01/2020 10:31

ANADOLU AGENCY VIA GETTY IMAGES
Παρίσι 28 Δεκεμβρίου 2019

Πάντες ἄνθρωποι τοῦ εἰδέναι ὀρέγονται φύσει έγραψε ο Αριστοτέλης· και πολύ σωστά: όλοι θέλουμε να διακρίνουμε αυτό που έρχεται. Όμως βασική προϋπόθεση γι’ αυτό είναι η όσο το δυνατόν σφαιρικότερη κατανόηση του παρόντος, της χρονιάς που μας εγκαταλείπει και που, χωρίς καμιά υπερβολή, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «η χρονιά των εξεγέρσεων» ‒ένα σημείο-σταθμός στη ροή του πρόσφατου ιστορικού χρόνου. Μέσα στο μιντιακό ορυμαγδό των ημερών, το στοιχείο αυτό υποβολιμαία παραγνωρίζεται και αποσιωπάται, αλλά είναι το μείζον: η διάσταση απ’ την οποία πρέπει κανείς να ξεκινήσει προκειμένου να επιχειρηθεί προσέγγιση των επερχόμενων εξελίξεων και της αλληλουχίας που τις διέπει.

Ποια ήταν, λοιπόν, η ταυτότητα και τα χαρακτηριστικά του συγκρουσιακού κύματος που αγκάλιασε τον πλανήτη το 2019; Καμιά συνοπτική επισκόπηση δεν είναι βέβαια δυνατόν να είναι εξαντλητική· είναι όμως αυτό το ερώτημα που πρώτο οφείλει να μας απασχολήσει ‒όχι μόνο ως πραγματολογική πρώτη ύλη, αλλά και ως εφαλτήριο για να αναλογιστούμε τις αιτίες. Διότι παρά τη δεδομένη ιδιαιτερότητα της κάθε μιας κινηματικής έκρηξης, υπάρχουν στοιχεία που καθιστούν το φαινόμενο δυνάμει ενιαίο (Ι). Η διερεύνηση της όψης αυτής διαμορφώνει και το έδαφος για να τεθεί το ερώτημα που όλες και όλους απασχολεί: τι επωάζεται ‒όχι μόνο‒ για το 2020, αλλά και για το βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο μέλλον (ΙΙ);

Ι

Ίσως κανείς δεν θα μπορούσε, ένα χρόνο πριν, να φανταστεί τι έφερνε μαζί του το 2019. H χρονιά μπήκε με εξεγέρσεις στο Σουδάν και την Αλγερία που επέτυχαν να ανατρέψουν δικτατορίες δεκαετιών ‒εξέλιξη που, ενώ σε πρώτο χρόνο μάλλον υποτιμήθηκε, δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητη καθώς απηχούσε τον ποιοτικά νέο συγκρουσιακό αναβρασμό που είχε ήδη κάνει την εμφάνισή του στα τέλη του 2018 με τα γαλλικά «κίτρινα γιλέκα» και τη δυναμική επανεμφάνιση του κινήματος ενάντια στην κλιματική αλλαγή.

Σε κάθε περίπτωση, πριν τα διεθνή μέσα προλάβουν καλά-καλά να προβούν σε αποτιμήσεις, ξέσπασε το εξαιρετικά μαχητικό κίνημα στο Χονγκ Κονγκ, ένα κίνημα εκατομμυρίων (που διαρκεί μέχρι και σήμερα με διαρκώς ανανεούμενες μορφές δράσης και άδηλες ακόμα προεκτάσεις) ενάντια στην πιο απάνθρωπη και σκληρή δικτατορία του κόσμου, την Κινεζική. Ο επόμενος εξεγερτικός σπασμός εμφανίστηκε στην άλλη πλευρά του πλανήτη, πρώτα σε μικρές χώρες της Λατινικής Αμερικής, στην Αϊτή και στο Πουέρτο Ρίκο, όπου εκδηλώθηκαν εξεγέρσεις ενάντια στο νεποτισμό και την κρατική διαφθορά. Επρόκειτο για προάγγελους όσων επρόκειτο να επακολουθήσουν στην ήπειρο αυτή: στη Βραζιλία, με κινητοποιήσεις που κατάφεραν να φρενάρουν (όχι όμως και να ανατρέψουν) την αντιδραστική ατζέντα του Μπολσονάρου, στην Αργεντινή με την πολιτική αλλαγή που επήλθε στις εκλογές του Οκτωβρίου, και πάνω απ’ όλα στη Χιλή των συγκλονιστικών ‒δυνάμει επαναστατικών‒ κινητοποιήσεων, της τεράστιας καταστολής (με κατάφορες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων), αλλά και της συμβολικής νίκης που σηματοδοτεί η έναρξη διαδικασιών για συνταγματική αναθεώρηση με πρώτο σταθμό τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος τον Απρίλιο του 2020 για το αν η υπό σχηματισμό συντακτική συνέλευση θα αποτελείται από πολιτικούς ή άμεσα εκλεγμένους λαϊκούς αντιπροσώπους ‒προοπτική που πριν τις κινητοποιήσεις θεωρούνταν αδιανόητη (όπως άλλωστε και η ίδια η συνταγματική αναθεώρηση), και που, σύμφωνα με πρόσφατες δημοσκοπήσεις, είναι συντριπτικά πλειοψηφική.

Αυτός ο διεκδικητικός πυρετός του δεύτερου κυρίως μισού του χρόνου περιλάμβανε ακόμη τεράστιες μαζικές δράσεις για το εθνικό ζήτημα στην Καταλονία, το σθεναρό νεολαιίστικο κίνημα για την προστασία του περιβάλλοντος (με δράσεις εκατομμυρίων το Μάρτιο, το Μάιο και το Σεπτέμβριο), καθώς και ενάντια στηβία κατά των γυναικών το Νοέμβριο

Οι συστημικοί σχολιαστές που, ανέξοδα ηθικολογώντας, φαντασιώνονται «κανονικότητες» δεν μπορούσαν να το πιστέψουν, όμως το φαινόμενο ήταν πρωτοφανές: χωρίς οι προηγούμενες «εστίες έντασης» να σβήνουν, προστίθονταν καθημερινά νέες ‒όπως οι εξεγέρσεις σε Ιράκ (με τις εκατοντάδες νεκρούς) και Λίβανο (όπου είχαμε ανατροπή της κυβέρνησης), καθώς και το νέο απεργιακό κύμα που εδώ και τέσσερις εβδομάδες συγκλονίζει τη Γαλλία ενάντια στην αντιμεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού, που φέρνει και πάλι στο προσκήνιο τις αγωνιστικές παραδόσεις του εργατικού κινήματος. Παρότι τα περισσότερα ‒και πάντως τα συστημικά‒ ΜΜΕ τηρούν σιγήν ιχθύος, πρόκειται για τη μεγαλύτερη απεργία των τελευταίων δεκαετιών (με συλλαλητήρια και διαδηλώσεις εκατοντάδων χιλιάδων σε πάνω από 200 πόλεις) που διαρκεί και κατά την εορταστική περίοδο (η απεργία των σιδηροδρομικών και των εργαζομένων στο μετρό δεν ανεστάλη), με νέο προσδοκώμενο σημείο κορύφωσης την 9η Ιανουαρίου 2020, οπότε έχει προγραμματιστεί νέα πανεθνική κινητοποίηση που καλούν οι συνομοσπονδίες CGT, FO (Εργατική Δύναμη) και Solidaire, καθώς και οργανώσεις της νεολαίας φοιτητών-μαθητών. Οι 40 απεργοί-μπαλαρίνες που παρουσίασαν τη «Λίμνη των Κύκνων» έξω από την Όπερα την παραμονή των Χριστουγέννων αποκάλυψαν με το δικό τους ποιοτικά προεικαστικό τρόπο τον πάνδημο χαρακτήρα της κραυγής «φτάνει πια».

Επισημάνθηκε και πριν πως δεν είναι δυνατόν να αποτυπωθεί εδώ ικανοποιητικά ολόκληρη η έκταση και η πολυμορφία των μαχητικών αυτών συλλογικών δράσεων. Δεσπόζουν όμως μερικά στοιχεία που, σε μεγάλο βαθμό, είναι κοινά ‒διαπίστωση που άλλωστε προκύπτει και από την απλή θέαση του γεωγραφικού εύρους των κινητοποιήσεων. Εκτιμώ πως τρία είναι τα πιο εντυπωσιακά.

Το πρώτο συνίσταται στην ηχηρή απάντηση που η μαζικότητα (και η ιλιγγιώδης ταχύτητα εξάπλωσης) των κινημάτων αυτών δίνει σε όσους ‒με τον έναν ή άλλο τρόπο‒ διατείνονται πως οι κοινωνίες της ούτω αποκαλούμενης «μετα-βιομηχανικής» εποχής είναι κατακερματισμένες και παθητικές. Πρόκειται για ρεύμα σκέψης που κάθε τόσο κάνει την εμφάνισή του για να διακηρύξει πότε το «τέλος των ιδεολογιών», πότε το «τέλος των τάξεων», πότε το «τέλος της ίδιας της ιστορίας», μόνο και μόνο για να διαψευστεί οικτρά στον επόμενο χρόνο της εκφοράς του. Ανακύπτει τότε το ‒ιδεολογικά ομογενές‒ ρεύμα της δήθεν άδολης ανησυχίας για την «πολιτική βία» και τη «ριζοσπαστικοποίηση» ‒διαβήματα που, με πρόσχημα το ενδιαφέρον για την «ανοιχτή κοινωνία», επιδιώκουν να δυσφημίσουν τη μόνη ελπίδα που έχει ο πλανήτης ενάντια στον καπιταλισμό της καταστροφής, τη λαϊκή κινητοποίηση, την ενεργοποίηση του Δήμου. Με όσα μέσα διαθέτουν και διαρκώς υπερβάλλοντάς τα, οι κοινωνίες λοιπόν αντιστέκονται και θα συνεχίσουν να αντιστέκονται όσο βάρβαρη και αν γίνεται η κρατική καταστολή.

Ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό κοινό στοιχείο των κινημάτων του 2019 ‒απόρροια και τεκμήριο της τεράστιας ισχύος τους‒ είναι η διάρκεια και η αντοχή τους: παρότι κατά κανόνα επέτυχαν μερική ικανοποίηση των αρχικών τους αιτημάτων, οι δρώντες παρέμειναν στο δρόμο βαθαίνοντας και επεκτείνοντας τις κινητοποιήσεις του. Βρίσκονται εδώ αποτυπωμένα ‒ασφαλώς με τρόπο άνισο και μερικό‒ συμπεράσματα που προέκυψαν και από τον προηγούμενο συγκρουσιακό κύκλο, της περιόδου 2008-2012. Δεν υπάρχει καμία εμπιστοσύνη στις κυβερνήσεις που υπόσχονται, δεν υπάρχει όμως εμπιστοσύνη ούτε και στις υπάρχουσες πολιτικές εκπροσωπήσεις. Όμως από αυτό δεν πρέπει να συναγάγει κανείς κάποιο συμπέρασμα «περιορισμένης πολιτικοποίησης» ‒ίσα-ίσα. Αυτό που τα κινήματα εναγωνίως αναζητούν είναι νέους πολιτικούς οργανισμούς και θεσμούς λογοδοσίας ικανούς να τα προστατέψουν από το δηλητήριο της γραφειοκρατικοποίησης.

Το τρίτο κοινό στοιχείο, που παραπέμπει άμεσα και στις αιτίες των εξεγερτικών δράσεων, αφορά στο γεγονός πως σχεδόν όλες ξεκίνησαν από φαινομενικά ασήμαντες αφορμές: μια διακοπή επιδότησης, μια μικρή αύξηση στην τιμή των εισιτηρίων του μετρό, μια φορολόγηση κλίσεων μέσω ίντερνετ. Η έκταση, το βάθος, η αποφασιστικότητά τους όμως δείχνουν καθαρά πως δεν επρόκειτο παρά ακριβώς γι’ αυτό, για αφορμές (σύμφωνα και με το πάνδημο πλέον Χιλιανό σύνθημα «δεν είναι για τα 30 πέσος, είναι για τα 30 χρόνια»), για τις σταγόνες που ξεχείλισαν το ποτήρι. Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι το είχε γεμίσει ‒και η απάντηση δεν είναι διόλου δύσκολη: οι ιστορικά ανεπανάληπτες και καθημερινά διογκούμενες κοινωνικές ανισότητες (σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Oxfam, 8 άτομα κατέχουν περιουσία ίση με το φτωχότερο 50% του πλανήτη), η κλιματική καταστροφή, η συρρίκνωση της δημοκρατίας, η παραθεσμική γιγάντωση εκτελεστικών μηχανισμών χωρίς την παραμικρή λογοδοσία, η συνεπακόλουθη διαφθορά στα πιο υψηλά κλιμάκια της εξουσίας, η κρατική καταστολή, η εθνική καταπίεση, οι έμφυλες ανισότητες. Όπως το αποτυπώνει και το πάνδημο πλέον Χιλιανό σύνθημα «δεν είναι για τα 30 πέσος, είναι για τα 30 χρόνια».) Όμως αυτά δεν είναι μεταξύ τους ασύνδετα. Αποτελούν, συνδυαστικά, τον ορισμό του σύγχρονου καπιταλισμού ‒είναι αναγκαία, αναπόφευκτα απότοκα της σύγχρονης λειτουργίας του.

RODRIGO GARRIDO / REUTERS
Chile December 30, 2019. 

 

ΙΙ

Στα πρόθυρα μιας νέας ύφεσης (την οποία όλοι οι αναλυτές προβλέπουν) το κύριο ερώτημα που τίθεται είναι αν ο καπιταλισμός είναι σε θέση να αντιμετωπίσει αυτές τις πολλαπλές εστίες προβλημάτων. Η απάντηση είναι απερίφραστα αρνητική και οι λόγοι γι’ αυτό είναι βασικά τρεις.

Ο πρώτος είναι ο ίδιος ο τρόπος με τον οποίο το σύστημα αντιμετώπισε την προηγούμενη κρίση, αυτή που ξέσπασε το 2008: μέσω της ιστορικά ανεπανάληπτης εισροής ρευστού στην οικονομία (ποσοτική χαλάρωση, αρνητικά επιτόκια) και με νέο δανεισμό. Καθώς ο τελευταίος είναι πλέον στην περιοχή του 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ, ένας νέος δανεισμός από το μέλλον δεν συγκαταλέγεται πλέον στις στρατηγικές που μπορούν εύκολα και πάλι να υιοθετηθούν: πόσο παραπάνω ποσοτική χαλάρωση, πόσο πιο αρνητικά επιτόκια; Επιπλέον, παρότι αυτού του είδους η διαχείριση κατάφερε να αντιμετωπίσει τις χειρότερες επιπτώσεις της προηγούμενης κρίσης, δεν επέτυχε (ούτε και θα ήταν δυνατόν να επιτύχει) αντιμετώπιση της πηγής του προβλήματος: του γεγονότος ότι, καθώς οι κοινωνίες αδυνατούν να καταναλώσουν αυτό που παράγουν (σύμφωνα με ετήσια έκθεση του ΟΗΕ για την «ανθρώπινη ανάπτυξη», μεταξύ 1980 και 2016, το πλουσιότερο 1% του παγκόσμιου πληθυσμού έλαβε το 27% του πλούτου που παράχθηκε, ενώ το φτωχότερο 50% του παγκόσμιου πληθυσμού έλαβε μόλις το 12%), το σύστημα βρίσκεται παγιδευμένο σε μιαν αέναη συνθήκη υπερσυσσώρευσης. Οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι (πάντα σύμφωνα με την ίδια έκθεση του ΟΗΕ, στην Ελλάδα της κρίσης, λ.χ., το πλουσιότερο 1% αύξησε τον πλούτο του κατά 5,9% ενώ το φτωχότερο 40% έχασε το 43,8% του εισοδήματός του), όμως οι οικονομίες σέρνονται (οι ρυθμοί ανάπτυξης της τελευταίας περιόδου υπήρξαν χαρακτηριστικά χαμηλοί) και το σύστημα προσπαθεί να εξισορροπηθεί δημιουργώντας νέες φούσκες που, όπως και οι προηγούμενες, είναι δεδομένο πως κάποια στιγμή θα σκάσουν. Πρόκειται βέβαια για κατάσταση πραγμάτων που εύλογα δημιουργεί πανικό σε όλους τους σοβαρούς συστημικούς αναλυτές. Είναι πρώτη φορά στην ιστορία που, σε καιρό ακόμα ‒έστω χαμηλής‒ ανάπτυξης εκφράζεται τέτοιος πανικός για την επερχόμενη κρίση. Τα ερωτήματα τίθενται, όμως συστημικές απαντήσεις απλώς δεν υπάρχουν.

Δεύτερος σημαντικός παράγοντας της τρέχουσας συγκυρίας (που αναπόφευκτα θα χαρακτηρίζει το 2020) είναι κάτι που, ενώ στην προηγούμενη κρίση δεν υπήρχε, είναι εντούτοις σύμφυτο με την ίδια τη λειτουργία του καπιταλισμού: οι εμπορικοί πόλεμοι ‒κυρίως αυτός ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα. Προσπάθειες, βέβαια, για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα γίνονται. Όμως τα αποτελέσματά τους είναι άκρως απογοητευτικά (παρά τις φευγαλέες τυμπανοκρουσίες), και αυτό δεν είναι διόλου παράξενο. Δεν πρέπει να ξεχνούμε πως οι ανταγωνισμοί των μεγάλων οικονομιών είχαν στο παρελθόν οδηγήσει σε δυο παγκόσμιους πολέμους και σήμερα αναμφίβολα θα οδηγούσαν σε έναν τρίτο αν δεν υπήρχε, λόγω πυρηνικών, η βεβαιότητα της καταστροφής του πλανήτη. Και έτσι όμως, οι ανταγωνισμοί για διεύρυνση των «σφαιρών επιρροής» μαίνονται ‒το βλέπουμε γλαφυρά στις λυσσώδεις, άκρως ιμπεριαλιστικές προσπάθειες των πιο ισχυρών αστικών τάξεων να κερδίσουν «ζωτικό χώρο» τροφοδοτώντας συρράξεις που καταστρέφουν ολόκληρους πληθυσμούς, δημιουργώντας και συντηρώντας το προσφυγικό δράμα. Ούτε αυτοί οι ανταγωνισμοί είναι δυνατόν να πάψουν ‒όσο έντονα και αν ακούγονται οι περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις.

Υπάρχει, τέλος, και ένα τρίτος παράγοντας αποσταθεροποίησης: το γεγονός ότι η Κίνα, χώρα που το προηγούμενο διάστημα γνώριζε μεγάλους ρυθμούς ανάπτυξης και είχε δαπανήσει τεράστια ποσά (που, εκ των πραγμάτων, είχαν λειτουργήσει σαν παγκόσμιο οικονομικό «μαξιλάρι» απορροφώντας τις εξαγωγές των χωρών της Δύσης) δεν είναι πλέον σε θέση να το επαναλάβει. Οι ρυθμοί ανάπτυξής της έχουν πέσει στο μισό ενώ, όπως ήδη επισημάνθηκε, μαίνεται ο εμπορικός της ανταγωνισμός με τις ΗΠΑ. Στην προοπτική μιας νέας ύφεσης, το σύστημα βρίσκεται παγιδευμένο στη δίνη ενός ισχυρού καθοδικού σπιράλ που θα καταστήσει μια νέα εξισορρόπηση ιδιαίτερα δύσκολη και, σε κάθε περίπτωση, προβληματική.

Όλα τα παραπάνω δείχνουν περίτρανα ότι το σύστημα δεν μπορεί να βρει λύση στα δομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει. Όμως αυτό καθόλου δεν συνεπάγεται και μιαν αυτόματη επίλυση στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες ‒η αποτίμηση των συστημικών αδιεξόδων ούτε απελευθερωτική εσχατολογία υποκρύπτει, ούτε και ενέχει κάποια προδιαγεγραμμένη νομοτέλεια. Με δεδομένο ότι οι κοινωνίες αντιστέκονται (κάτι που, υπό το φως των εντεινόμενων προβλημάτων, είναι βέβαιο πως θα συνεχιστεί), προϋπόθεση για να διαρρήξουν το αντιδραστικό κέλυφος της κυριαρχίας είναι να επιλύσουν το μείζον αίτημα της εποχής: τη συγκρότηση μιας γνήσια μετασχηματιστικής πολιτικής εκπροσώπησης. Τα μεγάλα κινήματα της προηγούμενης περιόδου δεν κατάφεραν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της πολιτικής ανεπάρκειας και της συνεπακόλουθης γραφειοκρατικοποίησης των φορέων που ανέλαβαν να τα εκπροσωπήσουν· και το έλλειμμα παραμένει ως τις μέρες μας. Η συνειδητοποίησή του από τους σημερινούς κινηματικούς δρώντες βρίσκει αντανάκλαση στη μεγάλη καχυποψία με την οποία αντιμετωπίζονται κόμματα και πολιτικές οργανώσεις· όμως χωρίς εύρωστη πολιτική ‒μια πολιτική στρατηγικά προετοιμασμένη για τις έλλογες ρήξεις καθ’ οδόν προς τη συγκρότηση του μέλλοντος‒ τα κινήματα δεν είναι δυνατόν να επιτύχουν στις στοχεύσεις τους όσον ηρωισμό και αν επιδείξουν. Μεγάλη παρακαταθήκη του τελευταίου συγκρουσιακού κύκλου είναι η κατανόηση ότι πρόβλημα δεν είναι η πολιτικοποίηση καθαυτή, αλλά ο ελλιπής και στρεβλός τρόπος με τον οποίο επιχειρείται. Από τους τρόπους με τους οποίους θα αντιμετωπιστεί η κορυφαία αυτή πρόκληση της εποχής θα εξαρτηθεί και η πορεία του πλανήτη για το επόμενο διάστημα.

 

Ο Σεραφείμ Ι. Σεφεριάδης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Διευθυντής του Εργαστηρίου Συγκρουσιακής Πολιτικής και Life Member στο Πανεπιστήμιο του Cambridge

διεθνισμός, internazionalismo

Χιλή: είναι πόλεμος – Cile: è guerra.

Της Maria Teresa Messidoro

Cile: è guerra.

Είμαστε σε πόλεμο, βροντά ο Ερντογάν στην Τουρκία.

Βρισκόμαστε σε πόλεμο, διακηρύττει ο Piñera στη Χιλή, στην άλλη άκρη του κόσμου.

Οι Ζαπατίστας έχουν δίκιο όταν μιλούν για έναν Τέταρτο Παγκόσμιο Πόλεμο, αναφερόμενοι στις επιθέσεις ενός παγκόσμιου χταποδιού τόσο επιθετικού που μας φαίνεται πως ζούμε σε «una noche oscura sin amanecer» (μια σκοτεινή νύχτα δίχως αυγή).

Αλλά ο πόλεμος που ξετυλίγεται στη Χιλή σήμερα δεν είναι αυτός που τα επίσημα μέσα μαζικής ενημέρωσης θέλουν να μας πουν, διαδίδοντας ένα συναίσθημα γενικευμένου πανικού στην ίδια την χώρα της Λατινικής Αμερικής και βάζοντας στο δίκτυο σε όλο τον κόσμο ειδικότερα τις εικόνες φαρμακείων, σούπερ μάρκετ, λεωφορείων και σταθμών του μετρό στις φλόγες, μιλώντας για τρομοκράτες, κλέφτες, τσακάλια, νέους με σκεπασμένα πρόσωπα που διαπράττουν κάθε φορά καταστροφές, παντού.

Η πραγματικότητα είναι μιαν άλλη: ο λαός της Χιλής, κουρασμένος μετά από χρόνια, μάλλον δεκαετίες καταπίεσης, καταστολής και αδικίας, οδηγεί μια πάλη που υπερβαίνει την αύξηση των τιμών των μεταφορών: έναν αγώνα ενάντια στην επισφάλεια, την αβεβαιότητα της ζωής, για να ανοίξει μια πληγή στην καρδιά του συστήματος, μια πληγή που είναι δύσκολο να θεραπευθεί αν όχι από βαθιές αλλαγές. Όπως γράφει ο Gabriel Morales στην ιστοσελίδα Carcaj, σε ένα άρθρο που πήρε από το Rebelion, «η κανονικότητα έχει ευτυχισμένα καταστραφεί. ευτυχισμένα γιατί αυτό που ήταν και εξακολουθεί να είναι σοβαρό σήμερα δεν είναι μόνο ότι ο κόσμος καταρρέει σε κομμάτια, πως τα χρέη μας στραγγαλίζουν για να μπορέσουμε να ικανοποιήσουμε τις βασικές μας ανάγκες, ότι ο πλανήτης δεν θα μπορεί να κατοικηθεί μέσα σε είκοσι χρόνια, ότι οι συνεχείς εξορύξεις δεν παύουν ένα λεπτό να μας χτυπούν. Ήταν και είναι ακόμα σοβαρότερο εάν αποδεχτούμε, μπροστά σε όλο αυτό, να συνεχίσουμε να πηγαίνουμε στη δουλειά, στο σχολείο, να επιστρέφουμε στο σπίτι σαν να μην έχει συμβεί τίποτα. Εδώ και μερικές ημέρες δεν είναι πλέον έτσι, κάτι άλλο έχει κινηθεί μέσα μας”.

Ναι. Δεν θα αναφερθώ εδώ στις διάφορες αναλύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί και διεξάγονται σε εναλλακτικούς τόπους, ολοκληρωμένες και εις βάθος αναλύσεις, σχετικά με τα αίτια και την εξέλιξη της λαϊκής εξέγερσης στη Χιλή.

(δείτε για παράδειγμα Χιλή, η μάχη του Σαντιάγκο από τον David Lifodi στο http://www.labottegadelbarbieri.org/cile-la-battaglia-di-santiago/http://www.labottegadelbarbieri.org/cile-la-battaglia-di-santiago/ ή Χιλή διαμαρτυρίες και ολοκληρωτική απαγόρευση κυκλοφορίας στο https://www.infoaut.org/conflitti-globali/cile-massicce-proteste-e-coprifuoco-totale)

Εδώ θέλω να μοιραστώ τις εκκλήσεις των ραδιοφώνων και των εναλλακτικών μέσων ενημέρωσης της Χιλής που μας ζητούν να διαδώσουμε τις φωτογραφίες των κακοποιήσεων και των εγκλημάτων που διαπράττονται από την χιλιανή αστυνομία, που ρίχνει τις βόμβες ενάντια στους ανθρώπους και σκοτώνει ατιμώρητα όσους διαδηλώνουν κατά τη διάρκεια της ολοένα διευρυνόμενης απαγόρευσης κυκλοφορίας, αλλά μας παροτρύνουν να διηγηθούμε μια ιστορία φτιαγμένη από γυναίκες και άνδρες, νέους και ενήλικες ή ηλικιωμένους οι οποίοι παίρνουν το μέλλον ξανά πίσω στα χέρια τους, κουρασμένοι πλέον από ένα τεράστιο χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών, μιας μιζέριας της σιωπής-silenciada-φιμωμένης, της νόμιμης φοροδιαφυγής και χωρίς ποινικές κυρώσεις των πραγματικών αφεντικών της Χιλής, των ιδιωτικοποιημένων κοινωνικών δικαιωμάτων σε όλα αυτά τα χρόνια, και μετά την περίοδο της άγριας δικτατορίας του Πινοσέτ.

Είναι η εξέγερση για παράδειγμα των γυναικών της Χιλής που προτρέπουν όλους και όλες σε μια γενική απεργία, ενώ ακούγονται οι ήχοι της εξέγερσης, οι κραυγές, los cacerolazos-τα κατσαρολικά, το εκκωφαντικό μουρμούρισμα που «μας παρηγορεί διότι σημαίνει ότι είμαστε πολλ@ και την ίδια στιγμή στο δρόμο. Είναι η εξέγερσή μας ενάντια στη διαταγή να παραμείνουμε σιωπηλές, να επιστρέψουμε στο σπίτι, να δεχθούμε μια ομαλότητα που αντιθέτως θέλουμε να απορρίψουμε. Γυναίκες και αντιφρονούντες γεμίσαμε για άλλη μια φορά τους δρόμους και ανακαλύψαμε ότι το θάρρος είναι ένας μυς που ασκείται με τη χρήση» (από το κείμενο της έκκλησης των γυναικών της Χιλής στο

https://www.facebook.com/1859642500929192/posts/2721727688053998/)

Ο διεθνισμός ήταν κάποτε μια αξία.

Αυτή η αξία πρέπει να ανακτηθεί και σήμερα, αν θέλουμε να σκεφτούμε ότι «πατρίδα μας είναι ολόκληρος ο κόσμος»: υποστηρίζουμε, λοιπόν, τους αγώνες για αυτοδιάθεση στο Κουρδιστάν, Τσιάπας, Χιλή, Εκουαδόρ, αλλά και στην Αϊτή, μια χώρα που έχει εξεγερθεί εδώ και μήνες εναντίον μιας αντιλαϊκής κυβέρνησης και για την οποία κανείς δεν μιλάει.

Η σιωπή είναι συνεργός, είναι συνενοχή, να αντιστέκεσαι σημαίνει να υπάρχεις, σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου.

Κατάλογος εναλλακτικών χιλιανών ραδιοφώνων

radio placeres – valparaíso

https://emisora.cl/placeres-valparaiso/

https://www.facebook.com/Radio-Placeres-a-la-Izquierda-del-Dial-257617057586511/

radio 19 de abril – cobertura colectiva

http://www.radio19deabril.cl/http://www.radio19deabril.cl/

https://www.facebook.com/LaRadio19deAbril/

radio humedales – concepción

https://www.radiohumedales.org/

https://www.facebook.com/culturayexistencialesbica/

radio kurruf concepción/santiago – desde redes sociales

https://www.facebook.com/radiokurruf/

https://twitter.com/radiokurruf?lang=es

prensa opal

https://twitter.com/prensaopal

periódico resumen – concepción

https://twitter.com/rsumen

https://resumen.cl/

https://www.facebook.com/PeriodicoResumenConcepcion

piensa prensa

https://www.facebook.com/PIENSAPRENSA/

https://twitter.com/PiensaPrensa

radio villa francia

http://www.radiovillafrancia.cl/http://www.radiovillafrancia.cl/

https://twitter.com/rvfradiopopular

radio manque

https://www.facebook.com/RadioManque/

 

https://www.infoaut.org/approfondimenti/cile-e-guerra

 

 Πριν από 52 λεπτά

θεωρία, teoria

Ανάμεσα στον κλιματικό αρνητισμό και την green economy- πράσινη οικονομία. Παρέμβαση του Massimo De Angelis

Ακολουθεί μια σειρά από σκέψεις του Massimo De Angelis, καθηγητή της «Πολιτικής Οικονομίας και Κοινωνικής Αλλαγής»-“Political Economy and Social Change” στο Πανεπιστήμιο του East London.Τα επιχειρήματά του σχετίζονται με το ευρύ θέμα της πολιτικής οικολογίας, ξεκινώντας από τη σχέση ανάμεσα στη φύση, το κεφάλαιο και το ανθρώπινο υποκείμενο, περνώντας μέσα από την τρέχουσα πολιτική συζήτηση για τις κλιματικές αλλαγές ανάμεσα στον αρνητισμό και τις «πράσινες» προοπτικές υπαγωγής, φτάνοντας τη συζήτηση σε γενικές υποθέσεις για το θέμα του επαναπροσδιορισμού της οργάνωσης της κοινωνικής αναπαραγωγής από μια οπτική μαρξιστική. Το κείμενο είναι μια μεταγραφή της ομιλίας του De Angelis στη δεύτερη συνάντηση του «Μέχρι την επανάσταση – Εργαστήριο κριτικής και πολιτικής οικολογίας»- «Until the Revolution – Laboratorio di critica ed ecologia politica» που βρίσκεται σε εξέλιξη στη Μπολόνια. Συνάντηση με τίτλο «Μεταξύ κλιματικού αρνητισμού και πράσινης οικονομίας»-“Tra negazionismo cimatico e green economy”.

Tra negazionismo climatico e green economy. Intervento di Massimo De Angelis

Ξεκινώ προσπαθώντας να διευκρινίσω δύο πράγματα. Μιλάμε για τον Μαρξ και την ανάλυσή του για το εμπόρευμα. Ο Μαρξ αντιμετώπιζε μαζί με αυτό το πρόβλημα του εμπορεύματος, της εμπορευματοποίησης και του φετιχισμού, και εκείνο της αλλοτρίωσης, που συνδέεται με αυτές τις θεματικές που αντιμετωπίζουμε σήμερα. Λέγεται ότι σε σχέση με την καπιταλιστική εκμετάλλευση υπάρχει και η αλλοτρίωση του ανθρώπου, η οποία διαρθρώνεται σε διάφορες στιγμές. Η άρθρωση του ανθρώπου ως παραγωγού, σε σχέση με το εμπόρευμα που παράγει. Αυτό το βλέπουμε σε όσους εργάζονται σε ένα εργοστάσιο υπό τον κύριο-το αφεντικό. Παράγεις κάτι επάνω στο οποίο δεν έχεις κάποια αυτόνομη ενέργεια-δύναμη-input σχετικά με το πού, πώς, πόσο ή γιατί. Μετά υπάρχει η αποξένωση, η αλλοτρίωση του παραγωγού σε σχέση με τους συμ-παραγωγούς του, επειδή σε ένα καπιταλιστικό πλαίσιο έχεις ισχυρούς περιορισμούς στην αυτονομία του τρόπου παραγωγής αυτού που παράγεις, του τρόπου με τον οποίο συσχετίζεσαι και συνεργάζεσαι με τους άλλους. Η αλλοτρίωση-αποξένωση του παραγωγού, το εννοούμε με την ευρεία έννοια, όχι μόνο στο εργοστάσιο, αλλά και στην οικιακή εργασία, είναι επίσης σε σχέση με τη φύση, στη σχέση με αυτήν. Με τη φύση εννοούμε λοιπόν, τη φύση έξω από τους ανθρώπους, επειδή και εμείς κατά τα άλλα είμαστε φύση. Η φύση δεν είναι έξω από εμάς, είναι και μέσα μας. Όταν μιλάμε για τη φύση μιλάμε και για τους εαυτούς μας, σε σχέση με το περιβάλλον μέσα στο οποίο υπάρχουμε και στο οποίο συσχετιζόμαστε με διάφορες μορφές. Η ανάλυση της μορφής αυτής της σχέσης ανθρώπου-φύσης έξω από εμάς, είναι ένα πολιτικό ζήτημα. Στον καπιταλισμό, σύμφωνα με τον Μαρξ, αυτή η αλλοτρίωση-αποξένωση εκφράζεται ακριβώς με τη φύση. Φτάνει να σκεφτούμε την δραματική λίστα που προκύπτει κάθε χρόνο σε σχέση με τα εργατικά ατυχήματα, με θανάτους, άγχος, σημειώνουμε το κακό που μας κάνει ένα συγκεκριμένο οικονομικό και κοινωνικό σύστημα.

Μετά υπάρχει η τελευταία αλλοτρίωση για την οποία μιλάει ο Μαρξ που είναι η αποξένωση από το ίδιο το δικό του είδος. Το ανθρώπινο είδος διακρίνεται από τα άλλα είδη για την ικανότητά του να επεξεργάζεται, να σκέπτεται και να αυτοπροσδιορίζεται μέσω μιας γνώσης που αναπτύσσεται. Ας ξεκινήσουμε από αυτή την αλλοτρίωση διότι αυτή είναι και σήμερα παρούσα με δραματικό τρόπο. Αγγίζει τα μεγάλα τρέχοντα ζητήματα της κλιματικής αλλαγής αλλά όχι μόνο, επειδή όταν βλέπουμε αυτούς τους αγώνες να εκφράζονται με αναβρασμό όπως στο Λονδίνο με την εμφάνιση του Extinction Rebellion (που υπήρξε μια μεγάλη στιγμή έκφρασης αυτής της τεράστιας αγωνίας, αυτού του φόβου) βλέπουμε πως συσσωρεύονται με άλλες ανησυχίες-αγωνίες. Μέχρι προχθές συζητούσαμε για επισφάλεια, για υλική ασφάλεια, για το πώς θα τα βγάλουμε εις πέρας, τώρα υπάρχει ένα νέο άγχος, αυτό της κλιματικής αλλαγής, για το οποίο δεν υπάρχει μέτρο σύγκρισης.

Μαζί με αυτήν υπάρχουν και πολλές άλλες θεματικές, εκείνες που έχουν καθορίσει μελετητές όπως ο Steffen σε σχέση με τη λέξη Anthropocene -1]. Μιλάμε για μια προσπάθεια συγκέντρωσης όλων των περιβαλλοντικών ζητημάτων που δεν περιλαμβάνουν μόνο την κλιματική αλλαγή αλλά και την απώλεια βιοποικιλότητας, σχεδόν 60% από τη δεκαετία του ’50, με τη διάβρωση των ακτών λόγω της μαζικής παραγωγής αγαθών όπως οι κανονικές γαρίδες που καταστρέφουν γαίες και κοινωνικές οργανώσεις όπως αυτές των αγροτών, θέτοντας σε κίνδυνο και τα υπόγεια ύδατα. Ή την εκπομπή μεθανίου λόγω της μαζικής παραγωγής κρέατος εξ αιτίας του αυξανόμενου αστικού πληθυσμού ολοένα και πιο πεινασμένου που υποκινείται από τις αγρο-business. Υπάρχουν μεταξύ άλλων πολλά περισσότερα από αυτά τα πράγματα, με το έργο του ίδιου του Steffen ο οποίος, μέσω δεκάδων και δεκάδων γραφημάτων περιγράφει πως ξεκινώντας από τη Βιομηχανική Επανάσταση υπήρξε μια αλλαγή πορείας στις εκπομπές ανυδρίτη, η οποία σταδιακά πήρε την πάνω βόλτα.

Με την παγκόσμια επιτάχυνση του καπιταλισμού υπάρχει μια επιτάχυνση και όλων των άλλων αρνητικών δεικτών της οικολογικής κατάστασης του κόσμου, ακόμη και πέρα από το ζήτημα των εκπομπών. Βρισκόμαστε σε μια τεράστια περιβαλλοντική κρίση, η οποία δεν είναι ότι καταστρέφει τη φύση (γι αυτό θέλει πολύ ακόμη). Μάλλον καταστρέφει τις συνθήκες ζωής που είναι απαραίτητες στην ανθρώπινη αναπαραγωγή, στην ανθρώπινη ζωή σε αρμονία με τη φύση. Ο καπιταλισμός έχει πραγματοποιήσει ένα είδος πειρατείας μιας περιόδου, μιας γεωλογικής εποχής που ονομάζεται Οlocene-Ολόκαινο-2] στην οποία αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε θεωρητική γραμμή, που είναι μια εποχή που θεωρητικά θα έπρεπε να διαρκέσει χιλιάδες και χιλιάδες χρόνια, όπου οι κλιματικές διακυμάνσεις είναι πολύ περιορισμένες, χρήσιμες για μια σταθερή ανάπτυξη των ανθρώπινων πολιτισμών. Ο καπιταλισμός κατάφερε να τερματίσει αυτή την εποχή, όπου όλες οι αξίες που αποτελούσαν το όραμα-την έννοια της Olocene είναι ξεπερασμένες και συνεχίζουν να ξεπερνιούνται..

Φαίνεται ότι δεν υπάρχει όριο σε αυτήν την τρέλα του καπιταλισμού. Ο κίνδυνος είναι αυτός, και είναι τεράστιος. Γινόταν λόγος περί αρνητισμού, και πράσινης οικονομίας. Οι αρνητιστές είναι για λόγους που πολύ συχνά έχουν να κάνουν με τους ευαγγελιστές όπως στις ΗΠΑ. Πολλοί από τους αρνητιστές ωστόσο γνωρίζουν πολύ καλά ποιο είναι το πρόβλημα, μόνο που σκέφτονται από την οπτική της νοοτροπίας των οικονομολόγων. Η κυρίαρχη οικονομία έχει τεράστια ευθύνη για αυτά τα φαινόμενα και την κατανόησή τους. Μια λέξη κλειδί μέσα σε αυτή τη συζήτηση είναι η λέξη «αειφορία-βιωσιμότητα». Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για το κενό αυτής της λέξης, που εφαρμόζεται τόσο στο περιβάλλον όσο και στις business. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, γίνεται λόγος να καταστούν οι business συνεχείς, δίχως τέλος. Η περιβαλλοντολογική είναι αντιθέτως ικανότητα της φύσης να απολαμβάνεται με τον ίδιο τρόπο και από τις επόμενες γενιές. Αυτή η ιδέα προέρχεται από την μεγάλη διορατικότητα των εσκιμώων πληθυσμών για τους οποίους κάθε απόφαση που πρέπει να ληφθεί μέσα στην κοινότητα πρέπει να είναι μακρόπνοη, λαμβάνοντας υπόψη τις συνέπειες και τις επιδράσεις αυτής της απόφασης στις επτά μελλοντικές γενιές. Κάθε απόφαση θεωρούνταν από τις αυτόχθονες κοινότητες ως μια σημαντική απόφαση, είχε μεγάλη βαρύτητα γι αυτές. Εκείνοι που θα έπρεπε να πληρώσουν τις συνέπειες συγκεκριμένων αποφάσεων έπρεπε να ληφθούν υπόψη.

Στην τρέχουσα συζήτηση υπάρχουν δύο τρόποι κατανόησης της λέξης βιωσιμότητα-αειφορία. Υπάρχουν επιστήμονες, όπως οι επιστήμονες του κλίματος, που διαβάζουν τις οικολογικές διεργασίες και σκιαγραφούν μια ισχυρή αντίληψη της βιωσιμότητας. Δεν μπορείτε να συνεχίσετε να εκπέμπετε αέρια θερμοκηπίου πάνω από 380 μέρη ανά εκατομμύριο, διότι διαφορετικά το κλίμα αναστατώνεται. Απλό, ξεκάθαρο, βασισμένο στη βάση ότι η βιόσφαιρα έχει τελειώσει. Κάθε φράση των κυβερνήσεων που αρνείται αυτό το λόγο είναι ένα μεγάλο ψέμα. Κάθε οικονομίστικη, νεο-φιλελεύθερη ή κεϋνσιανή τάση, βασίζεται επάνω σε μια οικονομική ανάπτυξη που δεν αγκαλιάζει το όριο που θέτουν οι επιστήμονες. Δεν μπορούμε να εκπέμπουμε περισσότερο, αντιθέτως πρέπει να πάμε προς τα πίσω, να μειώσουμε με κάποιο τρόπο, ακόμα κι αν πρόκειται για μια ευρεία συζήτηση.

Υπάρχει επίσης μια άλλη ιδέα της αδύναμης βιωσιμότητας, όπως την ονομάζουν αυτοί. Για αυτή τη γραμμή σκέψης υπάρχει το υλικό κεφάλαιο (μηχανές, κτίρια, πρώτες ύλες) και στη συνέχεια υπάρχει το φυσικό κεφάλαιο. Για το ρεύμα αυτό, είναι δυνατόν να καταστρέφεται το φυσικό κεφάλαιο, αρκεί να μπορούμε να το αντικαταστήσουμε με υλικό κεφάλαιο. Γι αυτούς, είναι δυνατό να αντικαταστήσουμε στο φυσικό κεφάλαιο το κεφάλαιο που δημιουργείται από τα οικονομικά συστήματα. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα, όπως να βάλουμε ανακλαστικές ουσίες γύρω από την ατμόσφαιρα ώστε να αντανακλούν τον ήλιο, έτσι ώστε να μειωθεί η θερμοκρασία και να συνεχίσουμε να αναπτύσσουμε και να εκπέμπουμε αδιάκοπα διασφαλίζοντας την ισορροπία.

Από αυτή την άποψη εδώ πρέπει επίσης να αναρωτηθούμε για την ιδέα σύμφωνα με την οποία αναρωτιόμαστε σχετικά με το τι φαντάζεται για το μέλλον ο καπιταλισμός. Τι είδους ύπαρξη προτείνει; Μια στην οποία όλοι εξαρτώνται από τις τεχνολογίες επάνω στις οποίες κερδίζονται δισεκατομμύρια, για παράδειγμα για να σταματήσουν τις ακτίνες του ήλιου όπως αναφέρθηκε προηγουμένως; Δεν ξέρω αν έχετε δει ποτέ την ταινία «Total Recall» του Schwarzenegger, μια ταινία από τη δεκαετία του ’80 στην οποία ο Schwarzenegger πηγαίνει στον Άρη, μια ανθρώπινη αποικία, στην οποία ο καπιταλιστής μονοπωλεί τον αέρα ως προϋπόθεση της ζωής όπου μπορεί να εκβιάσει τους πάντες. Το κεφάλαιο, δηλαδή ο αέρας, βρίσκεται στα χέρια εκείνων που διαχειρίζονται την αποικία. Αν υπάρχει κάποια ομάδα που επαναστατεί, απλώς αφαιρούν τον αέρα, αυτό φτάνει. Το πρόβλημα αντιμετωπίζεται στη βάση της αναπαραγωγής. Αυτή είναι μια από τις ευκαιρίες των αρνητιστών, μία προς την οποία τείνουν.

Πρόσφατα, ο κ. Mike Pompeo, υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, είπε σε μια πολύ σαφή δήλωση ότι πράγματι, ναι, ίσως υπάρχει ένα κλιματικό πρόβλημα. Αλλά ταυτόχρονα είπε ότι με το λιώσιμο των πάγων υπάρχουν τεράστιες οικονομικές ευκαιρίες, τόσο για τις διαδρομές logistics μεταξύ της Ασίας και της Αμερικής, αλλά και για την εξερεύνηση πετρελαιοπηγών για παράδειγμα. Η ιδέα τους πρέπει να διαβαστεί μέσα σε αυτό το πλαίσιο, να συνεχιστεί η ανάπτυξη ως έχει, και μάλιστα να επιταχυνθεί χάρη και σε αυτές τις φυσικές μεταβολές. Εσύ σκέφτεσαι, δεν είναι πως επηρεάζει και εκείνους αυτή η διαδικασία; Λοιπόν, έχουν υπάρξει πολλά έργα για το πώς το 1% επιθυμεί και μπορεί να προστατευθεί από αυτές τις καταστροφές. Στην αγορά των ιδιοκτησιών τα διάφορα bunker κατά της κλιματικής αλλαγής εκτινάσσονται όσον αφορά την αγορά. Υπάρχουν βίλες εξοπλισμένες για να διατηρήσουν την ασφάλεια όσων ζουν εκεί από οποιαδήποτε εκδήλωση, από πυρηνικούς πολέμους έως κλιματικές καταστροφές. Εάν υπάρχει πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί τότε, η τεχνολογία θα το κάνει, η οποία με τη σειρά της θα προσφέρει και άλλες δυνατότητες για κερδοφορία και συνεχή ανάπτυξη. Θα στήσουν δεξιά κι αριστερά βάσεις για το ηλιακό σύστημα.

Η άλλη δυνατότητα, η πράσινη, είναι λίγο πιο λοξή. Πηγαίνει μεταξύ εκπροσώπων στυλ Ocasio-Cortez, αυτοαποκαλούμενης σοσιαλίστριας ΗΠΑ, του αποκαλούμενου Green New Deal, μέχρι τμημάτων του Εργατικού Κόμματος στη Μεγάλη Βρετανία κοντινών στην ίδια Ocasio, μέχρι οικονομολόγους ευνοϊκούς α λα Stiglitz. Πρέπει να πούμε ότι αυτή η πρόταση δεν αλλάζει πολύ τα χαρτιά στο τραπέζι. Μιλούν για ανάπτυξη και πράσινη ανάπτυξη, για τεχνολογική μετατροπή. Πράσινη ανάπτυξη, είναι λιγάκι ένας κόμπος που πρέπει να αντιμετωπίσουμε. Οι ειδικοί της κυκλικής οικονομίας, οι οποίοι ασχολούνται με την ανακύκλωση των αγαθών, λένε ότι το μέγιστο που μπορεί να επιτευχθεί είναι γύρω στο 30% των πρώτων υλών που χρησιμοποιήθηκαν αρχικά. Και είναι ένα ποσοστό προοπτικής, το σημερινό εξακολουθεί να είναι ακόμη μικρότερο.

Ωστόσο, η οικονομική ανάπτυξη, έστω και πράσινη, έχει περιβαλλοντικές επιπτώσεις, μιλάμε για αφαίρεση υλικών, ρύπανση και ούτω καθεξής. Υπάρχει το πρόβλημα της αντικατάστασης των ορυκτών καυσίμων με ηλιακούς συλλέκτες και άλλες μορφές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Απλά σκεφτείτε αυτό που σημαίνει από υλικής πλευράς η εξόρυξη μετάλλων, σπάνιων γαιών για να φτιαχτούν πάνελ και αιολικά πάρκα ικανά να αντικαταστήσουν όλη την ενέργεια που παράγεται σήμερα. Μια κατεύθυνση προς τις ανανεώσιμες θα σήμαινε μέσα στον καπιταλισμό να πρέπει να παράγει τουλάχιστον την ίδια τρέχουσα ενέργεια, αν όχι περισσότερο. Θα σήμαινε ότι ο κόσμος θα ήταν ένα ανοιχτό ορυχείο για να επιτρέψει αυτή τη μετάβαση. Το θέμα της land grabbing-αρπαγής της γης ενάντια στην οποία έχουν εφορμήσει κοινωνικά κινήματα σε διάφορα μέρη του κόσμου, και εν όψει μιας οικολογικής μετάβασης, θα θέτονταν ακόμα πιο έντονα. Πολλές από τις γαίες που κλάπηκαν από τις διάφορες κυβερνήσεις στις κοινότητες είχαν μέσα τους ορυκτά απαραίτητα για τη μετάβαση.

Αυτά είναι μόνο μερικές απόψεις, υπάρχει μετά το κοινωνικό ζήτημα, του είδους των κοινωνικών σχέσεων που μπορούν να παραχθούν. Δεν πιστεύω ότι υπάρχει μια εναλλακτική λύση πέρα από τους δύο αυτούς πόλους. Όσον αφορά αυτό τον τελευταίο, τον πράσινο, του Πράσινου Νέου Συμβολαίου-Green New Deal δεν γίνεται αντιληπτό ποιος ωφελείται και ποιος χάνει. Πόσο πράσινο και πόσο «κόκκινο» είναι αυτό το νέο συμβόλαιο με όρους κοινωνικών νικών; Αν αυξήσουμε το βλέμμα μας, εάν το ρίξουμε σε ολόκληρη την σφαίρα, βλέπουμε πως ζούμε επάνω σε έναν πλανήτη που έχει και άλλες προκλήσεις, ξεκινώντας από το ζήτημα της πείνας για παράδειγμα, το οποίο έχει αυξηθεί. Οι συνθήκες του πλανήτη στο σύνολό του είναι τρομερές από την άποψη των προβλημάτων που δημιουργούνται από την καπιταλιστική ανάπτυξη. Τι να κάνουμε λοιπόν; Και τι θέλουμε, πέρα από αυτό που μπορούμε να κάνουμε; Ποιος είναι ο ορίζοντας μας;

Ο πρώτος ορίζοντας είναι να απορρίψουμε εκείνο των συντηρητικών α λα Trump και Bolsonaro, εκείνων που σπρώχνουν προς την αγρο-business, μοντέλο γεωργίας που έχει ένα τεράστιο κόστος επί του πλανήτη. Αν σκεφτείτε καθέναν από τους τομείς που είναι υπεύθυνοι γι αυτές τις διαδικασίες, όλοι πρέπει να αλλάξουν. Αλλά πολλές ουτοπίες ακόμη και των «παλαιών κομμουνιστών» επάνω στην κοινωνική οργάνωση καταρρέουν απέναντι σε αυτό το είδος κεφαλαίου. Η αγρο-business με ελκυστήρες-τρακτέρ, λιπάσματα, μεγάλες παραγωγές και ούτω καθεξής πρέπει να εξαλειφθεί. Πώς μπορούμε να ξανασκεφτούμε τη γεωργία; Από εδώ πρέπει να περάσουμε. Σε μια φάση προηγμένου καπιταλισμού όπως είναι ο δικός μας πρέπει να αναρωτηθούμε ξανά σχετικά με τη γεωργία. Αυτή απασχολεί πλέον ένα πολύ μικρό ποσοστό εργαζομένων σε χώρες όπως η δική μας ή η Αγγλία. Δεν το σκεπτόμαστε σχεδόν ποτέ όταν κάνουμε πολιτική, αλλά είναι ένας τομέας κλειδί στον οποίο ένα διαφορετικό γεωργικό μοντέλο είναι ένα από τα κλειδιά για να κατανοήσουμε πως να οικοδομήσουμε ένα νέο κόσμο.

Πιστεύω ότι αυτό το γενικό πρόβλημα δημιουργεί άριστα το κάδρο του προβλήματος των «κοινών»-“commons” που παρακμάζουν α λα αγγλικά. Στην Ιταλία μιλάμε πολύ για τα κοινά αγαθά. Το νερό, τη γη, μια ατελείωτη λίστα. Δεν υπάρχει όριο, είναι όλα κοινά αγαθά πλέον. Μέρος της λογοτεχνίας έχει παραχθεί τώρα δημιουργώντας μεγάλη σύγχυση. Για παράδειγμα το κοινό αγαθό δεν είναι αγαθό για όλους. Ποια είναι η διαφορά τότε με το δημόσιο αγαθό; Είναι διαφορετικά. Το δημόσιο αγαθό είναι προσβάσιμο σε όλους, αλλά διαχειρίζεται από το Κράτος, από το ιεραρχικό του σύστημα, με τις προτεραιότητές του. Αντίθετα, εγώ πιστεύω, εμπνευσμένος πολύ από τις αυτόχθονες κοινότητες, ότι το κοινό αγαθό πρέπει να είναι ένα αγαθό το οποίο μια πληθώρα υποκειμένων αξιώνει-διεκδικεί ως τέτοιο, φροντίζοντας το. Το κοινό αγαθό, για παράδειγμα, είναι η γη του Mondeggi, μια συλλογική διαδρομή στην οποία οικειοποιηθήκαμε περίπου 200 εκτάρια γης που είχαν αφεθεί να καταστραφούν για να δημιουργηθεί μια κοινότητα η οποία, μέσα από την κοινή δράση, άρχισε να δημιουργεί σύστημα.

I commons-τα κοινά είναι για μένα εκείνο το σύστημα, εκείνα τα συστήματα που γεννιούνται από μια κοινότητα, από μια πλειάδα που απαιτεί ένα ή περισσότερα κοινά αγαθά και στη συνέχεια κάνοντας-δημιουργώντας κοινώς (commoning) προχωρεί. Εδώ δημιουργούνται τρόποι ζωής και παραγωγής αξίας που είναι εναλλακτικοί από αυτούς του κεφαλαίου. Η σχέση με τη φύση έξω από μας είναι εκεί μια συμβιωτική σχέση. Υπάρχει μια σχέση αξίας, την οποία αποκαλώ αγρο-οικολογική στην οποία η γη είναι υποκείμενο, και όχι ένας πόρος που πρέπει να χρησιμοποιηθεί και τέλος. Στη συνέχεια, υπάρχει μια σχέση αμοιβαίας βοήθειας, η αλλοτρίωση-αποξένωση μεταξύ παραγωγού και προϊόντος, χάνεται, εξαφανίζεται, καθώς και η αποξένωση μεταξύ παραγωγού και συμπαραγωγών μου, αφού αποφασίζουμε από κοινού, δεν υπάρχει ένας ηγέτης. Υπάρχουν και άλλες περιπτώσεις, άλλα παραδείγματα, όπως εκείνο ορισμένων στο Rosarno. Αυτό του Mondeggi είναι ένα από τα πολλά παραδείγματα του συστήματος, να κάνουμε από κοινού που είναι ένα σύνορο του αγώνα. Υπάρχει ένας αγώνας που διεξάγεται εδώ και μερικά χρόνια, με τον Δήμο να θέλει να κλείσει αυτή την εμπειρία για να έχει κέρδος, να κερδοσκοπήσει. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν εκείνοι που ακολουθούν αυτήν την εμπειρία που αγωνίζονται να δημιουργήσουν νομιμοποίηση για διαφορετικές κοινωνικές αξίες και μηχανισμούς. Δίνοντας πηγές ζωής σε όσους εργάζονται και πειραματίζονται με νέες, αγρο-οικολογικές μεθόδους. Προσπαθώντας να ακυρώσουν την μαρξιάνα αποξένωση-αλλοτρίωση και δημιουργώντας μια υπεραξία που δεν βασίζεται στην εκμετάλλευση, αλλά ανακατανέμεται σε όλους.

Υπάρχουν καταστάσεις αυτού του είδους σε πολλά μέρη. Δεν υπάρχει μόνο το ζήτημα της γης. Κατά τη διάρκεια της ελληνικής κρίσης, από το 2008 και μετά, γεννήθηκαν ως μανιτάρια αυτοδιαχειριζόμενες κλινικές, γεννημένες εξ ανάγκης λόγω των περικοπών στην υγειονομική υπηρεσία. Ωστόσο, ανακαλύφθηκε ότι υπήρχε η οργανωτική εφικτότητα ενός εναλλακτικού μοντέλου. Σκεφτείτε να χρηματοδοτούνταν. Αυτά τα μοντέλα μας δείχνουν έναν ορίζοντα, πολιτικό. Το κεντρικό πολιτικό ερώτημα-ζήτημα σήμερα σύμφωνα με εμένα σε αυτή την περιβαλλοντική και οικονομική κρίση είναι ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί η διαχείριση των υλικών συνθηκών της κοινωνικής αναπαραγωγής υπό την ευρεία έννοια. Τα κοινά-commons ως οργανωτικό μοντέλο, οριζόντια, συναινετικά, συνδεδεμένα μεταξύ τους σε διευρυμένη κλίμακα, με στόχο να ανακτήσουν κομμάτι με κομμάτι, σε διαφορετικούς τομείς, την κοινωνική αναπαραγωγή στο σύνολό της. Στην Ιταλία, ο αριθμός των νέων που επιθυμούν να παραμείνουν στη γεωργία έχει αυξηθεί, όπως σε όλη την Ευρώπη, και στη Μεγάλη Βρετανία, επειδή η επιστροφή στην ύπαιθρο επιτρέπει περισσότερες παραγωγικές δυνατότητες, επιτρέπει τη δημιουργία νέων μοντέλων, και για να είμαστε αυτόνομοι, για να αυξήσουμε την αυτονομία από το κεφάλαιο. Σε αυτή την περίπτωση σημαίνει να αυξήσουμε την πρόσβαση στις συνθήκες κοινωνικής αναπαραγωγής.

1] Antropocene: Ο όρος δηλώνει την τρέχουσα γεωλογική εποχή στην οποία οι κύριες αιτίες των εδαφικών, διαρθρωτικών και κλιματικών αλλαγών αποδίδονται στους ανθρώπους και τις δραστηριότητές τους

2] Οlocene-Ολόκαινο:  Γεωλογική περίοδος, η τελευταία της τεταρτοταγούς εποχής, η αρχή της οποίας υπολογίζεται μεταξύ 12.000 και 9.000 ετών.

 

https://www.infoaut.org/no-tavbeni-comuni/tra-negazionismo-climatico-e-green-economy-intervento-di-massimo-de-angelis

διεθνισμός, internazionalismo

Η “Διαδικασία Ειρήνευσης” είναι μια συνταγή του κεφαλαίου. Συνέντευξη με τον Jon Iurrebaso Atutxa

 

Δημοσιεύουμε τη δεύτερη από δύο συνεντεύξεις που είχαμε την ευκαιρία να κάνουμε χάρη σε ιταλούς συντρόφους που ζουν και αγωνίζονται στην Euskal Herria γύρω από την τρέχουσα κατάσταση στη Χώρα των Βάσκων και τον αγώνα για ανεξαρτησία και σοσιαλισμό. Σε αυτή τη συνέντευξη θέσαμε κάποιες ερωτήσεις στον Jon Iurrebaso Atutxa, πρώην πολιτικό κρατούμενο βάσκο και πρώην μαχητή της Ε.Τ.Α. σχετικά με τη λεγόμενη ειρηνευτική διαδικασία και τις συνέπειές της. Για να διαβάσετε την πρώτη συνέντευξη με τον Sendoa Jurado σχετικά με το Κίνημα για την Αμνηστία και ενάντια στην Καταστολή, κάντε κλικ qui.

Il “Processo di Pace” è una formula del capitale. Intervista a Jon Iurrebaso Atutxa

1.- Μας εξηγείς εν συντομία την αγωνιστική πορεία σου στη βασκική αριστερά;

Το Κίνημα Εθνικής Απελευθέρωσης των Βάσκων, θέλω να πω ότι το δικό μου είναι το ίδιο μαχητικό μονοπάτι που πολλοί από τους συντρόφους μου πραγματοποίησαν στο Βασκικό Κίνημα Εθνικής Απελευθέρωσης. Όσον αφορά εμένα, τόσο όσον αφορά την δέσμευση όσο και τον αριθμό των ετών στράτευσης, έχω αγωνιστεί στην ΕΤΑ, στην Βασκική Σοσιαλιστική Επαναστατική Οργάνωση Εθνικής Απελευθέρωσης (Nazio Askapenerako Euskal Erakunde Sozialista Iraultzailea), στο Euskadi Ta Askatasuna. Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο συνελήφθην, δικάστηκα και φυλακίστηκα τρεις φορές, τόσο στα ισπανικό κράτος όσο και στο γαλλικό. Ήμουν φυγάς δύο φορές και ήμουν επίσης μέλος άλλων οργανώσεων του Ε.Ν.Α.Μ., ακριβώς όπως και πολλοί άλλοι βάσκοι επαναστάτες μαχητές, όπως αναφέρθηκε παραπάνω.

2.- Πώς γεννήθηκε η αποκαλούμενη ειρηνευτική διαδικασία και πώς την αντιλήφθηκε το βασκικό κίνημα;

Είναι ένα ευρύ και σύνθετο ζήτημα-ερώτημα για να μπορέσω να απαντήσω σε τέσσερις γραμμές. Παρ ‘όλα αυτά, θα προσπαθήσω να διευκρινίσω ορισμένα σημεία, πάντα σύμφωνα με την άποψή μου και σε σχέση με την αγωνιστική μου εμπειρία, διότι δεν σκοπεύω να μιλήσω γι’ αυτό παρά μόνο στο όνομά μου. Θα μιλήσω σε προσωπικό επίπεδο, ως επαναστάτης μαχητής, στο όνομα καμιάς οργάνωσης.

Αρχικά θα ασχοληθώ με την «Ειρηνευτική Διαδικασία» (P.d.P.). Για να αναλύσουμε λίγο τον όρο αυτό αρκεί να διευκρινίσουμε εκείνο που κρύβεται μέσα του, στην Euskal Herria όπως στην Ιρλανδία, στη Βόρεια Αφρική, στο Σαλβαδόρ, στη Γουατεμάλα και σε κάθε γωνιά του κόσμου … Στις χώρες αυτές δεν χρησιμοποιήθηκε συστηματικά η ίδια μαγική φόρμουλα, ο ιμπεριαλισμός έχει χρησιμοποιήσει κάποια άλλη μεταμφίεση, αλλά όλες αυτές οι διαδικασίες, κατά τη γνώμη μου, έχουν το ίδιο εμπορικό-εργοστασιακό σήμα, ακόμη και αν έχουν αναπτυχθεί σε διαφορετικό χρόνο, σε μια διαφορετική απόσταση και σε διαφορετικό πολιτικό πλαίσιο και συγκυρία. Με λίγα λόγια, τι περιέχει η Ειρηνευτική Διαδικασία; Απλά, την αποδοχή της ήττας από πλευράς των επαναστατικών δυνάμεων. Εάν σε μια ειρηνευτική διαδικασία μια επαναστατική δύναμη αφήνει τα οικονομικά μέσα παραγωγής στα χέρια του εχθρού και ακέραιο το καταπιεστικό-κατασταλτικό σύστημα, αν όλα συνεχίζουν να εξαρτώνται από το κεφάλαιο, εάν αποδέχεται την «Ειρήνη», άδεια λέξη, γυμνή, μακρινή από τον ταξικό αγώνα, ως αφηρημένο γεγονός … όλα έχουν τελειώσει. Πρώτα έχασαν ιδεολογικά, επειδή παρέδωσαν τα θεωρητικά όπλα πριν ακόμα από τα υλικά. Χώθηκαν μέσα σε μια στρατηγική ήττα, μερικές φορές χωρίς να το συνειδητοποιήσουν. Είναι σκληρό να λέμε αυτό, αλλά είναι η αλήθεια. Οι επαναστάτες όλου του κόσμου πρέπει να το γνωρίζουν, ειδικά τώρα, διότι στην Κολομβία, για άλλη μια φορά, έχει αποδειχθεί σε τι πράγμα οι «Ειρηνευτικές Διαδικασίες» που προωθούνται από τον ιμπεριαλισμό συνίστανται πραγματικά.

Θέλω να πω ότι δεν είναι αλήθεια ότι σε μια δεδομένη ιστορική στιγμή μια επαναστατική και απελευθερωτική διαδικασία πρέπει σε κάθε περίπτωση (ναι ή ναι) να υποχωρήσει μπροστά στο κεφάλαιο, παίρνοντας ως πρόσχημα την επαναστατική δύναμη και τις υποτιθέμενες γενικές συνθήκες, δεν καταλαβαίνω σε ποια καταστροφική κατάσταση ζουν. Αυτή η παραίτηση-παράδοση μπορεί να συγκαλυφθεί με πολλούς τρόπους: «Βλέποντας και λαμβάνοντας υπόψη ότι η ώρα των όπλων έχει περάσει, με απλά πολιτικά μέσα μπορούμε να αποκτήσουμε εκείνο που με τα όπλα δεν καταφέραμε …», «Ο ένοπλος αγώνας δεν είναι ηθικός», “Μπορούμε να ξεκινήσουμε τη διαδρομή μέσα από τα θεσμικά όργανα», «Πρέπει να οικοδομήσουμε συμμαχίες για να κρύψουμε κάποιες ρωγμές», «Χωρίς μια συμφωνία με την αστική τάξη δεν θα υπάρξει πρόοδος». Η φιλοσοφία του «εφικτού», εκείνη που φτάνει με τους στόχους του καπιταλισμού ή με εκείνους των χωρών καταπιεστών. Συμβιβαστική στάση, ποσιμπιλισμός λοιπόν. Ή βάζοντας κατά μέρος την επαναστατική ηθική και την επαναστατική αισθητική, ενώ οι αξίες και οι φιλοσοφικές έννοιες της μπουρζουαζίας εξαπλώνονται σιγά-σιγά … και ένα μεγάλο κλπ..

bj

Σε κάθε περίπτωση, το μονοπώλιο της βίας παραμένει στα χέρια του κεφαλαίου, ενώ τα καταπιεσμένα έθνη πρέπει να καταστρέψουν ή να παραδώσουν τα αμυντικά τους εργαλεία στο κεφάλαιο. Το ότι η δομή o μηχανισμός και η μορφή του κράτους (για την ακρίβεια η μορφή του κράτους του κεφαλαίου) δεν αλλάζει είναι πράγμα που αποδεικνύεται στα έθνη που αναφέρθηκαν παραπάνω και σε όλες τις ειρηνευτικές διαδικασίες. Από την άλλη πλευρά, έχει αποδειχθεί ότι η μπουρζουαζία, η ολιγαρχία, τα μονοπώλια του διεθνούς κεφαλαίου ή όποια κι αν είναι η οντότητα / η κατάσταση ενισχύονται από την ειρηνευτική διαδικασία. Με λίγα λόγια, η «Ειρηνευτική Διαδικασία» είναι μια φόρμουλα του κεφαλαίου, μια νίκη της πλειοψηφίας, για να αποφευχθεί η επανάσταση των εργαζομένων στη χώρα. Αυτές οι σάπιες υποτιθέμενες «ειρηνευτικές διαδικασίες» υπήρξαν εργαλεία πολέμου του ιμπεριαλισμού. Χωρίς εξαιρέσεις.

Εάν το κεφάλαιο δεν επιτύχει το στόχο του μέσω της «Διαδικασίας Ειρήνευσης», μπορεί πάντα να κάνει εκείνο που έκανε με τους Ταμίλ τίγρεις και με το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού του ή με εκείνο που κάνει με την Παλαιστίνη. Για την εργαζόμενη τάξη και την καταπιεσμένη χώρα ο καπιταλισμός είναι βαρβαρότητα. Για το κεφάλαιο και την αστική τάξη, αντιθέτως, η αγριότητα συνίσταται στην οικειοποίηση του μέλλοντος τους από την εργαζόμενη τάξη και τους καταπιεσμένους. Δεν είναι καθόλου περίπλοκο. Δεν θα παραχωρήσουν εύκολα τα προνόμιά τους. Θα αμυνθούν με όλα τα όπλα που κατέχουν. Προσωπικά πιστεύω ότι θα πρέπει να κάνουμε το ίδιο πράγμα. Και θα πρέπει να είμαστε σαφείς ότι ο ισχύων νόμος είναι ο νόμος του κεφαλαίου και των κατακτητών, που είναι ο νόμος των ιμπεριαλιστών. Είμαστε ακριβώς εμείς εκείνοι που είναι απόλυτα νομιμοποιημένοι να αγωνιστούμε και να αμυνθούμε.

Τούτου λεχθέντος, γιατί φτάσαμε σε διαφορετικές ειρηνευτικές διαδικασίες στην Euskal Herria; Υπάρχουν αρκετές διαδικασίες αυτού του τύπου: αυτή που πραγματοποιήθηκε στην Αλγερία (αποκαλούμενη «Οι συνομιλίες του Αλγερίου», του 1989), εκείνη που αποκαλούν «Lizarra Garazi» (από το 1998-στο 1999) και η τελευταία, που διεξήχθη από το 2005 έως το 2007. Η Ειρηνευτική Διαδικασία προέρχεται από τη Στρατηγική της Διαπραγμάτευσης (S.d.N.). Τα τελευταία 60 χρόνια, για την ακρίβεια απ’ όταν γεννήθηκε η ΕΤΑ, διεξήχθησαν συζητήσεις και διασπάσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας απελευθέρωσης των Βάσκων τόσο όσον αφορά στην πολιτική θέση, όσο και στην ιδεολογική και τακτική, και όσον αφορά στη στρατηγική, όπως εξ άλλου συνέβη και σε άλλες χώρες. Θα ήταν λίγο μακρύ να μιλήσουμε για όλο αυτό τώρα. Ωστόσο, τουλάχιστον, θα δώσω τη γνώμη μου σχετικά με την Στρατηγική των Διαπραγματεύσεων. Η S.d.N. και το P.d.P. είναι αδελφός και αδελφή και αμφότεροι είναι παιδιά του κεφαλαίου, αλλά όχι μόνο του κεφαλαίου. Γιατί; Επειδή η σοσιαλδημοκρατία, ο ρεφορμισμός, ο οπορτουνισμός και διάφοροι τομείς της αστικής τάξης προωθούν, βοηθούν και επικροτούν, χειροκροτούν. Χιλιάδες άνθρωποι της βασκικής εθνικιστικής αριστεράς (Ezker Abertzalea) πίστεψαν ειλικρινά ότι θα είχαμε αγωνιστεί (συμπεριλαμβανομένου του ένοπλου αγώνα) κατά της Γαλλίας, κατά της Ισπανίας και κατά του κεφαλαίου μέχρι να επιτύχουμε την ανεξαρτησία και τον σοσιαλισμό. Η αλήθεια υπήρξε πιο σκληρή, απάνθρωπη, και εξακολουθεί να είναι. Υπήρξε μια προσπάθεια να αποδυναμωθούν και να εξολοθρευτούν όλοι οι επαναστατικοί αγώνες, και σχεδόν κατάφεραν να επιτευχθεί ο στόχος τους, καταστρέφοντας το Κίνημα Εθνικής Απελευθέρωσης των Βάσκων (Ε.Ν.Α.Μ.- Euskal Nazio Askapenerako Mugimendua). Αλλά πολλοί έχουν πει «ΟΧΙ» σε αυτή την προδοσία και σε αυτή την επαίσχυντη παράδοση. Και συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε για τους παντοτινούς στόχους : την ανεξαρτησία, τον σοσιαλισμό, την ανάκτηση / την επανοικειοποίηση της βασκικής γλώσσας (την euskara) και την εθνική επανένωση.

Η Στρατηγική της Διαπραγμάτευσης δεν μπόρεσε ποτέ να είναι ένα τακτικό εργαλείο ικανό να επιτύχει ικανοποιητικά αποτελέσματα, διότι το κεφάλαιο και οι σύμμαχοί του είχαν / έχουν πλήρως υπό έλεγχο την ίδια την Ειρηνευτική Διαδικασία. Και πολύ λιγότερο όταν η S.d.N. και η P.d.P. μετατράπηκαν σε ένα στόχο. Οπότε έλαβε τέλος η επαναστατική θέση του Ε.Ν.Α.Μ. Το ίδιο το Ε.Ν.Α.Μ., στο σύνολό του, έπρεπε να γνωρίζει ότι το κεφάλαιο και οι σύμμαχοί του είχαν εφεύρει τη Στρατηγική της Διαπραγμάτευσης, και ότι η P.d.P. [Ειρηνευτική Διαδικασία] δεν ήταν παρά ένα δηλητηριώδες σύνθημα. Μερικοί από το Ε.Ν.Α.Μ. ναι το γνώριζαν, και αρκετά καλά μεταξύ άλλων. Η ρεφορμιστική, οπορτουνιστική, possibilist και υποχωρητική ηγεσία του ξεπουλήματος γνώριζαν όλα αυτά επακριβώς. Εμείς, επαναστατικοί τομείς του Ε.Ν.Α.Μ., δεν είχαμε τις επαρκείς θεωρητικές και στρατηγικές ικανότητες για να κατανοήσουμε όλο αυτό, ήταν το τρομερό λάθος μας. Κάναμε αυτοκριτική, σε βάθος, για το λόγο αυτό συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε, να διορθώνουμε τα λάθη που έγιναν στα προηγούμενα στάδια με όλη την ελευθερία δράσης. Μάθαμε λανθάνοντας και τώρα ξέρουμε ότι πρέπει να μελετήσουμε σε βάθος την επαναστατική θεωρία, πρέπει να συνεχίσουμε τον θεωρητικό-ιδεολογικό αγώνα δίχως έλεος. Πρέπει πάντα να πολεμούμε την ηγεμονία της μικροαστικής τάξης, με νύχια και με δόντια, για να εγγυηθούμε την ηγεσία από πλευράς της βασκικής εργαζόμενης τάξης κατά τη διάρκεια της επαναστατικής απελευθερωτικής διαδικασίας, για την ακρίβεια το βασκικό προλεταριάτο.

Λοιπόν, πώς το πήρε το Ε.Ν.Α.Μ.; Λέω ότι η S.d.N. έτρεχε από το 1988, επομένως εκείνοι που την οδήγησαν ήξεραν ότι δεν θα ωφελήσει τη Χώρα των Βάσκων, αλλά οι μεταρρυθμιστές-ρεφορμιστές της Ezker Abertzalea, οι σοσιαλδημοκράτες και η μικροαστική τάξη είχαν ήδη κάνει την επιλογή τους. Μιλώντας με σαφήνεια και ειλικρίνεια, μια οποιαδήποτε επαναστατική δομή πρέπει να γνωρίζει ότι ο κύριος στόχος της Ειρηνευτικής Διαδικασίας είναι η παράδοση των όπλων, διότι αυτό ακριβώς είναι το πιο σημαντικό εργαλείο που το κεφάλαιο, τα κράτη και το σύστημα που οργανώνονται από αυτό δεν μπορούν να αποδεχθούν. Και δεν μιλάμε για ένοπλο αγώνα ως ένα τοτέμ, αλλά ως ένα μέσο, μια μορφή αγώνα, που πρέπει επομένως να γίνει κατανοητή ως μια ολοκληρωμένη και αναπόσπαστη επαναστατική στρατηγική στην υπηρεσία του σοσιαλισμού και της ανεξαρτησίας.

 

DoNgHJNX0AA62FX

Όπως αναφέρθηκε, ορισμένοι επέλεξαν από καιρό να εγκαταλείψουν τον ένοπλο αγώνα και τα λαϊκά κινήματα (και άλλα πράγματα) για να εισέλθουν στο γαλλικό και ισπανικό σύστημα. Οι άλλοι ούτε που το φαντάζονταν όλο αυτό. Πίστευαν ειλικρινά, αθώα θα λέγαμε τώρα, ότι η Στρατηγική της Διαπραγμάτευσης θα μας είχε οδηγήσει στη νίκη. Αφού είδαμε κάποια από τα πράγματα που έγιναν αυτά τα τελευταία χρόνια (ή δεν έγιναν, κατά περίπτωση), όλο αυτό μας οδήγησε στο να σκεφτούμε ότι το Ε.Ν.Α.Μ. τελείωσε όπως έπρεπε να τελειώσει. Γιατί; Λόγω μιας τρομερής έλλειψης κατάρτισης, επειδή ο πολιτικο-στρατιωτικός αγώνας δεν είχε καθιερώσει / συνεισφέρει επαρκείς συζητήσεις, διότι το γαλλικό και το ισπανικό σύστημα επιτέθηκαν στη Χώρα των Βάσκων πολιτισμικά, οικονομικά και με την καταστολή, ενώ η μπουρζουαζία και η μικροαστική τάξη έκαναν / κάνουν τη δουλειά τους. Και επίσης διότι, εκείνη τον καιρό, δεν προετοιμάσαμε και δεν εξοπλίσαμε επαρκώς την αντίσταση με την επαναστατική θεωρία, όπως συνέβη εξάλλου σε πολλές άλλες χώρες. Δηλαδή, εάν οι στόχοι μας είναι η ανεξαρτησία και ο σοσιαλισμός, γιατί να μην δημιουργήσουμε μια επαναστατική κομμουνιστική δομή, ακόμα περισσότερο όταν η δημιουργία της δεν έρχονταν σε αντίθεση με τον ένοπλο πολιτικο-στρατιωτικό αγώνα;

Είναι προφανές ότι ο αγώνας που πρέπει να συνεχίσουμε πρέπει να είναι ένας ολοκληρωμένος αγώνας, ο οποίος αναπόφευκτα περνά κατ ‘ανάγκην μέσα από την κατασκευή του Βασκικού Σοσιαλιστικού Κράτους. Και για άλλη μια φορά διαπιστώθηκε σαφώς ότι τα συμφέροντα της βασκικής μπουρζουαζίας και εκείνα της βασκικής εργαζόμενης τάξης είναι ανταγωνιστικά, κι ας λένε ότι είναι όλοι βάσκοι.

3.- Ποιοι ήταν οι στόχοι της αλλαγής της στρατηγικής και ποιες, κατά την άποψή σου, είναι οι υποτιμημένες αντιφάσεις που οδήγησαν στην αποτυχία της;

Όσον αφορά το πρώτο μέρος της ερώτησης, οι λόγοι για τη μεταβολή της στρατηγικής είναι γνωστοί σύμφωνα με τους εκπροσώπους των σοσιαλδημοκρατών (Sortu / EHBildu). Αφενός, μετά τις τζιχαντιστικές επιθέσεις, ο ένοπλος αγώνας δεν μπορούσε να συνεχιστεί. Από την άλλη πλευρά το πρόβλημα ήταν ο ίδιος ο ένοπλος αγώνας, επειδή εμπόδιζε το μήνυμα του Ε.Ν.Α.Μ. να εξαπλωθεί, να διαχυθεί και να διαδοθεί. Ο βασκικός λαός ήταν ώριμος …Και μιας και ο εχθρός μας αρνούνταν να διαπραγματευτεί με την Ε.Τ.Α. (οι συνέπειες της σύγκρουσης και όχι η αιτία), η Επίσημη Ρεφορμιστική Εθνικιστική Αριστερά προώθησε μερικά μονομερή βήματα: την παράδοση των όπλων, την παράδοση της επαναστατικής θεωρίας, την αποδοχή του νόμου και της νομοθεσίας του εχθρού και ένα μακρύ κλπ. Εν τω μεταξύ έλεγαν ότι θα είχαν ξεκινήσει την πορεία της ανυπακοής, αλλά αυτό που συνέβη είναι προφανές. Δεν αναπτύχθηκε καμία πολιτική αντίσταση, από καμία πλευρά. Η Επίσημη Ρεφορμιστική Εθνικιστική Αριστερά έχει εξαλείψει όλες τις οργανώσεις του Ε.Ν.Α.Μ. (συμπεριλαμβανομένης της E.T.A.) και ενσωματώθηκε στο σύστημα του εχθρού μας. Η Επίσημη Μεταρρυθμιστική Εθνικιστική Αριστερά (Sortu / EHBildu) έχει τώρα αποδεχθεί μια φρανκική μεταρρύθμιση, την οποία στον καιρό της είχε αρνηθεί και απορρίψει, η οποία διευρύνθηκε και αναπτύχθηκε το 1978, με το θάνατο του Φράνκο. Πόσο ακόμη; Μέχρι του σημείου να παρουσιαστούν ως υποψήφιοι στις εκλογές για τον αρχηγό της κυβέρνησης του Βασιλείου της Ισπανίας.

Το Ezker Abertzalea ανέκαθεν ισχυρίζονταν ότι το 1978 η δικτατορία, μέσω μιας συμβολικής μεταρρύθμισης, μεταμορφώθηκε σε ένα κοινοβουλευτικό αστικό μοναρχικό σύστημα (γιατί είναι πάντα μια δικτατορία της αστικής τάξης, προφανώς) και ότι αγνοούνταν τα εθνικά και κοινωνικά δικαιώματα της Χώρας των Βάσκων. Σήμερα το EHBildu θεωρεί το P.S.O.E.-G.A.L. (Partido Socialista Obrero Español-Grupos Antiterroristas de Liberación, Σοσιαλιστικό Εργατικό Ισπανικό Κόμμα-Αντιτρομοκρατική Απελευθερωτική Ομάδα) ως αριστερή δύναμη. Έτσι έχουν τα πράγματα, τόσο ωμά. Εάν αυτό ήταν λίγο, βρισκόμαστε μπροστά σε μια τρομερή οικονομική και πολιτική κρίση. Ορισμένοι την παρομοιάζουν με εκείνη του είκοσι εννέα του περασμένου αιώνα, εκείνη του 1929, και ισχυρίζονται ότι αυτή η τελευταία μεγάλη κρίση οδήγησε στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, επειδή το κεφάλαιο ήθελε να βάλει τα πράγματα πίσω στη θέση τους. Υπό αυτή την έννοια είναι λογικό να πιστεύουμε ότι, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αυτή η κρίση πρέπει να περάσει στην Euskal Herria. Τώρα δεν έχει πλέον νόημα να κάνουμε το παιδί του P.N.V. που τάχει χάσει: «Σφάλαμε, συγγνώμη …». Όλοι θα πρέπει να επιλέξουμε. Με ποιον είμαστε; Με την εργαζόμενη τάξη; «Με όλους»; «Με την Euskal Herria»; Αυτό που λέμε είναι απλό: δεν υπάρχει απελευθέρωση, αν δεν υπάρχει πλήρης απελευθέρωση. Δεν μας μένει τίποτα άλλο να κάνουμε από το να οικοδομήσουμε ένα Βασκικό Σοσιαλιστικό Κράτος. Και για την επίτευξη της ανεξαρτησίας και του σοσιαλισμού είναι απαραίτητη η επανάσταση. Ο μόνος δρόμος. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος.

Όσον αφορά το δεύτερο μέρος της ερώτησης, αν κατάλαβα σωστά, με ρωτάτε γιατί ήρθαμε σε αυτήν την κατάσταση. Με άλλα λόγια: το Ε.Ν.Α.Μ. δεν θα μπορούσε να είχε ξεπεράσει τις αντιφάσεις που είχε μέσα του, για να μην φτάσει σε αυτή την κατάσταση;

Προηγουμένως έδωσα μερικά κλειδιά ανάγνωσης. Πάντα κατά τη γνώμη μου. Πριν από τη δεκαετία του ’80 στο Ε.Ν.Α.Μ. υπήρχε η δυνατότητα όχι μόνο να εργαστούμε για την Ανεξαρτησία, αλλά και να εμβαθύνουμε το θέμα του σοσιαλισμού σε κάθε τομέα του κινήματος. Αυτό θα έπρεπε να είναι πρωτίστως μια ευθύνη της E.T.A .. Γιατί; Επειδή ήταν σαφές ότι, εντός του Ε.Ν.Α.Μ., η Ε.Τ.Α. ήταν ο πολιτικός οδηγός της διαδικασίας. Δεν ήταν έτσι, ο ρεφορμισμός και η μικροαστική τάξη άρχισαν να κερδίζουν πολιτικό βάρος και μας οδήγησαν στο σημείο όπου είμαστε σήμερα ή όπου φτάσαμε. Είναι αλήθεια ότι, και πρέπει να λεχθεί χωρίς κόμπλεξ, η κομμουνιστική ευαισθησία (τα διαφορετικά ρεύματα της αριστεράς, αλλά σε κάθε περίπτωση επαναστατικά) δεν γνώριζε ή δεν ήθελε να δημιουργήσει μια κομμουνιστική δομή. Κατά τη γνώμη μου υπάρχουν μερικοί κύριοι λόγοι. Ο ένας είναι ότι ζούμε σε ένα καπιταλιστικό κέντρο του κόσμου. Έχουμε περάσει από περιόδους πολέμου, αλλά πολλοί βάσκοι έχουν συσσωρεύσει πλούτη από γενιά σε γενιά, και η φιλοσοφία που όλα αυτά συνεπάγονται είναι πολύ αστική … Από την άλλη πλευρά, μπροστά στις αντιφάσεις προέκυπτε ένα διαδεδομένο συναίσθημα: «Πρέπει να οδηγήσουμε μπροστά όλη την παράγκα». Είναι ένας τρόπος να το πούμε. Μια ιδεολογία διαταξική. «Πρέπει να κερδίσουμε την ελευθερία όλων». Όλοι μαζί, στην εθνική ένωση …

Σίγουρα, ποια απελευθέρωση; Εθνική; Κοινωνική; Στον 21ο αιώνα η μπουρζουαζία ενός έθνους δεν έχει άλλη επιλογή (και ούτε την θέλει) εκτός από το να πολεμήσει με μερικούς από τους ταξικούς εχθρούς της. Έτσι το να συμμαχούμε με την αστική τάξη είναι μια μεγάλη παγίδα. Η εργαζόμενη τάξη ενός καταπιεσμένου έθνους πρέπει να κρατήσει τα σύμβολα του σοσιαλισμού και της ανεξαρτησίας ψηλά, όρθια και με ψηλά το κεφάλι. Θα πρέπει επίσης να ειπωθεί ξακάθαρα, σαφώς, ότι αυτοί οι καταπιεσμένοι δεν θα πάρουν ποτέ μέρος σε μικρούς ή μεγάλους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, αντίθετα, θα πάρουν μέρος με την παγκόσμια εργαζόμενη τάξη. Δεν είναι αλήθεια ότι πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στον «δικό μας κόσμο». Τι είναι τότε ο «κόσμος των άλλων»; Δεν θα υπάρξει ειρήνη σε αυτό τον πλανήτη μας όσο θα υπάρχει καταπίεση. Πρέπει να τερματίσουμε κάθε καταπίεση,να θέσουμε τέλος. Δεν υπάρχει μέλλον δίχως τον έλεγχο των καταπιεσμένων σε όλους τους τομείς και τα συμφραζόμενα, τις συγκυρίες και τα περιβάλλοντα. Εάν δεν είμαστε σε θέση να πάρουμε, να διατηρήσουμε και να αναπτύξουμε τη δύναμη-την εξουσία των καταπιεσμένων, είμαστε χαμένοι. Ή εμείς ή εσείς. Δεν υπάρχει μέση οδός.

IMG 20190125 211859 compressed

4.- Πόσο οι υποκειμενικότητες που οδήγησαν τη διαδικασία καθόρισαν την γραμμή της και πόσο αντιθέτως ο αφοπλισμός απαντούσε σε ένα ευρέως διαδεδομένο αίτημα μέσα στη βασκική κοινωνία;

Εδώ, σε αυτόν τον αγώνα, υπήρξαν και υπάρχουν προσεγγίσεις ταξικές ή υπο-ταξικές, τόσο από πλευράς Γαλλίας και Ισπανίας όσο και από την Euskal Herria. Η ανάπτυξη της ταξικής πάλης στην Euskal Herria, εξάλλου. Αυτά είναι τα πράγματα. Η ανώτερη αστική τάξη και πάνω απ ‘όλα η φιλοσοφία της μικροαστικής τάξης υπήρξαν μόνιμα παρούσες από τότε που γεννήθηκε η ΕΤΑ. Στην οργάνωση (στην ΕΤΑ), ειδικά στα πρώτα 15-20 χρόνια, διεξήχθησαν πολλές συζητήσεις σχετικά με την κατάσταση στην οποία πάσχει η Βασκική Χώρα. Είναι ένα έθνος η Euskal Herria; Αν είναι, ποια Euskal Herria θέλουμε; Θέλουμε μια δημοκρατία σαν αυτή που μας καταπιέζει; Στο τέλος ορίστηκαν τα υποκείμενα και οι στόχοι. Για πολλά χρόνια ο στόχος ήταν εκείνος να κάνουμε την σοσιαλιστική επανάσταση στην Euskal Herria. Το υποκείμενο η βασκική εργαζόμενη τάξη και γενικότερα ο βάσκος εργαζόμενος. Και για τα επόμενα χρόνια … αυτό που μόλις είπαμε. Το βασιλεύον Κεφάλαιο. Η θριαμβεύουσα μπουρζουαζία, η νικηφόρα. Αυτή τη στιγμή.

Η κοινωνία των Βάσκων ζητούσε από την Ε.Τ.Α. να αφήσει τα όπλα; Κατά τη γνώμη μου δεν είναι καθόλου ηθικό να τίθεται η ερώτηση με αυτό τον τρόπο. Μήπως διηγηθήκαμε την ιστορία με αυτόν τον τρόπο; Η E.T.A. παρέδωσε τον εξοπλισμό της και την επαναστατική της θεωρία επειδή το ήθελε, ή καλύτερα επειδή οι μαχητές της εποχής εκείνης αποφάσισαν να το κάνουν, λόγω των απειλών (επειδή είχαν επιλέξει κάποιες στρατηγικές αλλαγές) ή με δική τους βούληση.

Σε κάθε περίπτωση, η κοινωνία των Βάσκων ήθελε πολλά πράγματα, εκτός από το γεγονός να μην υπάρχουν κάποιοι στόχοι. Δεν ήθελε ανεργία, ήθελε μια ποιοτική δημόσια υγεία, ένα αξιοπρεπές μισθό, η euskara να είναι η επίσημη γλώσσα σε ολόκληρη τη Χώρα των Βάσκων, όλοι να μπορούμε να έχουμε μια αξιοπρεπή οικιστική διαβίωση … συνεχίζω; Μπορώ να συνεχίσω λέγοντας πολλά ακόμη. Εάν στηρίζεσαι στο κράτος, εάν λογαριάζεις σε αυτό, στο πολιτικό κόμμα και στην εκκλησία για να διαδώσεις μαζικά και επικοινωνιακά μια επιθυμία (για παράδειγμα αυτή την επιθυμία της βασκικής κοινωνίας), αυτό θα μετατραπεί σε μια ουσιαστική εντολή σε μια δεδομένη στιγμή. Για να την χρησιμοποιήσεις, επιπλέον, όποτε θέλεις και με την ένταση που επιθυμείς.

Ποιος λέει ότι η βασκική κοινωνία διεκδικούσε τον αφοπλισμό της Ε.Τ.Α. και την εξαφάνιση των δυναμικών της πορείας προς την ανεξαρτησία και τον σοσιαλισμό; Αν η βασκική κοινωνία δεν διεκδικούσε αυτό, γιατί εκείνοι που έκαναν ένα πραγματικό πραξικόπημα για στρατηγική αλλαγή διακήρυξαν την ανυπακοή και δεν έχουν κάνει ούτε ένα βήμα από τότε; Είναι προφανές. Επειδή το γαλλικό και το ισπανικό κράτη συμφωνούσαν και συμφωνούν να μην ξεπεράσουν τα ανυπέρβλητα σύνορα-περιθώρια στην Euskal Herria. Σήμερα εκείνο το Ε.Ν.Α.Μ. που ήταν στην πρώτη γραμμή ενάντια στο ευρωπαϊκό κεφάλαιο και ενάντια στον ιμπεριαλισμό δεν υπάρχει πλέον. Αυτό που έχουμε σήμερα είναι απλό: είναι τα δημοκρατικά συστήματα που μας καταλαμβάνουν και που θεωρούν αριστερό το κόμμα P.S.O.E.-G.A.L. (Partido Socialista Obrero Español – Grupos Antiterroristas de Liberación). Είναι σχιζοφρενικό να λέμε ότι θα απελευθερωθούμε από αυτά τα ίδια συστήματα, σεβόμενοι τη νομοθεσία τους και μειλίχια και ηπίως να αποτελούμε μέρος των δομών τους που διατηρούν την εθνική και κοινωνική καταπίεση που υποφέρουμε. Εδώ πραγματοποιήθηκε η ταξική πάλη και ο αγώνας αυτός μόλις ξεκίνησε.

5.- Από απόσταση έχει κανείς την εντύπωση ότι η ειρηνευτική διαδικασία συμπίπτει με σχεδόν ένα διαζύγιο μεταξύ των δύο ιστορικών πυλώνων του βασκικού κινήματος: τον σοσιαλισμό και την ανεξαρτησία. Πιστεύεις ότι είναι αλήθεια; Και αν ναι, γιατί;

Γαλλία και Ισπανία εκτελούν κάθε είδους κατοχή απέναντι στην Euskal Herria, πρέπει να εντοπιστούν άλλες παράμετροι, δηλαδή ότι η ουσία της υπόθεσης έγκειται στην κατοχή και την καταπίεση της Ισπανίας και της Γαλλίας κατά της βασκικής εργαζόμενης τάξης, και σε τίποτα άλλο. Από τη μία πλευρά υπάρχουν οι σοσιαλδημοκράτες, οι γραφειοκράτες, η μικρή και η ανώτερη βασκική μπουρζουαζία, από την άλλη οι ομόλογοι τους στη Γαλλία και την Ισπανία, αλλά δεν είναι εχθροί μεταξύ τους, τουλάχιστον να μην διεξάγουν έναν ταξικό πόλεμο. Εκτός αυτού, λίγοι στη Γαλλία και την Ισπανία είναι έτοιμοι να δουν με σεβασμό τη βασκική επανάσταση. Επομένως, για να προωθηθεί η βασκική επανάσταση υπάρχουν η βασκική εργαζόμενη τάξη, το βασκικό προλεταριάτο και οι ζώνες των πόλεων. Όλα αυτά τα υποκείμενα αποτελούν τον εργαζόμενο βασκικό λαό. Αυτό είναι το πανόραμα.

Συνεχίζοντας στην ίδια γραμμή, το EHBildu έχει ενσωματωθεί στο σύστημα που μας καταπιέζει και μας έχει καταλάβει. Αποδέχθηκε τη δημοκρατία και τα συντάγματά τους και δεν είναι έτοιμο να ξεπεράσει τα όρια που θέτουν τα δύο αυτά κράτη. Αλλά ταυτόχρονα λένε ότι μόλις πετύχουν την ανεξαρτησία της Euskal Herria θα απαλλαγούν από όλες τις άλλες καταπιέσεις. Μια απλή ερώτηση: μα πώς είναι δυνατό να το κάνουν μέσα από το σύστημα των εχθρών μας; Η βασκική μπουρζουαζία έχει ταλέντο να κινείται μέσα σε αυτά τα σάπια νερά, και αυτοί οι σοσιαλδημοκράτες φθάνουν αργά με αυτή την κουβέντα, διότι εδώ όλοι γνωριζόμαστε πολύ καλά. Αυτό που συνέβη εδώ είναι αυτό που συνέβη πριν από 40 χρόνια στην Ισπανία: και στην Euskal Herria η μεταρρύθμιση εγκαταστάθηκε και σταθεροποιήθηκε με την άδεια της Επίσημης Ρεφορμιστικής Εθνικιστικής Αριστεράς (Ezker Abertzale Ofizial Erreformista) και με τη δημόσια και ενεργό συμμετοχή της. Εμείς, από την άλλη πλευρά, το λέμε ξεκάθαρα: πάμε να κάνουμε την επανάσταση και αυτό περνά τόσο μέσα από την εθνική ανεξαρτησία όσο και μέσα από την κοινωνική ανεξαρτησία, και θα περάσουμε πέρα από κάθε ανυπέρβλητο όριο, ναι ή ναι. Θα αγωνιστούμε χωρίς ανάπαυλα μέχρι να πετύχουμε την πλήρη νίκη του εργαζόμενου λαού των Βάσκων. Δεν υπάρχει μέση οδός. Όπως πάντα λέγαμε στην ETΑ: «Ελευθερία ή θάνατος! Επανάσταση ή θάνατος! «.

6.- H γνώμη σου για τη διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Καταλονία-Catalunya και τα διαταξικά χαρακτηριστικά της;

Όταν ο δικτάτορας Francisco Franco αποφάσισε να αποκαταστήσει τη μοναρχία, αποδέχτηκαν το σύνταγμα του 1978. Ως αποτέλεσμα η Καταλονία εισήχθη πλήρως στο νεοφρανκικό σύστημα: από την μια η καταλανική αστική τάξη έφτιαξε σύμφωνο με την ισπανική ολιγαρχία, προκειμένου να μπορεί να απολαμβάνει μια λιγάκι ευρύτερη αυτονομία, και από την άλλη τα ρεφορμιστικά κόμματα της εργαζόμενης καταλανικής τάξης, το σοσιαλιστικό P.S.C. και το ευρωκομουνιστικό P.S.C.U., βούτηξαν ολοταχώς στη «δημοκρατία». Εκείνοι που παρέμειναν εκτός αυτής της συναίνεσης είχαν υποβαθμιστεί. Για πολλά χρόνια η θέληση για ανεξαρτησία ήταν μειοψηφική.

Αυτή η θεσμική συμφωνία έσπασε το 2011 από το Λαϊκό Κόμμα, το Partido Popular του José María Asnar και του Mariano Rajoy. Ως αποτέλεσμα το μεγαλύτερο μέρος της καταλανικής μπουρζουαζίας αποφάσισε να παίξει το χαρτί της ηγεμονίας-κυριαρχίας, βλέποντας πως μια μεγάλη πλειοψηφία καταλανών εργαζομένων ενώνονταν στον αγώνα για την ανεξαρτησία. Η καταλανική αστική τάξη σκέφτονταν ότι θα μπορούσε να ελέγξει και να κατευθύνει το κίνημα ανεξαρτησίας σύμφωνα με τα συμφέροντά της. Για να επιτύχει μια πλατύτερη αυτονομία στο εσωτερικό του Ισπανικού κράτους, ένα συνομοσπονδιακό καθεστώς-status. Αλλά η Ισπανία δεν μπορεί να το αποδεχτεί με κανέναν τρόπο, καθώς τα πράγματα έγιναν πιο έντονα σε εκείνο το παιχνίδι του Mus, όπου τελικά η καταλανική αστική τάξη στοιχημάτισε τα πάντα σε μια ριψοκίνδυνη κίνηση: στο δημοψήφισμα για την αυτοδιάθεση της 1ης οκτωβρίου 2017.

Τώρα γνωρίζουμε ότι εκείνη την ημέρα η καταλανική αστική τάξη φοβήθηκε, αφενός βλέποντας την αποφασιστικότητα των καταλανών εργαζομένων, το πάθος, το θάρρος στον αγώνα και τη δύναμή τους, και αφετέρου μπροστά στη βίαιη τρομοκρατική καταστολή του Βασιλείου της Ισπανίας. Το σύνολο του κράτους, με επικεφαλής τον βασιλιά Filippo VI, ήταν έτοιμο να προχωρήσει μέχρι τέλους χωρίς να υπολογίζει τους νεκρούς. Και με αυτό όλα τα ισπανικά εθνικιστικά κόμματα συμφωνούσαν, συμπεριλαμβανομένου του P.S.O.E. και των Podemos.

Έτσι η καταλανική αστική τάξη έκανε πίσω, και έμεινε χωρίς μια στρατηγική υπέρ της ανεξαρτησίας. Δεδομένου ότι, τελικά, η υποτιθέμενη αριστερά της ανεξαρτησίας, δηλαδή η C.U.P., δεν ήταν άλλο παρά ένας δορυφόρος της καταλανικής αστικής τάξης.

Συνεπώς, αυτή τη στιγμή, η διαδικασία εθνικής και κοινωνικής απελευθέρωσης της Καταλονίας είναι μπλοκαρισμένη, αλλά εγώ δεν έχω καμία αμφιβολία ότι αργά ή γρήγορα οι καταλανοί εργαζόμενοι θα βρουν το δρόμο τους, εκείνον της ανεξαρτησίας και του σοσιαλισμού, διεκδικώντας και οικοδομώντας την Καταλανική Σοσιαλιστική Δημοκρατία. Αυτό θα αναπτυχθεί με την αλλαγή από το εσωτερικό της ίδιας της C.U.P. και της υπόλοιπης αριστεράς της ανεξαρτησίας ή δημιουργώντας μια νέα επαναστατική δύναμη; Η πρακτική θα απαντήσει στην ερώτηση αυτή.

Εμείς, μετά απ’ όλα αυτά, έχουμε εκφράσει μια πλήρη αλληλεγγύη στους καταλανούς εργαζόμενους, και κοιτάμε με θαυμασμό το μεγάλο και πλατύ μαζικό κίνημα που έχουν δημιουργήσει. Τους λέμε μόνο ένα πράγμα: θεωρώντας ότι η εποχή της αστικής γραμμής-ηγεμονίας για την επίτευξη της ανεξαρτησίας έχει τελειώσει, η καταλανική μπουρζουαζία δεν θα αγωνιστεί για την ανεξαρτησία και ακόμα λιγότερο για τον σοσιαλισμό, γιατί αντιβαίνει στα συμφέροντα της τάξης της. Μόνο η εργαζόμενη τάξη μπορεί να οδηγήσει το καταλανικό έθνος στην ανεξαρτησία, πραγματοποιώντας τη σοσιαλιστική επανάσταση.

P1130523 compressed

7.- Μας εξηγείς ποιες είναι αυτή τη στιγμή οι συνθήκες των βάσκων πολιτικών κρατουμένων;

Η κατάσταση των βάσκων πολιτικών κρατουμένων είναι πολύ σκληρή. Εκείνη η πολιτική πρωτοπορία που εργάστηκε τα τελευταία 60 χρόνια έχει αφήσει ακριβώς εκεί τους μαχητές της, στη φυλακή (υποστηρίζοντας ότι η ισπανική κυβέρνηση δεν ήθελε να διαπραγματευτεί μαζί τους), και η καταπίεση-καταστολή που υφίστανται μαζί με άλλους βάσκους πολιτικούς κρατούμενους είναι όπως και το παρελθόν ή ακόμα πιο βίαιη. Η Ε.Α.Ο.Ε. Ezker Abertzale Ofiziala Erreformista (θυμόμαστε ότι είναι ενσωματωμένοι στην EHBildu) τους διέταξε να αποδεχθούν το πολιτικό σωφρονιστικό νόμο του εχθρού, και πολλοί πολιτικοί κρατούμενοι εργάζονται επάνω σε αυτό. Γνωρίζουμε ότι πολλοί δεν έχουν πάρει αυτό το δρόμο και γνωρίζουμε ότι είναι σε θέση να διατηρήσουν σταθερές την πολιτική και προσωπική αξιοπρέπεια, την ανθρώπινη και πολιτική αλληλεγγύη και τους πολιτικούς τους στόχους. Γνωρίζουμε επίσης ότι 6 βάσκοι πολιτικοί κρατούμενοι δεν είναι πλέον στο E.P.P.K. (Euskal Preso Politikoen Kolektiboa), επειδή δεν συμφωνούν με την πολιτική γραμμή που επέλεξε το E.P.P.K., εκείνο που είναι το ιστορικό E.P.P.K., από την ίδια την Ε.Τ.Α. και γενικότερα από τη βασκική σοσιαλδημοκρατία.

IMG 20180602 115221 325

 

Potrebbe interessarti

    • ||||

      Addio a Immanuel Wallerstein

      È morto ieri all’età di 88 anni il sociologo americano teorico dei Sistemi-Mondo.

      Una vita spesa per smascherare i meccanismi di sfruttamento

    • ||||

      Night boat to Cairo

      Sulle nuove «discese in campo» centriste

      Nella serie TV 1992 (con i seguiti 1993 e a breve 1994) si descrive il periodo

    • ||||

      Amazzonia: non serve a molto pregare

      In questi giorni sui social fioriscono numerosi appelli, grafiche e slogan che hanno come obiettivo di denunciare le gravissime

  • ||||

    Il «salvinismo» sfidato dalla realtà

    Personaggi controversi e viscidi quale un buon esempio è Matteo Salvini, venuto alla ribalta grazie a un’attenta costruzione mediatica

  • ||||

    “Lottare è legittimo. Amnistia totale!” Intervista a Sendoa Jurado

    Pubblichiamo la prima di due interviste che abbiamo avuto l’occasione di condurre grazie a dei compagni italiani che vivono

https://www.infoaut.org/notes/il-processo-di-pace-e-una-formula-del-capitale-intervista-a-jon-iurrebaso-atutxa